<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="mn">
	<id>https://wikibilig.mn/api.php?action=feedcontributions&amp;feedformat=atom&amp;user=202.126.89.29</id>
	<title>Wikibilig - Хэрэглэгчийн оруулсан хувь нэмэр [mn]</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wikibilig.mn/api.php?action=feedcontributions&amp;feedformat=atom&amp;user=202.126.89.29"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%D0%A2%D1%83%D1%81%D0%B3%D0%B0%D0%B9:Contributions/202.126.89.29"/>
	<updated>2026-04-29T07:02:50Z</updated>
	<subtitle>Хэрэглэгчийн оруулсан хувь нэмэр</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.44.0</generator>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%A8%E1%A0%A2%E1%A0%A9%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AD%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%82_%E1%A0%B0%E1%A0%A0%E1%A0%A9%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2%E1%A0%B2%E1%A0%A4%E1%A0%AA_%E1%A0%8A%E1%A0%A4%E1%A0%A8&amp;diff=3451</id>
		<title>ᠨᠢᠩᠵᠢᠪᠠᠳᠭᠠᠷ᠂ ᠰᠠᠩᠵᠢᠮᠢᠲᠤᠪ ᠊ᠤᠨ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%A8%E1%A0%A2%E1%A0%A9%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AD%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%82_%E1%A0%B0%E1%A0%A0%E1%A0%A9%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2%E1%A0%B2%E1%A0%A4%E1%A0%AA_%E1%A0%8A%E1%A0%A4%E1%A0%A8&amp;diff=3451"/>
		<updated>2025-04-22T08:29:20Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;202.126.89.29: Batmend doing some testing stuff&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Garchig}}&lt;br /&gt;
=ᠰᠠᠩᠵᠢᠮᠢᠲᠤᠪ ‍ᠤᠨ ᠨᠢᠩᠵᠢᠪᠠᠳᠭᠠᠷ=&lt;br /&gt;
{{Infobox Researcher&lt;br /&gt;
|name=ᠰᠠᠩᠵᠢᠮᠢᠲᠤᠪ ‍ᠤᠨ ᠨᠢᠩᠵᠢᠪᠠᠳᠭᠠᠷ &amp;lt;br&amp;gt;{{Horizontal}}[[File:Ninjbadgar 01.jpg|thumb|{{Mongolian}}[http://arkhangai.mn/uploads/posts/2020-08/1596510406_12497.jpg 1940/1950 ᠊ᠡᠳ&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠨ ‍ᠤ&amp;lt;br&amp;gt;ᠦᠶ ‍ᠠ᠋] ]]&lt;br /&gt;
|birthdate=1924&lt;br /&gt;
|birthplace=ᠠᠷᠣᠬᠠᠩᠭᠠᠢ ᠠᠢᠢᠮᠠᠭ᠂ ᠶᠡᠬᠡ ᠲᠠᠮᠢᠷ ᠰᠣᠮᠣ&lt;br /&gt;
|yearsactive=1946-2008 &lt;br /&gt;
|fields=ᠣᠳᠤᠨ ᠣᠷᠤᠨ&amp;lt;br&amp;gt;ᠭᠧᠣᠹᠢᠽᠢᠻ&lt;br /&gt;
|contributions=&lt;br /&gt;
ᠣᠳᠣᠨ ᠣᠷᠤᠨ ‍ᠣ ᠠᠵᠢᠭᠯᠠᠯᠲᠠ᠂ ᠰᠣᠳᠣᠯᠭ᠍᠋ ‍ᠠ᠋ ᠨᠣᠭᠣᠳ&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠳᠣᠨ ᠣᠷᠤᠨ ‍ᠣ ᠰᠣᠷᠬᠣ ᠪᠢᠴᠢᠭ ‍ᠥᠳ&amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠥᠷᠡᠯᠲᠣᠭᠤᠭᠠᠲᠤ ᠳ‍᠋ᠠᠬᠢ ᠣᠳᠣᠨ ᠣᠷᠤᠨ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ ‍ᠣᠨ ᠣᠷᠭᠢᠯ ‍ᠢ ᠪᠠᠢᠢᠭᠣᠯᠬᠤ ‍ᠳᠤ ᠭᠣᠣᠯ ᠡᠭᠥᠷᠭᠡ ᠭᠥᠢᠴᠡᠳᠬᠡᠭᠰᠡᠨ&lt;br /&gt;
|education=&lt;br /&gt;
ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠣᠯᠣᠰ ‍ᠣᠨ ᠶᠡᠬᠡ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ&amp;lt;br&amp;gt;ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠯᠣᠮᠣᠨᠣᠰᠣᠹ ‍ᠣᠨ ᠶᠡᠬᠡ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ&lt;br /&gt;
|institutions=&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠬᠦ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ&amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠥᠷᠡᠯᠲᠣᠭᠤᠭᠠᠲᠤ ‍ᠢᠢᠨ ᠣᠳᠣᠨ ᠣᠷᠤᠨ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ ‍ᠣᠨ ᠣᠷᠭᠢᠯ(1956–1965)᠂ (1990–2008)&amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠥᠪᠰᠦᠭᠦᠯ ᠠᠢᠢᠮᠠᠭ ᠦ᠋ᠨ ᠬᠠᠩᠬ ‍ᠠ᠋ ᠰᠤᠮᠤ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠪᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ (1965-1968)&amp;lt;br&amp;gt;ᠳᠠᠷᠬᠠᠨ ᠬᠣᠲᠠ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠫᠣᠯᠢᠲ᠋ᠧᠻᠨᠢᠻᠦᠮ (1968–1985)&lt;br /&gt;
|awards=ᠮᠡᠳᠡᠭᠡᠯᠡᠯ ᠪᠠᠢᠢᠬᠣ ᠥᠭᠡᠢ&lt;br /&gt;
|country=ᠪᠥᠭᠥᠳᠡ ᠨᠠᠢᠢᠷᠠᠮᠳᠠᠬᠣ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠠᠷᠠᠳ ᠤᠯᠤᠰ&amp;lt;br&amp;gt;ᠮᠣᠩᠭᠤᠯ ᠤᠯᠤᠰ&lt;br /&gt;
|degrees=ᠮᠡᠳᠡᠭᠡᠯᠡᠯ ᠪᠠᠢᠢᠬᠣ ᠥᠭᠡᠢ&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
=ᠨᠠᠮᠲᠠᠷ=&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Ninjbadgar 02.jpg|thumb|{{Mongolian}}ᠰᠤᠷᠤᠭᠴᠢ&amp;lt;br&amp;gt;ᠨᠠᠰᠤ]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠠᠩᠵᠢᠮᠢᠲᠤᠪ ‍ᠤᠨ ᠨᠢᠩᠵᠢᠪᠠᠳᠭᠠᠷ ᠠᠷᠤᠬᠠᠩᠭᠠᠢ ᠠᠢᠢᠮᠠᠭ ᠦ᠋ᠨ ᠶᠡᠬᠡ ᠲᠠᠮᠢᠷ ᠰᠤᠮᠤ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠨᠤᠲᠤᠭ ᠲᠤ 1924 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠦ ᠰᠡᠬᠡᠭᠡᠲᠡᠨ ᠲᠦᠰᠢᠮᠡᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠭᠡᠷ ᠲᠦ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠵᠦ᠂ 1942 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠤᠯᠤᠰ ᠦ᠋ᠨ ᠶᠡᠬᠡ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠲᠣᠭ᠎᠎ ‍ᠠ᠋ ‍ᠹᠢᠽᠢᠻ ᠦ᠋ᠨ ᠲᠢᠩᠬᠢᠮ ᠳ᠋ᠦ ᠡᠯᠰᠡᠨ 1946 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠡᠳ᠂ 1947 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠯᠣᠮᠣᠨᠣᠰᠣᠹ ᠦ᠋ᠨ ᠨᠡᠷᠡᠮᠵᠢᠲᠦ ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠶᠡᠬᠡ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ ᠶ᠋ᠢ ᠳᠦᠭᠦᠷᠭᠡᠵᠡᠢ᠃&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ ᠪᠠᠨ ᠲᠡᠭᠦᠰᠭᠡᠭᠡᠳ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠬᠦ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ᠳ᠋ᠤ ᠯᠧᠻᠲᠣᠷ ᠦ᠋ᠨ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ ‍ᠤ ᠡᠷᠬᠢᠯᠡᠭᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠢ ᠬᠠᠰᠢᠵᠤ᠂ ᠮ᠂ᠤ᠂ᠶᠡ᠊᠂ᠰᠤ᠊᠂ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠭᠰᠢᠯᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠪᠠ᠃ &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
1956-1957 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠬᠦ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠠᠻᠳᠧᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠠᠷᠢᠶ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠣᠳᠣᠨ ᠣᠷᠤᠨ ‍ᠤ ᠣᠷᠭᠢᠯ ‍ᠢ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠬᠤ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠢ ᠭᠠᠷᠳᠠᠨ ᠬᠢᠵᠦ᠂ ᠠᠩᠬᠠᠨ ‍ᠤ ᠵᠠᠬᠢᠷᠤᠯ ᠶ᠋ᠢᠠᠷ ᠨᠢ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠪᠠ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;Арын сайхан хангайн алдартнууд http://arkhangai.mn/index.php?newsid=7000&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠲᠥᠷᠦ᠂ ᠨᠡᠢᠢᠢᠭᠡᠮ ᠦ᠋ᠨ ᠵᠢᠳᠬᠦᠯᠲᠡᠨ ᠳᠠ᠊᠂ ᠲᠡᠮᠦᠷ-ᠸᠴᠢᠷ 1962 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠴᠢᠩᠭᠢᠰ ᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠭᠰᠡᠨ ‍ᠤ ᠣᠢ ᠶ᠋ᠢ ᠲᠡᠮᠳᠡᠭᠯᠡᠵᠦ᠂ ᠬᠡᠨᠲᠡᠢ ᠠᠢᠢᠮᠠᠭ ᠲᠤ ᠬᠥᠰᠢᠶ ‍ᠠ᠋ ᠪᠣᠰᠬᠠᠭᠤᠯᠵᠤ᠂ ᠮᠠᠷᠻ ᠬᠢᠯᠭᠡᠭᠰᠡᠨ ‍ᠤ ᠪᠡᠨ ᠲᠥᠯᠦᠭᠡ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠨ ‍ᠤ ᠦᠵᠡᠯᠲᠡᠨ᠂ ᠤᠯᠤᠰ ᠲᠥᠷᠦ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠨᠣᠴᠣᠲᠠᠢ ᠬᠡᠷᠡᠭᠲᠡᠨ ᠬᠡᠮᠡᠨ ᠬᠥᠪᠰᠦᠭᠦᠯ ᠠᠢᠢᠮᠠᠭ ᠦ᠋ᠨ ᠬᠠᠩᠬ ‍ᠠ᠋ ᠰᠤᠮᠤ ᠪᠤᠶᠤ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠬᠠᠮᠤᠭ ᠦ᠋ᠨ ᠤᠮᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠴᠡᠭ ᠲᠦ ᠴᠥᠯᠡᠭᠳᠡᠵᠦᠬᠦᠢ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;https://news.mn/r/675044/&amp;lt;/ref&amp;gt;  &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠰᠠ᠊᠂ ᠨᠢᠩᠵᠢᠪᠠᠳᠭᠠᠷ ᠤᠯᠤᠰ ᠲᠥᠷᠦ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠡᠷᠡᠭ ᠲᠦ ᠬᠡᠯᠮᠡᠭᠳᠡᠵᠦ ᠴᠥᠯᠡᠭᠳᠡᠭᠰᠡᠨ ᠬᠠᠨᠢ ᠪᠠᠨ ᠳᠠᠭᠠᠵᠤ ᠳᠤᠷᠠ ᠲᠠᠢ ᠠᠵᠢᠯ ᠶ᠋᠋ᠢᠠᠨ ᠣᠷᠬᠢᠨ ᠶᠠᠪᠤᠬᠤ ᠳᠤ ᠪᠠᠨ᠄《ᠲᠡᠮᠦᠷ-ᠸᠴᠢᠷ ᠲᠥᠷᠦ ᠳ᠋ᠦ ᠠᠯᠳᠠᠭᠠ ᠯᠠ ᠪᠢᠵᠡ᠂ ᠲᠥᠷᠬᠦᠮ ᠳ᠋ᠦ ᠪᠡᠨ ᠠᠯᠳᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠢᠰᠢ᠂ ᠪᠢ ᠶᠠᠪᠤᠵᠤ ᠴᠠᠢ ᠶ᠋ᠢ ᠨᠢ ᠴᠢᠨᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋》 ᠬᠡᠮᠡᠭᠰᠡᠨ ᠭᠡᠬᠦ ᠳᠣᠮᠤᠭ ᠶᠠᠷᠢᠶ ‍ᠠ᠋ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ᠃ ᠲᠡᠢᠢᠨᠬᠦ 20 ᠭᠠᠷᠤᠢ ᠵᠢᠯ (1965–1990) ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠨ ᠮᠡᠷᠭᠡᠵᠢᠯ ᠡᠴᠡ ᠪᠡᠨ ᠬᠥᠨᠳᠡᠢᠢᠷᠡᠵᠦ᠂ 1965-1968 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠬᠥᠪᠰᠦᠭᠦᠯ ᠠᠢᠢᠮᠠᠭ ᠦ᠋ᠨ ᠬᠠᠩᠬ ‍ᠠ᠋ ᠰᠤᠮᠤᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠭᠰᠢᠯᠠᠵᠤ᠂ 1968–1985 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠳᠠᠷᠬᠠᠨ ᠬᠣᠲᠠ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠫᠣᠯᠢᠲ᠋ᠧᠻᠨᠢᠻᠦᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠭᠰᠢᠯᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠪᠠ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;Арын сайхан хангайн алдартнууд http://arkhangai.mn/index.php?newsid=7000&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠳᠠ᠊᠂ ᠲᠡᠮᠦᠷ-ᠸᠴᠢᠷ ᠦ᠋ᠨ ᠭᠡᠷ ᠪᠦᠯᠢ  1985 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨᠪᠠᠭᠠᠲᠤᠷ ᠲᠤ ᠰᠢᠯᠵᠢᠨ ᠢᠷᠡᠬᠦ ᠬᠦᠰᠡᠯᠲᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠠᠷᠠᠳ ᠦ᠋ᠨ ᠬᠤᠪᠢᠰᠬᠠᠯᠲᠤ ᠨᠠᠮ ᠦ᠋ᠨ ᠲᠥᠪ ᠬᠣᠷᠢᠶᠠᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠢᠯᠡᠭᠡᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ᠃ &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠡᠷᠭᠦᠳᠡᠯ ᠵᠥᠪᠰᠢᠶᠡᠷᠡᠭᠳᠡᠵᠦ᠂ ᠰᠠ᠊᠂ ᠨᠢᠩᠵᠢᠪᠠᠳᠭᠠᠷ ᠣᠷᠤᠨ ᠰᠠᠭᠤᠴᠠ᠂ ᠠᠵᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠯ ᠬᠥᠭᠡᠭᠡᠴᠡᠯᠳᠦᠬᠦ ᠪᠡᠷ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨᠪᠠᠭᠠᠲᠤᠷ ᠬᠣᠲᠠ ᠣᠷᠤᠬᠤ ᠪᠠᠷ ᠶᠠᠪᠤᠭᠰᠠᠨ ᠬᠣᠢᠢᠭᠤᠷ ᠨᠢ ᠭᠡᠷ ᠲᠦ ᠪᠡᠨ ᠭᠠᠭᠴᠠ ᠪᠠᠷ ᠦᠯᠳᠡᠭᠰᠡᠨ ᠳᠠ᠊᠂ ᠲᠡᠮᠦᠷ-ᠸᠴᠢᠷ ᠦ᠋ᠨ ᠠᠮᠢ ᠨᠠᠰᠤ ᠶ᠋ᠢ ᠪᠦᠷᠢᠯᠭᠡᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎᠎ ‍ᠠ᠋᠃&amp;lt;ref&amp;gt;https://news.mn/r/675044/&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;http://www.bolod.mn/News/54790.html&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Ninjbadgar 03.jpg|thumb|{{Mongolian}}ᠵᠠᠯᠠᠭᠤ&amp;lt;br&amp;gt;ᠨᠠᠰᠤ]]{{Z}}&lt;br /&gt;
ᠰᠠ᠊᠂ ᠨᠢᠩᠵᠢᠪᠠᠳᠭᠠᠷ 1990 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ ᠥᠪᠡᠷ ᠦ᠋ᠨ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠣᠳᠤᠨ ᠣᠷᠤᠨ ᠰᠤᠳᠤᠯᠠᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠣᠷᠭᠢᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠨ ᠡᠷᠭᠢᠨ ᠢᠷᠡᠵᠦ᠂ ᠠᠮᠢᠳᠤᠷᠠᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠶ᠋ᠢᠠᠨ ᠰᠡᠭᠦᠯᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠮᠥᠴᠢ ᠶ᠋ᠢ ᠬᠦᠷᠲᠡᠯ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠤ ᠠᠵᠢᠯ ᠶ᠋ᠢᠠᠨ ᠬᠢᠭᠰᠡᠭᠡᠷ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤᠬᠤᠢ᠃ &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠭᠠᠳᠠᠭᠠᠳᠤ᠂ ᠳᠣᠲᠤᠭᠠᠳᠤ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠮᠡᠷᠭᠡᠵᠢᠯ ᠨᠢᠭᠡᠲᠦ ᠨᠥᠬᠦᠳ ᠳ᠋ᠦ ᠪᠡᠨ ᠥᠨᠳᠦᠷ ᠦᠨᠡᠯᠡᠭᠳᠡᠭᠰᠡᠨ ᠭᠠᠷᠮᠠᠭᠠᠢ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠭᠠᠴᠢ ᠪᠠᠢᠢᠵᠡᠢ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;Арын сайхан хангайн алдартнууд http://arkhangai.mn/index.php?newsid=7000&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=ᠠᠵᠢᠯ ᠦᠢᠯᠡᠰ=&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}&amp;lt;img src=&amp;quot;https://iag.mn/file/GT3.jpg&amp;quot; class=&amp;quot;img-thumbnail&amp;quot; alt=&amp;quot;Missing link&amp;quot; width=&amp;quot;304&amp;quot; height=&amp;quot;236&amp;quot;&amp;gt;{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;[https://iag.mn/file/GT3.jpg ᠭᠣᠪᠢ-ᠠᠯᠲᠠᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠬᠥᠳᠡᠯᠦᠯᠲᠡ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠪᠦᠰᠡ ᠳ᠋ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠳᠤᠯᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠦᠶ ‍ᠠ᠋ ᠪᠡᠷ᠂ 1957/1958]&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠬᠥᠳᠡᠯᠦᠯᠲᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠪᠦᠷᠢᠳᠬᠡᠬᠦ ᠠᠩᠬᠠᠨ ‍ᠤ ᠰᠲ᠋ᠠᠨ᠍ᠼ ᠪᠠᠶᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠳᠠᠭᠠᠳ ᠳᠥᠩᠭᠡᠵᠢ 5 ᠰᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠪᠣᠯᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ᠂ 1957 ᠣᠨ ‍ᠤ 12 ᠰᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠶ᠋ᠢᠨ 4 ᠳ᠋ᠦ ᠭᠣᠪᠢ-ᠠᠯᠲᠠᠢ ᠶ᠋᠋ᠢᠨ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠪᠣᠭᠳᠠ ᠳ᠋ᠤ 11-12 ᠪᠠᠯᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠬᠦᠴᠦ ᠲᠡᠢ ᠰᠦᠢᠷᠡᠯᠲᠦ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠬᠥᠳᠡᠯᠦᠯᠲᠡ ᠪᠣᠯᠤᠭᠰᠠᠨ᠃ &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠪᠦᠭᠦᠳᠡ ᠨᠠᠢᠢᠷᠠᠮᠳᠠᠬᠤ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠠᠷᠠᠳ ᠤᠯᠤᠰ ᠦ᠋ᠨ ᠵᠠᠰᠠᠭ ᠦ᠋ᠨ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠡᠴᠡ ᠭᠣᠪᠢ-ᠠᠯᠲᠠᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠬᠥᠳᠡᠯᠦᠯᠲᠡ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠲᠥᠪ ᠦ᠋ᠨ ᠪᠦᠰᠡ ᠳ᠋ᠦ ᠰᠤᠳᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠬᠢᠬᠦ ᠲᠤᠬᠠᠢ ᠬᠦᠰᠡᠯᠲᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ᠦ᠋ᠨ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠬᠦ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠠᠻᠠᠳᠧᠮᠢ ᠳ᠋ᠦ ᠲᠠᠯᠪᠢᠭᠰᠠᠨ ‍ᠤ ᠳᠠᠭᠠᠭᠤ ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠨᠡᠷᠡᠲᠦ ᠡᠷᠳᠡᠮᠲᠡᠨ ᠨ᠂ᠠ᠊᠂ᠹᠯᠣᠷᠧᠨ᠍ᠼᠣᠹ᠂ ᠸ᠂ᠫ᠂ᠰᠣᠯᠣᠨᠧᠨ᠍ᠻᠣ᠂ ᠠ᠂ᠠ᠂ᠲᠷᠧᠰᠻᠣᠹ ᠨᠠᠷ ᠦ᠋ᠨ ᠠᠬᠠᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠭ᠂ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠲᠡᠢ ᠬᠠᠮᠲᠤ ᠣᠳᠤᠨ ᠣᠷᠤᠨᠴᠢ ᠰᠠ᠊᠂ᠨᠢᠩᠵᠢᠪᠠᠳᠭᠠᠷ᠂ ᠭᠧᠣᠯᠣᠭᠢᠴᠢ ᠶᠦ᠊᠂ᠨᠠᠴᠣᠭ-ᠶᠦᠮ᠂ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠵᠦᠢᠴᠢ ᠣ᠂ᠨᠠᠮᠨᠠᠩᠳᠣᠷᠵᠢ  ᠂ ᠴ᠂ᠳᠦᠪᠵᠦᠷ᠂ ᠹᠢᠽᠢᠻᠴᠢ ᠢ᠊᠂ᠪᠠᠯᠵᠢᠨᠨᠢᠮ ‍ᠠ᠋᠂ ᠳ᠂ᠮᠥᠩᠬᠡ᠂ ᠬ᠂ᠮᠢᠩᠰᠡᠯ᠂ ᠰᠢ᠊᠂ᠴᠡᠪᠠᠭ᠂ ᠵ᠂ᠳᠦᠭᠡᠷᠰᠦᠷᠦᠩ ᠨᠠᠷ ᠬᠦᠴᠦ ᠲᠡᠢ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠬᠥᠳᠡᠯᠦᠯᠲᠡ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠡᠪᠳᠡᠷᠡᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠪᠦᠰᠡ᠂ ᠬᠠᠭᠠᠷᠠᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠳᠠᠭᠠᠭᠤ 14070 ᠬᠠᠪᠲᠠᠭᠠᠢ ᠳᠥᠷᠪᠡᠯᠵᠢᠨ ᠮᠧᠲ᠋ᠧᠷ ᠲᠠᠯᠠᠪᠠᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠠᠭᠠᠷ ᠦ᠋ᠨ ᠵᠢᠷᠤᠭ ᠠᠪᠴᠤ᠂ ᠬᠡᠭᠡᠷ ‍ᠠ᠋ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠠᠢᠢᠭᠤᠯ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡ ᠪᠡᠷ 7000 ᠬᠠᠪᠲᠠᠭᠠᠢ ᠳᠥᠷᠪᠡᠯᠵᠢᠨ ᠮᠧᠲ᠋ᠧᠷ ᠲᠠᠯᠠᠪᠠᠢ ᠎ᠳ᠋ᠤ ᠰᠤᠳᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠬᠢᠵᠦ᠎᠂ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠬᠥᠳᠡᠯᠦᠯᠲᠡ ᠪᠡᠷ ᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠦ᠋ᠨ ᠭᠠᠳᠠᠷᠭᠤ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠪᠦᠬᠦᠢ ᠯᠡ ᠡᠪᠳᠡᠷᠡᠯ ‍ᠢ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠳᠡᠭᠡᠷ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠨᠢ ᠬᠡᠮᠵᠢᠵᠦ ᠲᠣᠭᠲᠠᠭᠠᠭᠰᠠᠨ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;Түүхэн замнал. https://iag.mn/mn/index.php?pid=137&amp;lt;/ref&amp;gt; &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠣᠷᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠷᠴᠢᠨ ᠴᠠᠭ ᠦ᠋ᠨ ᠣᠳᠤᠨ ᠣᠷᠤᠨ  ‍ᠢ ᠰᠤᠳᠤᠯᠬᠤ ᠣᠷᠭᠢᠯ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ 1957-1959 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠣᠬᠢᠶᠠᠭᠰᠠᠨ ᠣᠯᠠᠨ ᠤᠯᠤᠰ ᠦ᠋ᠨ ᠭᠧᠣᠹᠢᠽᠢᠻ ᠦ᠋ᠨ ᠵᠢᠯ ᠶᠡᠬᠡ ᠲᠦᠯᠬᠢᠴᠡ ᠥᠭᠭᠦᠭᠰᠡᠨ ᠠᠵᠡᠢ᠃ &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠣᠳᠤᠨ ᠣᠷᠤᠨ᠂ ᠭᠧᠣᠹᠢᠽᠢᠻ ᠦ᠋ᠨ ᠰᠤᠳᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠬᠢᠬᠦ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠵᠤ ᠣᠯᠠᠨ ᠤᠯᠤᠰ ᠦ᠋ᠨ ᠵᠢᠯ ᠳ᠋ᠦ ᠣᠷᠤᠯᠴᠠᠬᠤ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠣᠯ ᠠᠰᠢᠶ ‍ᠠ᠋ ᠲᠢᠢᠪ ᠦ᠋᠋ᠨ ᠵᠢᠷᠦᠬᠡᠨ ᠳ᠋ᠦ ᠣᠷᠣᠰᠢᠬᠤ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠣᠷᠤᠨ ᠴᠠᠭᠠᠨ ᠲᠣᠯᠪᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ ᠬᠣᠴᠤᠷᠬᠤ ᠭᠡᠳ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤᠬᠤᠢ᠃ &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Khureltogoot Observatory.jpg|thumb|{{Mongolian}}ᠬᠦᠷᠡᠯ&amp;lt;br&amp;gt;ᠲᠣᠭᠤᠭᠣᠲᠤ ᠳ᠋ᠠᠬᠢ&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠳᠤᠨ&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠷᠤᠨ ‍ᠤ&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠷᠭᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ&amp;lt;br&amp;gt;ᠨᠠᠷᠠᠨ ‍ᠤ&amp;lt;br&amp;gt;ᠠᠵᠢᠭᠯᠠᠯᠲᠠ ᠶ᠋ᠢᠨ&amp;lt;br&amp;gt;ᠳᠤᠷᠠᠨ ᠦ᠋ᠨ&amp;lt;br&amp;gt;ᠴᠠᠮᠬᠠᠭ]]{{Z}}&lt;br /&gt;
ᠨᠥᠭᠦᠭᠡᠲᠡᠭᠦᠷ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠲᠥᠷᠦᠯᠬᠢᠲᠡᠨ 1950-᠊ᠡᠳ ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠠᠭᠤᠳᠠᠮ ‍ᠢ ᠰᠤᠳᠤᠯᠬᠤ᠂ ᠬᠢᠮᠡᠯ ᠳᠠᠭᠠᠭᠤᠯᠢ ᠬᠥᠭᠡᠷᠭᠡᠬᠦ᠂ ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ ᠶ᠋ᠢ ᠡᠩᠬᠡ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠵᠣᠷᠢᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋  ᠪᠠᠷ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠬᠤ ᠠᠵᠢᠯ ᠢᠳᠡ ᠥᠷᠨᠢᠵᠦ᠂ ᠰᠠᠨᠰᠠᠷ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ᠂ ᠰᠠᠨᠰᠠᠷ ᠦ᠋ᠨ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠬᠦ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠰᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋  ᠰᠠᠯᠪᠤᠷᠢ ᠨᠣᠭᠤᠳ ᠡᠭᠦᠰᠴᠦ᠂ ᠮᠠᠨ ‍ᠤ ᠤᠯᠤᠰ ᠴᠦ ᠡᠨᠡ ᠠᠵᠢᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠣᠯᠤᠮᠵᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠢᠷᠢ ᠪᠡᠷ ᠣᠷᠤᠯᠴᠠᠬᠤ ᠬᠡᠷᠡᠭ ᠲᠡᠢ ᠪᠣᠯᠤᠭᠰᠠᠨ᠃&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠰᠠ᠊᠂ᠨᠢᠩᠵᠢᠪᠠᠳᠭᠠᠷ ᠣᠯᠠᠨ ᠤᠯᠤᠰ ᠦ᠋ᠨ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠤ ᠬᠤᠷᠠᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠮᠠᠨ ‍ᠤ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠣᠷᠤᠨ ᠵᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ 365 ᠬᠣᠨᠤᠭ ᠦ᠋ᠨ 300 ᠨᠢ ᠴᠡᠯᠮᠡᠭ ᠲᠩᠷᠢ ᠲᠡᠢ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ᠂ ᠣᠳᠤᠨ ᠣᠷᠤᠨ ‍ᠤ ᠣᠷᠭᠢᠯ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠨᠡᠩ ᠲᠣᠬᠢᠷᠠᠮᠵᠢ ᠲᠠᠢ ᠭᠡᠬᠦᠴᠢᠯᠡᠨ ᠲᠠᠢᠢᠯᠠᠪᠤᠷᠢᠯᠠᠵᠤ᠂ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠳᠤᠨ ᠣᠷᠤᠨ ‍ᠤ ᠣᠷᠭᠢᠯ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠬᠤ ᠶ᠋ᠢ ᠳᠡᠮᠵᠢᠭᠦᠯᠵᠦ ᠴᠢᠳᠠᠭᠰᠠᠨ ᠭᠡᠬᠦ ᠳᠣᠮᠤᠭ ᠶᠠᠷᠢᠶ ‍ᠠ᠋ ᠠᠮᠢᠳᠤᠷᠠᠳᠠᠭ᠃&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠪᠦ᠊᠂ᠨᠠ᠊᠂ᠮᠣ᠊᠂ᠠ᠊᠂ᠤ᠊᠂ ᠦ᠋ᠨ ᠰᠠᠢᠢᠳ ᠨᠠᠷ ᠦ᠋ᠨ ᠵᠥᠪᠯᠡᠯ (ᠵᠠᠰᠠᠭ ᠦ᠋ᠨ ᠭᠠᠵᠠᠷ) ᠣᠳᠤᠨ ᠣᠷᠤᠨ ‍ᠤ ᠣᠷᠭᠢᠯ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠬᠤ ᠰᠢᠢᠳᠪᠦᠷᠢ ᠶ᠋ᠢ 1956 ᠣᠨ ᠳᠤ ᠭᠠᠷᠭᠠᠵᠤᠬᠤᠢ᠃ &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠣᠷᠤᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠳᠤᠨ ᠣᠷᠤᠨ ‍ᠤ ᠣᠷᠭᠢᠯ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠤᠰ ᠣᠷᠭᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠠᠩᠬᠠᠨ ‍ᠤ ᠵᠠᠬᠢᠷᠠᠯ ᠰᠠ᠊᠂ᠨᠢᠩᠵᠢᠪᠠᠳᠭᠠᠷ ᠭᠣᠣᠯ ᠡᠭᠦᠷᠭᠡ ᠭᠦᠢᠴᠡᠳᠬᠡᠭᠰᠡᠨ ᠠᠵᠤᠭᠤ᠃&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠭᠦᠨ ‍ᠤ ᠤᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠦᠭᠡᠢ ᠬᠥᠳᠦᠯᠮᠦᠷ ᠵᠢᠳᠬᠦᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠠᠴᠢ ᠪᠠᠷ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨᠪᠠᠭᠠᠲᠤᠷ ᠦ᠋ᠨ ᠣᠳᠤᠨ ᠣᠷᠤᠨ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠣᠷᠭᠢᠯ 1957 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠳᠤᠨ ᠣᠷᠤᠨ᠂ ᠭᠠᠵᠠ ᠬᠥᠳᠡᠯᠡᠯ᠂ ᠰᠣᠷᠢᠨᠵᠢᠨ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ ᠭᠡᠰᠡᠨ 3 ᠰᠧᠻᠲ᠋ᠣᠷ ᠲᠠᠢ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠳᠠᠭᠰᠠᠨ ᠲᠡᠦᠬᠡ ᠲᠠᠢ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;Бидний тухай  https://iag.mn/mn/index.php?pid=48&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Textbook School.png|thumb|{{Mongolian}}ᠳᠤᠮᠳᠠ&amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠳᠤᠨ&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠷᠤᠨ ‍ᠤ&amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠤᠷᠬᠤ&amp;lt;br&amp;gt;ᠪᠢᠴᠢᠭ᠂&amp;lt;br&amp;gt;1964&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠨ]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=ᠭᠡᠷ ᠪᠦᠯᠢ=&lt;br /&gt;
ᠳᠠ᠊᠂ ᠲᠡᠮᠦᠷ-ᠸᠴᠢᠷ᠂ ᠰᠠ᠊᠂ ᠨᠢᠩᠵᠢᠪᠠᠳᠭᠠᠷ ᠨᠠᠷ ᠬᠦᠦ᠂ ᠦᠬᠢᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠠᠢ᠃ &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠵᠢᠭᠡ ᠬᠦᠦ ᠲᠡᠮᠦᠷ-ᠸᠴᠢᠷ ᠦ᠋ᠨ ᠡᠷᠳᠡᠨᠢᠪᠢᠯᠢᠭ ᠨᠢ 1996-2000 ᠣᠨ ᠳᠤ ᠤᠯᠤᠰ ᠦ᠋ᠨ ᠶᠡᠬᠡ ᠬᠤᠷᠠᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠭᠡᠰᠢᠭᠦᠨ ᠶ᠋ᠢᠡᠷ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠪᠠ᠃&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠯ ᠦ᠋ᠳ=&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Textbook Uni.png|thumb|{{Mongolian}}ᠶᠡᠬᠡ&amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠳᠤᠨ&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠷᠤᠨ ‍ᠤ&amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠤᠷᠬᠤ&amp;lt;br&amp;gt;ᠪᠢᠴᠢᠭ᠂&amp;lt;br&amp;gt;1967&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠨ]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
• Некоторые данные о землетрясениях на территории МНР. - Бюллетень по сейсмологии, №6, 1958&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
• ᠤᠯᠠᠭᠠᠨᠪᠠᠭᠠᠲᠤᠷ ᠦ᠋ᠨ ᠣᠳᠤᠨ ᠣᠷᠤᠨ ‍ᠤ ᠣᠷᠭᠢᠯ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠬᠤ ᠭᠠᠵᠠᠷ  ‍ᠢ ᠰᠣᠩᠭᠤᠭᠰᠠᠨ ᠲᠤᠬᠠᠢ  (ᠠ᠊᠂ᠨ᠂ᠳ᠋ᠠᠳᠠᠶᠧᠹ ᠲᠠᠢ ᠬᠠᠮᠲᠤᠷᠠᠭᠰᠠᠨ)᠃ ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠪᠠᠢᠢᠭᠠᠯᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠮᠡᠳᠡᠭᠡ ᠰᠡᠳᠬᠦᠯ᠂ №1, 1963 ᠣᠨ&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
• ᠽᠧᠨᠢᠲ᠋ ᠳᠤᠷᠠᠨ  ‍ᠢ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠰᠡᠨ ᠤᠷᠢᠳᠴᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠳ᠋ᠦ᠋ᠩ ᠂ (ᠬᠠᠮᠲᠤᠷᠠᠭᠰᠠᠨ ᠣᠭᠦᠯᠡᠯ) ᠮᠥᠨ ᠮᠡᠳᠡᠭᠡ᠂ 1964 ᠣᠨ&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
• ᠣᠷᠴᠢᠯᠠᠩ ᠦ᠋ᠨ ᠲᠣᠭᠲᠠᠴᠠ᠃ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨᠪᠠᠭᠠᠲᠤᠷ-ᠪᠡᠭᠡᠵᠢᠩ᠂ 1952, 1955 ᠣᠨ &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
• ᠣᠳᠤᠨ ᠣᠷᠤᠨ ‍ᠤ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠳᠤᠮᠳᠠ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠰᠤᠷᠬᠤ ᠪᠢᠴᠢᠭ᠃ 1964 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ ᠠᠩᠬ ‍ᠠ᠋ ᠤᠳᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠬᠡᠪᠯᠡᠭᠳᠡᠭᠰᠡᠨ᠃&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
• «ᠣᠳᠤᠨ ᠣᠷᠤᠨ» ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠰᠤᠷᠬᠤ ᠪᠢᠴᠢᠭ᠃ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨᠪᠠᠭᠠᠲᠤᠷ 1967 ᠣᠨ&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
• ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠴᠠᠭ ᠤᠯᠠᠷᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠪᠢᠴᠢᠭ᠂ 1952-1963᠂ 1998 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ 2008 ᠣᠨ ᠬᠦᠷᠲᠡᠯ ‍ᠠ᠋ ᠵᠢᠯ ᠪᠦᠷᠢ᠃&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
• ᠣ᠂ᠬᠣ᠊᠂ᠤ᠂ ᠦ᠋ᠨ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠬᠦ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠠᠻᠠᠳᠧᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠰᠢᠪᠢᠷ ᠦ᠋ᠨ ᠰᠠᠯᠪᠤᠷᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ᠦ᠋ᠨ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ᠲᠡᠢ ᠬᠠᠮᠲᠤᠷᠠᠨ ᠬᠢᠭᠰᠡᠨ “ᠰᠢᠪᠢᠷ ᠪᠠ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠪᠠᠢᠢᠭᠠᠯᠢ᠂ ᠨᠡᠢᠢᠭᠡᠮ ᠦ᠋ᠨ ᠣᠨᠴᠣᠭᠣᠢ ᠭᠣᠴᠠ ᠦᠵᠡᠭᠳᠡᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ” ᠬᠡᠮᠡᠬᠦ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠯ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠠᠮᠲᠤᠷᠠᠨ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠭᠴᠢ ᠪᠠᠷ ᠣᠷᠤᠯᠴᠠᠭᠰᠠᠨ᠃ ᠡᠷᠡᠬᠦᠦ ᠬᠣᠲᠠ 2003 ᠣᠨ&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
• 《ᠲᠦᠰᠢᠭᠰᠡᠨ ᠵᠠᠶᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋》 ᠬᠤᠪᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠳᠤᠷᠠᠰᠤᠮᠵᠢ᠂ 2005ᠣᠨ &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
• 《ᠮᠣᠩᠭᠠᠯ ᠵᠢᠷᠤᠬᠠᠶ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠯᠢᠲ》 ᠰᠤᠳᠤᠯᠭᠠᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠵᠣᠷᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠨᠣᠮ᠃ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨᠪᠠᠭᠠᠲᠤᠷ 2006 ᠣᠨ &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
• ᠤᠷᠠᠨ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠴᠢᠨᠠᠷ ᠲᠠᠢ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠥᠭᠦᠯᠡᠯᠭᠡ᠃ &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
• ᠨᠢᠭᠡ ᠵᠦᠵᠦᠭᠡ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠯ ᠪᠢᠴᠢᠭᠰᠡᠨ ᠨᠢ ᠪᠦᠬᠦ 18 ᠠᠢᠢᠮᠠᠭ ᠦ᠋ᠨ ᠲᠠᠢᠢᠵᠠᠨ ‍ᠠ᠋ ᠪᠣᠯᠤᠨ ᠲᠧᠯᠧᠸᠢᠽ ᠦ᠋ᠨ ᠳᠡᠯᠭᠡᠴᠡᠨ ‍ᠠ᠋ ᠲᠠᠯᠪᠢᠭᠳᠠᠭᠰᠠᠨ᠃&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
• ᠬᠢᠯᠪᠠᠷᠴᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠯᠧᠻᠼ ᠲᠣᠪᠬᠢᠮᠠᠯ᠂ ᠰᠣᠨᠢᠨ ᠬᠡᠪᠯᠡᠯ ᠳ᠋ᠦ ᠥᠭᠭᠦᠭᠰᠡᠨ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠬᠦ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ᠲᠠᠨᠢᠨ ᠮᠡᠳᠡᠬᠦᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠥᠭᠦᠯᠡᠯ ᠦ᠋ᠳ ᠨᠡᠢᠢᠯᠡᠭᠡᠳ 80 ᠣᠷᠴᠢᠮ ᠭᠠᠷᠤᠭᠰᠠᠨ᠃&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=ᠲᠦᠯᠬᠢᠭᠦᠷ ᠦᠭᠡᠰ=&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}&lt;br /&gt;
Санжмятавын Нинжбадгар&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Дарамын Төмөр-Очир&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
одон орны оргил&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
одон орон&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
одон оронч&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
обсерватория&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
observatory&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Z}}&lt;br /&gt;
=ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ=&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}&lt;br /&gt;
[[index.php?title=Ангилал:ᠡᠷᠳᠡᠮᠲᠡᠨ]]&lt;br /&gt;
[[index.php?title=Ангилал:ᠣᠳᠤᠨ ᠣᠷᠤᠨ᠂ ᠠᠰᠲ᠋ᠷᠣᠹᠢᠽᠢᠻ]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>202.126.89.29</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%A8%E1%A0%A2%E1%A0%A9%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AD%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%82_%E1%A0%B0%E1%A0%A0%E1%A0%A9%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2%E1%A0%B2%E1%A0%A4%E1%A0%AA_%E1%A0%8A%E1%A0%A4%E1%A0%A8&amp;diff=3450</id>
		<title>ᠨᠢᠩᠵᠢᠪᠠᠳᠭᠠᠷ᠂ ᠰᠠᠩᠵᠢᠮᠢᠲᠤᠪ ᠊ᠤᠨ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%A8%E1%A0%A2%E1%A0%A9%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AD%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%82_%E1%A0%B0%E1%A0%A0%E1%A0%A9%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2%E1%A0%B2%E1%A0%A4%E1%A0%AA_%E1%A0%8A%E1%A0%A4%E1%A0%A8&amp;diff=3450"/>
		<updated>2025-04-22T08:28:56Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;202.126.89.29: Batmend doing some testing stuff&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{Garchig}}&lt;br /&gt;
=ᠰᠠᠩᠵᠢᠮᠢᠲᠤᠪ ‍ᠤᠨ ᠨᠢᠩᠵᠢᠪᠠᠳᠭᠠᠷ=&lt;br /&gt;
{{Infobox Researcher&lt;br /&gt;
|name=ᠰᠠᠩᠵᠢᠮᠢᠲᠤᠪ ‍ᠤᠨ ᠨᠢᠩᠵᠢᠪᠠᠳᠭᠠᠷ &amp;lt;br&amp;gt;{{Horizontal}}[[File:Ninjbadgar 01.jpg|thumb|{{Mongolian}}[http://arkhangai.mn/uploads/posts/2020-08/1596510406_12497.jpg 1940/1950 ᠊ᠡᠳ&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠨ ‍ᠤ&amp;lt;br&amp;gt;ᠦᠶ ‍ᠠ᠋] ]]&lt;br /&gt;
|birthdate=1924&lt;br /&gt;
|birthplace=ᠠᠷᠣᠬᠠᠩᠭᠠᠢ ᠠᠢᠢᠮᠠᠭ᠂ ᠶᠡᠬᠡ ᠲᠠᠮᠢᠷ ᠰᠣᠮᠣ&lt;br /&gt;
|yearsactive=1946-2008 &lt;br /&gt;
|fields=ᠣᠳᠤᠨ ᠣᠷᠤᠨ&amp;lt;br&amp;gt;ᠭᠧᠣᠹᠢᠽᠢᠻ&lt;br /&gt;
|contributions=&lt;br /&gt;
ᠣᠳᠣᠨ ᠣᠷᠤᠨ ‍ᠣ ᠠᠵᠢᠭᠯᠠᠯᠲᠠ᠂ ᠰᠣᠳᠣᠯᠭ᠍᠋ ‍ᠠ᠋ ᠨᠣᠭᠣᠳ&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠳᠣᠨ ᠣᠷᠤᠨ ‍ᠣ ᠰᠣᠷᠬᠣ ᠪᠢᠴᠢᠭ ‍ᠥᠳ&amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠥᠷᠡᠯᠲᠣᠭᠤᠭᠠᠲᠤ ᠳ‍᠋ᠠᠬᠢ ᠣᠳᠣᠨ ᠣᠷᠤᠨ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ ‍ᠣᠨ ᠣᠷᠭᠢᠯ ‍ᠢ ᠪᠠᠢᠢᠭᠣᠯᠬᠤ ‍ᠳᠤ ᠭᠣᠣᠯ ᠡᠭᠥᠷᠭᠡ ᠭᠥᠢᠴᠡᠳᠬᠡᠭᠰᠡᠨ&lt;br /&gt;
|education=&lt;br /&gt;
ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠣᠯᠣᠰ ‍ᠣᠨ ᠶᠡᠬᠡ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ&amp;lt;br&amp;gt;ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠯᠣᠮᠣᠨᠣᠰᠣᠹ ‍ᠣᠨ ᠶᠡᠬᠡ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ&lt;br /&gt;
|institutions=&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠬᠦ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ&amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠥᠷᠡᠯᠲᠣᠭᠤᠭᠠᠲᠤ ‍ᠢᠢᠨ ᠣᠳᠣᠨ ᠣᠷᠤᠨ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ ‍ᠣᠨ ᠣᠷᠭᠢᠯ(1956–1965)᠂ (1990–2008)&amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠥᠪᠰᠦᠭᠦᠯ ᠠᠢᠢᠮᠠᠭ ᠦ᠋ᠨ ᠬᠠᠩᠬ ‍ᠠ᠋ ᠰᠤᠮᠤ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠪᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ (1965-1968)&amp;lt;br&amp;gt;ᠳᠠᠷᠬᠠᠨ ᠬᠣᠲᠠ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠫᠣᠯᠢᠲ᠋ᠧᠻᠨᠢᠻᠦᠮ (1968–1985)&lt;br /&gt;
|awards=ᠮᠡᠳᠡᠭᠡᠯᠡᠯ ᠪᠠᠢᠢᠬᠣ ᠥᠭᠡᠢ&lt;br /&gt;
|country=ᠪᠥᠭᠥᠳᠡ ᠨᠠᠢᠢᠷᠠᠮᠳᠠᠬᠣ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠠᠷᠠᠳ ᠤᠯᠤᠰ&amp;lt;br&amp;gt;ᠮᠣᠩᠭᠤᠯ ᠤᠯᠤᠰ&lt;br /&gt;
|degrees=ᠮᠡᠳᠡᠭᠡᠯᠡᠯ ᠪᠠᠢᠢᠬᠣ ᠥᠭᠡᠢ&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
=ᠨᠠᠮᠲᠠᠷ=&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Ninjbadgar 02.jpg|thumb|{{Mongolian}}ᠰᠤᠷᠤᠭᠴᠢ&amp;lt;br&amp;gt;ᠨᠠᠰᠤ]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠠᠩᠵᠢᠮᠢᠲᠤᠪ ‍ᠤᠨ ᠨᠢᠩᠵᠢᠪᠠᠳᠭᠠᠷ ᠠᠷᠤᠬᠠᠩᠭᠠᠢ ᠠᠢᠢᠮᠠᠭ ᠦ᠋ᠨ ᠶᠡᠬᠡ ᠲᠠᠮᠢᠷ ᠰᠤᠮᠤ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠨᠤᠲᠤᠭ ᠲᠤ 1924 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠦ ᠰᠡᠬᠡᠭᠡᠲᠡᠨ ᠲᠦᠰᠢᠮᠡᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠭᠡᠷ ᠲᠦ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠵᠦ᠂ 1942 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠤᠯᠤᠰ ᠦ᠋ᠨ ᠶᠡᠬᠡ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠲᠣᠭ᠎᠎ ‍ᠠ᠋ ‍ᠹᠢᠽᠢᠻ ᠦ᠋ᠨ ᠲᠢᠩᠬᠢᠮ ᠳ᠋ᠦ ᠡᠯᠰᠡᠨ 1946 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠡᠳ᠂ 1947 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠯᠣᠮᠣᠨᠣᠰᠣᠹ ᠦ᠋ᠨ ᠨᠡᠷᠡᠮᠵᠢᠲᠦ ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠶᠡᠬᠡ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ ᠶ᠋ᠢ ᠳᠦᠭᠦᠷᠭᠡᠵᠡᠢ᠃&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ ᠪᠠᠨ ᠲᠡᠭᠦᠰᠭᠡᠭᠡᠳ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠬᠦ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ᠳ᠋ᠤ ᠯᠧᠻᠲᠣᠷ ᠦ᠋ᠨ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ ‍ᠤ ᠡᠷᠬᠢᠯᠡᠭᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠢ ᠬᠠᠰᠢᠵᠤ᠂ ᠮ᠂ᠤ᠂ᠶᠡ᠊᠂ᠰᠤ᠊᠂ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠭᠰᠢᠯᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠪᠠ᠃ &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
1956-1957 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠬᠦ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠠᠻᠳᠧᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠠᠷᠢᠶ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠣᠳᠣᠨ ᠣᠷᠤᠨ ‍ᠤ ᠣᠷᠭᠢᠯ ‍ᠢ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠬᠤ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠢ ᠭᠠᠷᠳᠠᠨ ᠬᠢᠵᠦ᠂ ᠠᠩᠬᠠᠨ ‍ᠤ ᠵᠠᠬᠢᠷᠤᠯ ᠶ᠋ᠢᠠᠷ ᠨᠢ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠪᠠ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;Арын сайхан хангайн алдартнууд http://arkhangai.mn/index.php?newsid=7000&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠲᠥᠷᠦ᠂ ᠨᠡᠢᠢᠢᠭᠡᠮ ᠦ᠋ᠨ ᠵᠢᠳᠬᠦᠯᠲᠡᠨ ᠳᠠ᠊᠂ ᠲᠡᠮᠦᠷ-ᠸᠴᠢᠷ 1962 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠴᠢᠩᠭᠢᠰ ᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠭᠰᠡᠨ ‍ᠤ ᠣᠢ ᠶ᠋ᠢ ᠲᠡᠮᠳᠡᠭᠯᠡᠵᠦ᠂ ᠬᠡᠨᠲᠡᠢ ᠠᠢᠢᠮᠠᠭ ᠲᠤ ᠬᠥᠰᠢᠶ ‍ᠠ᠋ ᠪᠣᠰᠬᠠᠭᠤᠯᠵᠤ᠂ ᠮᠠᠷᠻ ᠬᠢᠯᠭᠡᠭᠰᠡᠨ ‍ᠤ ᠪᠡᠨ ᠲᠥᠯᠦᠭᠡ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠨ ‍ᠤ ᠦᠵᠡᠯᠲᠡᠨ᠂ ᠤᠯᠤᠰ ᠲᠥᠷᠦ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠨᠣᠴᠣᠲᠠᠢ ᠬᠡᠷᠡᠭᠲᠡᠨ ᠬᠡᠮᠡᠨ ᠬᠥᠪᠰᠦᠭᠦᠯ ᠠᠢᠢᠮᠠᠭ ᠦ᠋ᠨ ᠬᠠᠩᠬ ‍ᠠ᠋ ᠰᠤᠮᠤ ᠪᠤᠶᠤ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠬᠠᠮᠤᠭ ᠦ᠋ᠨ ᠤᠮᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠴᠡᠭ ᠲᠦ ᠴᠥᠯᠡᠭᠳᠡᠵᠦᠬᠦᠢ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;https://news.mn/r/675044/&amp;lt;/ref&amp;gt;  &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠰᠠ᠊᠂ ᠨᠢᠩᠵᠢᠪᠠᠳᠭᠠᠷ ᠤᠯᠤᠰ ᠲᠥᠷᠦ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠡᠷᠡᠭ ᠲᠦ ᠬᠡᠯᠮᠡᠭᠳᠡᠵᠦ ᠴᠥᠯᠡᠭᠳᠡᠭᠰᠡᠨ ᠬᠠᠨᠢ ᠪᠠᠨ ᠳᠠᠭᠠᠵᠤ ᠳᠤᠷᠠ ᠲᠠᠢ ᠠᠵᠢᠯ ᠶ᠋᠋ᠢᠠᠨ ᠣᠷᠬᠢᠨ ᠶᠠᠪᠤᠬᠤ ᠳᠤ ᠪᠠᠨ᠄《ᠲᠡᠮᠦᠷ-ᠸᠴᠢᠷ ᠲᠥᠷᠦ ᠳ᠋ᠦ ᠠᠯᠳᠠᠭᠠ ᠯᠠ ᠪᠢᠵᠡ᠂ ᠲᠥᠷᠬᠦᠮ ᠳ᠋ᠦ ᠪᠡᠨ ᠠᠯᠳᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠢᠰᠢ᠂ ᠪᠢ ᠶᠠᠪᠤᠵᠤ ᠴᠠᠢ ᠶ᠋ᠢ ᠨᠢ ᠴᠢᠨᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋》 ᠬᠡᠮᠡᠭᠰᠡᠨ ᠭᠡᠬᠦ ᠳᠣᠮᠤᠭ ᠶᠠᠷᠢᠶ ‍ᠠ᠋ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ᠃ ᠲᠡᠢᠢᠨᠬᠦ 20 ᠭᠠᠷᠤᠢ ᠵᠢᠯ (1965–1990) ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠨ ᠮᠡᠷᠭᠡᠵᠢᠯ ᠡᠴᠡ ᠪᠡᠨ ᠬᠥᠨᠳᠡᠢᠢᠷᠡᠵᠦ᠂ 1965-1968 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠬᠥᠪᠰᠦᠭᠦᠯ ᠠᠢᠢᠮᠠᠭ ᠦ᠋ᠨ ᠬᠠᠩᠬ ‍ᠠ᠋ ᠰᠤᠮᠤᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠭᠰᠢᠯᠠᠵᠤ᠂ 1968–1985 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠳᠠᠷᠬᠠᠨ ᠬᠣᠲᠠ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠫᠣᠯᠢᠲ᠋ᠧᠻᠨᠢᠻᠦᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠭᠰᠢᠯᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠪᠠ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;Арын сайхан хангайн алдартнууд http://arkhangai.mn/index.php?newsid=7000&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠳᠠ᠊᠂ ᠲᠡᠮᠦᠷ-ᠸᠴᠢᠷ ᠦ᠋ᠨ ᠭᠡᠷ ᠪᠦᠯᠢ  1985 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨᠪᠠᠭᠠᠲᠤᠷ ᠲᠤ ᠰᠢᠯᠵᠢᠨ ᠢᠷᠡᠬᠦ ᠬᠦᠰᠡᠯᠲᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠠᠷᠠᠳ ᠦ᠋ᠨ ᠬᠤᠪᠢᠰᠬᠠᠯᠲᠤ ᠨᠠᠮ ᠦ᠋ᠨ ᠲᠥᠪ ᠬᠣᠷᠢᠶᠠᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠢᠯᠡᠭᠡᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ᠃ &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠡᠷᠭᠦᠳᠡᠯ ᠵᠥᠪᠰᠢᠶᠡᠷᠡᠭᠳᠡᠵᠦ᠂ ᠰᠠ᠊᠂ ᠨᠢᠩᠵᠢᠪᠠᠳᠭᠠᠷ ᠣᠷᠤᠨ ᠰᠠᠭᠤᠴᠠ᠂ ᠠᠵᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠯ ᠬᠥᠭᠡᠭᠡᠴᠡᠯᠳᠦᠬᠦ ᠪᠡᠷ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨᠪᠠᠭᠠᠲᠤᠷ ᠬᠣᠲᠠ ᠣᠷᠤᠬᠤ ᠪᠠᠷ ᠶᠠᠪᠤᠭᠰᠠᠨ ᠬᠣᠢᠢᠭᠤᠷ ᠨᠢ ᠭᠡᠷ ᠲᠦ ᠪᠡᠨ ᠭᠠᠭᠴᠠ ᠪᠠᠷ ᠦᠯᠳᠡᠭᠰᠡᠨ ᠳᠠ᠊᠂ ᠲᠡᠮᠦᠷ-ᠸᠴᠢᠷ ᠦ᠋ᠨ ᠠᠮᠢ ᠨᠠᠰᠤ ᠶ᠋ᠢ ᠪᠦᠷᠢᠯᠭᠡᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎᠎ ‍ᠠ᠋᠃&amp;lt;ref&amp;gt;https://news.mn/r/675044/&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;ref&amp;gt;http://www.bolod.mn/News/54790.html&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Ninjbadgar 03.jpg|thumb|{{Mongolian}}ᠵᠠᠯᠠᠭᠤ&amp;lt;br&amp;gt;ᠨᠠᠰᠤ]]{{Z}}&lt;br /&gt;
ᠰᠠ᠊᠂ ᠨᠢᠩᠵᠢᠪᠠᠳᠭᠠᠷ 1990 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ ᠥᠪᠡᠷ ᠦ᠋ᠨ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠣᠳᠤᠨ ᠣᠷᠤᠨ ᠰᠤᠳᠤᠯᠠᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠣᠷᠭᠢᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠨ ᠡᠷᠭᠢᠨ ᠢᠷᠡᠵᠦ᠂ ᠠᠮᠢᠳᠤᠷᠠᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠶ᠋ᠢᠠᠨ ᠰᠡᠭᠦᠯᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠮᠥᠴᠢ ᠶ᠋ᠢ ᠬᠦᠷᠲᠡᠯ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠤ ᠠᠵᠢᠯ ᠶ᠋ᠢᠠᠨ ᠬᠢᠭᠰᠡᠭᠡᠷ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤᠬᠤᠢ᠃ &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠭᠠᠳᠠᠭᠠᠳᠤ᠂ ᠳᠣᠲᠤᠭᠠᠳᠤ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠮᠡᠷᠭᠡᠵᠢᠯ ᠨᠢᠭᠡᠲᠦ ᠨᠥᠬᠦᠳ ᠳ᠋ᠦ ᠪᠡᠨ ᠥᠨᠳᠦᠷ ᠦᠨᠡᠯᠡᠭᠳᠡᠭᠰᠡᠨ ᠭᠠᠷᠮᠠᠭᠠᠢ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠭᠠᠴᠢ ᠪᠠᠢᠢᠵᠡᠢ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;Арын сайхан хангайн алдартнууд http://arkhangai.mn/index.php?newsid=7000&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=ᠠᠵᠢᠯ ᠦᠢᠯᠡᠰ=&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}&amp;lt;img src=&amp;quot;https://iag.mn/file/GT3.jpg&amp;quot; class=&amp;quot;img-thumbnail&amp;quot; alt=&amp;quot;Missing link&amp;quot; width=&amp;quot;304&amp;quot; height=&amp;quot;236&amp;quot;&amp;gt;{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;[https://iag.mn/file/GT3.jpg ᠭᠣᠪᠢ-ᠠᠯᠲᠠᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠬᠥᠳᠡᠯᠦᠯᠲᠡ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠪᠦᠰᠡ ᠳ᠋ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠳᠤᠯᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠦᠶ ‍ᠠ᠋ ᠪᠡᠷ᠂ 1957/1958]&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠬᠥᠳᠡᠯᠦᠯᠲᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠪᠦᠷᠢᠳᠬᠡᠬᠦ ᠠᠩᠬᠠᠨ ‍ᠤ ᠰᠲ᠋ᠠᠨ᠍ᠼ ᠪᠠᠶᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠳᠠᠭᠠᠳ ᠳᠥᠩᠭᠡᠵᠢ 5 ᠰᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠪᠣᠯᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ᠂ 1957 ᠣᠨ ‍ᠤ 12 ᠰᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠶ᠋ᠢᠨ 4 ᠳ᠋ᠦ ᠭᠣᠪᠢ-ᠠᠯᠲᠠᠢ ᠶ᠋᠋ᠢᠨ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠪᠣᠭᠳᠠ ᠳ᠋ᠤ 11-12 ᠪᠠᠯᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠬᠦᠴᠦ ᠲᠡᠢ ᠰᠦᠢᠷᠡᠯᠲᠦ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠬᠥᠳᠡᠯᠦᠯᠲᠡ ᠪᠣᠯᠤᠭᠰᠠᠨ᠃ &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠪᠦᠭᠦᠳᠡ ᠨᠠᠢᠢᠷᠠᠮᠳᠠᠬᠤ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠠᠷᠠᠳ ᠤᠯᠤᠰ ᠦ᠋ᠨ ᠵᠠᠰᠠᠭ ᠦ᠋ᠨ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠡᠴᠡ ᠭᠣᠪᠢ-ᠠᠯᠲᠠᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠬᠥᠳᠡᠯᠦᠯᠲᠡ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠲᠥᠪ ᠦ᠋ᠨ ᠪᠦᠰᠡ ᠳ᠋ᠦ ᠰᠤᠳᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠬᠢᠬᠦ ᠲᠤᠬᠠᠢ ᠬᠦᠰᠡᠯᠲᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ᠦ᠋ᠨ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠬᠦ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠠᠻᠠᠳᠧᠮᠢ ᠳ᠋ᠦ ᠲᠠᠯᠪᠢᠭᠰᠠᠨ ‍ᠤ ᠳᠠᠭᠠᠭᠤ ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠨᠡᠷᠡᠲᠦ ᠡᠷᠳᠡᠮᠲᠡᠨ ᠨ᠂ᠠ᠊᠂ᠹᠯᠣᠷᠧᠨ᠍ᠼᠣᠹ᠂ ᠸ᠂ᠫ᠂ᠰᠣᠯᠣᠨᠧᠨ᠍ᠻᠣ᠂ ᠠ᠂ᠠ᠂ᠲᠷᠧᠰᠻᠣᠹ ᠨᠠᠷ ᠦ᠋ᠨ ᠠᠬᠠᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠭ᠂ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠲᠡᠢ ᠬᠠᠮᠲᠤ ᠣᠳᠤᠨ ᠣᠷᠤᠨᠴᠢ ᠰᠠ᠊᠂ᠨᠢᠩᠵᠢᠪᠠᠳᠭᠠᠷ᠂ ᠭᠧᠣᠯᠣᠭᠢᠴᠢ ᠶᠦ᠊᠂ᠨᠠᠴᠣᠭ-ᠶᠦᠮ᠂ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠵᠦᠢᠴᠢ ᠣ᠂ᠨᠠᠮᠨᠠᠩᠳᠣᠷᠵᠢ  ᠂ ᠴ᠂ᠳᠦᠪᠵᠦᠷ᠂ ᠹᠢᠽᠢᠻᠴᠢ ᠢ᠊᠂ᠪᠠᠯᠵᠢᠨᠨᠢᠮ ‍ᠠ᠋᠂ ᠳ᠂ᠮᠥᠩᠬᠡ᠂ ᠬ᠂ᠮᠢᠩᠰᠡᠯ᠂ ᠰᠢ᠊᠂ᠴᠡᠪᠠᠭ᠂ ᠵ᠂ᠳᠦᠭᠡᠷᠰᠦᠷᠦᠩ ᠨᠠᠷ ᠬᠦᠴᠦ ᠲᠡᠢ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠬᠥᠳᠡᠯᠦᠯᠲᠡ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠡᠪᠳᠡᠷᠡᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠪᠦᠰᠡ᠂ ᠬᠠᠭᠠᠷᠠᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠳᠠᠭᠠᠭᠤ 14070 ᠬᠠᠪᠲᠠᠭᠠᠢ ᠳᠥᠷᠪᠡᠯᠵᠢᠨ ᠮᠧᠲ᠋ᠧᠷ ᠲᠠᠯᠠᠪᠠᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠠᠭᠠᠷ ᠦ᠋ᠨ ᠵᠢᠷᠤᠭ ᠠᠪᠴᠤ᠂ ᠬᠡᠭᠡᠷ ‍ᠠ᠋ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠠᠢᠢᠭᠤᠯ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡ ᠪᠡᠷ 7000 ᠬᠠᠪᠲᠠᠭᠠᠢ ᠳᠥᠷᠪᠡᠯᠵᠢᠨ ᠮᠧᠲ᠋ᠧᠷ ᠲᠠᠯᠠᠪᠠᠢ ᠎ᠳ᠋ᠤ ᠰᠤᠳᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠬᠢᠵᠦ᠎᠂ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠬᠥᠳᠡᠯᠦᠯᠲᠡ ᠪᠡᠷ ᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠦ᠋ᠨ ᠭᠠᠳᠠᠷᠭᠤ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠪᠦᠬᠦᠢ ᠯᠡ ᠡᠪᠳᠡᠷᠡᠯ ‍ᠢ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠳᠡᠭᠡᠷ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠨᠢ ᠬᠡᠮᠵᠢᠵᠦ ᠲᠣᠭᠲᠠᠭᠠᠭᠰᠠᠨ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;Түүхэн замнал. https://iag.mn/mn/index.php?pid=137&amp;lt;/ref&amp;gt; &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠣᠷᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠷᠴᠢᠨ ᠴᠠᠭ ᠦ᠋ᠨ ᠣᠳᠤᠨ ᠣᠷᠤᠨ  ‍ᠢ ᠰᠤᠳᠤᠯᠬᠤ ᠣᠷᠭᠢᠯ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ 1957-1959 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠣᠬᠢᠶᠠᠭᠰᠠᠨ ᠣᠯᠠᠨ ᠤᠯᠤᠰ ᠦ᠋ᠨ ᠭᠧᠣᠹᠢᠽᠢᠻ ᠦ᠋ᠨ ᠵᠢᠯ ᠶᠡᠬᠡ ᠲᠦᠯᠬᠢᠴᠡ ᠥᠭᠭᠦᠭᠰᠡᠨ ᠠᠵᠡᠢ᠃ &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠣᠳᠤᠨ ᠣᠷᠤᠨ᠂ ᠭᠧᠣᠹᠢᠽᠢᠻ ᠦ᠋ᠨ ᠰᠤᠳᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠬᠢᠬᠦ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠵᠤ ᠣᠯᠠᠨ ᠤᠯᠤᠰ ᠦ᠋ᠨ ᠵᠢᠯ ᠳ᠋ᠦ ᠣᠷᠤᠯᠴᠠᠬᠤ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠣᠯ ᠠᠰᠢᠶ ‍ᠠ᠋ ᠲᠢᠢᠪ ᠦ᠋᠋ᠨ ᠵᠢᠷᠦᠬᠡᠨ ᠳ᠋ᠦ ᠣᠷᠣᠰᠢᠬᠤ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠣᠷᠤᠨ ᠴᠠᠭᠠᠨ ᠲᠣᠯᠪᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ ᠬᠣᠴᠤᠷᠬᠤ ᠭᠡᠳ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤᠬᠤᠢ᠃ &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Khureltogoot Observatory.jpg|thumb|{{Mongolian}}ᠬᠦᠷᠡᠯ&amp;lt;br&amp;gt;ᠲᠣᠭᠤᠭᠣᠲᠤ ᠳ᠋ᠠᠬᠢ&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠳᠤᠨ&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠷᠤᠨ ‍ᠤ&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠷᠭᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ&amp;lt;br&amp;gt;ᠨᠠᠷᠠᠨ ‍ᠤ&amp;lt;br&amp;gt;ᠠᠵᠢᠭᠯᠠᠯᠲᠠ ᠶ᠋ᠢᠨ&amp;lt;br&amp;gt;ᠳᠤᠷᠠᠨ ᠦ᠋ᠨ&amp;lt;br&amp;gt;ᠴᠠᠮᠬᠠᠭ]]{{Z}}&lt;br /&gt;
ᠨᠥᠭᠦᠭᠡᠲᠡᠭᠦᠷ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠲᠥᠷᠦᠯᠬᠢᠲᠡᠨ 1950-᠊ᠡᠳ ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠠᠭᠤᠳᠠᠮ ‍ᠢ ᠰᠤᠳᠤᠯᠬᠤ᠂ ᠬᠢᠮᠡᠯ ᠳᠠᠭᠠᠭᠤᠯᠢ ᠬᠥᠭᠡᠷᠭᠡᠬᠦ᠂ ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ ᠶ᠋ᠢ ᠡᠩᠬᠡ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠵᠣᠷᠢᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋  ᠪᠠᠷ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠬᠤ ᠠᠵᠢᠯ ᠢᠳᠡ ᠥᠷᠨᠢᠵᠦ᠂ ᠰᠠᠨᠰᠠᠷ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ᠂ ᠰᠠᠨᠰᠠᠷ ᠦ᠋ᠨ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠬᠦ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠰᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋  ᠰᠠᠯᠪᠤᠷᠢ ᠨᠣᠭᠤᠳ ᠡᠭᠦᠰᠴᠦ᠂ ᠮᠠᠨ ‍ᠤ ᠤᠯᠤᠰ ᠴᠦ ᠡᠨᠡ ᠠᠵᠢᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠣᠯᠤᠮᠵᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠢᠷᠢ ᠪᠡᠷ ᠣᠷᠤᠯᠴᠠᠬᠤ ᠬᠡᠷᠡᠭ ᠲᠡᠢ ᠪᠣᠯᠤᠭᠰᠠᠨ᠃&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠰᠠ᠊᠂ᠨᠢᠩᠵᠢᠪᠠᠳᠭᠠᠷ ᠣᠯᠠᠨ ᠤᠯᠤᠰ ᠦ᠋ᠨ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠤ ᠬᠤᠷᠠᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠮᠠᠨ ‍ᠤ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠣᠷᠤᠨ ᠵᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ 365 ᠬᠣᠨᠤᠭ ᠦ᠋ᠨ 300 ᠨᠢ ᠴᠡᠯᠮᠡᠭ ᠲᠩᠷᠢ ᠲᠡᠢ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ᠂ ᠣᠳᠤᠨ ᠣᠷᠤᠨ ‍ᠤ ᠣᠷᠭᠢᠯ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠨᠡᠩ ᠲᠣᠬᠢᠷᠠᠮᠵᠢ ᠲᠠᠢ ᠭᠡᠬᠦᠴᠢᠯᠡᠨ ᠲᠠᠢᠢᠯᠠᠪᠤᠷᠢᠯᠠᠵᠤ᠂ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠳᠤᠨ ᠣᠷᠤᠨ ‍ᠤ ᠣᠷᠭᠢᠯ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠬᠤ ᠶ᠋ᠢ ᠳᠡᠮᠵᠢᠭᠦᠯᠵᠦ ᠴᠢᠳᠠᠭᠰᠠᠨ ᠭᠡᠬᠦ ᠳᠣᠮᠤᠭ ᠶᠠᠷᠢᠶ ‍ᠠ᠋ ᠠᠮᠢᠳᠤᠷᠠᠳᠠᠭ᠃&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠪᠦ᠊᠂ᠨᠠ᠊᠂ᠮᠣ᠊᠂ᠠ᠊᠂ᠤ᠊᠂ ᠦ᠋ᠨ ᠰᠠᠢᠢᠳ ᠨᠠᠷ ᠦ᠋ᠨ ᠵᠥᠪᠯᠡᠯ (ᠵᠠᠰᠠᠭ ᠦ᠋ᠨ ᠭᠠᠵᠠᠷ) ᠣᠳᠤᠨ ᠣᠷᠤᠨ ‍ᠤ ᠣᠷᠭᠢᠯ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠬᠤ ᠰᠢᠢᠳᠪᠦᠷᠢ ᠶ᠋ᠢ 1956 ᠣᠨ ᠳᠤ ᠭᠠᠷᠭᠠᠵᠤᠬᠤᠢ᠃ &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠣᠷᠤᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠳᠤᠨ ᠣᠷᠤᠨ ‍ᠤ ᠣᠷᠭᠢᠯ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠤᠰ ᠣᠷᠭᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠠᠩᠬᠠᠨ ‍ᠤ ᠵᠠᠬᠢᠷᠠᠯ ᠰᠠ᠊᠂ᠨᠢᠩᠵᠢᠪᠠᠳᠭᠠᠷ ᠭᠣᠣᠯ ᠡᠭᠦᠷᠭᠡ ᠭᠦᠢᠴᠡᠳᠬᠡᠭᠰᠡᠨ ᠠᠵᠤᠭᠤ᠃&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠭᠦᠨ ‍ᠤ ᠤᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠦᠭᠡᠢ ᠬᠥᠳᠦᠯᠮᠦᠷ ᠵᠢᠳᠬᠦᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠠᠴᠢ ᠪᠠᠷ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨᠪᠠᠭᠠᠲᠤᠷ ᠦ᠋ᠨ ᠣᠳᠤᠨ ᠣᠷᠤᠨ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠣᠷᠭᠢᠯ 1957 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠳᠤᠨ ᠣᠷᠤᠨ᠂ ᠭᠠᠵᠠ ᠬᠥᠳᠡᠯᠡᠯ᠂ ᠰᠣᠷᠢᠨᠵᠢᠨ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ ᠭᠡᠰᠡᠨ 3 ᠰᠧᠻᠲ᠋ᠣᠷ ᠲᠠᠢ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠳᠠᠭᠰᠠᠨ ᠲᠡᠦᠬᠡ ᠲᠠᠢ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;Бидний тухай  https://iag.mn/mn/index.php?pid=48&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Batmend doing some testing stuff Batmend doing some testing stuff Batmend doing some testing stuff Batmend doing some testing stuff Batmend doing some testing stuff Batmend doing some testing stuff Batmend doing some testing stuff Batmend doing some testing stuff Batmend doing some testing stuff Batmend doing some testing stuff Batmend doing some testing stuff Batmend doing some testing stuff Batmend doing some testing stuff v Batmend doing some testing stuff Batmend doing some testing stuff Batmend doing some testing stuff Batmend doing some testing stuff&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Textbook School.png|thumb|{{Mongolian}}ᠳᠤᠮᠳᠠ&amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠳᠤᠨ&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠷᠤᠨ ‍ᠤ&amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠤᠷᠬᠤ&amp;lt;br&amp;gt;ᠪᠢᠴᠢᠭ᠂&amp;lt;br&amp;gt;1964&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠨ]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=ᠭᠡᠷ ᠪᠦᠯᠢ=&lt;br /&gt;
ᠳᠠ᠊᠂ ᠲᠡᠮᠦᠷ-ᠸᠴᠢᠷ᠂ ᠰᠠ᠊᠂ ᠨᠢᠩᠵᠢᠪᠠᠳᠭᠠᠷ ᠨᠠᠷ ᠬᠦᠦ᠂ ᠦᠬᠢᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠠᠢ᠃ &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠵᠢᠭᠡ ᠬᠦᠦ ᠲᠡᠮᠦᠷ-ᠸᠴᠢᠷ ᠦ᠋ᠨ ᠡᠷᠳᠡᠨᠢᠪᠢᠯᠢᠭ ᠨᠢ 1996-2000 ᠣᠨ ᠳᠤ ᠤᠯᠤᠰ ᠦ᠋ᠨ ᠶᠡᠬᠡ ᠬᠤᠷᠠᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠭᠡᠰᠢᠭᠦᠨ ᠶ᠋ᠢᠡᠷ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠪᠠ᠃&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠯ ᠦ᠋ᠳ=&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Textbook Uni.png|thumb|{{Mongolian}}ᠶᠡᠬᠡ&amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠳᠤᠨ&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠷᠤᠨ ‍ᠤ&amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠤᠷᠬᠤ&amp;lt;br&amp;gt;ᠪᠢᠴᠢᠭ᠂&amp;lt;br&amp;gt;1967&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠨ]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
• Некоторые данные о землетрясениях на территории МНР. - Бюллетень по сейсмологии, №6, 1958&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
• ᠤᠯᠠᠭᠠᠨᠪᠠᠭᠠᠲᠤᠷ ᠦ᠋ᠨ ᠣᠳᠤᠨ ᠣᠷᠤᠨ ‍ᠤ ᠣᠷᠭᠢᠯ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠬᠤ ᠭᠠᠵᠠᠷ  ‍ᠢ ᠰᠣᠩᠭᠤᠭᠰᠠᠨ ᠲᠤᠬᠠᠢ  (ᠠ᠊᠂ᠨ᠂ᠳ᠋ᠠᠳᠠᠶᠧᠹ ᠲᠠᠢ ᠬᠠᠮᠲᠤᠷᠠᠭᠰᠠᠨ)᠃ ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠪᠠᠢᠢᠭᠠᠯᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠮᠡᠳᠡᠭᠡ ᠰᠡᠳᠬᠦᠯ᠂ №1, 1963 ᠣᠨ&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
• ᠽᠧᠨᠢᠲ᠋ ᠳᠤᠷᠠᠨ  ‍ᠢ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠰᠡᠨ ᠤᠷᠢᠳᠴᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠳ᠋ᠦ᠋ᠩ ᠂ (ᠬᠠᠮᠲᠤᠷᠠᠭᠰᠠᠨ ᠣᠭᠦᠯᠡᠯ) ᠮᠥᠨ ᠮᠡᠳᠡᠭᠡ᠂ 1964 ᠣᠨ&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
• ᠣᠷᠴᠢᠯᠠᠩ ᠦ᠋ᠨ ᠲᠣᠭᠲᠠᠴᠠ᠃ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨᠪᠠᠭᠠᠲᠤᠷ-ᠪᠡᠭᠡᠵᠢᠩ᠂ 1952, 1955 ᠣᠨ &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
• ᠣᠳᠤᠨ ᠣᠷᠤᠨ ‍ᠤ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠳᠤᠮᠳᠠ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠰᠤᠷᠬᠤ ᠪᠢᠴᠢᠭ᠃ 1964 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ ᠠᠩᠬ ‍ᠠ᠋ ᠤᠳᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠬᠡᠪᠯᠡᠭᠳᠡᠭᠰᠡᠨ᠃&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
• «ᠣᠳᠤᠨ ᠣᠷᠤᠨ» ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠰᠤᠷᠬᠤ ᠪᠢᠴᠢᠭ᠃ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨᠪᠠᠭᠠᠲᠤᠷ 1967 ᠣᠨ&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
• ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠴᠠᠭ ᠤᠯᠠᠷᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠪᠢᠴᠢᠭ᠂ 1952-1963᠂ 1998 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ 2008 ᠣᠨ ᠬᠦᠷᠲᠡᠯ ‍ᠠ᠋ ᠵᠢᠯ ᠪᠦᠷᠢ᠃&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
• ᠣ᠂ᠬᠣ᠊᠂ᠤ᠂ ᠦ᠋ᠨ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠬᠦ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠠᠻᠠᠳᠧᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠰᠢᠪᠢᠷ ᠦ᠋ᠨ ᠰᠠᠯᠪᠤᠷᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ᠦ᠋ᠨ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ᠲᠡᠢ ᠬᠠᠮᠲᠤᠷᠠᠨ ᠬᠢᠭᠰᠡᠨ “ᠰᠢᠪᠢᠷ ᠪᠠ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠪᠠᠢᠢᠭᠠᠯᠢ᠂ ᠨᠡᠢᠢᠭᠡᠮ ᠦ᠋ᠨ ᠣᠨᠴᠣᠭᠣᠢ ᠭᠣᠴᠠ ᠦᠵᠡᠭᠳᠡᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ” ᠬᠡᠮᠡᠬᠦ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠯ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠠᠮᠲᠤᠷᠠᠨ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠭᠴᠢ ᠪᠠᠷ ᠣᠷᠤᠯᠴᠠᠭᠰᠠᠨ᠃ ᠡᠷᠡᠬᠦᠦ ᠬᠣᠲᠠ 2003 ᠣᠨ&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
• 《ᠲᠦᠰᠢᠭᠰᠡᠨ ᠵᠠᠶᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋》 ᠬᠤᠪᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠳᠤᠷᠠᠰᠤᠮᠵᠢ᠂ 2005ᠣᠨ &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
• 《ᠮᠣᠩᠭᠠᠯ ᠵᠢᠷᠤᠬᠠᠶ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠯᠢᠲ》 ᠰᠤᠳᠤᠯᠭᠠᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠵᠣᠷᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠨᠣᠮ᠃ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨᠪᠠᠭᠠᠲᠤᠷ 2006 ᠣᠨ &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
• ᠤᠷᠠᠨ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠴᠢᠨᠠᠷ ᠲᠠᠢ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠥᠭᠦᠯᠡᠯᠭᠡ᠃ &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
• ᠨᠢᠭᠡ ᠵᠦᠵᠦᠭᠡ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠯ ᠪᠢᠴᠢᠭᠰᠡᠨ ᠨᠢ ᠪᠦᠬᠦ 18 ᠠᠢᠢᠮᠠᠭ ᠦ᠋ᠨ ᠲᠠᠢᠢᠵᠠᠨ ‍ᠠ᠋ ᠪᠣᠯᠤᠨ ᠲᠧᠯᠧᠸᠢᠽ ᠦ᠋ᠨ ᠳᠡᠯᠭᠡᠴᠡᠨ ‍ᠠ᠋ ᠲᠠᠯᠪᠢᠭᠳᠠᠭᠰᠠᠨ᠃&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
• ᠬᠢᠯᠪᠠᠷᠴᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠯᠧᠻᠼ ᠲᠣᠪᠬᠢᠮᠠᠯ᠂ ᠰᠣᠨᠢᠨ ᠬᠡᠪᠯᠡᠯ ᠳ᠋ᠦ ᠥᠭᠭᠦᠭᠰᠡᠨ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠬᠦ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ᠲᠠᠨᠢᠨ ᠮᠡᠳᠡᠬᠦᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠥᠭᠦᠯᠡᠯ ᠦ᠋ᠳ ᠨᠡᠢᠢᠯᠡᠭᠡᠳ 80 ᠣᠷᠴᠢᠮ ᠭᠠᠷᠤᠭᠰᠠᠨ᠃&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=ᠲᠦᠯᠬᠢᠭᠦᠷ ᠦᠭᠡᠰ=&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}&lt;br /&gt;
Санжмятавын Нинжбадгар&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Дарамын Төмөр-Очир&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
одон орны оргил&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
одон орон&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
одон оронч&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
обсерватория&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
observatory&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Z}}&lt;br /&gt;
=ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ=&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}&lt;br /&gt;
[[index.php?title=Ангилал:ᠡᠷᠳᠡᠮᠲᠡᠨ]]&lt;br /&gt;
[[index.php?title=Ангилал:ᠣᠳᠤᠨ ᠣᠷᠤᠨ᠂ ᠠᠰᠲ᠋ᠷᠣᠹᠢᠽᠢᠻ]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>202.126.89.29</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%A4%E1%A0%AF%E1%A0%A0%E1%A0%AD%E1%A0%A0%E1%A0%AD%E1%A0%B4%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A0%E1%A0%B7_%E1%A0%8A%E1%A0%A0%E1%A0%8B_%E1%A0%A8%E1%A0%A0%E1%A0%AD%E1%A0%A4%E1%A0%B7&amp;diff=3449</id>
		<title>ᠤᠯᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠠᠷ ᠊ᠠ᠋ ᠨᠠᠭᠤᠷ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%A4%E1%A0%AF%E1%A0%A0%E1%A0%AD%E1%A0%A0%E1%A0%AD%E1%A0%B4%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A0%E1%A0%B7_%E1%A0%8A%E1%A0%A0%E1%A0%8B_%E1%A0%A8%E1%A0%A0%E1%A0%AD%E1%A0%A4%E1%A0%B7&amp;diff=3449"/>
		<updated>2025-04-22T08:27:49Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;202.126.89.29: test2&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;max-height: 80vh; writing-mode: vertical-lr; font-family: &#039;Noto Sans Mongolian&#039;&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
__TOC__&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠵᠦᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠯ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+&lt;br /&gt;
|[[File:Ulaagchin Khara Nuur 03.jpg|align: top|thumb|center]]&lt;br /&gt;
|style = &amp;quot;height: 50px;&amp;quot;|ᠵᠡᠭᠡᠰᠦ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠮᠠᠩᠬᠠᠨ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠭᠰᠡᠨ ᠨᠠᠭᠤᠷ ᠪᠢᠯᠡ&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠤᠯᠠᠭᠠᠭᠴᠢᠨ ‍ᠤ ᠬᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠨᠠᠭᠤᠷ ᠨᠢ ᠵᠠᠪᠬᠠᠨ ᠠᠢᠢᠮᠠᠭ ‍ᠤᠨ ᠡᠷᠳᠡᠨᠢ ᠬᠠᠢᠢᠷᠬᠠᠨ ᠰᠤᠮᠤ ‍ᠢᠢᠨ ᠨᠤᠲᠤᠭ ᠲᠤ ᠣᠷᠤᠰᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
ᠶᠡᠬᠡ ᠨᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠳ ‍ᠤᠨ ᠬᠣᠲᠤᠭᠤᠷ ᠡᠴᠡ ᠬᠠᠩᠭᠠᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠨᠢᠷᠤᠭᠤᠨ ‍ᠤ ᠥᠷᠦᠨᠡᠳᠦ ᠬᠠᠵᠢᠭᠤ ᠪᠡᠯ ᠬᠦᠷᠲᠡᠯ ‍ᠡ᠋ 250 ᠭᠠᠷᠤᠢ ᠻᠢᠯᠣᠮᠧᠲ᠋ᠧᠷ ᠦᠷᠭᠡᠯᠵᠢᠯᠡᠬᠦ ᠪᠣᠷᠤ ᠬᠢᠷ ‍ᠦᠨ ᠡᠯᠡᠰᠦᠨ ᠳᠤᠮᠳᠠ ᠪᠠᠢᠢᠷᠢᠯᠠᠳᠠᠭ᠃&lt;br /&gt;
ᠲᠣᠪᠬᠤᠰᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠠᠭᠤᠯᠠᠰ ‍ᠤᠨ ᠠᠷᠤ ᠪᠠᠷ ᠪᠤᠢ᠃&lt;br /&gt;
ᠤᠮᠠᠷᠠᠳᠤ ᠡᠲᠡᠭᠡᠳ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠨᠢ ᠡᠯᠡᠰᠦᠨ ᠮᠠᠩᠬᠠᠨ᠂ ᠡᠮᠦᠨᠡᠳᠦ ᠲᠠᠯ ‍ᠠ᠋ ᠪᠠᠷ ᠠᠨᠤ ᠵᠡᠭᠡᠰᠦ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ᠃ &lt;br /&gt;
ᠨᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠳᠣᠮᠳᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠶᠠᠬᠡ ᠠᠪᠭᠠᠰᠢ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠪᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠠᠪᠭᠠᠰᠢ ᠬᠡᠮᠡᠬᠦ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠠᠷᠠᠯ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠠᠭᠠᠳ ᠨᠡᠭᠦᠳᠡᠯ ‍ᠦᠨ ᠰᠢᠪᠠᠭᠤᠳ ‍ᠤᠨ ᠲᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠲᠠᠢ ᠵᠤᠰᠠᠯᠠᠩ ᠪᠣᠯᠳᠠᠭ ᠠᠵᠤᠭᠤ᠃ &lt;br /&gt;
ᠤᠯᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠠᠷ ᠎‍ᠠ᠋ ᠨᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠨᠡᠢᠢᠲᠡ ᠲᠠᠯᠠᠪᠠᠢ ᠠᠷᠠᠯ ‍ᠤᠳ ‍ᠤᠨ ᠬᠠᠮᠲᠤ 89 ᠬᠠᠪᠲᠠᠭᠠᠢ ᠳᠥᠷᠪᠡᠯᠵᠢᠨ ᠻᠢᠯᠠᠮᠧᠲ᠋ᠧᠷ&amp;lt;sup&amp;gt;kilometer&amp;lt;/sup&amp;gt;᠃&lt;br /&gt;
ᠨᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠤᠰᠤᠨ ‍ᠤ ᠬᠦᠨ 50 ᠣᠷᠴᠢᠮ ᠮᠧᠲᠧᠷ&amp;lt;sup&amp;gt;meter&amp;lt;/sup&amp;gt;᠂ ᠤᠷᠲᠤ ᠨᠢ 37 ᠻᠢᠯᠣᠮᠧᠲ᠋ᠧᠷ᠂ ᠥᠷᠭᠡᠨ ᠢᠨᠦ 7 ᠻᠢᠯᠣᠮᠧᠲ᠋ᠧᠷ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃&lt;br /&gt;
ᠭᠣᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠠᠩᠭᠠᠮᠠᠯ ᠡᠯᠡᠰᠦᠨ ᠳᠤᠮᠳᠠ ᠨᠥᠭᠡᠴᠡᠯᠡᠭᠳᠡᠭᠰᠡᠨ ᠡᠨᠡ ᠬᠦ ᠴᠡᠩᠭᠡᠭ ᠤᠰᠤᠨ ‍ᠤ ᠡᠵᠡᠯᠡᠬᠦᠨ 1.7 ᠲᠡᠷᠪᠤᠮ ᠱᠣ᠋ ᠮᠧᠲ᠋ᠧᠷ ᠠᠵᠡᠢ᠃&lt;br /&gt;
ᠤᠰᠤᠨ ‍ᠤ ᠳᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠵᠤᠨ ᠴᠠᠭ ᠲᠤ 15-20°C᠂ ᠮᠥᠰᠦᠨ ᠳᠣᠣᠷ ‍ᠠ᠋ 0.5-1.2°C ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ᠊ᠠ᠋᠃&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠭᠧᠣᠯᠣᠭᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠡᠦᠬᠡ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+&lt;br /&gt;
|[[File:Ulaagchin Khara Nuur 01.JPG|align: top|thumb|center]]&lt;br /&gt;
|style = &amp;quot;height: 100px;&amp;quot;|ᠭᠣᠣᠯ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠨᠳᠡᠢ ᠡᠯᠡᠰᠦᠨ ᠳ᠋ᠦ ᠪᠣᠭᠤᠭᠳᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠨᠠᠭᠤᠷ ᠲᠣᠭᠲᠠᠭᠰᠠᠨ&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
NASA‍ ‍ᠢᠢᠨ ᠡᠷᠳᠡᠮᠲᠡᠳ ‍ᠦᠨ ᠲᠣᠳᠤᠷᠬᠠᠢᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠤᠯᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠨᠠᠭᠤᠷ 500 ᠵᠢᠯ ‍ᠦᠨ ᠲᠡᠷᠲᠡᠭᠡ ᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ ᠪᠥᠭᠡᠳ ᠠᠩᠬᠠᠳᠠᠭᠴᠢ ᠨᠠᠭᠤᠷ ᠠᠵᠡᠢ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;ᠤᠯᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠨᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠲᠠᠨᠢᠯᠴᠠᠭᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠰᠠᠮᠪᠠᠷ&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
ᠤᠯᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠨᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠲᠠᠨᠢᠯᠴᠠᠭᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠰᠠᠮᠪᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠢᠴᠢᠭ ᠲᠦ “500 ᠵᠢᠯ”‍ ᠬᠡᠮᠡᠨ ᠪᠢᠴᠢᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠨᠢ ᠲᠧᠻᠨᠢᠻ ‍ᠦᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;technic&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠠᠯᠳᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠬᠤ ᠪᠠ ᠶᠠᠮᠪᠠᠷ ᠴᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ [[Геологийн цаг тоолол (босоо хүснэгт)|ᠫᠯᠧᠢᠢᠰᠲ᠋ᠣᠴᠧᠨ᠎ ‍ᠦ]]&amp;lt;sup&amp;gt;Pleistocene&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠰᠡᠭᠦᠯᠴᠢ ᠡᠴᠡ [[Геологийн цаг тоолол|ᠾᠣᠯᠣᠴᠧᠨ᠎ ‍ᠦ]]&amp;lt;sup&amp;gt;Holocene&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠳᠤᠮᠳᠠ ᠦᠶ ‍ᠡ᠋ ‍ᠢᠢᠨ ᠣᠷᠴᠢᠮ ‍ᠳᠤ ᠲᠣᠭᠲᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠣᠯᠤᠯᠲᠠᠢ᠃&lt;br /&gt;
ᠾᠣᠯᠣᠴᠧᠨ᠎ ‍ᠦ ᠳᠤᠮᠳᠠ ᠦᠶᠡᠰ ᠲᠦ ᠬᠠᠭᠤᠷᠠᠢ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ ᠡᠯᠡᠰᠦᠨ ᠮᠠᠩᠬᠠᠳ ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠤᠰᠤᠨ ᠳᠤ ᠠᠪᠲᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ‍ᠢᠢ ᠬᠢᠮᠡᠯ ᠳᠠᠭᠠᠭᠤᠯᠢ ᠡᠴᠡ ᠠᠪᠤᠭᠰᠠᠨ ᠵᠢᠷᠤᠭᠰ ᠭᠡᠷᠡᠴᠢᠯᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃&amp;lt;ref&amp;gt;M. Klein: Binnendünen im nördlichen Zentralasien. (= Mainzer Geographische Studien. 47). 2001&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
ᠥᠭᠡᠷ ‍ᠡ᠋ ᠪᠡᠷ ᠬᠡᠯᠡᠪᠡᠯ ᠨᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠤᠰᠤᠨ ‍ᠤ ᠲᠦᠪᠰᠢᠨ ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠳᠡᠭᠡᠭᠰᠢᠯᠡᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠪᠣᠯᠤᠯᠲᠠᠢ᠃ &lt;br /&gt;
ᠤᠯᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠣᠣᠯ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠨᠳᠡᠢ ᠰᠠᠯᠬᠢᠨ ‍ᠤ ᠭᠠᠷᠤᠯ ᠲᠠᠢ ᠡᠯᠡᠰᠦᠨ ᠳ᠋ᠦ ᠪᠣᠭᠤᠭᠳᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ  ᠡᠨᠡ ᠬᠦ ᠨᠠᠭᠤᠷ ᠡᠭᠦᠰᠴᠦᠬᠦᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠪᠢᠣᠯᠣᠭᠢ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+&lt;br /&gt;
|[[File:Special Protected Area 02.jpg|align: top|thumb|center]]&lt;br /&gt;
|style = &amp;quot;height: 110px;&amp;quot;|ᠨᠡᠭᠦᠳᠡᠯ ‍ᠦᠨ ᠰᠢᠪᠠᠭᠤᠳ ‍ᠤᠨ ᠠᠮᠤᠰᠬᠢᠳᠡᠭ ᠣᠷᠤᠨ&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠤᠯᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠨᠠᠭᠤᠷ ᠲᠤ 13 ᠵᠦᠢᠯ ‍ᠦᠨ ᠨᠡᠭᠦᠳᠡᠯ ‍ᠦᠨ ᠰᠢᠪᠠᠭᠤᠳ ᠢᠷᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠮᠦ ᠡᠴᠡ ᠨᠡᠭᠦᠳᠡᠯ ‍ᠦᠨ ᠰᠢᠪᠠᠭᠤᠳ ‍ᠤᠨ ᠵᠦᠢᠯ ‍ᠢ ᠰᠤᠳᠤᠯᠬᠤ᠂ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠦᠰᠡ ᠨᠤᠲᠤᠭ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠣᠯᠠᠨ ᠤᠯᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠬᠡᠮᠵᠢᠶᠡᠨ ‍ᠦ ᠴᠢᠬᠤᠯᠠ ᠠᠴᠢ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠳᠠᠯ ᠲᠠᠢ᠃ &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
ᠨᠤᠲᠤᠭ ᠣᠷᠤᠨ ᠷᠠᠰᠢᠶᠠᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠡᠷᠢᠭᠦᠲᠡᠨ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠪᠠᠶᠠᠯᠢᠭ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ ᠤᠯᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠨᠠᠭᠤᠷ ᠵᠢᠭᠠᠰᠤ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ ᠠᠵᠡᠢ᠃&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠬᠦ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠠᠻᠠᠳᠧᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠢᠣᠯᠣᠭᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ᠡᠴᠡ ᠤᠯᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠨᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠣᠷᠴᠢᠨ ‍ᠤ ᠨᠥᠬᠦᠴᠡᠯ ᠪᠣᠯᠤᠨ ᠵᠢᠭᠠᠰᠤᠨ ‍ᠤ ᠬᠦᠨᠡᠰᠦ ᠲᠡᠵᠢᠭᠡᠯ ‍ᠦᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠯ ‍ᠢ ᠣᠯᠠᠨ ᠵᠢᠯ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ‍ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ᠃ &lt;br /&gt;
ᠰᠤᠳᠤᠯᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠦᠷ ‍ᠡ᠋ ᠳ᠋ᠦ᠋ᠩ ‍ᠢ ᠡᠰᠢ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦ ᠪᠣᠯᠭᠠᠨ 1980 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ 2 ᠴᠤ ᠤᠳᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠪᠠᠢᠢᠭᠠᠯ ᠨᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ Coregonus migratorius (ᠣᠮᠤᠯ)᠂ Coregonus peled (ᠴᠠᠭᠠᠨ ᠵᠠᠷᠮ ‍ᠠ᠋) ᠵᠢᠭᠠᠰᠤ ᠠᠮᠵᠢᠯᠲᠠ ᠲᠠᠢ ᠨᠤᠲᠤᠭᠰᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
ᠠᠻᠠᠳᠧᠮᠢᠴᠢ [[ᠳᠤᠯᠮ ᠊ᠠ᠋᠂ ᠠᠶᠤᠷ ᠊ᠤᠨ|ᠠᠶᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠳᠤᠯᠮ ᠎ᠠ]] ᠪᠡᠷ ᠡᠨᠡᠴᠢᠯᠡᠨ ᠵᠢᠭᠠᠰᠤ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ 25 ᠨᠠᠭᠤᠷ ‍‍ᠲᠤ ᠵᠢᠭᠠᠰᠤ ᠨᠤᠲᠤᠭᠰᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠠᠵᠡᠢ᠃&lt;br /&gt;
ᠲᠤᠰ ᠨᠤᠲᠤᠭ ᠲᠤ ᠬᠡᠳᠦ ᠬᠡᠳᠦᠨ ᠬᠣᠪᠤᠷ ᠰᠥᠪᠠᠭᠤᠨ ‍ᠤ ᠵᠦᠢᠯ ᠠᠵᠢᠭᠯᠠᠭᠳᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠤ ᠳᠣᠲᠤᠷ ‍ᠠ᠋ ᠨᠡᠩ ᠬᠣᠪᠤᠷᠳᠠᠭᠰᠠᠨ ᠴᠠᠭᠠᠨ ᠲᠣᠯᠤᠭᠠᠢ ᠢᠮᠠᠭᠠᠨ ᠰᠡᠭᠦᠯᠲᠦ (Oxyura leucocephala), ᠲᠣᠳᠣᠭ  (Otis tarda), ᠴᠭᠠᠨ ᠬᠦᠵᠦᠭᠦᠲᠦ ᠪᠤᠲᠠᠨ ‍ᠤ ᠴᠣᠭᠴᠠᠭᠢ (Saxicola insignis) ᠲᠠᠭᠠᠷᠠᠯᠳᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃&amp;lt;ref&amp;gt;[http://datazone.birdlife.org/site/factsheet/ulaagchinii-khar-lake-iba-mongolia Birdlaife International. Ulaagchinii Khar Lake]. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2021/03/21&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠪᠠᠢᠢᠭᠠᠯᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠴᠣᠭᠴᠠᠯᠠᠪᠤᠷᠢᠲᠤ ᠭᠠᠵᠠᠷ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+&lt;br /&gt;
|[[File:Ulaagchin Khara Nuur 02.jpg|align: top|thumb|center]]&lt;br /&gt;
|style = &amp;quot;height: 100px;&amp;quot;|ᠪᠠᠢᠢᠭᠠᠯᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠦᠵᠡᠰᠬᠦᠯᠡᠩᠲᠦ ᠭᠠᠵᠠᠷ&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠵᠠᠪᠬᠠᠨ ᠠᠢᠢᠮᠠᠭ ‍ᠤᠨ ᠴᠡᠴᠡᠨ ᠠᠭᠤᠯᠠ ᠰᠤᠮᠤ (25.03 ᠮᠢᠩᠭᠠᠨ ᠾᠠ&amp;lt;sup&amp;gt;ha&amp;lt;/sup&amp;gt;)᠂ ᠰᠠᠩᠲᠤᠮᠠᠷᠭᠠᠴᠠ ᠰᠤᠮᠤ (36.29 ᠮᠢᠩᠭᠠᠨ ᠾᠠ)᠂ ᠵᠠᠪᠬᠠᠨᠮᠠᠨᠳᠠᠯ ᠰᠤᠮᠤ (90 ᠮᠢᠩᠭᠠᠨ ᠾᠠ)᠂ ᠡᠷᠳᠡᠨᠢᠬᠠᠢᠢᠷᠬᠠᠨ ᠰᠤᠮᠤ ‍ᠢᠢᠨ  (102.62 ᠮᠢᠩᠭᠠᠨ ᠾᠠ) ᠨᠤᠲᠤᠭ ᠳᠡᠪᠢᠰᠬᠡᠷ᠂ ᠨᠡᠢᠢᠲᠡ 253800 ᠾᠠ ᠭᠠᠵᠠᠷ ‍ᠢ ᠪᠠᠢᠢᠭᠠᠯᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠴᠣᠭᠴᠠᠯᠠᠪᠤᠷᠢᠲᠤ ᠭᠠᠵᠠᠷ ‍ᠤᠨ ᠠᠩᠭᠢᠯᠠᠯ ‍ᠢᠢᠠᠷ [[Тусгай хамгаалалттай газар|ᠲᠤᠰᠬᠠᠢ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠠᠯᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ]] ᠠᠪᠤᠭᠰᠠᠨ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;ᠤᠯᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠨᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠪᠠᠢᠢᠭᠠᠯᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠴᠣᠭᠴᠠᠯᠪᠤᠷᠢᠲᠤ ᠭᠠᠵᠠᠷ ‍ᠤᠨ ᠲᠠᠨᠢᠯᠴᠠᠭᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠰᠠᠮᠪᠠᠷ ‍ᠠ᠋&amp;lt;/ref&amp;gt; &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠮᠣᠩᠭᠤᠯ ᠤᠯᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠶᠡᠬᠡ ᠬᠤᠷᠠᠯ ‍ᠤᠨ 2010 ᠣᠨ ‍ᠤ 01 ᠳ᠋ᠦᠭᠡᠷ ᠰᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ‍ᠢᠢᠨ 14 ‍ᠦ ᠡᠳᠦᠷ ‍ᠦᠨ 06 ᠳ᠋ᠤᠭᠠᠷ ᠲᠣᠭᠲᠠᠭᠠᠯ ᠳ᠋ᠤ “ᠪᠠᠢᠢᠭᠠᠯᠢ ᠣᠷᠴᠢᠨ ‍ᠤ ᠲᠡᠩᠴᠡᠯ ‍ᠢ ᠬᠠᠩᠭᠠᠬᠤ᠂ ᠤᠨᠠᠭᠠᠨ ᠲᠥᠷᠬᠦ ‍ᠢᠢ ᠬᠠᠳᠠᠭᠠᠯᠠᠬᠤ᠂ ᠪᠠᠢᠢᠭᠠᠯᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠠᠶᠠᠯᠠᠯ ᠵᠢᠭᠤᠯᠴᠢᠯᠠᠯ ᠬᠥᠭᠵᠢᠭᠦᠯᠬᠦ ᠵᠣᠷᠢᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠪᠠᠷ᠁“ ᠬᠡᠮᠡᠨ ᠵᠢᠭᠠᠵᠤ ᠲᠤᠰ ᠪᠠᠢᠢᠭᠠᠯᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠴᠣᠭᠴᠠᠯᠠᠪᠤᠷᠢᠲᠤ ᠭᠠᠵᠠᠷ ‍ᠢ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠵᠤᠬᠤᠢ᠃ &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠡᠨᠡ ᠬᠦ ᠲᠠᠤᠰᠬᠠᠢ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠠᠯᠲᠠ ᠲᠠᠢ ᠭᠠᠵᠠᠷ ‍ᠤᠨ ᠪᠦᠷᠢᠯᠳᠦᠬᠦᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠰᠠ ᠤᠯᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ᠬᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠨᠠᠭᠤᠷ ᠡᠴᠡ ᠥᠷᠦᠨ᠎ ‍ᠡ᠋ ᠴᠢᠭ᠌ ᠲᠦ 50 ᠻᠢᠯᠣᠮᠧᠲ᠋ᠧᠷ ᠲᠦ ᠣᠷᠤᠰᠢᠬᠤ ᠪᠠᠶᠠᠨ ᠨᠠᠭᠤᠷ ᠪᠠᠭᠲᠠᠮᠤᠢ᠃&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠨᠡᠷ ‍ᠡ᠋ ᠲᠣᠮᠢᠶᠠᠯᠠᠯ==&lt;br /&gt;
ᠵᠡᠭᠡᠰᠦ - rush - камыш&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠮᠠᠩᠬᠠᠨ - dune -дюна&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠴᠠᠭᠠᠨ ᠲᠣᠯᠤᠭᠠᠢ ᠢᠮᠠᠭᠠᠨ ᠰᠡᠭᠦᠯᠲᠦ  - white-headed duck - савка&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠲᠣᠳᠣᠭ - great bustard - дрофа&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠴᠭᠠᠨ ᠬᠦᠵᠦᠭᠦᠲᠦ ᠪᠤᠲᠠᠨ ‍ᠤ ᠴᠣᠭᠴᠠᠭᠢ - white-throated bush chat - большой чекан&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠴᠠᠭᠠᠨ ᠵᠠᠷᠮ ‍ᠠ᠋ - peled - пелядь&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠣᠮᠦᠯ - Baikal omul - байкальский омуль&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[index.php?title=Ангилал:ᠠᠮᠢᠲᠠᠨ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ]]&lt;br /&gt;
[[index.php?title=Ангилал:ᠪᠢᠣᠯᠣᠭᠢ]]&lt;br /&gt;
[[index.php?title=Ангилал:ᠭᠧᠣᠯᠣᠭᠢ]]&lt;br /&gt;
[[index.php?title=Ангилал:ᠭᠠᠵᠠᠷᠵᠦᠢ]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>202.126.89.29</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%A4%E1%A0%AF%E1%A0%A0%E1%A0%AD%E1%A0%A0%E1%A0%AD%E1%A0%B4%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A0%E1%A0%B7_%E1%A0%8A%E1%A0%A0%E1%A0%8B_%E1%A0%A8%E1%A0%A0%E1%A0%AD%E1%A0%A4%E1%A0%B7&amp;diff=3448</id>
		<title>ᠤᠯᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠠᠷ ᠊ᠠ᠋ ᠨᠠᠭᠤᠷ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%A4%E1%A0%AF%E1%A0%A0%E1%A0%AD%E1%A0%A0%E1%A0%AD%E1%A0%B4%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A0%E1%A0%B7_%E1%A0%8A%E1%A0%A0%E1%A0%8B_%E1%A0%A8%E1%A0%A0%E1%A0%AD%E1%A0%A4%E1%A0%B7&amp;diff=3448"/>
		<updated>2025-04-22T08:17:49Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;202.126.89.29: aa&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;max-height: 80vh; writing-mode: vertical-lr; font-family: &#039;Noto Sans Mongolian&#039;&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
__TOC__&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠵᠦᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠯ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+&lt;br /&gt;
|[[File:Ulaagchin Khara Nuur 03.jpg|align: top|thumb|center]]&lt;br /&gt;
|style = &amp;quot;height: 50px;&amp;quot;|ᠵᠡᠭᠡᠰᠦ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠮᠠᠩᠬᠠᠨ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠭᠰᠡᠨ ᠨᠠᠭᠤᠷ ᠪᠢᠯᠡ&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠤᠯᠠᠭᠠᠭᠴᠢᠨ ‍ᠤ ᠬᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠨᠠᠭᠤᠷ ᠨᠢ ᠵᠠᠪᠬᠠᠨ ᠠᠢᠢᠮᠠᠭ ‍ᠤᠨ ᠡᠷᠳᠡᠨᠢ ᠬᠠᠢᠢᠷᠬᠠᠨ ᠰᠤᠮᠤ ‍ᠢᠢᠨ ᠨᠤᠲᠤᠭ ᠲᠤ ᠣᠷᠤᠰᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
ᠶᠡᠬᠡ ᠨᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠳ ‍ᠤᠨ ᠬᠣᠲᠤᠭᠤᠷ ᠡᠴᠡ ᠬᠠᠩᠭᠠᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠨᠢᠷᠤᠭᠤᠨ ‍ᠤ ᠥᠷᠦᠨᠡᠳᠦ ᠬᠠᠵᠢᠭᠤ ᠪᠡᠯ ᠬᠦᠷᠲᠡᠯ ‍ᠡ᠋ 250 ᠭᠠᠷᠤᠢ ᠻᠢᠯᠣᠮᠧᠲ᠋ᠧᠷ ᠦᠷᠭᠡᠯᠵᠢᠯᠡᠬᠦ ᠪᠣᠷᠤ ᠬᠢᠷ ‍ᠦᠨ ᠡᠯᠡᠰᠦᠨ ᠳᠤᠮᠳᠠ ᠪᠠᠢᠢᠷᠢᠯᠠᠳᠠᠭ᠃&lt;br /&gt;
ᠲᠣᠪᠬᠤᠰᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠠᠭᠤᠯᠠᠰ ‍ᠤᠨ ᠠᠷᠤ ᠪᠠᠷ ᠪᠤᠢ᠃&lt;br /&gt;
ᠤᠮᠠᠷᠠᠳᠤ ᠡᠲᠡᠭᠡᠳ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠨᠢ ᠡᠯᠡᠰᠦᠨ ᠮᠠᠩᠬᠠᠨ᠂ ᠡᠮᠦᠨᠡᠳᠦ ᠲᠠᠯ ‍ᠠ᠋ ᠪᠠᠷ ᠠᠨᠤ ᠵᠡᠭᠡᠰᠦ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ᠃ &lt;br /&gt;
ᠨᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠳᠣᠮᠳᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠶᠠᠬᠡ ᠠᠪᠭᠠᠰᠢ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠪᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠠᠪᠭᠠᠰᠢ ᠬᠡᠮᠡᠬᠦ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠠᠷᠠᠯ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠠᠭᠠᠳ ᠨᠡᠭᠦᠳᠡᠯ ‍ᠦᠨ ᠰᠢᠪᠠᠭᠤᠳ ‍ᠤᠨ ᠲᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠲᠠᠢ ᠵᠤᠰᠠᠯᠠᠩ ᠪᠣᠯᠳᠠᠭ ᠠᠵᠤᠭᠤ᠃ &lt;br /&gt;
ᠤᠯᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠠᠷ ᠎‍ᠠ᠋ ᠨᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠨᠡᠢᠢᠲᠡ ᠲᠠᠯᠠᠪᠠᠢ ᠠᠷᠠᠯ ‍ᠤᠳ ‍ᠤᠨ ᠬᠠᠮᠲᠤ 89 ᠬᠠᠪᠲᠠᠭᠠᠢ ᠳᠥᠷᠪᠡᠯᠵᠢᠨ ᠻᠢᠯᠠᠮᠧᠲ᠋ᠧᠷ&amp;lt;sup&amp;gt;kilometer&amp;lt;/sup&amp;gt;᠃&lt;br /&gt;
ᠨᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠤᠰᠤᠨ ‍ᠤ ᠬᠦᠨ 50 ᠣᠷᠴᠢᠮ ᠮᠧᠲᠧᠷ&amp;lt;sup&amp;gt;meter&amp;lt;/sup&amp;gt;᠂ ᠤᠷᠲᠤ ᠨᠢ 37 ᠻᠢᠯᠣᠮᠧᠲ᠋ᠧᠷ᠂ ᠥᠷᠭᠡᠨ ᠢᠨᠦ 7 ᠻᠢᠯᠣᠮᠧᠲ᠋ᠧᠷ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃&lt;br /&gt;
ᠭᠣᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠠᠩᠭᠠᠮᠠᠯ ᠡᠯᠡᠰᠦᠨ ᠳᠤᠮᠳᠠ ᠨᠥᠭᠡᠴᠡᠯᠡᠭᠳᠡᠭᠰᠡᠨ ᠡᠨᠡ ᠬᠦ ᠴᠡᠩᠭᠡᠭ ᠤᠰᠤᠨ ‍ᠤ ᠡᠵᠡᠯᠡᠬᠦᠨ 1.7 ᠲᠡᠷᠪᠤᠮ ᠱᠣ᠋ ᠮᠧᠲ᠋ᠧᠷ ᠠᠵᠡᠢ᠃&lt;br /&gt;
ᠤᠰᠤᠨ ‍ᠤ ᠳᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠵᠤᠨ ᠴᠠᠭ ᠲᠤ 15-20°C᠂ ᠮᠥᠰᠦᠨ ᠳᠣᠣᠷ ‍ᠠ᠋ 0.5-1.2°C ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ᠊ᠠ᠋᠃&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠭᠧᠣᠯᠣᠭᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠡᠦᠬᠡ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+&lt;br /&gt;
|[[File:Ulaagchin Khara Nuur 01.JPG|align: top|thumb|center]]&lt;br /&gt;
|style = &amp;quot;height: 100px;&amp;quot;|ᠭᠣᠣᠯ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠨᠳᠡᠢ ᠡᠯᠡᠰᠦᠨ ᠳ᠋ᠦ ᠪᠣᠭᠤᠭᠳᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠨᠠᠭᠤᠷ ᠲᠣᠭᠲᠠᠭᠰᠠᠨ&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
NASA‍ ‍ᠢᠢᠨ ᠡᠷᠳᠡᠮᠲᠡᠳ ‍ᠦᠨ ᠲᠣᠳᠤᠷᠬᠠᠢᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠤᠯᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠨᠠᠭᠤᠷ 500 ᠵᠢᠯ ‍ᠦᠨ ᠲᠡᠷᠲᠡᠭᠡ ᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ ᠪᠥᠭᠡᠳ ᠠᠩᠬᠠᠳᠠᠭᠴᠢ ᠨᠠᠭᠤᠷ ᠠᠵᠡᠢ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;ᠤᠯᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠨᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠲᠠᠨᠢᠯᠴᠠᠭᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠰᠠᠮᠪᠠᠷ&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
ᠤᠯᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠨᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠲᠠᠨᠢᠯᠴᠠᠭᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠰᠠᠮᠪᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠢᠴᠢᠭ ᠲᠦ “500 ᠵᠢᠯ”‍ ᠬᠡᠮᠡᠨ ᠪᠢᠴᠢᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠨᠢ ᠲᠧᠻᠨᠢᠻ ‍ᠦᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;technic&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠠᠯᠳᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠬᠤ ᠪᠠ ᠶᠠᠮᠪᠠᠷ ᠴᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ [[Геологийн цаг тоолол (босоо хүснэгт)|ᠫᠯᠧᠢᠢᠰᠲ᠋ᠣᠴᠧᠨ᠎ ‍ᠦ]]&amp;lt;sup&amp;gt;Pleistocene&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠰᠡᠭᠦᠯᠴᠢ ᠡᠴᠡ [[Геологийн цаг тоолол|ᠾᠣᠯᠣᠴᠧᠨ᠎ ‍ᠦ]]&amp;lt;sup&amp;gt;Holocene&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠳᠤᠮᠳᠠ ᠦᠶ ‍ᠡ᠋ ‍ᠢᠢᠨ ᠣᠷᠴᠢᠮ ‍ᠳᠤ ᠲᠣᠭᠲᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠣᠯᠤᠯᠲᠠᠢ᠃&lt;br /&gt;
ᠾᠣᠯᠣᠴᠧᠨ᠎ ‍ᠦ ᠳᠤᠮᠳᠠ ᠦᠶᠡᠰ ᠲᠦ ᠬᠠᠭᠤᠷᠠᠢ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ ᠡᠯᠡᠰᠦᠨ ᠮᠠᠩᠬᠠᠳ ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠤᠰᠤᠨ ᠳᠤ ᠠᠪᠲᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ‍ᠢᠢ ᠬᠢᠮᠡᠯ ᠳᠠᠭᠠᠭᠤᠯᠢ ᠡᠴᠡ ᠠᠪᠤᠭᠰᠠᠨ ᠵᠢᠷᠤᠭᠰ ᠭᠡᠷᠡᠴᠢᠯᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃&amp;lt;ref&amp;gt;M. Klein: Binnendünen im nördlichen Zentralasien. (= Mainzer Geographische Studien. 47). 2001&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
ᠥᠭᠡᠷ ‍ᠡ᠋ ᠪᠡᠷ ᠬᠡᠯᠡᠪᠡᠯ ᠨᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠤᠰᠤᠨ ‍ᠤ ᠲᠦᠪᠰᠢᠨ ᠡᠳᠦᠭᠡ ᠳᠡᠭᠡᠭᠰᠢᠯᠡᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠪᠣᠯᠤᠯᠲᠠᠢ᠃ &lt;br /&gt;
ᠤᠯᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠣᠣᠯ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠨᠳᠡᠢ ᠰᠠᠯᠬᠢᠨ ‍ᠤ ᠭᠠᠷᠤᠯ ᠲᠠᠢ ᠡᠯᠡᠰᠦᠨ ᠳ᠋ᠦ ᠪᠣᠭᠤᠭᠳᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ  ᠡᠨᠡ ᠬᠦ ᠨᠠᠭᠤᠷ ᠡᠭᠦᠰᠴᠦᠬᠦᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠪᠢᠣᠯᠣᠭᠢ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+&lt;br /&gt;
|[[File:Special Protected Area 02.jpg|align: top|thumb|center]]&lt;br /&gt;
|style = &amp;quot;height: 110px;&amp;quot;|ᠨᠡᠭᠦᠳᠡᠯ ‍ᠦᠨ ᠰᠢᠪᠠᠭᠤᠳ ‍ᠤᠨ ᠠᠮᠤᠰᠬᠢᠳᠡᠭ ᠣᠷᠤᠨ&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠤᠯᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠨᠠᠭᠤᠷ ᠲᠤ 13 ᠵᠦᠢᠯ ‍ᠦᠨ ᠨᠡᠭᠦᠳᠡᠯ ‍ᠦᠨ ᠰᠢᠪᠠᠭᠤᠳ ᠢᠷᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠮᠦ ᠡᠴᠡ ᠨᠡᠭᠦᠳᠡᠯ ‍ᠦᠨ ᠰᠢᠪᠠᠭᠤᠳ ‍ᠤᠨ ᠵᠦᠢᠯ ‍ᠢ ᠰᠤᠳᠤᠯᠬᠤ᠂ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠦᠰᠡ ᠨᠤᠲᠤᠭ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠣᠯᠠᠨ ᠤᠯᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠬᠡᠮᠵᠢᠶᠡᠨ ‍ᠦ ᠴᠢᠬᠤᠯᠠ ᠠᠴᠢ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠳᠠᠯ ᠲᠠᠢ᠃ &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
ᠨᠤᠲᠤᠭ ᠣᠷᠤᠨ ᠷᠠᠰᠢᠶᠠᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠡᠷᠢᠭᠦᠲᠡᠨ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠪᠠᠶᠠᠯᠢᠭ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ ᠤᠯᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠨᠠᠭᠤᠷ ᠵᠢᠭᠠᠰᠤ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ ᠠᠵᠡᠢ᠃&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠬᠦ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠠᠻᠠᠳᠧᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠢᠣᠯᠣᠭᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ᠡᠴᠡ ᠤᠯᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠨᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠣᠷᠴᠢᠨ ‍ᠤ ᠨᠥᠬᠦᠴᠡᠯ ᠪᠣᠯᠤᠨ ᠵᠢᠭᠠᠰᠤᠨ ‍ᠤ ᠬᠦᠨᠡᠰᠦ ᠲᠡᠵᠢᠭᠡᠯ ‍ᠦᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠯ ‍ᠢ ᠣᠯᠠᠨ ᠵᠢᠯ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ‍ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ᠃ &lt;br /&gt;
ᠰᠤᠳᠤᠯᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠦᠷ ‍ᠡ᠋ ᠳ᠋ᠦ᠋ᠩ ‍ᠢ ᠡᠰᠢ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦ ᠪᠣᠯᠭᠠᠨ 1980 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ 2 ᠴᠤ ᠤᠳᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠪᠠᠢᠢᠭᠠᠯ ᠨᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ Coregonus migratorius (ᠣᠮᠤᠯ)᠂ Coregonus peled (ᠴᠠᠭᠠᠨ ᠵᠠᠷᠮ ‍ᠠ᠋) ᠵᠢᠭᠠᠰᠤ ᠠᠮᠵᠢᠯᠲᠠ ᠲᠠᠢ ᠨᠤᠲᠤᠭᠰᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
ᠠᠻᠠᠳᠧᠮᠢᠴᠢ [[ᠳᠤᠯᠮ ᠊ᠠ᠋᠂ ᠠᠶᠤᠷ ᠊ᠤᠨ|ᠠᠶᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠳᠤᠯᠮ ᠎ᠠ]] ᠪᠡᠷ ᠡᠨᠡᠴᠢᠯᠡᠨ ᠵᠢᠭᠠᠰᠤ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ 25 ᠨᠠᠭᠤᠷ ‍‍ᠲᠤ ᠵᠢᠭᠠᠰᠤ ᠨᠤᠲᠤᠭᠰᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠠᠵᠡᠢ᠃&lt;br /&gt;
ᠲᠤᠰ ᠨᠤᠲᠤᠭ ᠲᠤ ᠬᠡᠳᠦ ᠬᠡᠳᠦᠨ ᠬᠣᠪᠤᠷ ᠰᠥᠪᠠᠭᠤᠨ ‍ᠤ ᠵᠦᠢᠯ ᠠᠵᠢᠭᠯᠠᠭᠳᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠤ ᠳᠣᠲᠤᠷ ‍ᠠ᠋ ᠨᠡᠩ ᠬᠣᠪᠤᠷᠳᠠᠭᠰᠠᠨ ᠴᠠᠭᠠᠨ ᠲᠣᠯᠤᠭᠠᠢ ᠢᠮᠠᠭᠠᠨ ᠰᠡᠭᠦᠯᠲᠦ (Oxyura leucocephala), ᠲᠣᠳᠣᠭ  (Otis tarda), ᠴᠭᠠᠨ ᠬᠦᠵᠦᠭᠦᠲᠦ ᠪᠤᠲᠠᠨ ‍ᠤ ᠴᠣᠭᠴᠠᠭᠢ (Saxicola insignis) ᠲᠠᠭᠠᠷᠠᠯᠳᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃&amp;lt;ref&amp;gt;[http://datazone.birdlife.org/site/factsheet/ulaagchinii-khar-lake-iba-mongolia Birdlaife International. Ulaagchinii Khar Lake]. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2021/03/21&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠪᠠᠢᠢᠭᠠᠯᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠴᠣᠭᠴᠠᠯᠠᠪᠤᠷᠢᠲᠤ ᠭᠠᠵᠠᠷ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+&lt;br /&gt;
|[[File:Ulaagchin Khara Nuur 02.jpg|align: top|thumb|center]]&lt;br /&gt;
|style = &amp;quot;height: 100px;&amp;quot;|ᠪᠠᠢᠢᠭᠠᠯᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠦᠵᠡᠰᠬᠦᠯᠡᠩᠲᠦ ᠭᠠᠵᠠᠷ&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠵᠠᠪᠬᠠᠨ ᠠᠢᠢᠮᠠᠭ ‍ᠤᠨ ᠴᠡᠴᠡᠨ ᠠᠭᠤᠯᠠ ᠰᠤᠮᠤ (25.03 ᠮᠢᠩᠭᠠᠨ ᠾᠠ&amp;lt;sup&amp;gt;ha&amp;lt;/sup&amp;gt;)᠂ ᠰᠠᠩᠲᠤᠮᠠᠷᠭᠠᠴᠠ ᠰᠤᠮᠤ (36.29 ᠮᠢᠩᠭᠠᠨ ᠾᠠ)᠂ ᠵᠠᠪᠬᠠᠨᠮᠠᠨᠳᠠᠯ ᠰᠤᠮᠤ (90 ᠮᠢᠩᠭᠠᠨ ᠾᠠ)᠂ ᠡᠷᠳᠡᠨᠢᠬᠠᠢᠢᠷᠬᠠᠨ ᠰᠤᠮᠤ ‍ᠢᠢᠨ  (102.62 ᠮᠢᠩᠭᠠᠨ ᠾᠠ) ᠨᠤᠲᠤᠭ ᠳᠡᠪᠢᠰᠬᠡᠷ᠂ ᠨᠡᠢᠢᠲᠡ 253800 ᠾᠠ ᠭᠠᠵᠠᠷ ‍ᠢ ᠪᠠᠢᠢᠭᠠᠯᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠴᠣᠭᠴᠠᠯᠠᠪᠤᠷᠢᠲᠤ ᠭᠠᠵᠠᠷ ‍ᠤᠨ ᠠᠩᠭᠢᠯᠠᠯ ‍ᠢᠢᠠᠷ [[Тусгай хамгаалалттай газар|ᠲᠤᠰᠬᠠᠢ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠠᠯᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ]] ᠠᠪᠤᠭᠰᠠᠨ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;ᠤᠯᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠨᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠪᠠᠢᠢᠭᠠᠯᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠴᠣᠭᠴᠠᠯᠪᠤᠷᠢᠲᠤ ᠭᠠᠵᠠᠷ ‍ᠤᠨ ᠲᠠᠨᠢᠯᠴᠠᠭᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠰᠠᠮᠪᠠᠷ ‍ᠠ᠋&amp;lt;/ref&amp;gt; &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠮᠣᠩᠭᠤᠯ ᠤᠯᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠶᠡᠬᠡ ᠬᠤᠷᠠᠯ ‍ᠤᠨ 2010 ᠣᠨ ‍ᠤ 01 ᠳ᠋ᠦᠭᠡᠷ ᠰᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ‍ᠢᠢᠨ 14 ‍ᠦ ᠡᠳᠦᠷ ‍ᠦᠨ 06 ᠳ᠋ᠤᠭᠠᠷ ᠲᠣᠭᠲᠠᠭᠠᠯ ᠳ᠋ᠤ “ᠪᠠᠢᠢᠭᠠᠯᠢ ᠣᠷᠴᠢᠨ ‍ᠤ ᠲᠡᠩᠴᠡᠯ ‍ᠢ ᠬᠠᠩᠭᠠᠬᠤ᠂ ᠤᠨᠠᠭᠠᠨ ᠲᠥᠷᠬᠦ ‍ᠢᠢ ᠬᠠᠳᠠᠭᠠᠯᠠᠬᠤ᠂ ᠪᠠᠢᠢᠭᠠᠯᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠠᠶᠠᠯᠠᠯ ᠵᠢᠭᠤᠯᠴᠢᠯᠠᠯ ᠬᠥᠭᠵᠢᠭᠦᠯᠬᠦ ᠵᠣᠷᠢᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠪᠠᠷ᠁“ ᠬᠡᠮᠡᠨ ᠵᠢᠭᠠᠵᠤ ᠲᠤᠰ ᠪᠠᠢᠢᠭᠠᠯᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠴᠣᠭᠴᠠᠯᠠᠪᠤᠷᠢᠲᠤ ᠭᠠᠵᠠᠷ ‍ᠢ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠵᠤᠬᠤᠢ᠃ &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠡᠨᠡ ᠬᠦ ᠲᠠᠤᠰᠬᠠᠢ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠠᠯᠲᠠ ᠲᠠᠢ ᠭᠠᠵᠠᠷ ‍ᠤᠨ ᠪᠦᠷᠢᠯᠳᠦᠬᠦᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠰᠠ ᠤᠯᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ᠬᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠨᠠᠭᠤᠷ ᠡᠴᠡ ᠥᠷᠦᠨ᠎ ‍ᠡ᠋ ᠴᠢᠭ᠌ ᠲᠦ 50 ᠻᠢᠯᠣᠮᠧᠲ᠋ᠧᠷ ᠲᠦ ᠣᠷᠤᠰᠢᠬᠤ ᠪᠠᠶᠠᠨ ᠨᠠᠭᠤᠷ ᠪᠠᠭᠲᠠᠮᠤᠢ᠃&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;test&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠨᠡᠷ ‍ᠡ᠋ ᠲᠣᠮᠢᠶᠠᠯᠠᠯ==&lt;br /&gt;
ᠵᠡᠭᠡᠰᠦ - rush - камыш&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠮᠠᠩᠬᠠᠨ - dune -дюна&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠴᠠᠭᠠᠨ ᠲᠣᠯᠤᠭᠠᠢ ᠢᠮᠠᠭᠠᠨ ᠰᠡᠭᠦᠯᠲᠦ  - white-headed duck - савка&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠲᠣᠳᠣᠭ - great bustard - дрофа&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠴᠭᠠᠨ ᠬᠦᠵᠦᠭᠦᠲᠦ ᠪᠤᠲᠠᠨ ‍ᠤ ᠴᠣᠭᠴᠠᠭᠢ - white-throated bush chat - большой чекан&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠴᠠᠭᠠᠨ ᠵᠠᠷᠮ ‍ᠠ᠋ - peled - пелядь&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠣᠮᠦᠯ - Baikal omul - байкальский омуль&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[index.php?title=Ангилал:ᠠᠮᠢᠲᠠᠨ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ]]&lt;br /&gt;
[[index.php?title=Ангилал:ᠪᠢᠣᠯᠣᠭᠢ]]&lt;br /&gt;
[[index.php?title=Ангилал:ᠭᠧᠣᠯᠣᠭᠢ]]&lt;br /&gt;
[[index.php?title=Ангилал:ᠭᠠᠵᠠᠷᠵᠦᠢ]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>202.126.89.29</name></author>
	</entry>
</feed>