<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="mn">
	<id>https://wikibilig.mn/api.php?action=feedcontributions&amp;feedformat=atom&amp;user=Khuree+Khairaa</id>
	<title>Wikibilig - Хэрэглэгчийн оруулсан хувь нэмэр [mn]</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wikibilig.mn/api.php?action=feedcontributions&amp;feedformat=atom&amp;user=Khuree+Khairaa"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%D0%A2%D1%83%D1%81%D0%B3%D0%B0%D0%B9:Contributions/Khuree_Khairaa"/>
	<updated>2026-04-29T07:02:48Z</updated>
	<subtitle>Хэрэглэгчийн оруулсан хувь нэмэр</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.44.0</generator>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%AF%E1%A0%A1&amp;diff=2856</id>
		<title>ᠡᠭᠦᠯᠡ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%AF%E1%A0%A1&amp;diff=2856"/>
		<updated>2022-01-02T16:05:06Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Layout&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;max-height: 80vh; writing-mode: vertical-lr; font-family: &#039;Noto Sans Mongolian&#039;&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠡᠭᠦᠯᠡ&#039;&#039;&#039; ᠭᠡᠳᠡᠭ ᠢᠨᠦ ᠢᠨ᠍ᠲ᠋ᠧᠷᠨᠧᠲ ᠬᠠᠨᠳᠤᠯᠲᠠ ᠲᠠᠢ ᠰᠧᠷᠸᠧᠷ ᠦᠳ&amp;lt;sup&amp;gt;server&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠪᠣᠯᠤᠨ ᠲᠡᠳᠡᠭᠡᠷ ᠰᠧᠷᠸᠧᠷ ᠳᠡᠭᠡᠷᠡᠬᠢ ᠫᠷᠣᠭ᠌ᠷᠠᠮ ᠬᠠᠩᠭᠠᠮᠵᠢ᠂ ᠮᠡᠳᠡᠭᠡᠯᠡᠯ ᠦᠨ ᠰᠠᠩ ‍ᠤᠳ ᠶᠤᠮ᠃ ᠡᠭᠦᠯᠡᠨ ᠰᠧᠷᠸᠧᠷ ᠦᠳ ᠢᠨᠦ ᠳᠡᠯᠡᠬᠡᠢ ᠶᠢᠨ ᠥᠨᠴᠥᠭ ᠪᠤᠯᠤᠨ ᠪᠦᠷᠢ ᠳ᠋ᠡᠬᠢ ᠥᠭᠭᠥᠭᠳᠡᠯ ᠦᠨ ᠲᠥᠪ ᠦᠳ ᠲᠦ ᠪᠠᠶ᠋ᠢᠷᠢᠯᠠᠳᠠᠭ᠃ ᠡᠭᠦᠯᠡᠨ ᠦᠢᠯᠡᠴᠢᠯᠡᠭᠡ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠭᠴᠢᠳ ᠪᠣᠯᠤᠨ ᠻᠣᠮᠫᠠᠨᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠥᠪᠡᠷᠰᠡᠳ ᠢᠢᠡᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ᠰᠧᠷᠸᠧᠷ ᠡᠵᠡᠮᠰᠢᠬᠦ᠂ ᠥᠪᠡᠷᠰᠡᠳ ᠦᠨ ᠻᠣᠮᠫᠢᠶᠦ᠋ᠲ᠋ᠧᠷ ᠳᠡᠭᠡᠷ᠎ᠡ ᠫᠷᠣᠭ᠌ᠷᠠᠮ ᠬᠠᠩᠭᠠᠮᠵᠢ ᠰᠠᠭᠤᠯᠭᠠᠨ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠱᠠᠭᠠᠷᠳᠠᠯᠭ᠎ᠠ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ᠠ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;What is the cloud? Cloudflare. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2022/01/02 https://www.cloudflare.com/learning/cloud/what-is-the-cloud/&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
__TOC__&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;div style=&amp;quot;writing-mode: horizontal-tb; &amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;References/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠲᠧᠻᠨᠣᠯᠣᠭᠢ]]&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠳᠡᠳ᠋ ᠪᠦᠲᠦᠴᠡ]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%AF%E1%A0%A1&amp;diff=2855</id>
		<title>ᠡᠭᠦᠯᠡ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%AF%E1%A0%A1&amp;diff=2855"/>
		<updated>2022-01-02T15:56:47Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Created Article&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;max-height: 80vh; writing-mode: vertical-lr; font-family: &#039;Noto Sans Mongolian&#039;&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;quot;ᠡᠭᠦᠯᠡ&amp;quot; ᠭᠡᠳᠡᠭ ᠢᠨᠦ ᠢᠨ᠍ᠲ᠋ᠧᠷᠨᠧᠲ ᠬᠠᠨᠳᠤᠯᠲᠠ ᠲᠠᠢ ᠰᠧᠷᠸᠧᠷ ᠦᠳ&amp;lt;sup&amp;gt;server&amp;lt;sup&amp;gt; ᠪᠣᠯᠤᠨ ᠲᠡᠳᠡᠭᠡᠷ ᠰᠧᠷᠸᠧᠷ ᠳᠡᠭᠡᠷᠡᠬᠢ ᠫᠷᠣᠭ᠌ᠷᠠᠮ ᠬᠠᠩᠭᠠᠮᠵᠢ᠂ ᠮᠡᠳᠡᠭᠡᠯᠡᠯ ᠦᠨ ᠰᠠᠩ ‍ᠤᠳ ᠶᠤᠮ᠃ ᠡᠭᠦᠯᠡᠨ ᠰᠧᠷᠸᠧᠷ ᠦᠳ ᠢᠨᠦ ᠳᠡᠯᠡᠬᠡᠢ ᠶᠢᠨ ᠥᠨᠴᠥᠭ ᠪᠤᠯᠤᠨ ᠪᠦᠷᠢ ᠳ᠋ᠡᠬᠢ ᠥᠭᠭᠥᠭᠳᠡᠯ ᠦᠨ ᠲᠥᠪ ᠦᠳ ᠲᠦ ᠪᠠᠶ᠋ᠢᠷᠢᠯᠠᠳᠠᠭ᠃ ᠡᠭᠦᠯᠡᠨ ᠦᠢᠯᠡᠴᠢᠯᠡᠭᠡ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠭᠴᠢᠳ ᠪᠣᠯᠤᠨ ᠻᠣᠮᠫᠠᠨᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠥᠪᠡᠷᠰᠡᠳ ᠢᠢᠡᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ᠰᠧᠷᠸᠧᠷ ᠡᠵᠡᠮᠰᠢᠬᠦ᠂ ᠥᠪᠡᠷᠰᠡᠳ ᠦᠨ ᠻᠣᠮᠫᠢᠶᠦ᠋ᠲ᠋ᠧᠷ ᠳᠡᠭᠡᠷ᠎ᠡ ᠫᠷᠣᠭ᠌ᠷᠠᠮ ᠬᠠᠩᠭᠠᠮᠵᠢ ᠰᠠᠭᠤᠯᠭᠠᠨ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠱᠠᠭᠠᠷᠳᠠᠯᠭ᠎ᠠ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ᠠ᠃&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A7%E1%A0%AF%E1%A0%B8%E1%A0%A7%E1%A0%B7%E1%A0%A3%E1%A0%B9%E1%A0%82_%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%A8%E1%A0%A3%E1%A0%AF%E1%A0%B3%E1%A0%8B_%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AE%E1%A0%A0%E1%A0%B6%E1%A0%A7%E1%A0%B8%E1%A0%A2%E1%A0%B4&amp;diff=2782</id>
		<title>ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ᠂ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A7%E1%A0%AF%E1%A0%B8%E1%A0%A7%E1%A0%B7%E1%A0%A3%E1%A0%B9%E1%A0%82_%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%A8%E1%A0%A3%E1%A0%AF%E1%A0%B3%E1%A0%8B_%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AE%E1%A0%A0%E1%A0%B6%E1%A0%A7%E1%A0%B8%E1%A0%A2%E1%A0%B4&amp;diff=2782"/>
		<updated>2021-10-23T15:01:24Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Spelling&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;max-height: 80vh; writing-mode: vertical-lr; font-family: &#039;Noto Sans Mongolian&#039;&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
=ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ=&lt;br /&gt;
{{Infobox Researcher&lt;br /&gt;
|name=ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠷᠤᠰ ᠶ᠋ᠢᠠᠷ᠄ Арнольд Бадмаевич Сельверов&amp;lt;br&amp;gt;{{Horizontal}}[[File:Selveroff_Arnold_Badmayevich.jpg|thumb|{{Mongolian}}ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ &amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ]]{{Z}}&lt;br /&gt;
|birthdate=&amp;lt;b&amp;gt;1934&amp;lt;/b&amp;gt; ᠣᠨ ‍ᠤ &amp;lt;b&amp;gt;11&amp;lt;/b&amp;gt; ᠰᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠶ᠋ᠢᠨ &amp;lt;b&amp;gt;09&amp;lt;/b&amp;gt;&lt;br /&gt;
|birthplace=ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ&lt;br /&gt;
|yearsactive=1958 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ&lt;br /&gt;
|fields=ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ&lt;br /&gt;
|contributions= ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠯᠲᠡ ᠦᠭᠡᠶ ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠠᠷᠭ᠎ᠠ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ‍ᠳᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ᠂ &amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠧᠮᠢᠫᠠᠯᠠᠲ᠋ᠢᠨ᠍ᠰᠻ (Семипалатинск)᠂ ᠰᠢᠨ᠎ᠡ᠋ ᠭᠠᠵᠠᠷ (Новая Земля) ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ 76 ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;Сельверов Арнольд Бадмаевич (19 ноября 1934 – 28 февраля 2001) лауреат Государственной премии СССР http://niznov-nekropol.ucoz.ru/index/selverov_a_b/0-2260&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
|education=ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ ᠬᠣᠲᠠ ‍ᠳᠤ ᠶᠡᠷᠦᠩᠬᠡᠶ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ (1952 ᠋ᠣᠨ ᠋‍ᠳᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ)&amp;lt;br&amp;gt;ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ-ᠲᠧᠻᠨᠢᠭ ‍ᠦᠨ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ (1958 ᠋ᠣᠨ ᠋‍ᠳᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ)&lt;br /&gt;
|institutions= ᠪᠦᠬᠦ ᠣᠷᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ‍ᠳᠡᠬᠢ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 (КБ-11)&lt;br /&gt;
|awards= ᠯᠧᠨᠢᠨ ‍ᠦ ᠨᠡᠷᠡᠮᠵᠢᠲᠦ ᠱᠠᠩᠨᠠᠯ (1969)  &amp;lt;br&amp;gt;ᠵᠥᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠲᠥᠷᠦ ‍ᠢᠢᠨ ᠱᠠᠩᠨᠠᠯ (1969᠂ 1977᠂ 1985)  &amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠥᠳᠡᠯᠮᠦᠷᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠠᠪᠢᠶᠠᠨ ‍ᠤ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠲᠤᠭ ‍ᠤᠨ ᠣᠳᠤᠨ (1986)&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot;&amp;gt; А.А.Демидов. 23.11.2019 Один из первых «НЦР-щиков» (К 85-летию А. Б. Сельверова) http://sarpust.ru/2019/11/odin-iz-pervyh-ntsr-shhikov-k-85-letiyu-a-b-selverova&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
|country=ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ&lt;br /&gt;
|degrees=&lt;br /&gt;
ᠹᠢᠽᠢᠻ-ᠮᠠᠲ᠋ᠾᠧᠮᠠᠲᠢᠭ᠌ ‍ᠤᠨ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠳᠡᠳ᠋ ᠡᠷᠳᠡᠮᠲᠡᠨ (1972) &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠨᠠᠮᠲᠠᠷ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+&lt;br /&gt;
|[[File:RIAN_archive_440215_Kurchatov_city.jpg|thumb]]&lt;br /&gt;
|style = &amp;quot;height: 225px;&amp;quot;|ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠥᠪ᠃ ᠰᠧᠮᠢᠫᠠᠯᠠᠲᠢᠨᠰᠻ ‍ᠦᠨ ᠲᠠᠯᠪᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠲᠥᠪ᠂ ᠻᠦᠷᠴᠠᠲᠣᠹ&amp;lt;sup&amp;gt;Курчатов&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠬᠣᠲᠠ&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ 1934 ᠣᠨ ‍ᠤ 11 ᠰᠠᠷ᠎ᠠ᠎ ‍ᠢᠢᠨ 09 ᠳ᠋ᠦ ᠠᠯᠪᠠᠨ ᠬᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠡᠷ ᠪᠦᠯ ‍ᠳᠦ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠵᠦᠬᠦᠶ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt; ᠬᠣᠲᠠᠨ ‍ᠠ᠋ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠭᠰᠡᠨ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;  ᠬᠣᠲᠠᠨ ‍ᠠ᠋ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠭᠰᠡᠨ ᠲᠠᠯ᠎ᠠ ᠪᠠᠷ ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠵᠥᠷᠢᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠢᠨᠦ ᠪᠠᠳᠮᠠ ᠪᠦᠲᠲᠾᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ&amp;lt;ref&amp;gt;Geni https://www.geni.com/people/%D0%91%D0%B0%D0%B4%D0%BC%D0%B0-%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2/6000000007242359072&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;sup&amp;gt;Бадма Буддич Сельверов&amp;lt;/sup&amp;gt;᠂ ᠡᠬᠡ ᠢᠨᠦ ᠰᠢᠷᠧᠨᠠ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠸᠠ (ᠱᠠᠮᠪᠤᠶᠧᠸᠠ)&amp;lt;ref&amp;gt;Geni https://www.geni.com/people/%D0%A1%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B0-%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0/6000000007242624641?through=6000000007242359072&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;sup&amp;gt;Сирена Сельверова (Шамбуева)&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠠᠵᠡᠶ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠶᠡᠷᠦᠩᠬᠡᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ ‍ᠢᠢ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ 1952 ᠣᠨ ‍ᠳᠤ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ ᠬᠣᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ - ᠲᠡᠻᠨᠢᠭ ‍ᠦᠨ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠶ ‍‍‍ᠢᠢ ᠹᠢᠽᠢᠻᠴᠢ - ᠢᠨ᠍ᠵᠧᠨᠧᠷ ᠮᠡᠷᠭᠡᠵᠢᠯ᠂ ᠲᠧᠷᠮᠣᠳᠢᠨᠠᠮᠢᠻ ᠮᠡᠷᠭᠡᠰᠢᠯ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠲᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠭᠰᠡᠨ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠠᠷᠣᠹ&amp;lt;sup&amp;gt;Саров&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠬᠣᠲᠠ ᠳ᠋ᠠᠬᠢ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ᠲᠦ ᠡᠬᠢᠯᠡᠭᠡᠳ ᠢᠨᠵᠧᠨᠡᠷ ᠹᠢᠽᠢᠻᠰᠢ ᠪᠡᠷ ᠲᠣᠮᠢᠯᠠᠭᠳᠠᠨ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠵᠤ᠂ ᠳᠠᠷᠠᠭ᠎ᠠ ᠨᠢ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠲᠤᠰᠠᠯᠠᠬᠤ ᠠᠵᠢᠯᠲᠠᠨ᠂ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠠᠵᠢᠯᠲᠠᠨ᠂ ᠯᠠᠪᠣᠷᠠᠲ᠋ᠣᠷᠶ ‍ᠢᠢᠨ ᠡᠷᠬᠢᠯᠡᠭᠴᠢ ᠪᠡᠷ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠪᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠣᠯᠠᠨ ᠲᠠᠯ᠎ᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠰᠣᠨᠢᠷᠬᠠᠯ ᠲᠠᠢ᠂ ᠰᠫᠣᠷᠲ᠂ ᠰᠢᠲᠠᠷ᠂ ᠠᠩ ᠭᠥᠷᠦᠭᠡ᠂ ᠨᠣᠮ᠂ ᠴᠢᠯᠠᠭᠤ᠂ ᠤᠷᠠᠨ ᠵᠢᠷᠤᠭ ᠰᠣᠨᠢᠷᠬᠠᠳᠠᠭ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠪᠠᠢᠢᠪᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠬᠣᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠦᠨᠳᠦ ᠠᠲ᠋ᠯᠧᠲᠢᠭ ‍ᠢᠢᠨ ᠠᠪᠤᠷᠭᠤ ᠪᠣᠯᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠵᠡᠢ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠥᠨ ᠰᠢᠯᠦᠭ ᠪᠢᠴᠢᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠪᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠤᠬᠠᠢᠢᠯᠠᠪᠠᠯ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠠᠯᠪᠤᠷ ᠲᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ‍ᠳᠤ ᠪᠠᠨ ᠪᠢᠴᠢᠭᠰᠡᠨ ᠰᠢᠯᠦᠭ ᠡᠴᠡ ᠢᠨᠦ ᠲᠣᠯᠢᠯᠠᠭᠤᠯᠪᠠᠰᠤ᠄ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;writing-mode: horizontal-tb; font-family: &#039;Calibri&#039;&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
Над Саровом тучи, над проливом солнце&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Долгий день полярный не даёт уснуть.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Всё у нас готово, ветродуям слово.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Ах, когда к Сарову соберёмся в путь.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Ждём вестей из дома как весну зимою&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Сорок дней без писем, без газетных строк.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Приезжай начальник, выпьем целый чайник,&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Всё как есть доложим, мы готовы в срок.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Времени пролёта три микросекунды&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Пронесутся кванты, как велит Эйнштейн.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Всё-то мы промеряли, изгуляли тундру,&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Только жаль, что в баре кончился портвейн.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Отстреляли бочку, зарядили колбу.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Баржу отогнали на мишенный пост.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Хорошо бы после основной работы&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Был домой надёжный нам воздушный мост.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&#039;&#039;(Новоземельский полигон, 1984)&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠠᠰᠢ ᠨᠠᠷᠢᠨ ᠬᠣᠱᠤᠩ ᠮᠡᠳᠡᠷᠡᠮᠵᠢ ᠲᠡᠶ᠂ ᠬᠡᠨ ᠬᠦᠮᠦᠨ ‍ᠢ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠦᠭᠡ ᠪᠡᠷ ᠯᠡ ᠣᠨᠤᠪᠴᠢ ᠲᠠᠶ ᠳᠦᠷᠰᠦᠯᠡᠵᠦ ᠴᠢᠳᠠᠳᠠᠭ᠂ ᠬᠦᠮᠦᠨ ‍ᠦ ᠵᠠᠩ ᠲᠣᠯᠦᠪ ‍ᠢ ᠰᠠᠢᠢᠨ ᠮᠡᠳᠡᠳᠡᠭ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠪᠠᠢᠢᠵᠡᠢ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠳᠤᠷᠭᠤ ᠪᠤᠰᠤ ‍ᠢᠢ ᠦᠯᠦ ᠲᠡᠪᠴᠢᠳᠡᠭ᠂ ᠰᠠᠨᠠᠯ ᠪᠣᠳᠤᠯ ‍ᠢᠢᠠᠨ ᠰᠢᠭᠤᠳ ᠰᠢᠯᠤᠭᠤᠨ ᠢᠯᠡᠷᠬᠡᠢᠢᠯᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠵᠡᠢ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ‍ᠦᠨ ᠠᠵᠢᠯᠲᠠᠨ ᠠᠯᠧᠻᠰᠧᠶ ᠳᠧᠮᠢᠳᠣᠹ ‍ᠤᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;Алексей Демидов&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠤᠭᠴᠢ ᠶᠦ᠋ᠷᠢᠨ᠍ 1997 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠵᠠᠮ ᠲᠡᠭᠡᠪᠦᠷᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠣᠰᠤᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠥᠷᠲᠦᠵᠤ ᠨᠠᠰᠤ ᠪᠠᠷᠠᠵᠤᠬᠤᠶ·&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠮᠦ ᠡᠴᠡ ᠳᠧᠮᠢᠳᠣᠹ &amp;quot;ᠲᠠ ᠮᠢᠨ ‍ᠦ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠤᠭᠴᠢ ᠪᠣᠯᠤᠭᠠᠴᠢ&amp;quot; ᠭᠡᠵᠦ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠲᠤ ᠬᠦᠰᠡᠯᠲᠡ ᠲᠠᠯᠪᠢᠵᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠡᠲᠡᠯ ᠥᠭᠡᠳᠡ ᠡᠴᠡ ᠨᠢ ᠨᠤᠬᠤᠴᠠ ᠲᠠᠢ ᠬᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠨ᠄ &amp;quot;ᠲᠠᠨ ‍ᠤ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠤᠭᠴᠢ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠠᠶᠤᠯᠲᠠᠢ ᠳ᠋ᠠ&amp;quot; ᠭᠡᠰᠡᠨ ᠭᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠳᠧᠮᠢᠳᠣᠹ᠄ &amp;quot;ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠭᠰᠡᠨ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠳᠠᠬᠢᠵᠤ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ᠤᠨᠠᠳᠠᠭ ᠦᠭᠡᠢ ᠭᠡᠳᠡᠭ ᠰᠢᠦ ᠳ᠋ᠡ&amp;quot; ᠭᠡᠵᠦ ᠬᠣᠱᠥᠩᠨᠠᠵᠡᠢ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠨ ᠬᠦ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠳᠧᠮᠢᠳᠣᠹ ‍ᠤᠨ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠤᠭᠴᠢ ᠪᠣᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃   &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ 2001 ᠣᠨ ‍ᠤ 02 ᠰᠠᠷ᠎ᠠ ‍ᠢᠢᠨ 20 ᠳ᠋ᠤ ᠭᠡᠷ ᠡᠴᠡ ᠪᠡᠨ ᠠᠵᠢᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠨ ᠶᠠᠪᠤᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠨ ᠮᠠᠱᠢᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠳᠠᠭᠠᠷᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠪᠠᠯᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠶᠠᠰᠤ ᠠᠨᠤ ᠭᠡᠮᠲᠡᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠ ᠳᠠᠷᠠᠭ᠎ᠠ ᠥᠷᠯᠦᠭᠡ ᠢᠨᠦ 5 ᠴᠠᠭ ᠣᠷᠴᠢᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ᠠᠯᠳᠠᠵᠤᠬᠤᠢ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠳ᠋ᠦ ᠮᠡᠰᠡ ᠵᠠᠰᠠᠯ ᠬᠢᠭᠰᠡᠨ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ ᠳᠠᠬᠢᠨ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ᠣᠷᠬᠤ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠭᠠᠷ 24 ‍ᠦ ᠡᠳᠦᠷ ᠨᠠᠰᠤ ᠪᠠᠷᠠᠵᠤᠬᠤᠶ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;Ю. М. Стяжкин. Дневники&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==ᠦᠢᠯᠡ ᠬᠡᠷᠡᠭ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+&lt;br /&gt;
|[[File:Tsar_Bomba_Revised.jpg|thumb]]&lt;br /&gt;
|style = &amp;quot;height: 225px;&amp;quot;|&amp;quot;ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ АН602&amp;quot; ‍ᠤᠨ ᠵᠠᠭᠪᠤᠷ᠃  ᠣᠷᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠥᠪ ᠳ᠋ᠠᠬᠢ ᠮᠦᠽᠧᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠦᠵᠡᠮᠦᠷᠢ᠃ &lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠶ ‍‍‍ᠢᠢᠠᠨ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠡᠳ᠂  1958 ᠣᠨ ‍ᠳᠤ ᠠᠯᠳᠠᠷᠲᠤ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 ᠳᠦ (КБ-11) ᠢᠨ᠍ᠵᠧᠨᠧᠷ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠲᠣᠮᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 ᠢᠨᠦ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠨᠢᠭᠤᠴᠠ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠭ᠎ᠠ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠨᠡ ᠬᠦ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ ‍ᠢ 1946 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠ ᠡ᠊ᠨᠳᠡ  ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠠᠩᠬᠠᠨ ‍ᠤ ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠡᠪᠰᠡᠭ ‍ᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;9 апреля 1946 года создано КБ-11, разработавшее первую советскую атомную бомбу. 2017. Форпост Северо-Запад.  https://forpost-sz.ru/a/2017-04-09/9-aprelya-1946-goda-sozdano-kb-11-razrabotavshee-pervuyu-sovetskuyu-atomnuyu-bombu&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠡᠨᠡ ᠬᠦ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠭ᠎ᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠯᠲᠡ ᠦᠭᠡᠶ ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍‍ᠤᠨ ᠠᠷᠭᠠᠴᠢᠯᠠᠯ ‍ᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ &amp;quot;20 ‍ᠳᠤᠭᠠᠷ ᠬᠡᠯᠲᠡᠰ&amp;quot; ᠲᠦ ᠬᠤᠪᠢᠶᠠᠷᠢᠯᠠᠭᠳᠠᠵᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠥᠨ ᠣᠨ ᠤ ᠨᠠᠮᠤᠷ ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠠᠩᠬᠠᠨ ᠤ ᠲᠥᠬᠥᠭᠡᠷᠦᠮᠵᠢ ᠨᠤᠭᠦᠳ ᠢ ᠲᠤᠷᠰᠢᠬᠤ ᠪᠠᠷ ᠠᠯᠤᠰ ᠬᠣᠯᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠠᠯᠠᠪᠤᠷ ᠲᠤ ᠣᠴᠢᠵᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠪᠠ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠥᠬᠦᠭᠡᠷᠦᠮᠵᠢ ᠶᠢᠨ ᠲᠣᠭᠠᠴᠠᠭᠠᠯᠠᠯ᠂ ᠣᠨᠣᠯ ᠤᠨ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠯᠡᠯ ᠳᠦ ᠲᠠᠯᠪᠢᠭᠳᠠᠭᠰᠠᠨ ᠥᠨᠳᠦᠷ ᠱᠠᠭᠠᠷᠳᠠᠯᠭ᠎ᠠ᠂ ᠠᠯᠤᠰ ᠬᠣᠯᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠠᠯᠠᠪᠤᠷ ᠲᠤ ᠬᠡᠷᠡᠭᠵᠢᠭᠦᠯᠬᠦ ᠨᠠᠷᠢᠨ ᠲᠥᠪᠡᠭᠲᠡᠢ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ ᠤᠳ ᠲᠤ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠦᠬᠦᠢ ᠯᠠ ᠡᠷᠴᠢ ᠬᠦᠴᠦ᠂ ᠤᠷ᠎ᠠ ᠴᠢᠳᠠᠪᠤᠷᠢ ᠪᠠᠨ ᠳᠠᠶ᠋ᠢᠴᠢᠯᠠᠨ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠶ᠋ᠢᠨ᠎ᠠ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ 1972 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠳᠡᠳ᠋ ᠡᠷᠳᠡᠮᠲᠡᠨ ‍ᠦ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠠᠵᠤ᠂ 1980 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠯᠠᠪᠣᠷᠠᠲ᠋ᠣᠷᠶ ‍ᠢᠢᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;laboratory&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠳᠠᠷᠤᠭ᠎ᠠ ᠪᠣᠯᠵᠡᠶ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠭᠴᠢᠳ ‍ᠦᠨ ᠨᠢᠭᠡ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠰᠧᠮᠢᠫᠠᠯᠠᠲ᠋ᠢᠨ᠍ᠰᠻ᠂ ᠰᠢᠨ᠎ᠡ ᠭᠠᠵᠠᠷ᠎ᠠ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ 76 ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠬᠢᠭᠰᠡᠨ ᠪᠢᠯᠡ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠯᠲᠡ ᠦᠭᠡᠢ ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠠᠷᠭ᠎ᠠ ᠪᠠᠷ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠭᠰᠡᠨ 80 ᠭᠠᠷᠤᠢ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠭᠳᠡᠬᠦᠨ ‍ᠦ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠷᠤᠯᠴᠠᠭᠰᠠᠨ ᠬᠡᠮᠡᠨ ᠥᠪᠡᠷ ‍ᠦᠨ ᠲᠠᠨᠢᠯᠴᠠᠭᠤᠯᠭ᠎ᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠢᠴᠢᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠣᠷᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠴᠥᠮᠡ ᠎ᠢᠢᠨ ᠲᠥᠪ᠂ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ᠳᠦ 41 ᠵᠢᠯ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠤᠳᠠᠭ᠎ᠠ ᠬᠣᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ‍ᠢᠢᠠᠨ ᠵᠥᠪᠯᠡᠯ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠥᠯᠦᠭᠡᠯᠡᠭᠴᠢ ᠪᠡᠷ ᠰᠣᠩᠭᠤᠭᠳᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠵᠡᠢ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt; &lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠯ ‍ᠦᠳ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ &amp;quot;ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠡᠪᠰᠡᠭ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠭᠰᠡᠨ ᠲᠡᠦᠬᠡ 1946-1953&amp;quot; (История создания ядерного оружия в СССР 1946-1953 годы) ᠬᠡᠮᠡᠬᠦ 8 ᠪᠣᠲᠢ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠯ ‍‍ᠦᠨ 3 ᠳ᠋ᠠᠬᠢ ᠪᠣᠲᠢ ᠪᠤᠶᠤ &amp;quot;ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶ᠎ᠠ 11 ‍ᠢᠢᠨ ᠯᠠᠪᠣᠷᠠᠲ᠋ᠣᠷᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ ‍ᠤᠨ ᠠᠵᠢᠯ&amp;quot; (Работа лабораторий КБ-11 по основной тематике) ᠭᠡᠳᠡᠭ ᠪᠣᠲᠢ ‍ᠢᠢ ᠬᠠᠷᠢᠭᠤᠴᠠᠨ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠭᠦᠪᠡᠷ ᠬᠣᠣᠰ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠠᠷᠢᠮᠲᠠ ᠪᠢᠴᠢᠭ ‍ᠦᠳ ‍ᠢ ᠨᠢᠭᠤᠴᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡᠯᠡᠯ ᠡᠴᠡ ᠭᠠᠷᠭᠠᠬᠤ ᠠᠰᠤᠷᠤ ᠶᠡᠬᠡ ᠠᠵᠢᠯ ᠬᠢᠭᠳᠡᠭᠰᠡᠨ ᠪᠢᠯᠡ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;[http://vniief.ru/resources/82c844004c6d835dbf5bbfd679a521f1/46_2019.pdf Росатом. ВНИИЭФ. http://vniief.ru/resources/82c844004c6d835dbf5bbfd679a521f1/46_2019.pdf]&amp;lt;/ref&amp;gt; &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==ᠭᠡᠷ ᠪᠦᠯᠢ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ  1999 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠨᠠᠮᠲᠠᠷ ᠲᠦ ᠪᠠᠨ ᠥᠪᠡᠷ ‍ᠢ ᠪᠡᠨ &amp;quot;ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠬᠡᠦᠬᠡᠳ ᠲᠡᠶ᠂ ᠵᠢᠭᠤᠭᠠᠨ ᠠᠴᠢ ᠵᠢᠭᠡ ᠲᠡᠢ&amp;quot; ᠭᠡᠵᠦ ᠪᠢᠴᠢᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤᠬᠤᠢ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ‍ᠤᠨ ᠳᠡᠭᠦᠦ ᠨᠧᠯᠯᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;Нелли&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠨᠠ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠸᠠ 1937 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠰᠡᠨ᠂ ᠧᠨ᠍ᠳᠣᠻᠷᠢᠨᠣᠯᠣᠭᠢᠴᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;endocrinologist&amp;lt;/sup&amp;gt;᠂ ᠠᠨᠠᠭᠠᠬᠤ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠳ᠋ᠣᠻᠲ᠋ᠣᠷ ‍ᠤᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠲᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠨᠧᠯᠯᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠦᠦ ᠢᠨᠦ ᠢᠷᠠᠭᠤ ᠨᠠᠢᠢᠷᠠᠭᠴᠢ ᠠᠨ᠍ᠲᠷᠧᠶ ᠴᠧᠮᠣᠳᠠᠨᠣᠹ&amp;lt;sup&amp;gt;Андрей Чемоданов&amp;lt;/sup&amp;gt;᠃&amp;lt;ref&amp;gt;https://amp.en.translate.freejournal.org/search/1?q=%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2&amp;amp;kw=1&amp;lt;/ref&amp;gt; &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==ᠨᠡᠷ᠎ᠡ ᠲᠣᠮᠢᠶᠠᠯᠠᠯ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ - nuclear physics - ядерная физика&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ - experimental physics - экспериментальная физика&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠣᠨᠤᠯ ‍ᠤᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ - theoretical physics - теоретическая физика&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠠᠯᠪᠤᠷ - test site - испытательный полигон&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ - hydrogen bomb - водородная бомба&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠡᠪᠰᠡᠭ - thermonuclear weapon - термоядерное оружие&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ - chain reaction - цепная реакция&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;div style=&amp;quot;writing-mode: horizontal-tb; &amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;References/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠡᠷᠳᠡᠮᠲᠡᠨ]]&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠹᠢᠽᠢᠻ]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A7%E1%A0%AF%E1%A0%B8%E1%A0%A7%E1%A0%B7%E1%A0%A3%E1%A0%B9%E1%A0%82_%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%A8%E1%A0%A3%E1%A0%AF%E1%A0%B3%E1%A0%8B_%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AE%E1%A0%A0%E1%A0%B6%E1%A0%A7%E1%A0%B8%E1%A0%A2%E1%A0%B4&amp;diff=2781</id>
		<title>ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ᠂ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A7%E1%A0%AF%E1%A0%B8%E1%A0%A7%E1%A0%B7%E1%A0%A3%E1%A0%B9%E1%A0%82_%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%A8%E1%A0%A3%E1%A0%AF%E1%A0%B3%E1%A0%8B_%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AE%E1%A0%A0%E1%A0%B6%E1%A0%A7%E1%A0%B8%E1%A0%A2%E1%A0%B4&amp;diff=2781"/>
		<updated>2021-10-23T14:47:56Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Link&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;max-height: 80vh; writing-mode: vertical-lr; font-family: &#039;Noto Sans Mongolian&#039;&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
=ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ=&lt;br /&gt;
{{Infobox Researcher&lt;br /&gt;
|name=ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠷᠤᠰ ᠶ᠋ᠢᠠᠷ᠄ Арнольд Бадмаевич Сельверов&amp;lt;br&amp;gt;{{Horizontal}}[[File:Selveroff_Arnold_Badmayevich.jpg|thumb|{{Mongolian}}ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ &amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ]]{{Z}}&lt;br /&gt;
|birthdate=&amp;lt;b&amp;gt;1934&amp;lt;/b&amp;gt; ᠣᠨ ‍ᠤ &amp;lt;b&amp;gt;11&amp;lt;/b&amp;gt; ᠰᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠶ᠋ᠢᠨ &amp;lt;b&amp;gt;09&amp;lt;/b&amp;gt;&lt;br /&gt;
|birthplace=ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ&lt;br /&gt;
|yearsactive=1958 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ&lt;br /&gt;
|fields=ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ&lt;br /&gt;
|contributions= ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠯᠲᠡ ᠦᠭᠡᠶ ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠠᠷᠭ᠎ᠠ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ‍ᠳᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ᠂ &amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠧᠮᠢᠫᠠᠯᠠᠲ᠋ᠢᠨ᠍ᠰᠻ (Семипалатинск)᠂ ᠰᠢᠨ᠎ᠡ᠋ ᠭᠠᠵᠠᠷ (Новая Земля) ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ 76 ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;Сельверов Арнольд Бадмаевич (19 ноября 1934 – 28 февраля 2001) лауреат Государственной премии СССР http://niznov-nekropol.ucoz.ru/index/selverov_a_b/0-2260&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
|education=ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ ᠬᠣᠲᠠ ‍ᠳᠤ ᠶᠡᠷᠦᠩᠬᠡᠶ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ (1952 ᠋ᠣᠨ ᠋‍ᠳᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ)&amp;lt;br&amp;gt;ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ-ᠲᠧᠻᠨᠢᠭ ‍ᠦᠨ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ (1958 ᠋ᠣᠨ ᠋‍ᠳᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ)&lt;br /&gt;
|institutions= ᠪᠦᠬᠦ ᠣᠷᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ‍ᠳᠡᠬᠢ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 (КБ-11)&lt;br /&gt;
|awards= ᠯᠧᠨᠢᠨ ‍ᠦ ᠨᠡᠷᠡᠮᠵᠢᠲᠦ ᠱᠠᠩᠨᠠᠯ (1969)  &amp;lt;br&amp;gt;ᠵᠥᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠲᠥᠷᠦ ‍ᠢᠢᠨ ᠱᠠᠩᠨᠠᠯ (1969᠂ 1977᠂ 1985)  &amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠥᠳᠡᠯᠮᠦᠷᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠠᠪᠢᠶᠠᠨ ‍ᠤ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠲᠤᠭ ‍ᠤᠨ ᠣᠳᠤᠨ (1986)&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot;&amp;gt; А.А.Демидов. 23.11.2019 Один из первых «НЦР-щиков» (К 85-летию А. Б. Сельверова) http://sarpust.ru/2019/11/odin-iz-pervyh-ntsr-shhikov-k-85-letiyu-a-b-selverova&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
|country=ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ&lt;br /&gt;
|degrees=&lt;br /&gt;
ᠹᠢᠽᠢᠻ-ᠮᠠᠲ᠋ᠾᠧᠮᠠᠲᠢᠭ᠌ ‍ᠤᠨ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠳᠡᠳ᠋ ᠡᠷᠳᠡᠮᠲᠡᠨ (1972) &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠨᠠᠮᠲᠠᠷ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+&lt;br /&gt;
|[[File:RIAN_archive_440215_Kurchatov_city.jpg|thumb]]&lt;br /&gt;
|style = &amp;quot;height: 225px;&amp;quot;|ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠥᠪ᠃ ᠰᠧᠮᠢᠫᠠᠯᠠᠲᠢᠨᠰᠻ ‍ᠦᠨ ᠲᠠᠯᠪᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠲᠥᠪ᠂ ᠻᠦᠷᠴᠠᠲᠣᠹ&amp;lt;sup&amp;gt;Курчатов&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠬᠣᠲᠠ&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ 1934 ᠣᠨ ‍ᠤ 11 ᠰᠠᠷ᠎ ‍ᠢᠢᠨ 09 ᠳ᠋ᠦ ᠠᠯᠪᠠᠨ ᠬᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠡᠷ ᠪᠦᠯ ‍ᠳᠦ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠵᠦᠬᠦᠶ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt; ᠬᠣᠲᠠᠨ ‍ᠠ᠋ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠭᠰᠡᠨ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;  ᠬᠣᠲᠠᠨ ‍ᠠ᠋ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠭᠰᠡᠨ ᠲᠠᠯᠠ ᠪᠠᠷ ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠵᠥᠷᠢᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠢᠨᠦ ᠪᠠᠳᠮᠠ ᠪᠦᠲᠲᠾᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ&amp;lt;ref&amp;gt;Geni https://www.geni.com/people/%D0%91%D0%B0%D0%B4%D0%BC%D0%B0-%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2/6000000007242359072&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;sup&amp;gt;Бадма Буддич Сельверов&amp;lt;/sup&amp;gt;᠂ ᠡᠬᠡ ᠢᠨᠦ ᠰᠢᠷᠧᠨᠠ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠸᠠ (ᠱᠠᠮᠪᠤᠶᠧᠸᠠ)&amp;lt;ref&amp;gt;Geni https://www.geni.com/people/%D0%A1%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B0-%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0/6000000007242624641?through=6000000007242359072&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;sup&amp;gt;Сирена Сельверова (Шамбуева)&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠠᠵᠡᠶ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠶᠡᠷᠦᠩᠬᠡᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ ‍ᠢᠢ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ 1952 ᠣᠨ ‍ᠳᠤ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ ᠬᠣᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ - ᠲᠡᠻᠨᠢᠭ ‍ᠦᠨ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠶ ‍‍‍ᠢᠢ ᠹᠢᠽᠢᠻᠴᠢ - ᠢᠨ᠍ᠵᠧᠨᠧᠷ ᠮᠡᠷᠭᠡᠵᠢᠯ᠂ ᠲᠧᠷᠮᠣᠳᠢᠨᠠᠮᠢᠻ ᠮᠡᠷᠭᠡᠰᠢᠯ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠲᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠭᠰᠡᠨ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠠᠷᠣᠹ ᠬᠣᠲᠠ ᠳ᠋ᠠᠬᠢ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ᠲᠦ ᠡᠬᠢᠯᠡᠭᠡᠳ ᠢᠨᠵᠧᠨᠡᠷ ᠹᠢᠽᠢᠻᠰᠢ ᠪᠡᠷ ᠲᠣᠮᠢᠯᠠᠭᠳᠠᠨ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠵᠤ᠂ ᠳᠠᠷᠠᠭ᠎ᠠ ᠨᠢ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠲᠤᠰᠠᠯᠠᠬᠤ ᠠᠵᠢᠯᠲᠠᠨ᠂ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠠᠵᠢᠯᠲᠠᠨ᠂ ᠯᠠᠪᠣᠷᠠᠲ᠋ᠣᠷᠶ ‍ᠢᠢᠨ ᠡᠷᠬᠢᠯᠡᠭᠴᠢ ᠪᠡᠷ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠪᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠣᠯᠠᠨ ᠲᠠᠯᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠰᠣᠨᠢᠷᠬᠠᠯ ᠲᠠᠢ᠂ ᠰᠫᠣᠷᠲ᠂ ᠰᠢᠲᠠᠷ᠂ ᠠᠩ ᠭᠥᠷᠦᠭᠡ᠂ ᠨᠣᠮ᠂ ᠴᠢᠯᠠᠭᠤ᠂ ᠤᠷᠠᠨ ᠵᠢᠷᠤᠭ ᠰᠣᠨᠢᠷᠬᠠᠳᠠᠭ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠪᠠᠢᠢᠪᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠬᠣᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠦᠨᠳᠦ ᠠᠲ᠋ᠯᠧᠲᠢᠭ ‍ᠢᠢᠨ ᠠᠪᠤᠷᠭᠤ ᠪᠣᠯᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠵᠡᠢ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠥᠨ ᠰᠢᠯᠦᠭ ᠪᠢᠴᠢᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠪᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠤᠬᠠᠢᠢᠯᠠᠪᠠᠯ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠠᠯᠪᠤᠷ ᠲᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ‍ᠳᠤ ᠪᠠᠨ ᠪᠢᠴᠢᠭᠰᠡᠨ ᠰᠢᠯᠦᠭ ᠡᠴᠡ ᠢᠨᠦ ᠲᠣᠯᠢᠯᠠᠭᠤᠯᠪᠠᠰᠤ᠄ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;writing-mode: horizontal-tb; font-family: &#039;Calibri&#039;&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
Над Саровом тучи, над проливом солнце&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Долгий день полярный не даёт уснуть.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Всё у нас готово, ветродуям слово.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Ах, когда к Сарову соберёмся в путь.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Ждём вестей из дома как весну зимою&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Сорок дней без писем, без газетных строк.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Приезжай начальник, выпьем целый чайник,&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Всё как есть доложим, мы готовы в срок.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Времени пролёта три микросекунды&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Пронесутся кванты, как велит Эйнштейн.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Всё-то мы промеряли, изгуляли тундру,&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Только жаль, что в баре кончился портвейн.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Отстреляли бочку, зарядили колбу.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Баржу отогнали на мишенный пост.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Хорошо бы после основной работы&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Был домой надёжный нам воздушный мост.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&#039;&#039;(Новоземельский полигон, 1984)&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠠᠰᠢ ᠨᠠᠷᠢᠨ ᠬᠣᠱᠤᠩ ᠮᠡᠳᠡᠷᠡᠮᠵᠢ ᠲᠡᠶ᠂ ᠬᠡᠨ ᠬᠦᠮᠦᠨ ‍ᠢ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠦᠭᠡ ᠪᠡᠷ ᠯᠡ ᠣᠨᠤᠪᠴᠢ ᠲᠠᠶ ᠳᠦᠷᠰᠦᠯᠡᠵᠦ ᠴᠢᠳᠠᠳᠠᠭ᠂ ᠬᠦᠮᠦᠨ ‍ᠦ ᠵᠠᠩ ᠲᠣᠯᠦᠪ ‍ᠢ ᠰᠠᠢᠢᠨ ᠮᠡᠳᠡᠳᠡᠭ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠪᠠᠢᠢᠵᠡᠢ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠳᠤᠷᠭᠤ ᠪᠤᠰᠤ ‍ᠢᠢ ᠦᠯᠦ ᠲᠡᠪᠴᠢᠳᠡᠭ᠂ ᠰᠠᠨᠠᠯ ᠪᠣᠳᠤᠯ ‍ᠢᠢᠠᠨ ᠰᠢᠭᠤᠳ ᠰᠢᠯᠤᠭᠤᠨ ᠢᠯᠡᠷᠬᠡᠢᠢᠯᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠵᠡᠢ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ‍ᠦᠨ ᠠᠵᠢᠯᠲᠠᠨ ᠠᠯᠧᠻᠰᠧᠶ ᠳᠧᠮᠢᠳᠣᠹ ‍ᠤᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;Алексей Демидов&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠤᠭᠴᠢ ᠶᠦ᠋ᠷᠢᠨ᠍ 1997 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠵᠠᠮ ᠲᠡᠭᠡᠪᠦᠷᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠣᠰᠤᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠷᠵᠤ ᠨᠠᠰᠤ ᠪᠠᠷᠵᠤᠬᠤᠶ·&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠮᠦ ᠡᠴᠡ ᠳᠧᠮᠢᠳᠣᠹ &amp;quot;ᠲᠠ ᠮᠢᠨᠦ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠤᠭᠴᠢ ᠪᠣᠯᠤᠭᠠᠴᠢ&amp;quot; ᠭᠡᠵᠦ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠲᠤ ᠬᠦᠰᠡᠯᠲᠡ ᠲᠠᠯᠪᠢᠵᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠡᠲᠡᠯ ᠥᠭᠡᠳᠡ ᠡᠴᠡ ᠨᠢ ᠨᠤᠬᠠᠴᠠ ᠲᠠᠢ ᠬᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠨ᠄ &amp;quot;ᠲᠠᠨ ‍ᠤ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠤᠭᠴᠢ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠠᠶᠤᠯᠲᠠᠢ ᠳ᠋ᠠ&amp;quot; ᠭᠡᠰᠡᠨ ᠭᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠳᠧᠮᠢᠳᠣᠹ᠄ &amp;quot;ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠭᠰᠡᠨ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠳᠠᠬᠢᠵᠤ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ᠤᠨᠠᠳᠠᠭ ᠦᠭᠡᠢ ᠭᠡᠳᠡᠭ ᠰᠢᠦ ᠳ᠋ᠡ&amp;quot; ᠭᠡᠵᠦ ᠬᠣᠱᠥᠩᠨᠠᠵᠡᠢ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠨ ᠬᠦ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠳᠧᠮᠢᠳᠣᠹ ‍ᠤᠨ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠤᠭᠴᠢ ᠪᠣᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃   &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ 2001 ᠣᠨ ‍ᠤ 02 ᠰᠠᠷ᠎ᠠ ‍ᠢᠢᠨ 20 ᠳ᠋ᠤ ᠭᠡᠷ ᠡᠴᠡ ᠪᠡᠨ ᠠᠵᠢᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠨ ᠶᠠᠪᠤᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠨ ᠮᠠᠱᠢᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠳᠠᠭᠠᠷᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠪᠠᠯᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠶᠠᠰᠤ ᠠᠨᠤ ᠭᠡᠮᠲᠡᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠ ᠳᠠᠷᠠᠭ᠎ᠠ ᠥᠷᠯᠦᠭᠡ ᠢᠨᠦ 5 ᠴᠠᠭ ᠣᠷᠴᠢᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ᠠᠯᠳᠠᠵᠤᠬᠤᠢ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠳ᠋ᠦ ᠮᠡᠰᠡ ᠵᠠᠰᠠᠯ ᠬᠢᠭᠰᠡᠨ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ ᠳᠠᠬᠢᠨ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ᠣᠷᠬᠤ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠭᠠᠷ 24 ‍ᠦ ᠡᠳᠦᠷ ᠨᠠᠰᠤ ᠪᠠᠷᠠᠵᠤᠬᠤᠶ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;Ю. М. Стяжкин. Дневники&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==ᠦᠢᠯᠡ ᠬᠡᠷᠡᠭ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+&lt;br /&gt;
|[[File:Tsar_Bomba_Revised.jpg|thumb]]&lt;br /&gt;
|style = &amp;quot;height: 225px;&amp;quot;|&amp;quot;ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ АН602&amp;quot; ‍ᠤᠨ ᠵᠠᠭᠪᠤᠷ᠃  ᠣᠷᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠥᠪ ᠳ᠋ᠠᠬᠢ ᠮᠦᠽᠧᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠦᠵᠡᠮᠦᠷᠢ᠃ &lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠶ ‍‍‍ᠢᠢᠠᠨ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠡᠳ᠂  1958 ᠣᠨ ‍ᠳᠤ ᠠᠯᠳᠠᠷᠲᠤ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 ᠳᠦ (КБ-11) ᠢᠨ᠍ᠵᠧᠨᠧᠷ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠲᠣᠮᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 ᠢᠨᠦ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠨᠢᠭᠤᠴᠠ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠭ᠎ᠠ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠨᠡ ᠬᠦ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ ‍ᠢ 1946 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠ ᠡ᠊ᠨᠳᠡ  ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠠᠩᠬᠠᠨ ‍ᠤ ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠡᠪᠰᠡᠭ ‍ᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;9 апреля 1946 года создано КБ-11, разработавшее первую советскую атомную бомбу. 2017. Форпост Северо-Запад.  https://forpost-sz.ru/a/2017-04-09/9-aprelya-1946-goda-sozdano-kb-11-razrabotavshee-pervuyu-sovetskuyu-atomnuyu-bombu&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠡᠨᠡ ᠬᠦ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠭ᠎ᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠯᠲᠡ ᠦᠭᠡᠶ ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍‍ᠤᠨ ᠠᠷᠭᠠᠴᠢᠯᠠᠯ ‍ᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ &amp;quot;20 ‍ᠳᠤᠭᠠᠷ ᠬᠡᠯᠲᠡᠰ&amp;quot; ᠲᠦ ᠬᠤᠪᠢᠶᠠᠷᠢᠯᠠᠭᠳᠠᠵᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠥᠨ ᠣᠨ ᠤ ᠨᠠᠮᠤᠷ ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠠᠩᠬᠠᠨ ᠤ ᠲᠥᠬᠥᠭᠡᠷᠦᠮᠵᠢ ᠨᠤᠭᠦᠳ ᠢ ᠲᠤᠷᠰᠢᠬᠤ ᠪᠠᠷ ᠠᠯᠤᠰ ᠬᠣᠯᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠠᠯᠠᠪᠤᠷ ᠲᠤ ᠣᠴᠢᠵᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠪᠠ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠥᠬᠦᠭᠡᠷᠦᠮᠵᠢ ᠶᠢᠨ ᠲᠣᠭᠠᠴᠠᠭᠠᠯᠠᠯ᠂ ᠣᠨᠣᠯ ᠤᠨ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠯᠡᠯ ᠳᠦ ᠲᠠᠯᠪᠢᠭᠳᠠᠭᠰᠠᠨ ᠥᠨᠳᠦᠷ ᠱᠠᠭᠠᠷᠳᠠᠯᠭ᠎ᠠ᠂ ᠠᠯᠤᠰ ᠬᠣᠯᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠠᠯᠠᠪᠤᠷ ᠲᠤ ᠬᠡᠷᠡᠭᠵᠢᠭᠦᠯᠬᠦ ᠨᠠᠷᠢᠨ ᠲᠥᠪᠡᠭᠲᠡᠢ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ ᠤᠳ ᠲᠤ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠦᠬᠦᠢ ᠯᠠ ᠡᠷᠴᠢ ᠬᠦᠴᠦ᠂ ᠤᠷ᠎ᠠ ᠴᠢᠳᠠᠪᠤᠷᠢ ᠪᠠᠨ ᠳᠠᠶ᠋ᠢᠴᠢᠯᠠᠨ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠶ᠋ᠢᠨ᠎ᠠ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ 1972 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠳᠡᠳ᠋ ᠡᠷᠳᠡᠮᠲᠡᠨ ‍ᠦ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠠᠵᠤ᠂ 1980 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠯᠠᠪᠣᠷᠠᠲ᠋ᠣᠷᠶ ‍ᠢᠢᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;laboratory&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠳᠠᠷᠤᠭ᠎ᠠ ᠪᠣᠯᠵᠡᠶ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠭᠴᠢᠳ ‍ᠦᠨ ᠨᠢᠭᠡ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠰᠧᠮᠢᠫᠠᠯᠠᠲ᠋ᠢᠨ᠍ᠰᠻ᠂ ᠰᠢᠨ᠎ᠡ ᠭᠠᠵᠠᠷ᠎ᠠ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ 76 ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠬᠢᠭᠰᠡᠨ ᠪᠢᠯᠡ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠯᠲᠡ ᠦᠭᠡᠢ ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠠᠷᠭ᠎ᠠ ᠪᠠᠷ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠭᠰᠡᠨ 80 ᠭᠠᠷᠤᠢ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠭᠳᠡᠬᠦᠨ ‍ᠦ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠷᠤᠯᠴᠠᠭᠰᠠᠨ ᠬᠡᠮᠡᠨ ᠥᠪᠡᠷ ‍ᠦᠨ ᠲᠠᠨᠢᠯᠴᠠᠭᠤᠯᠭ᠎ᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠢᠴᠢᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠣᠷᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠴᠥᠮᠡ ᠎ᠢᠢᠨ ᠲᠥᠪ᠂ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ᠳᠦ 41 ᠵᠢᠯ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠤᠳᠠᠭ᠎ᠠ ᠬᠣᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ‍ᠢᠢᠠᠨ ᠵᠥᠪᠯᠡᠯ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠥᠯᠦᠭᠡᠯᠡᠭᠴᠢ ᠪᠡᠷ ᠰᠣᠩᠭᠤᠭᠳᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠵᠡᠢ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt; &lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠯ ‍ᠦᠳ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ &amp;quot;ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠡᠪᠰᠡᠭ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠭᠰᠡᠨ ᠲᠡᠦᠬᠡ 1946-1953&amp;quot; (История создания ядерного оружия в СССР 1946-1953 годы) ᠬᠡᠮᠡᠬᠦ 8 ᠪᠣᠲᠢ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠯ ‍‍ᠦᠨ 3 ᠳ᠋ᠠᠬᠢ ᠪᠣᠲᠢ ᠪᠤᠶᠤ &amp;quot;ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶ᠎ᠠ 11 ‍ᠢᠢᠨ ᠯᠠᠪᠣᠷᠠᠲ᠋ᠣᠷᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ ‍ᠤᠨ ᠠᠵᠢᠯ&amp;quot; (Работа лабораторий КБ-11 по основной тематике) ᠭᠡᠳᠡᠭ ᠪᠣᠲᠢ ‍ᠢᠢ ᠬᠠᠷᠢᠭᠤᠴᠠᠨ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠭᠦᠪᠡᠷ ᠬᠣᠣᠰ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠠᠷᠢᠮᠲᠠ ᠪᠢᠴᠢᠭ ‍ᠦᠳ ‍ᠢ ᠨᠢᠭᠤᠴᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡᠯᠡᠯ ᠡᠴᠡ ᠭᠠᠷᠭᠠᠬᠤ ᠠᠰᠤᠷᠤ ᠶᠡᠬᠡ ᠠᠵᠢᠯ ᠬᠢᠭᠳᠡᠭᠰᠡᠨ ᠪᠢᠯᠡ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;[http://vniief.ru/resources/82c844004c6d835dbf5bbfd679a521f1/46_2019.pdf Росатом. ВНИИЭФ. http://vniief.ru/resources/82c844004c6d835dbf5bbfd679a521f1/46_2019.pdf]&amp;lt;/ref&amp;gt; &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==ᠭᠡᠷ ᠪᠦᠯᠢ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ  1999 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠨᠠᠮᠲᠠᠷ ᠲᠦ ᠪᠠᠨ ᠥᠪᠡᠷ ‍ᠢ ᠪᠡᠨ &amp;quot;ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠬᠡᠦᠬᠡᠳ ᠲᠡᠶ᠂ ᠵᠢᠭᠤᠭᠠᠨ ᠠᠴᠢ ᠵᠢᠭᠡ ᠲᠡᠢ&amp;quot; ᠭᠡᠵᠦ ᠪᠢᠴᠢᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤᠬᠤᠢ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ‍ᠤᠨ ᠳᠡᠭᠦ ᠨᠧᠯᠯᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;Нелли&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠨᠠ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠸᠠ 1937 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠰᠡᠨ᠂ ᠧᠨ᠍ᠳᠣᠻᠷᠢᠨᠣᠯᠣᠭᠢᠴᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;endocrinologist&amp;lt;/sup&amp;gt;᠂ ᠠᠨᠠᠭᠠᠬᠤ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠳ᠋ᠣᠻᠲ᠋ᠣᠷ ‍ᠤᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠲᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠨᠧᠯᠯᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠦᠦ ᠢᠨᠦ ᠢᠷᠠᠭᠤ ᠨᠠᠢᠢᠷᠠᠭᠴᠢ ᠠᠨ᠍ᠲᠷᠧᠶ ᠴᠧᠮᠣᠳᠠᠨᠣᠹ&amp;lt;sup&amp;gt;Андрей Чемоданов&amp;lt;/sup&amp;gt;᠃&amp;lt;ref&amp;gt;https://amp.en.translate.freejournal.org/search/1?q=%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2&amp;amp;kw=1&amp;lt;/ref&amp;gt; &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==ᠨᠡᠷ᠎ᠡ ᠲᠣᠮᠢᠶᠠᠯᠠᠯ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ - nuclear physics - ядерная физика&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ - experimental physics - экспериментальная физика&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠥᠨᠤᠯ ‍ᠤᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ - theoretical physics - теоретическая физика&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠠᠯᠪᠤᠷ - test site - испытательный полигон&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ - hydrogen bomb - водородная бомба&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠡᠪᠰᠡᠭ - thermonuclear weapon - термоядерное оружие&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ - chain reaction - цепная реакция&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;div style=&amp;quot;writing-mode: horizontal-tb; &amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;References/&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠡᠷᠳᠡᠮᠲᠡᠨ]]&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠹᠢᠽᠢᠻ]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A7%E1%A0%AF%E1%A0%B8%E1%A0%A7%E1%A0%B7%E1%A0%A3%E1%A0%B9%E1%A0%82_%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%A8%E1%A0%A3%E1%A0%AF%E1%A0%B3%E1%A0%8B_%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AE%E1%A0%A0%E1%A0%B6%E1%A0%A7%E1%A0%B8%E1%A0%A2%E1%A0%B4&amp;diff=2780</id>
		<title>ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ᠂ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A7%E1%A0%AF%E1%A0%B8%E1%A0%A7%E1%A0%B7%E1%A0%A3%E1%A0%B9%E1%A0%82_%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%A8%E1%A0%A3%E1%A0%AF%E1%A0%B3%E1%A0%8B_%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AE%E1%A0%A0%E1%A0%B6%E1%A0%A7%E1%A0%B8%E1%A0%A2%E1%A0%B4&amp;diff=2780"/>
		<updated>2021-10-23T14:22:46Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Layout&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;max-height: 80vh; writing-mode: vertical-lr; font-family: &#039;Noto Sans Mongolian&#039;&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
=ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ=&lt;br /&gt;
{{Infobox Researcher&lt;br /&gt;
|name=ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠷᠤᠰ ᠶ᠋ᠢᠠᠷ᠄ Арнольд Бадмаевич Сельверов&amp;lt;br&amp;gt;{{Horizontal}}[[File:Selveroff_Arnold_Badmayevich.jpg|thumb|{{Mongolian}}ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ &amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ]]{{Z}}&lt;br /&gt;
|birthdate=&amp;lt;b&amp;gt;1934&amp;lt;/b&amp;gt; ᠣᠨ ‍ᠤ &amp;lt;b&amp;gt;11&amp;lt;/b&amp;gt; ᠰᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠶ᠋ᠢᠨ &amp;lt;b&amp;gt;09&amp;lt;/b&amp;gt;&lt;br /&gt;
|birthplace=ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ&lt;br /&gt;
|yearsactive=1958 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ&lt;br /&gt;
|fields=ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ&lt;br /&gt;
|contributions= ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠯᠲᠡ ᠦᠭᠡᠶ ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠠᠷᠭ᠎ᠠ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ‍ᠳᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ᠂ &amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠧᠮᠢᠫᠠᠯᠠᠲ᠋ᠢᠨ᠍ᠰᠻ (Семипалатинск)᠂ ᠰᠢᠨ᠎ᠡ᠋ ᠭᠠᠵᠠᠷ (Новая Земля) ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ 76 ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;Сельверов Арнольд Бадмаевич (19 ноября 1934 – 28 февраля 2001) лауреат Государственной премии СССР http://niznov-nekropol.ucoz.ru/index/selverov_a_b/0-2260&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
|education=ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ ᠬᠣᠲᠠ ‍ᠳᠤ ᠶᠡᠷᠦᠩᠬᠡᠶ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ (1952 ᠋ᠣᠨ ᠋‍ᠳᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ)&amp;lt;br&amp;gt;ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ-ᠲᠧᠻᠨᠢᠭ ‍ᠦᠨ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ (1958 ᠋ᠣᠨ ᠋‍ᠳᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ)&lt;br /&gt;
|institutions= ᠪᠦᠬᠦ ᠣᠷᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ‍ᠳᠡᠬᠢ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 (КБ-11)&lt;br /&gt;
|awards= ᠯᠧᠨᠢᠨ ‍ᠦ ᠨᠡᠷᠡᠮᠵᠢᠲᠦ ᠱᠠᠩᠨᠠᠯ (1969)  &amp;lt;br&amp;gt;ᠵᠥᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠲᠥᠷᠦ ‍ᠢᠢᠨ ᠱᠠᠩᠨᠠᠯ (1969᠂ 1977᠂ 1985)  &amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠥᠳᠡᠯᠮᠦᠷᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠠᠪᠢᠶᠠᠨ ‍ᠤ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠲᠤᠭ ‍ᠤᠨ ᠣᠳᠤᠨ (1986)&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot;&amp;gt; А.А.Демидов. 23.11.2019 Один из первых «НЦР-щиков» (К 85-летию А. Б. Сельверова) http://sarpust.ru/2019/11/odin-iz-pervyh-ntsr-shhikov-k-85-letiyu-a-b-selverova&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
|country=ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ&lt;br /&gt;
|degrees=&lt;br /&gt;
ᠹᠢᠽᠢᠻ-ᠮᠠᠲ᠋ᠾᠧᠮᠠᠲᠢᠭ᠌ ‍ᠤᠨ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠳᠡᠳ᠋ ᠡᠷᠳᠡᠮᠲᠡᠨ (1972) &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠨᠠᠮᠲᠠᠷ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+&lt;br /&gt;
|[[File:RIAN_archive_440215_Kurchatov_city.jpg|thumb]]&lt;br /&gt;
|style = &amp;quot;height: 225px;&amp;quot;|ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠥᠪ᠃ ᠰᠧᠮᠢᠫᠠᠯᠠᠲᠢᠨᠰᠻ ‍ᠦᠨ ᠲᠠᠯᠪᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠲᠥᠪ᠂ ᠻᠦᠷᠴᠠᠲᠣᠹ&amp;lt;sup&amp;gt;Курчатов&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠬᠣᠲᠠ&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ 1934 ᠣᠨ ‍ᠤ 11 ᠰᠠᠷ᠎ ‍ᠢᠢᠨ 09 ᠳ᠋ᠦ ᠠᠯᠪᠠᠨ ᠬᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠡᠷ ᠪᠦᠯ ‍ᠳᠦ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠵᠦᠬᠦᠶ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt; ᠬᠣᠲᠠᠨ ‍ᠠ᠋ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠭᠰᠡᠨ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;  ᠬᠣᠲᠠᠨ ‍ᠠ᠋ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠭᠰᠡᠨ ᠲᠠᠯᠠ ᠪᠠᠷ ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠵᠥᠷᠢᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠢᠨᠦ ᠪᠠᠳᠮᠠ ᠪᠦᠲᠲᠾᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ&amp;lt;ref&amp;gt;Geni https://www.geni.com/people/%D0%91%D0%B0%D0%B4%D0%BC%D0%B0-%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2/6000000007242359072&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;sup&amp;gt;Бадма Буддич Сельверов&amp;lt;/sup&amp;gt;᠂ ᠡᠬᠡ ᠢᠨᠦ ᠰᠢᠷᠧᠨᠠ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠸᠠ (ᠱᠠᠮᠪᠤᠶᠧᠸᠠ)&amp;lt;ref&amp;gt;Geni https://www.geni.com/people/%D0%A1%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B0-%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0/6000000007242624641?through=6000000007242359072&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;sup&amp;gt;Сирена Сельверова (Шамбуева)&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠠᠵᠡᠶ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠶᠡᠷᠦᠩᠬᠡᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ ‍ᠢᠢ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ 1952 ᠣᠨ ‍ᠳᠤ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ ᠬᠣᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ - ᠲᠡᠻᠨᠢᠭ ‍ᠦᠨ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠶ ‍‍‍ᠢᠢ ᠹᠢᠽᠢᠻᠴᠢ - ᠢᠨ᠍ᠵᠧᠨᠧᠷ ᠮᠡᠷᠭᠡᠵᠢᠯ᠂ ᠲᠧᠷᠮᠣᠳᠢᠨᠠᠮᠢᠻ ᠮᠡᠷᠭᠡᠰᠢᠯ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠲᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠭᠰᠡᠨ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠠᠷᠣᠹ ᠬᠣᠲᠠ ᠳ᠋ᠠᠬᠢ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ᠲᠦ ᠡᠬᠢᠯᠡᠭᠡᠳ ᠢᠨᠵᠧᠨᠡᠷ ᠹᠢᠽᠢᠻᠰᠢ ᠪᠡᠷ ᠲᠣᠮᠢᠯᠠᠭᠳᠠᠨ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠵᠤ᠂ ᠳᠠᠷᠠᠭ᠎ᠠ ᠨᠢ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠲᠤᠰᠠᠯᠠᠬᠤ ᠠᠵᠢᠯᠲᠠᠨ᠂ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠠᠵᠢᠯᠲᠠᠨ᠂ ᠯᠠᠪᠣᠷᠠᠲ᠋ᠣᠷᠶ ‍ᠢᠢᠨ ᠡᠷᠬᠢᠯᠡᠭᠴᠢ ᠪᠡᠷ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠪᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠣᠯᠠᠨ ᠲᠠᠯᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠰᠣᠨᠢᠷᠬᠠᠯ ᠲᠠᠢ᠂ ᠰᠫᠣᠷᠲ᠂ ᠰᠢᠲᠠᠷ᠂ ᠠᠩ ᠭᠥᠷᠦᠭᠡ᠂ ᠨᠣᠮ᠂ ᠴᠢᠯᠠᠭᠤ᠂ ᠤᠷᠠᠨ ᠵᠢᠷᠤᠭ ᠰᠣᠨᠢᠷᠬᠠᠳᠠᠭ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠪᠠᠢᠢᠪᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠬᠣᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠦᠨᠳᠦ ᠠᠲ᠋ᠯᠧᠲᠢᠭ ‍ᠢᠢᠨ ᠠᠪᠤᠷᠭᠤ ᠪᠣᠯᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠵᠡᠢ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠥᠨ ᠰᠢᠯᠦᠭ ᠪᠢᠴᠢᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠪᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠤᠬᠠᠢᠢᠯᠠᠪᠠᠯ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠠᠯᠪᠤᠷ ᠲᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ‍ᠳᠤ ᠪᠠᠨ ᠪᠢᠴᠢᠭᠰᠡᠨ ᠰᠢᠯᠦᠭ ᠡᠴᠡ ᠢᠨᠦ ᠲᠣᠯᠢᠯᠠᠭᠤᠯᠪᠠᠰᠤ᠄ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;writing-mode: horizontal-tb; font-family: &#039;Calibri&#039;&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
Над Саровом тучи, над проливом солнце&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Долгий день полярный не даёт уснуть.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Всё у нас готово, ветродуям слово.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Ах, когда к Сарову соберёмся в путь.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Ждём вестей из дома как весну зимою&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Сорок дней без писем, без газетных строк.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Приезжай начальник, выпьем целый чайник,&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Всё как есть доложим, мы готовы в срок.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Времени пролёта три микросекунды&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Пронесутся кванты, как велит Эйнштейн.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Всё-то мы промеряли, изгуляли тундру,&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Только жаль, что в баре кончился портвейн.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Отстреляли бочку, зарядили колбу.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Баржу отогнали на мишенный пост.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Хорошо бы после основной работы&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Был домой надёжный нам воздушный мост.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&#039;&#039;(Новоземельский полигон, 1984)&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠠᠰᠢ ᠨᠠᠷᠢᠨ ᠬᠣᠱᠤᠩ ᠮᠡᠳᠡᠷᠡᠮᠵᠢ ᠲᠡᠶ᠂ ᠬᠡᠨ ᠬᠦᠮᠦᠨ ‍ᠢ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠦᠭᠡ ᠪᠡᠷ ᠯᠡ ᠣᠨᠤᠪᠴᠢ ᠲᠠᠶ ᠳᠦᠷᠰᠦᠯᠡᠵᠦ ᠴᠢᠳᠠᠳᠠᠭ᠂ ᠬᠦᠮᠦᠨ ‍ᠦ ᠵᠠᠩ ᠲᠣᠯᠦᠪ ‍ᠢ ᠰᠠᠢᠢᠨ ᠮᠡᠳᠡᠳᠡᠭ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠪᠠᠢᠢᠵᠡᠢ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠳᠤᠷᠭᠤ ᠪᠤᠰᠤ ‍ᠢᠢ ᠦᠯᠦ ᠲᠡᠪᠴᠢᠳᠡᠭ᠂ ᠰᠠᠨᠠᠯ ᠪᠣᠳᠤᠯ ‍ᠢᠢᠠᠨ ᠰᠢᠭᠤᠳ ᠰᠢᠯᠤᠭᠤᠨ ᠢᠯᠡᠷᠬᠡᠢᠢᠯᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠵᠡᠢ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ‍ᠦᠨ ᠠᠵᠢᠯᠲᠠᠨ ᠠᠯᠧᠻᠰᠧᠶ ᠳᠧᠮᠢᠳᠣᠹ ‍ᠤᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;Алексей Демидов&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠤᠭᠴᠢ ᠶᠦ᠋ᠷᠢᠨ᠍ 1997 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠵᠠᠮ ᠲᠡᠭᠡᠪᠦᠷᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠣᠰᠤᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠷᠵᠤ ᠨᠠᠰᠤ ᠪᠠᠷᠵᠤᠬᠤᠶ·&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠮᠦ ᠡᠴᠡ ᠳᠧᠮᠢᠳᠣᠹ &amp;quot;ᠲᠠ ᠮᠢᠨᠦ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠤᠭᠴᠢ ᠪᠣᠯᠤᠭᠠᠴᠢ&amp;quot; ᠭᠡᠵᠦ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠲᠤ ᠬᠦᠰᠡᠯᠲᠡ ᠲᠠᠯᠪᠢᠵᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠡᠲᠡᠯ ᠥᠭᠡᠳᠡ ᠡᠴᠡ ᠨᠢ ᠨᠤᠬᠠᠴᠠ ᠲᠠᠢ ᠬᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠨ᠄ &amp;quot;ᠲᠠᠨ ‍ᠤ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠤᠭᠴᠢ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠠᠶᠤᠯᠲᠠᠢ ᠳ᠋ᠠ&amp;quot; ᠭᠡᠰᠡᠨ ᠭᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠳᠧᠮᠢᠳᠣᠹ᠄ &amp;quot;ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠭᠰᠡᠨ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠳᠠᠬᠢᠵᠤ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ᠤᠨᠠᠳᠠᠭ ᠦᠭᠡᠢ ᠭᠡᠳᠡᠭ ᠰᠢᠦ ᠳ᠋ᠡ&amp;quot; ᠭᠡᠵᠦ ᠬᠣᠱᠥᠩᠨᠠᠵᠡᠢ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠨ ᠬᠦ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠳᠧᠮᠢᠳᠣᠹ ‍ᠤᠨ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠤᠭᠴᠢ ᠪᠣᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃   &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ 2001 ᠣᠨ ‍ᠤ 02 ᠰᠠᠷ᠎ᠠ ‍ᠢᠢᠨ 20 ᠳ᠋ᠤ ᠭᠡᠷ ᠡᠴᠡ ᠪᠡᠨ ᠠᠵᠢᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠨ ᠶᠠᠪᠤᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠨ ᠮᠠᠱᠢᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠳᠠᠭᠠᠷᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠪᠠᠯᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠶᠠᠰᠤ ᠠᠨᠤ ᠭᠡᠮᠲᠡᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠ ᠳᠠᠷᠠᠭ᠎ᠠ ᠥᠷᠯᠦᠭᠡ ᠢᠨᠦ 5 ᠴᠠᠭ ᠣᠷᠴᠢᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ᠠᠯᠳᠠᠵᠤᠬᠤᠢ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠳ᠋ᠦ ᠮᠡᠰᠡ ᠵᠠᠰᠠᠯ ᠬᠢᠭᠰᠡᠨ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ ᠳᠠᠬᠢᠨ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ᠣᠷᠬᠤ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠭᠠᠷ 24 ‍ᠦ ᠡᠳᠦᠷ ᠨᠠᠰᠤ ᠪᠠᠷᠠᠵᠤᠬᠤᠶ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;Ю. М. Стяжкин. Дневники&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==ᠦᠢᠯᠡ ᠬᠡᠷᠡᠭ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+&lt;br /&gt;
|[[File:Tsar_Bomba_Revised.jpg|thumb]]&lt;br /&gt;
|style = &amp;quot;height: 225px;&amp;quot;|&amp;quot;ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ АН602&amp;quot; ‍ᠤᠨ ᠵᠠᠭᠪᠤᠷ᠃  ᠣᠷᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠥᠪ ᠳ᠋ᠠᠬᠢ ᠮᠦᠽᠧᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠦᠵᠡᠮᠦᠷᠢ᠃ &lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠶ ‍‍‍ᠢᠢᠠᠨ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠡᠳ᠂  1958 ᠣᠨ ‍ᠳᠤ ᠠᠯᠳᠠᠷᠲᠤ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 ᠳᠦ (КБ-11) ᠢᠨ᠍ᠵᠧᠨᠧᠷ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠲᠣᠮᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 ᠢᠨᠦ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠨᠢᠭᠤᠴᠠ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠭ᠎ᠠ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠨᠡ ᠬᠦ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ ‍ᠢ 1946 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠ ᠡ᠊ᠨᠳᠡ  ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠠᠩᠬᠠᠨ ‍ᠤ ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠡᠪᠰᠡᠭ ‍ᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;9 апреля 1946 года создано КБ-11, разработавшее первую советскую атомную бомбу. 2017. Форпост Северо-Запад.  https://forpost-sz.ru/a/2017-04-09/9-aprelya-1946-goda-sozdano-kb-11-razrabotavshee-pervuyu-sovetskuyu-atomnuyu-bombu&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠡᠨᠡ ᠬᠦ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠭ᠎ᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠯᠲᠡ ᠦᠭᠡᠶ ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍‍ᠤᠨ ᠠᠷᠭᠠᠴᠢᠯᠠᠯ ‍ᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ &amp;quot;20 ‍ᠳᠤᠭᠠᠷ ᠬᠡᠯᠲᠡᠰ&amp;quot; ᠲᠦ ᠬᠤᠪᠢᠶᠠᠷᠢᠯᠠᠭᠳᠠᠵᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠥᠨ ᠣᠨ ᠤ ᠨᠠᠮᠤᠷ ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠠᠩᠬᠠᠨ ᠤ ᠲᠥᠬᠥᠭᠡᠷᠦᠮᠵᠢ ᠨᠤᠭᠦᠳ ᠢ ᠲᠤᠷᠰᠢᠬᠤ ᠪᠠᠷ ᠠᠯᠤᠰ ᠬᠣᠯᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠠᠯᠠᠪᠤᠷ ᠲᠤ ᠣᠴᠢᠵᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠪᠠ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠥᠬᠦᠭᠡᠷᠦᠮᠵᠢ ᠶᠢᠨ ᠲᠣᠭᠠᠴᠠᠭᠠᠯᠠᠯ᠂ ᠣᠨᠣᠯ ᠤᠨ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠯᠡᠯ ᠳᠦ ᠲᠠᠯᠪᠢᠭᠳᠠᠭᠰᠠᠨ ᠥᠨᠳᠦᠷ ᠱᠠᠭᠠᠷᠳᠠᠯᠭ᠎ᠠ᠂ ᠠᠯᠤᠰ ᠬᠣᠯᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠠᠯᠠᠪᠤᠷ ᠲᠤ ᠬᠡᠷᠡᠭᠵᠢᠭᠦᠯᠬᠦ ᠨᠠᠷᠢᠨ ᠲᠥᠪᠡᠭᠲᠡᠢ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ ᠤᠳ ᠲᠤ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠦᠬᠦᠢ ᠯᠠ ᠡᠷᠴᠢ ᠬᠦᠴᠦ᠂ ᠤᠷ᠎ᠠ ᠴᠢᠳᠠᠪᠤᠷᠢ ᠪᠠᠨ ᠳᠠᠶ᠋ᠢᠴᠢᠯᠠᠨ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠶ᠋ᠢᠨ᠎ᠠ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ 1972 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠳᠡᠳ᠋ ᠡᠷᠳᠡᠮᠲᠡᠨ ‍ᠦ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠠᠵᠤ᠂ 1980 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠯᠠᠪᠣᠷᠠᠲ᠋ᠣᠷᠶ ‍ᠢᠢᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;laboratory&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠳᠠᠷᠤᠭ᠎ᠠ ᠪᠣᠯᠵᠡᠶ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠭᠴᠢᠳ ‍ᠦᠨ ᠨᠢᠭᠡ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠰᠧᠮᠢᠫᠠᠯᠠᠲ᠋ᠢᠨ᠍ᠰᠻ᠂ ᠰᠢᠨ᠎ᠡ ᠭᠠᠵᠠᠷ᠎ᠠ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ 76 ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠬᠢᠭᠰᠡᠨ ᠪᠢᠯᠡ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠯᠲᠡ ᠦᠭᠡᠢ ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠠᠷᠭ᠎ᠠ ᠪᠠᠷ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠭᠰᠡᠨ 80 ᠭᠠᠷᠤᠢ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠭᠳᠡᠬᠦᠨ ‍ᠦ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠷᠤᠯᠴᠠᠭᠰᠠᠨ ᠬᠡᠮᠡᠨ ᠥᠪᠡᠷ ‍ᠦᠨ ᠲᠠᠨᠢᠯᠴᠠᠭᠤᠯᠭ᠎ᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠢᠴᠢᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠣᠷᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠴᠥᠮᠡ ᠎ᠢᠢᠨ ᠲᠥᠪ᠂ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ᠳᠦ 41 ᠵᠢᠯ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠤᠳᠠᠭ᠎ᠠ ᠬᠣᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ‍ᠢᠢᠠᠨ ᠵᠥᠪᠯᠡᠯ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠥᠯᠦᠭᠡᠯᠡᠭᠴᠢ ᠪᠡᠷ ᠰᠣᠩᠭᠤᠭᠳᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠵᠡᠢ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt; &lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠯ ‍ᠦᠳ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ &amp;quot;ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠡᠪᠰᠡᠭ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠭᠰᠡᠨ ᠲᠡᠦᠬᠡ 1946-1953&amp;quot; (История создания ядерного оружия в СССР 1946-1953 годы) ᠬᠡᠮᠡᠬᠦ 8 ᠪᠣᠲᠢ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠯ ‍‍ᠦᠨ 3 ᠳ᠋ᠠᠬᠢ ᠪᠣᠲᠢ ᠪᠤᠶᠤ &amp;quot;ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶ᠎ᠠ 11 ‍ᠢᠢᠨ ᠯᠠᠪᠣᠷᠠᠲ᠋ᠣᠷᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ ‍ᠤᠨ ᠠᠵᠢᠯ&amp;quot; (Работа лабораторий КБ-11 по основной тематике) ᠭᠡᠳᠡᠭ ᠪᠣᠲᠢ ‍ᠢᠢ ᠬᠠᠷᠢᠭᠤᠴᠠᠨ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠭᠦᠪᠡᠷ ᠬᠣᠣᠰ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠠᠷᠢᠮᠲᠠ ᠪᠢᠴᠢᠭ ‍ᠦᠳ ‍ᠢ ᠨᠢᠭᠤᠴᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡᠯᠡᠯ ᠡᠴᠡ ᠭᠠᠷᠭᠠᠬᠤ ᠠᠰᠤᠷᠤ ᠶᠡᠬᠡ ᠠᠵᠢᠯ ᠬᠢᠭᠳᠡᠭᠰᠡᠨ ᠪᠢᠯᠡ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;[http://vniief.ru/resources/82c844004c6d835dbf5bbfd679a521f1/46_2019.pdf Росатом. ВНИИЭФ. http://vniief.ru/resources/82c844004c6d835dbf5bbfd679a521f1/46_2019.pdf]&amp;lt;/ref&amp;gt; &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==ᠭᠡᠷ ᠪᠦᠯᠢ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ  1999 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠨᠠᠮᠲᠠᠷ ᠲᠦ ᠪᠠᠨ ᠥᠪᠡᠷ ‍ᠢ ᠪᠡᠨ &amp;quot;ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠬᠡᠦᠬᠡᠳ ᠲᠡᠶ᠂ ᠵᠢᠭᠤᠭᠠᠨ ᠠᠴᠢ ᠵᠢᠭᠡ ᠲᠡᠢ&amp;quot; ᠭᠡᠵᠦ ᠪᠢᠴᠢᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤᠬᠤᠢ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ‍ᠤᠨ ᠳᠡᠭᠦ ᠨᠧᠯᠯᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;Нелли&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠨᠠ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠸᠠ 1937 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠰᠡᠨ᠂ ᠧᠨ᠍ᠳᠣᠻᠷᠢᠨᠣᠯᠣᠭᠢᠴᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;endocrinologist&amp;lt;/sup&amp;gt;᠂ ᠠᠨᠠᠭᠠᠬᠤ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠳ᠋ᠣᠻᠲ᠋ᠣᠷ ‍ᠤᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠲᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠨᠧᠯᠯᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠦᠦ ᠢᠨᠦ ᠢᠷᠠᠭᠤ ᠨᠠᠢᠢᠷᠠᠭᠴᠢ ᠠᠨ᠍ᠲᠷᠧᠶ ᠴᠧᠮᠣᠳᠠᠨᠣᠹ&amp;lt;sup&amp;gt;Андрей Чемоданов&amp;lt;/sup&amp;gt;᠃&amp;lt;ref&amp;gt;https://amp.en.translate.freejournal.org/search/1?q=%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2&amp;amp;kw=1&amp;lt;/ref&amp;gt; &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==ᠨᠡᠷ᠎ᠡ ᠲᠣᠮᠢᠶᠠᠯᠠᠯ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ - nuclear physics - ядерная физика&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ - experimental physics - экспериментальная физика&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠥᠨᠤᠯ ‍ᠤᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ - theoretical physics - теоретическая физика&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠠᠯᠪᠤᠷ - test site - испытательный полигон&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ - hydrogen bomb - водородная бомба&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠡᠪᠰᠡᠭ - thermonuclear weapon - термоядерное оружие&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ - chain reaction - цепная реакция&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;div style=&amp;quot;writing-mode: horizontal-tb; &amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;References/&amp;gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A7%E1%A0%AF%E1%A0%B8%E1%A0%A7%E1%A0%B7%E1%A0%A3%E1%A0%B9%E1%A0%82_%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%A8%E1%A0%A3%E1%A0%AF%E1%A0%B3%E1%A0%8B_%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AE%E1%A0%A0%E1%A0%B6%E1%A0%A7%E1%A0%B8%E1%A0%A2%E1%A0%B4&amp;diff=2779</id>
		<title>ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ᠂ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A7%E1%A0%AF%E1%A0%B8%E1%A0%A7%E1%A0%B7%E1%A0%A3%E1%A0%B9%E1%A0%82_%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%A8%E1%A0%A3%E1%A0%AF%E1%A0%B3%E1%A0%8B_%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AE%E1%A0%A0%E1%A0%B6%E1%A0%A7%E1%A0%B8%E1%A0%A2%E1%A0%B4&amp;diff=2779"/>
		<updated>2021-10-23T14:21:48Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Layout&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;max-height: 80vh; writing-mode: vertical-lr; font-family: &#039;Noto Sans Mongolian&#039;&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
=ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ=&lt;br /&gt;
{{Infobox Researcher&lt;br /&gt;
|name=ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠷᠤᠰ ᠶ᠋ᠢᠠᠷ᠄ Арнольд Бадмаевич Сельверов&amp;lt;br&amp;gt;{{Horizontal}}[[File:Selveroff_Arnold_Badmayevich.jpg|thumb|{{Mongolian}}ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ &amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ]]{{Z}}&lt;br /&gt;
|birthdate=&amp;lt;b&amp;gt;1934&amp;lt;/b&amp;gt; ᠣᠨ ‍ᠤ &amp;lt;b&amp;gt;11&amp;lt;/b&amp;gt; ᠰᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠶ᠋ᠢᠨ &amp;lt;b&amp;gt;09&amp;lt;/b&amp;gt;&lt;br /&gt;
|birthplace=ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ&lt;br /&gt;
|yearsactive=1958 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ&lt;br /&gt;
|fields=ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ&lt;br /&gt;
|contributions= ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠯᠲᠡ ᠦᠭᠡᠶ ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠠᠷᠭ᠎ᠠ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ‍ᠳᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ᠂ &amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠧᠮᠢᠫᠠᠯᠠᠲ᠋ᠢᠨ᠍ᠰᠻ (Семипалатинск)᠂ ᠰᠢᠨ᠎ᠡ᠋ ᠭᠠᠵᠠᠷ (Новая Земля) ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ 76 ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;Сельверов Арнольд Бадмаевич (19 ноября 1934 – 28 февраля 2001) лауреат Государственной премии СССР http://niznov-nekropol.ucoz.ru/index/selverov_a_b/0-2260&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
|education=ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ ᠬᠣᠲᠠ ‍ᠳᠤ ᠶᠡᠷᠦᠩᠬᠡᠶ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ (1952 ᠋ᠣᠨ ᠋‍ᠳᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ)&amp;lt;br&amp;gt;ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ-ᠲᠧᠻᠨᠢᠭ ‍ᠦᠨ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ (1958 ᠋ᠣᠨ ᠋‍ᠳᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ)&lt;br /&gt;
|institutions= ᠪᠦᠬᠦ ᠣᠷᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ‍ᠳᠡᠬᠢ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 (КБ-11)&lt;br /&gt;
|awards= ᠯᠧᠨᠢᠨ ‍ᠦ ᠨᠡᠷᠡᠮᠵᠢᠲᠦ ᠱᠠᠩᠨᠠᠯ (1969)  &amp;lt;br&amp;gt;ᠵᠥᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠲᠥᠷᠦ ‍ᠢᠢᠨ ᠱᠠᠩᠨᠠᠯ (1969᠂ 1977᠂ 1985)  &amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠥᠳᠡᠯᠮᠦᠷᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠠᠪᠢᠶᠠᠨ ‍ᠤ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠲᠤᠭ ‍ᠤᠨ ᠣᠳᠤᠨ (1986)&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot;&amp;gt; А.А.Демидов. 23.11.2019 Один из первых «НЦР-щиков» (К 85-летию А. Б. Сельверова) http://sarpust.ru/2019/11/odin-iz-pervyh-ntsr-shhikov-k-85-letiyu-a-b-selverova&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
|country=ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ&lt;br /&gt;
|degrees=&lt;br /&gt;
ᠹᠢᠽᠢᠻ-ᠮᠠᠲ᠋ᠾᠧᠮᠠᠲᠢᠭ᠌ ‍ᠤᠨ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠳᠡᠳ᠋ ᠡᠷᠳᠡᠮᠲᠡᠨ (1972) &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠨᠠᠮᠲᠠᠷ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+&lt;br /&gt;
|[[File:RIAN_archive_440215_Kurchatov_city.jpg|thumb]]&lt;br /&gt;
|style = &amp;quot;height: 225px;&amp;quot;|ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠥᠪ᠃ ᠰᠧᠮᠢᠫᠠᠯᠠᠲᠢᠨᠰᠻ ‍ᠦᠨ ᠲᠠᠯᠪᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠲᠥᠪ᠂ ᠻᠦᠷᠴᠠᠲᠣᠹ&amp;lt;sup&amp;gt;Курчатов&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠬᠣᠲᠠ&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ 1934 ᠣᠨ ‍ᠤ 11 ᠰᠠᠷ᠎ ‍ᠢᠢᠨ 09 ᠳ᠋ᠦ ᠠᠯᠪᠠᠨ ᠬᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠡᠷ ᠪᠦᠯ ‍ᠳᠦ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠵᠦᠬᠦᠶ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt; ᠬᠣᠲᠠᠨ ‍ᠠ᠋ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠭᠰᠡᠨ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;  ᠬᠣᠲᠠᠨ ‍ᠠ᠋ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠭᠰᠡᠨ ᠲᠠᠯᠠ ᠪᠠᠷ ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠵᠥᠷᠢᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠢᠨᠦ ᠪᠠᠳᠮᠠ ᠪᠦᠲᠲᠾᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ&amp;lt;ref&amp;gt;Geni https://www.geni.com/people/%D0%91%D0%B0%D0%B4%D0%BC%D0%B0-%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2/6000000007242359072&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;sup&amp;gt;Бадма Буддич Сельверов&amp;lt;/sup&amp;gt;᠂ ᠡᠬᠡ ᠢᠨᠦ ᠰᠢᠷᠧᠨᠠ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠸᠠ (ᠱᠠᠮᠪᠤᠶᠧᠸᠠ)&amp;lt;ref&amp;gt;Geni https://www.geni.com/people/%D0%A1%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B0-%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0/6000000007242624641?through=6000000007242359072&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;sup&amp;gt;Сирена Сельверова (Шамбуева)&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠠᠵᠡᠶ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠶᠡᠷᠦᠩᠬᠡᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ ‍ᠢᠢ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ 1952 ᠣᠨ ‍ᠳᠤ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ ᠬᠣᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ - ᠲᠡᠻᠨᠢᠭ ‍ᠦᠨ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠶ ‍‍‍ᠢᠢ ᠹᠢᠽᠢᠻᠴᠢ - ᠢᠨ᠍ᠵᠧᠨᠧᠷ ᠮᠡᠷᠭᠡᠵᠢᠯ᠂ ᠲᠧᠷᠮᠣᠳᠢᠨᠠᠮᠢᠻ ᠮᠡᠷᠭᠡᠰᠢᠯ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠲᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠭᠰᠡᠨ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠠᠷᠣᠹ ᠬᠣᠲᠠ ᠳ᠋ᠠᠬᠢ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ᠲᠦ ᠡᠬᠢᠯᠡᠭᠡᠳ ᠢᠨᠵᠧᠨᠡᠷ ᠹᠢᠽᠢᠻᠰᠢ ᠪᠡᠷ ᠲᠣᠮᠢᠯᠠᠭᠳᠠᠨ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠵᠤ᠂ ᠳᠠᠷᠠᠭ᠎ᠠ ᠨᠢ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠲᠤᠰᠠᠯᠠᠬᠤ ᠠᠵᠢᠯᠲᠠᠨ᠂ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠠᠵᠢᠯᠲᠠᠨ᠂ ᠯᠠᠪᠣᠷᠠᠲ᠋ᠣᠷᠶ ‍ᠢᠢᠨ ᠡᠷᠬᠢᠯᠡᠭᠴᠢ ᠪᠡᠷ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠪᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠣᠯᠠᠨ ᠲᠠᠯᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠰᠣᠨᠢᠷᠬᠠᠯ ᠲᠠᠢ᠂ ᠰᠫᠣᠷᠲ᠂ ᠰᠢᠲᠠᠷ᠂ ᠠᠩ ᠭᠥᠷᠦᠭᠡ᠂ ᠨᠣᠮ᠂ ᠴᠢᠯᠠᠭᠤ᠂ ᠤᠷᠠᠨ ᠵᠢᠷᠤᠭ ᠰᠣᠨᠢᠷᠬᠠᠳᠠᠭ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠪᠠᠢᠢᠪᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠬᠣᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠦᠨᠳᠦ ᠠᠲ᠋ᠯᠧᠲᠢᠭ ‍ᠢᠢᠨ ᠠᠪᠤᠷᠭᠤ ᠪᠣᠯᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠵᠡᠢ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠥᠨ ᠰᠢᠯᠦᠭ ᠪᠢᠴᠢᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠪᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠤᠬᠠᠢᠢᠯᠠᠪᠠᠯ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠠᠯᠪᠤᠷ ᠲᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ‍ᠳᠤ ᠪᠠᠨ ᠪᠢᠴᠢᠭᠰᠡᠨ ᠰᠢᠯᠦᠭ ᠡᠴᠡ ᠢᠨᠦ ᠲᠣᠯᠢᠯᠠᠭᠤᠯᠪᠠᠰᠤ᠄ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;writing-mode: horizontal-tb; font-family: &#039;Calibri&#039;&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
Над Саровом тучи, над проливом солнце&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Долгий день полярный не даёт уснуть.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Всё у нас готово, ветродуям слово.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Ах, когда к Сарову соберёмся в путь.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Ждём вестей из дома как весну зимою&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Сорок дней без писем, без газетных строк.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Приезжай начальник, выпьем целый чайник,&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Всё как есть доложим, мы готовы в срок.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Времени пролёта три микросекунды&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Пронесутся кванты, как велит Эйнштейн.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Всё-то мы промеряли, изгуляли тундру,&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Только жаль, что в баре кончился портвейн.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Отстреляли бочку, зарядили колбу.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Баржу отогнали на мишенный пост.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Хорошо бы после основной работы&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Был домой надёжный нам воздушный мост.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&#039;&#039;(Новоземельский полигон, 1984)&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠠᠰᠢ ᠨᠠᠷᠢᠨ ᠬᠣᠱᠤᠩ ᠮᠡᠳᠡᠷᠡᠮᠵᠢ ᠲᠡᠶ᠂ ᠬᠡᠨ ᠬᠦᠮᠦᠨ ‍ᠢ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠦᠭᠡ ᠪᠡᠷ ᠯᠡ ᠣᠨᠤᠪᠴᠢ ᠲᠠᠶ ᠳᠦᠷᠰᠦᠯᠡᠵᠦ ᠴᠢᠳᠠᠳᠠᠭ᠂ ᠬᠦᠮᠦᠨ ‍ᠦ ᠵᠠᠩ ᠲᠣᠯᠦᠪ ‍ᠢ ᠰᠠᠢᠢᠨ ᠮᠡᠳᠡᠳᠡᠭ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠪᠠᠢᠢᠵᠡᠢ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠳᠤᠷᠭᠤ ᠪᠤᠰᠤ ‍ᠢᠢ ᠦᠯᠦ ᠲᠡᠪᠴᠢᠳᠡᠭ᠂ ᠰᠠᠨᠠᠯ ᠪᠣᠳᠤᠯ ‍ᠢᠢᠠᠨ ᠰᠢᠭᠤᠳ ᠰᠢᠯᠤᠭᠤᠨ ᠢᠯᠡᠷᠬᠡᠢᠢᠯᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠵᠡᠢ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ‍ᠦᠨ ᠠᠵᠢᠯᠲᠠᠨ ᠠᠯᠧᠻᠰᠧᠶ ᠳᠧᠮᠢᠳᠣᠹ ‍ᠤᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;Алексей Демидов&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠤᠭᠴᠢ ᠶᠦ᠋ᠷᠢᠨ᠍ 1997 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠵᠠᠮ ᠲᠡᠭᠡᠪᠦᠷᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠣᠰᠤᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠷᠵᠤ ᠨᠠᠰᠤ ᠪᠠᠷᠵᠤᠬᠤᠶ·&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠮᠦ ᠡᠴᠡ ᠳᠧᠮᠢᠳᠣᠹ &amp;quot;ᠲᠠ ᠮᠢᠨᠦ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠤᠭᠴᠢ ᠪᠣᠯᠤᠭᠠᠴᠢ&amp;quot; ᠭᠡᠵᠦ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠲᠤ ᠬᠦᠰᠡᠯᠲᠡ ᠲᠠᠯᠪᠢᠵᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠡᠲᠡᠯ ᠥᠭᠡᠳᠡ ᠡᠴᠡ ᠨᠢ ᠨᠤᠬᠠᠴᠠ ᠲᠠᠢ ᠬᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠨ᠄ &amp;quot;ᠲᠠᠨ ‍ᠤ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠤᠭᠴᠢ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠠᠶᠤᠯᠲᠠᠢ ᠳ᠋ᠠ&amp;quot; ᠭᠡᠰᠡᠨ ᠭᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠳᠧᠮᠢᠳᠣᠹ᠄ &amp;quot;ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠭᠰᠡᠨ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠳᠠᠬᠢᠵᠤ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ᠤᠨᠠᠳᠠᠭ ᠦᠭᠡᠢ ᠭᠡᠳᠡᠭ ᠰᠢᠦ ᠳ᠋ᠡ&amp;quot; ᠭᠡᠵᠦ ᠬᠣᠱᠥᠩᠨᠠᠵᠡᠢ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠨ ᠬᠦ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠳᠧᠮᠢᠳᠣᠹ ‍ᠤᠨ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠤᠭᠴᠢ ᠪᠣᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃   &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ 2001 ᠣᠨ ‍ᠤ 02 ᠰᠠᠷ᠎ᠠ ‍ᠢᠢᠨ 20 ᠳ᠋ᠤ ᠭᠡᠷ ᠡᠴᠡ ᠪᠡᠨ ᠠᠵᠢᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠨ ᠶᠠᠪᠤᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠨ ᠮᠠᠱᠢᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠳᠠᠭᠠᠷᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠪᠠᠯᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠶᠠᠰᠤ ᠠᠨᠤ ᠭᠡᠮᠲᠡᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠ ᠳᠠᠷᠠᠭ᠎ᠠ ᠥᠷᠯᠦᠭᠡ ᠢᠨᠦ 5 ᠴᠠᠭ ᠣᠷᠴᠢᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ᠠᠯᠳᠠᠵᠤᠬᠤᠢ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠳ᠋ᠦ ᠮᠡᠰᠡ ᠵᠠᠰᠠᠯ ᠬᠢᠭᠰᠡᠨ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ ᠳᠠᠬᠢᠨ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ᠣᠷᠬᠤ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠭᠠᠷ 24 ‍ᠦ ᠡᠳᠦᠷ ᠨᠠᠰᠤ ᠪᠠᠷᠠᠵᠤᠬᠤᠶ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;Ю. М. Стяжкин. Дневники&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==ᠦᠢᠯᠡ ᠬᠡᠷᠡᠭ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+&lt;br /&gt;
|[[File:Tsar_Bomba_Revised.jpg|thumb]]&lt;br /&gt;
|style = &amp;quot;height: 225px;&amp;quot;|&amp;quot;ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ АН602&amp;quot; ‍ᠤᠨ ᠵᠠᠭᠪᠤᠷ᠃  ᠣᠷᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠥᠪ ᠳ᠋ᠠᠬᠢ ᠮᠦᠽᠧᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠦᠵᠡᠮᠦᠷᠢ᠃ &lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠶ ‍‍‍ᠢᠢᠠᠨ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠡᠳ᠂  1958 ᠣᠨ ‍ᠳᠤ ᠠᠯᠳᠠᠷᠲᠤ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 ᠳᠦ (КБ-11) ᠢᠨ᠍ᠵᠧᠨᠧᠷ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠲᠣᠮᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 ᠢᠨᠦ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠨᠢᠭᠤᠴᠠ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠭ᠎ᠠ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠨᠡ ᠬᠦ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ ‍ᠢ 1946 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠ ᠡ᠊ᠨᠳᠡ  ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠠᠩᠬᠠᠨ ‍ᠤ ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠡᠪᠰᠡᠭ ‍ᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;9 апреля 1946 года создано КБ-11, разработавшее первую советскую атомную бомбу. 2017. Форпост Северо-Запад.  https://forpost-sz.ru/a/2017-04-09/9-aprelya-1946-goda-sozdano-kb-11-razrabotavshee-pervuyu-sovetskuyu-atomnuyu-bombu&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠡᠨᠡ ᠬᠦ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠭ᠎ᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠯᠲᠡ ᠦᠭᠡᠶ ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍‍ᠤᠨ ᠠᠷᠭᠠᠴᠢᠯᠠᠯ ‍ᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ &amp;quot;20 ‍ᠳᠤᠭᠠᠷ ᠬᠡᠯᠲᠡᠰ&amp;quot; ᠲᠦ ᠬᠤᠪᠢᠶᠠᠷᠢᠯᠠᠭᠳᠠᠵᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠥᠨ ᠣᠨ ᠤ ᠨᠠᠮᠤᠷ ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠠᠩᠬᠠᠨ ᠤ ᠲᠥᠬᠥᠭᠡᠷᠦᠮᠵᠢ ᠨᠤᠭᠦᠳ ᠢ ᠲᠤᠷᠰᠢᠬᠤ ᠪᠠᠷ ᠠᠯᠤᠰ ᠬᠣᠯᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠠᠯᠠᠪᠤᠷ ᠲᠤ ᠣᠴᠢᠵᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠪᠠ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠥᠬᠦᠭᠡᠷᠦᠮᠵᠢ ᠶᠢᠨ ᠲᠣᠭᠠᠴᠠᠭᠠᠯᠠᠯ᠂ ᠣᠨᠣᠯ ᠤᠨ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠯᠡᠯ ᠳᠦ ᠲᠠᠯᠪᠢᠭᠳᠠᠭᠰᠠᠨ ᠥᠨᠳᠦᠷ ᠱᠠᠭᠠᠷᠳᠠᠯᠭ᠎ᠠ᠂ ᠠᠯᠤᠰ ᠬᠣᠯᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠠᠯᠠᠪᠤᠷ ᠲᠤ ᠬᠡᠷᠡᠭᠵᠢᠭᠦᠯᠬᠦ ᠨᠠᠷᠢᠨ ᠲᠥᠪᠡᠭᠲᠡᠢ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ ᠤᠳ ᠲᠤ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠦᠬᠦᠢ ᠯᠠ ᠡᠷᠴᠢ ᠬᠦᠴᠦ᠂ ᠤᠷ᠎ᠠ ᠴᠢᠳᠠᠪᠤᠷᠢ ᠪᠠᠨ ᠳᠠᠶ᠋ᠢᠴᠢᠯᠠᠨ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠶ᠋ᠢᠨ᠎ᠠ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ 1972 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠳᠡᠳ᠋ ᠡᠷᠳᠡᠮᠲᠡᠨ ‍ᠦ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠠᠵᠤ᠂ 1980 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠯᠠᠪᠣᠷᠠᠲ᠋ᠣᠷᠶ ‍ᠢᠢᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;laboratory&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠳᠠᠷᠤᠭ᠎ᠠ ᠪᠣᠯᠵᠡᠶ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠭᠴᠢᠳ ‍ᠦᠨ ᠨᠢᠭᠡ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠰᠧᠮᠢᠫᠠᠯᠠᠲ᠋ᠢᠨ᠍ᠰᠻ᠂ ᠰᠢᠨ᠎ᠡ ᠭᠠᠵᠠᠷ᠎ᠠ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ 76 ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠬᠢᠭᠰᠡᠨ ᠪᠢᠯᠡ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠯᠲᠡ ᠦᠭᠡᠢ ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠠᠷᠭ᠎ᠠ ᠪᠠᠷ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠭᠰᠡᠨ 80 ᠭᠠᠷᠤᠢ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠭᠳᠡᠬᠦᠨ ‍ᠦ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠷᠤᠯᠴᠠᠭᠰᠠᠨ ᠬᠡᠮᠡᠨ ᠥᠪᠡᠷ ‍ᠦᠨ ᠲᠠᠨᠢᠯᠴᠠᠭᠤᠯᠭ᠎ᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠢᠴᠢᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠣᠷᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠴᠥᠮᠡ ᠎ᠢᠢᠨ ᠲᠥᠪ᠂ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ᠳᠦ 41 ᠵᠢᠯ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠤᠳᠠᠭ᠎ᠠ ᠬᠣᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ‍ᠢᠢᠠᠨ ᠵᠥᠪᠯᠡᠯ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠥᠯᠦᠭᠡᠯᠡᠭᠴᠢ ᠪᠡᠷ ᠰᠣᠩᠭᠤᠭᠳᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠵᠡᠢ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt; &lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠯ ‍ᠦᠳ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ &amp;quot;ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠡᠪᠰᠡᠭ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠭᠰᠡᠨ ᠲᠡᠦᠬᠡ 1946-1953&amp;quot; (История создания ядерного оружия в СССР 1946-1953 годы) ᠬᠡᠮᠡᠬᠦ 8 ᠪᠣᠲᠢ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠯ ‍‍ᠦᠨ 3 ᠳ᠋ᠠᠬᠢ ᠪᠣᠲᠢ ᠪᠤᠶᠤ &amp;quot;ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶ᠎ᠠ 11 ‍ᠢᠢᠨ ᠯᠠᠪᠣᠷᠠᠲ᠋ᠣᠷᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ ‍ᠤᠨ ᠠᠵᠢᠯ&amp;quot; (Работа лабораторий КБ-11 по основной тематике) ᠭᠡᠳᠡᠭ ᠪᠣᠲᠢ ‍ᠢᠢ ᠬᠠᠷᠢᠭᠤᠴᠠᠨ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠭᠦᠪᠡᠷ ᠬᠣᠣᠰ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠠᠷᠢᠮᠲᠠ ᠪᠢᠴᠢᠭ ‍ᠦᠳ ‍ᠢ ᠨᠢᠭᠤᠴᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡᠯᠡᠯ ᠡᠴᠡ ᠭᠠᠷᠭᠠᠬᠤ ᠠᠰᠤᠷᠤ ᠶᠡᠬᠡ ᠠᠵᠢᠯ ᠬᠢᠭᠳᠡᠭᠰᠡᠨ ᠪᠢᠯᠡ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;[http://vniief.ru/resources/82c844004c6d835dbf5bbfd679a521f1/46_2019.pdf Росатом. ВНИИЭФ. http://vniief.ru/resources/82c844004c6d835dbf5bbfd679a521f1/46_2019.pdf]&amp;lt;/ref&amp;gt; &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==ᠭᠡᠷ ᠪᠦᠯᠢ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ  1999 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠨᠠᠮᠲᠠᠷ ᠲᠦ ᠪᠠᠨ ᠥᠪᠡᠷ ‍ᠢ ᠪᠡᠨ &amp;quot;ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠬᠡᠦᠬᠡᠳ ᠲᠡᠶ᠂ ᠵᠢᠭᠤᠭᠠᠨ ᠠᠴᠢ ᠵᠢᠭᠡ ᠲᠡᠢ&amp;quot; ᠭᠡᠵᠦ ᠪᠢᠴᠢᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤᠬᠤᠢ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ‍ᠤᠨ ᠳᠡᠭᠦ ᠨᠧᠯᠯᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;Нелли&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠨᠠ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠸᠠ 1937 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠰᠡᠨ᠂ ᠧᠨ᠍ᠳᠣᠻᠷᠢᠨᠣᠯᠣᠭᠢᠴᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;endocrinologist&amp;lt;/sup&amp;gt;᠂ ᠠᠨᠠᠭᠠᠬᠤ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠳ᠋ᠣᠻᠲ᠋ᠣᠷ ‍ᠤᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠲᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠨᠧᠯᠯᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠦᠦ ᠢᠨᠦ ᠢᠷᠠᠭᠤ ᠨᠠᠢᠢᠷᠠᠭᠴᠢ ᠠᠨ᠍ᠲᠷᠧᠶ ᠴᠧᠮᠣᠳᠠᠨᠣᠹ&amp;lt;sup&amp;gt;Андрей Чемоданов&amp;lt;/sup&amp;gt;᠃&amp;lt;ref&amp;gt;https://amp.en.translate.freejournal.org/search/1?q=%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2&amp;amp;kw=1&amp;lt;/ref&amp;gt; &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==ᠨᠡᠷ᠎ᠡ ᠲᠣᠮᠢᠶᠠᠯᠠᠯ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ - nuclear physics - ядерная физика&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ - experimental physics - экспериментальная физика&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠥᠨᠤᠯ ‍ᠤᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ - theoretical physics - теоретическая физика&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠠᠯᠪᠤᠷ - test site - испытательный полигон&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ - hydrogen bomb - водородная бомба&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠡᠪᠰᠡᠭ - thermonuclear weapon - термоядерное оружие&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ - chain reaction - цепная реакция&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==ᠧᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;div style=&amp;quot;writing-mode: horizontal-tb; &amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;References/&amp;gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A7%E1%A0%AF%E1%A0%B8%E1%A0%A7%E1%A0%B7%E1%A0%A3%E1%A0%B9%E1%A0%82_%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%A8%E1%A0%A3%E1%A0%AF%E1%A0%B3%E1%A0%8B_%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AE%E1%A0%A0%E1%A0%B6%E1%A0%A7%E1%A0%B8%E1%A0%A2%E1%A0%B4&amp;diff=2778</id>
		<title>ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ᠂ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A7%E1%A0%AF%E1%A0%B8%E1%A0%A7%E1%A0%B7%E1%A0%A3%E1%A0%B9%E1%A0%82_%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%A8%E1%A0%A3%E1%A0%AF%E1%A0%B3%E1%A0%8B_%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AE%E1%A0%A0%E1%A0%B6%E1%A0%A7%E1%A0%B8%E1%A0%A2%E1%A0%B4&amp;diff=2778"/>
		<updated>2021-10-23T13:54:09Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Images&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;max-height: 80vh; writing-mode: vertical-lr; font-family: &#039;Noto Sans Mongolian&#039;&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
=ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ=&lt;br /&gt;
{{Infobox Researcher&lt;br /&gt;
|name=ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠷᠤᠰ ᠶ᠋ᠢᠠᠷ᠄ Арнольд Бадмаевич Сельверов&amp;lt;br&amp;gt;{{Horizontal}}[[File:Selveroff_Arnold_Badmayevich.jpg|thumb|{{Mongolian}}ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ &amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ]]{{Z}}&lt;br /&gt;
|birthdate=&amp;lt;b&amp;gt;1934&amp;lt;/b&amp;gt; ᠣᠨ ‍ᠤ &amp;lt;b&amp;gt;11&amp;lt;/b&amp;gt; ᠰᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠶ᠋ᠢᠨ &amp;lt;b&amp;gt;09&amp;lt;/b&amp;gt;&lt;br /&gt;
|birthplace=ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ&lt;br /&gt;
|yearsactive=1958 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ&lt;br /&gt;
|fields=ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ&lt;br /&gt;
|contributions= ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠯᠲᠡ ᠦᠭᠡᠶ ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠠᠷᠭ᠎ᠠ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ‍ᠳᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ᠂ &amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠧᠮᠢᠫᠠᠯᠠᠲ᠋ᠢᠨ᠍ᠰᠻ (Семипалатинск)᠂ ᠰᠢᠨ᠎ᠡ᠋ ᠭᠠᠵᠠᠷ (Новая Земля) ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ 76 ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;Сельверов Арнольд Бадмаевич (19 ноября 1934 – 28 февраля 2001) лауреат Государственной премии СССР http://niznov-nekropol.ucoz.ru/index/selverov_a_b/0-2260&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
|education=ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ ᠬᠣᠲᠠ ‍ᠳᠤ ᠶᠡᠷᠦᠩᠬᠡᠶ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ (1952 ᠋ᠣᠨ ᠋‍ᠳᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ)&amp;lt;br&amp;gt;ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ-ᠲᠧᠻᠨᠢᠭ ‍ᠦᠨ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ (1958 ᠋ᠣᠨ ᠋‍ᠳᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ)&lt;br /&gt;
|institutions= ᠪᠦᠬᠦ ᠣᠷᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ‍ᠳᠡᠬᠢ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 (КБ-11)&lt;br /&gt;
|awards= ᠯᠧᠨᠢᠨ ‍ᠦ ᠨᠡᠷᠡᠮᠵᠢᠲᠦ ᠱᠠᠩᠨᠠᠯ (1969)  &amp;lt;br&amp;gt;ᠵᠥᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠲᠥᠷᠦ ‍ᠢᠢᠨ ᠱᠠᠩᠨᠠᠯ (1969᠂ 1977᠂ 1985)  &amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠥᠳᠡᠯᠮᠦᠷᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠠᠪᠢᠶᠠᠨ ‍ᠤ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠲᠤᠭ ‍ᠤᠨ ᠣᠳᠤᠨ (1986)&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot;&amp;gt; А.А.Демидов. 23.11.2019 Один из первых «НЦР-щиков» (К 85-летию А. Б. Сельверова) http://sarpust.ru/2019/11/odin-iz-pervyh-ntsr-shhikov-k-85-letiyu-a-b-selverova&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
|country=ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ&lt;br /&gt;
|degrees=&lt;br /&gt;
ᠹᠢᠽᠢᠻ-ᠮᠠᠲ᠋ᠾᠧᠮᠠᠲᠢᠭ᠌ ‍ᠤᠨ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠳᠡᠳ᠋ ᠡᠷᠳᠡᠮᠲᠡᠨ (1972) &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠨᠠᠮᠲᠠᠷ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+&lt;br /&gt;
|[[File:RIAN_archive_440215_Kurchatov_city.jpg|thumb]]&lt;br /&gt;
|style = &amp;quot;height: 225px;&amp;quot;|ᠴᠥᠮᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠥᠪ᠃ ᠰᠧᠮᠢᠫᠠᠯᠠᠲᠢᠨᠰᠻ ‍ᠦᠨ ᠲᠠᠯᠪᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠲᠥᠪ᠂ ᠻᠦᠷᠴᠠᠲᠣᠹ&amp;lt;sup&amp;gt;Курчатов&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠬᠣᠲᠠ&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ 1934 ᠣᠨ ‍ᠤ 11 ᠰᠠᠷ᠎ ‍ᠢᠢᠨ 09 ᠳ᠋ᠦ ᠠᠯᠪᠠᠨ ᠬᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠡᠷ ᠪᠦᠯ ‍ᠳᠦ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠵᠦᠬᠦᠶ᠃ ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt; ᠬᠣᠲᠠᠨ ‍ᠠ᠋ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠭᠰᠡᠨ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;  ᠬᠣᠲᠠᠨ ‍ᠠ᠋ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠭᠰᠡᠨ ᠲᠠᠯᠠ ᠪᠠᠷ ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠵᠥᠷᠢᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠢᠨᠦ ᠪᠠᠳᠮᠠ ᠪᠦᠲᠲᠾᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ&amp;lt;ref&amp;gt;Geni https://www.geni.com/people/%D0%91%D0%B0%D0%B4%D0%BC%D0%B0-%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2/6000000007242359072&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;sup&amp;gt;Бадма Буддич Сельверов&amp;lt;/sup&amp;gt;᠂ ᠡᠬᠡ ᠢᠨᠦ ᠰᠢᠷᠧᠨᠠ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠸᠠ (ᠱᠠᠮᠪᠤᠶᠧᠸᠠ)&amp;lt;ref&amp;gt;Geni https://www.geni.com/people/%D0%A1%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B0-%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0/6000000007242624641?through=6000000007242359072&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;sup&amp;gt;Сирена Сельверова (Шамбуева)&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠠᠵᠡᠶ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠶᠡᠷᠦᠩᠬᠡᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ ‍ᠢᠢ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ 1952 ᠣᠨ ‍ᠳᠤ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ ᠬᠣᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ - ᠲᠡᠻᠨᠢᠭ ‍ᠦᠨ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠶ ‍‍‍ᠢᠢ ᠹᠢᠽᠢᠻᠴᠢ - ᠢᠨ᠍ᠵᠧᠨᠧᠷ ᠮᠡᠷᠭᠡᠵᠢᠯ᠂ ᠲᠧᠷᠮᠣᠳᠢᠨᠠᠮᠢᠻ ᠮᠡᠷᠭᠡᠰᠢᠯ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠲᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠭᠰᠡᠨ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠠᠷᠣᠹ ᠬᠣᠲᠠ ᠳᠠᠬᠢ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ᠲᠦ ᠡᠬᠢᠯᠡᠭᠡᠳ ᠢᠨᠵᠧᠨᠡᠷ ᠹᠢᠽᠢᠻᠰᠢ ᠪᠡᠷ ᠲᠣᠮᠢᠯᠠᠭᠳᠠᠨ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠵᠤ᠂ ᠳᠠᠷᠠᠭ᠎ᠠ ᠨᠢ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠲᠤᠰᠠᠯᠠᠬᠤ ᠠᠵᠢᠯᠲᠠᠨ᠂ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠠᠵᠢᠯᠲᠠᠨ᠂ ᠯᠠᠪᠣᠷᠠᠲ᠋ᠣᠷᠶ ‍ᠢᠢᠨ ᠡᠷᠬᠢᠯᠡᠭᠴᠢ ᠪᠡᠷ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠪᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠲᠠᠯᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠰᠣᠨᠢᠷᠬᠠᠯ ᠲᠠᠢ᠂ ᠰᠫᠣᠷᠲ᠂ ᠰᠢᠲᠠᠷ᠂ ᠠᠩ ᠭᠥᠷᠦᠭᠡ᠂ ᠨᠣᠮ᠂ ᠴᠢᠯᠠᠭᠤ᠂ ᠤᠷᠠᠨ ᠵᠢᠷᠤᠭ ᠰᠣᠨᠢᠷᠬᠠᠳᠠᠭ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠪᠠᠢᠢᠪᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠬᠣᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠦᠨᠳᠦ ᠠᠲ᠋ᠯᠧᠲᠢᠭ ‍ᠢᠢᠨ ᠠᠪᠤᠷᠭᠤ ᠪᠣᠯᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠵᠡᠢ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠥᠨ ᠰᠢᠯᠦᠭ ᠪᠢᠴᠢᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠪᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠤᠬᠠᠢᠢᠯᠠᠪᠠᠯ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠠᠯᠪᠤᠷ ᠲᠤ ᠠᠵᠢᠢᠯᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ‍ᠳᠤ ᠪᠠᠨ ᠪᠢᠴᠢᠭᠰᠡᠨ ᠰᠢᠯᠦᠭ ᠡᠴᠡ ᠢᠨᠦ ᠲᠣᠯᠢᠯᠠᠭᠤᠯᠪᠠᠰᠤ᠄ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;writing-mode: horizontal-tb; font-family: &#039;Calibri&#039;&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
Над Саровом тучи, над проливом солнце&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Долгий день полярный не даёт уснуть.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Всё у нас готово, ветродуям слово.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Ах, когда к Сарову соберёмся в путь.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Ждём вестей из дома как весну зимою&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Сорок дней без писем, без газетных строк.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Приезжай начальник, выпьем целый чайник,&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Всё как есть доложим, мы готовы в срок.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Времени пролёта три микросекунды&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Пронесутся кванты, как велит Эйнштейн.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Всё-то мы промеряли, изгуляли тундру,&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Только жаль, что в баре кончился портвейн.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Отстреляли бочку, зарядили колбу.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Баржу отогнали на мишенный пост.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Хорошо бы после основной работы&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
Был домой надёжный нам воздушный мост.&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&#039;&#039;(Новоземельский полигон, 1984)&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠠᠰᠢ ᠨᠠᠷᠢᠨ ᠬᠣᠱᠤᠩ ᠮᠡᠳᠡᠷᠡᠮᠵᠢ ᠲᠡᠶ᠂ ᠬᠡᠨ ᠬᠦᠮᠦᠨ ‍ᠢ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠦᠭᠡ ᠪᠡᠷ ᠯᠡ ᠣᠨᠤᠪᠴᠢ ᠲᠠᠶ ᠳᠦᠷᠰᠦᠯᠡᠵᠦ ᠴᠢᠳᠠᠳᠠᠭ᠂ ᠬᠦᠮᠦᠨ ‍ᠦ ᠵᠠᠩ ᠲᠣᠯᠦᠪ ‍ᠢ ᠰᠠᠢᠢᠨ ᠮᠡᠳᠡᠳᠡᠭ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠪᠠᠢᠢᠵᠡᠢ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠳᠤᠷᠭᠤ ᠪᠤᠰᠤ ‍ᠢᠢ ᠦᠯᠦ ᠲᠡᠪᠴᠢᠳᠡᠭ᠂ ᠰᠠᠨᠠᠯ ᠪᠣᠳᠤᠯ ‍ᠢᠢᠠᠨ ᠰᠢᠭᠤᠳ ᠰᠢᠯᠤᠭᠤᠨ ᠢᠯᠡᠷᠬᠡᠢᠢᠯᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠵᠡᠢ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ‍ᠦᠨ ᠠᠵᠢᠯᠲᠠᠨ ᠠᠯᠧᠻᠰᠧᠶ ᠳᠧᠮᠢᠳᠣᠹ ‍ᠤᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;Алексей Демидов&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠤᠭᠴᠢ ᠶᠦ᠋ᠷᠢᠨ᠍ 1997 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠵᠠᠮ ᠲᠡᠭᠡᠪᠦᠷᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠣᠰᠤᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠷᠵᠤ ᠨᠠᠰᠤ ᠪᠠᠷᠵᠤᠬᠤᠶ·&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠮᠦ ᠡᠴᠡ ᠳᠧᠮᠢᠳᠣᠹ &amp;quot;ᠲᠠ ᠮᠢᠨᠦ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠤᠭᠴᠢ ᠪᠣᠯᠤᠭᠠᠴᠢ&amp;quot; ᠭᠡᠵᠦ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠲᠤ ᠬᠦᠰᠡᠯᠲᠡ ᠲᠠᠯᠪᠢᠵᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠡᠲᠡᠯ ᠥᠭᠡᠳᠡ ᠡᠴᠡ ᠨᠢ ᠨᠤᠬᠠᠴᠠ ᠲᠠᠢ ᠬᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠨ᠄ &amp;quot;ᠲᠠᠨ ‍ᠤ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠤᠭᠴᠢ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠠᠶᠤᠯᠲᠠᠢ ᠳ᠋ᠠ&amp;quot; ᠭᠡᠰᠡᠨ ᠭᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠳᠧᠮᠢᠳᠣᠹ᠄ &amp;quot;ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠭᠰᠡᠨ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠳᠠᠬᠢᠵᠤ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ᠤᠨᠠᠳᠠᠭ ᠦᠭᠡᠢ ᠭᠡᠳᠡᠭ ᠰᠢᠦ ᠳ᠋ᠡ&amp;quot; ᠭᠡᠵᠦ ᠬᠣᠱᠥᠩᠨᠠᠵᠡᠢ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠨ ᠬᠦ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠳᠧᠮᠢᠳᠣᠹ ‍ᠤᠨ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠤᠭᠴᠢ ᠪᠣᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃   &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ 2001 ᠣᠨ ‍ᠤ 02 ᠰᠠᠷ᠎ᠠ ‍ᠢᠢᠨ 20 ᠳ᠋ᠤ ᠭᠡᠷ ᠡᠴᠡ ᠪᠡᠨ ᠠᠵᠢᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠨ ᠶᠠᠪᠤᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠨ ᠮᠠᠱᠢᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠳᠠᠭᠠᠷᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠪᠠᠯᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠶᠠᠰᠤ ᠠᠨᠤ ᠭᠡᠮᠲᠡᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠ ᠳᠠᠷᠠᠭ᠎ᠠ ᠥᠷᠯᠦᠭᠡ ᠢᠨᠦ 5 ᠴᠠᠭ ᠣᠷᠴᠢᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ᠠᠯᠳᠠᠵᠤᠬᠤᠢ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠳ᠋ᠦ ᠮᠡᠰᠡ ᠵᠠᠰᠠᠯ ᠬᠢᠭᠰᠡᠨ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ ᠳᠠᠬᠢᠨ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ᠣᠷᠬᠤ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠭᠠᠷ 24 ‍ᠦ ᠡᠳᠦᠷ ᠨᠠᠰᠤ ᠪᠠᠷᠠᠵᠤᠬᠤᠶ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;Ю. М. Стяжкин. Дневники&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==ᠦᠢᠯᠡ ᠬᠡᠷᠡᠭ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+&lt;br /&gt;
|[[File:Tsar_Bomba_Revised.jpg|thumb]]&lt;br /&gt;
|style = &amp;quot;height: 225px;&amp;quot;|&amp;quot;ᠬᠠᠭᠠᠨ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ АН602&amp;quot; ‍ᠤᠨ ᠵᠠᠭᠪᠤᠷ᠃  ᠣᠷᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠴᠥᠮᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠥᠪ ᠳ᠋ᠠᠬᠢ ᠮᠦᠽᠧᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠦᠵᠡᠮᠦᠷᠢ᠃ &lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠶ ‍‍‍ᠢᠢᠠᠨ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠡᠳ᠂  1958 ᠣᠨ ‍ᠳᠤ ᠠᠯᠳᠠᠷᠲᠤ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 ᠳᠦ (КБ-11) ᠢᠨ᠍ᠵᠧᠨᠧᠷ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠲᠣᠮᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 ᠢᠨᠦ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠨᠢᠭᠤᠴᠠ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠭ᠎ᠠ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠨᠡ ᠬᠦ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ ‍ᠢ 1946 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠ ᠡ᠊ᠨᠳᠡ  ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠠᠩᠬᠠᠨ ‍ᠤ ᠴᠥᠮᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠡᠪᠰᠡᠭ ‍ᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;9 апреля 1946 года создано КБ-11, разработавшее первую советскую атомную бомбу. 2017. Форпост Северо-Запад.  https://forpost-sz.ru/a/2017-04-09/9-aprelya-1946-goda-sozdano-kb-11-razrabotavshee-pervuyu-sovetskuyu-atomnuyu-bombu&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠡᠨᠡ ᠬᠦ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠭ᠎ᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠯᠲᠡ ᠦᠭᠡᠶ ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍‍ᠤᠨ ᠠᠷᠭᠠᠴᠢᠯᠠᠯ ‍ᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ &amp;quot;20 ‍ᠳᠤᠭᠠᠷ ᠬᠡᠯᠲᠡᠰ&amp;quot; ᠲᠦ ᠬᠤᠪᠢᠶᠠᠷᠢᠯᠠᠭᠳᠠᠵᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠥᠨ ᠣᠨ ᠤ ᠨᠠᠮᠤᠷ ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠠᠩᠬᠠᠨ ᠤ ᠲᠥᠬᠥᠭᠡᠷᠦᠮᠵᠢ ᠨᠤᠭᠦᠳ ᠢ ᠲᠤᠷᠰᠢᠬᠤ ᠪᠠᠷ ᠠᠯᠤᠰ ᠬᠣᠯᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠠᠯᠠᠪᠤᠷ ᠲᠤ ᠣᠴᠢᠵᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠪᠠ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠥᠬᠦᠭᠡᠷᠦᠮᠵᠢ ᠶᠢᠨ ᠲᠣᠭᠠᠴᠠᠭᠠᠯᠠᠯ᠂ ᠣᠨᠣᠯ ᠤᠨ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠯᠡᠯ ᠳᠦ ᠲᠠᠯᠪᠢᠭᠳᠠᠭᠰᠠᠨ ᠥᠨᠳᠦᠷ ᠱᠠᠭᠠᠷᠳᠠᠯᠭ᠎ᠠ᠂ ᠠᠯᠤᠰ ᠬᠣᠯᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠠᠯᠠᠪᠤᠷ ᠲᠤ ᠬᠡᠷᠡᠭᠵᠢᠭᠦᠯᠬᠦ ᠨᠠᠷᠢᠨ ᠲᠥᠪᠡᠭᠲᠡᠢ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ ᠤᠳ ᠲᠤ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠦᠬᠦᠢ ᠯᠠ ᠡᠷᠴᠢ ᠬᠦᠴᠦ᠂ ᠤᠷ᠎ᠠ ᠴᠢᠳᠠᠪᠤᠷᠢ ᠪᠠᠨ ᠳᠠᠶ᠋ᠢᠴᠢᠯᠠᠨ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠶ᠋ᠢᠨ᠎ᠠ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ 1972 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠳᠡᠳ᠋ ᠡᠷᠳᠡᠮᠲᠡᠨ ‍ᠦ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠠᠵᠤ᠂ 1980 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠯᠠᠪᠣᠷᠠᠲ᠋ᠣᠷᠶ ‍ᠢᠢᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;laboratory&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠳᠠᠷᠤᠭ᠎ᠠ ᠪᠣᠯᠵᠡᠶ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠭᠴᠢᠳ ‍ᠦᠨ ᠨᠢᠭᠡ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠰᠧᠮᠢᠫᠠᠯᠠᠲ᠋ᠢᠨ᠍ᠰᠻ᠂ ᠰᠢᠨ᠎ᠡ ᠭᠠᠵᠠᠷ᠎ᠠ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ 76 ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠬᠢᠭᠰᠡᠨ ᠪᠢᠯᠡ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠯᠲᠡ ᠦᠭᠡᠢ ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠠᠷᠭ᠎ᠠ ᠪᠠᠷ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠭᠰᠡᠨ 80 ᠭᠠᠷᠤᠢ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠭᠳᠡᠬᠦᠨ ‍ᠦ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠷᠤᠯᠴᠠᠭᠰᠠᠨ ᠬᠡᠮᠡᠨ ᠥᠪᠡᠷ ‍ᠦᠨ ᠲᠠᠨᠢᠯᠴᠠᠭᠤᠯᠭ᠎ᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠢᠴᠢᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠣᠷᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠴᠥᠮᠡ ᠎ᠢᠢᠨ ᠲᠥᠪ᠂ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ᠳᠦ 41 ᠵᠢᠯ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠤᠳᠠᠭ᠎ᠠ ᠬᠣᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ‍ᠢᠢᠠᠨ ᠵᠥᠪᠯᠡᠯ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠥᠯᠦᠭᠡᠯᠡᠭᠴᠢ ᠪᠡᠷ ᠰᠣᠩᠭᠤᠭᠳᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠵᠡᠢ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt; &lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠯ ‍ᠦᠳ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ &amp;quot;ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠴᠥᠮᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠡᠪᠰᠡᠭ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠭᠰᠡᠨ ᠲᠡᠦᠬᠡ 1946-1953&amp;quot; (История создания ядерного оружия в СССР 1946-1953 годы) ᠬᠡᠮᠡᠬᠦ 8 ᠪᠣᠲᠢ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠯ ‍‍ᠦᠨ 3 ᠳ᠋ᠠᠬᠢ ᠪᠣᠲᠢ ᠪᠤᠶᠤ &amp;quot;ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶ᠎ᠠ 11 ‍ᠢᠢᠨ ᠯᠠᠪᠣᠷᠠᠲ᠋ᠣᠷᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ ‍ᠤᠨ ᠠᠵᠢᠯ&amp;quot; (Работа лабораторий КБ-11 по основной тематике) ᠭᠡᠳᠡᠭ ᠪᠣᠲᠢ ‍ᠢᠢ ᠬᠠᠷᠢᠭᠤᠴᠠᠨ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠭᠦᠪᠡᠷ ᠬᠣᠣᠰ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠠᠷᠢᠮᠲᠠ ᠪᠢᠴᠢᠭ ‍ᠦᠳ ‍ᠢ ᠨᠢᠭᠤᠴᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡᠯᠡᠯ ᠡᠴᠡ ᠭᠠᠷᠭᠠᠬᠤ ᠠᠰᠤᠷᠤ ᠶᠡᠬᠡ ᠠᠵᠢᠯ ᠬᠢᠭᠳᠡᠭᠰᠡᠨ ᠪᠢᠯᠡ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;[http://vniief.ru/resources/82c844004c6d835dbf5bbfd679a521f1/46_2019.pdf Росатом. ВНИИЭФ. http://vniief.ru/resources/82c844004c6d835dbf5bbfd679a521f1/46_2019.pdf]&amp;lt;/ref&amp;gt; &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠭᠡᠷ ᠪᠦᠯᠢ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ  1999 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠨᠠᠮᠲᠠᠷ ᠲᠦ ᠪᠠᠨ ᠥᠪᠡᠷ ‍ᠢ ᠪᠡᠨ &amp;quot;ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠬᠡᠦᠬᠡᠳ ᠲᠡᠶ᠂ ᠵᠢᠭᠤᠭᠠᠨ ᠠᠴᠢ ᠵᠢᠭᠡ ᠲᠡᠢ&amp;quot; ᠭᠡᠵᠦ ᠪᠢᠴᠢᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤᠬᠤᠢ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ‍ᠤᠨ ᠳᠡᠭᠦ ᠨᠧᠯᠯᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;Нелли&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠨᠠ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠸᠠ 1937 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠰᠡᠨ᠂ ᠧᠨ᠍ᠳᠣᠻᠷᠢᠨᠣᠯᠣᠭᠢᠴᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;endocrinologist&amp;lt;/sup&amp;gt;᠂ ᠠᠨᠠᠭᠠᠬᠤ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠳ᠋ᠣᠻᠲ᠋ᠣᠷ ‍ᠤᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠲᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠨᠧᠯᠯᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠦᠦ ᠢᠨᠦ ᠢᠷᠠᠭᠤ ᠨᠠᠢᠢᠷᠠᠭᠴᠢ ᠠᠨ᠍ᠲᠷᠧᠶ ᠴᠧᠮᠣᠳᠠᠨᠣᠹ&amp;lt;sup&amp;gt;Андрей Чемоданов&amp;lt;/sup&amp;gt;᠃&amp;lt;ref&amp;gt;https://amp.en.translate.freejournal.org/search/1?q=%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2&amp;amp;kw=1&amp;lt;/ref&amp;gt; &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠧᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;div style=&amp;quot;writing-mode: horizontal-tb; &amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;References/&amp;gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A7%E1%A0%AF%E1%A0%B8%E1%A0%A7%E1%A0%B7%E1%A0%A3%E1%A0%B9%E1%A0%82_%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%A8%E1%A0%A3%E1%A0%AF%E1%A0%B3%E1%A0%8B_%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AE%E1%A0%A0%E1%A0%B6%E1%A0%A7%E1%A0%B8%E1%A0%A2%E1%A0%B4&amp;diff=2777</id>
		<title>ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ᠂ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A7%E1%A0%AF%E1%A0%B8%E1%A0%A7%E1%A0%B7%E1%A0%A3%E1%A0%B9%E1%A0%82_%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%A8%E1%A0%A3%E1%A0%AF%E1%A0%B3%E1%A0%8B_%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AE%E1%A0%A0%E1%A0%B6%E1%A0%A7%E1%A0%B8%E1%A0%A2%E1%A0%B4&amp;diff=2777"/>
		<updated>2021-10-23T13:12:14Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Edit&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;max-height: 80vh; writing-mode: vertical-lr; font-family: &#039;Noto Sans Mongolian&#039;&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
=ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ=&lt;br /&gt;
{{Infobox Researcher&lt;br /&gt;
|name=ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠷᠤᠰ ᠶ᠋ᠢᠠᠷ᠄ Арнольд Бадмаевич Сельверов&amp;lt;br&amp;gt;{{Horizontal}}[[File:Selveroff_Arnold_Badmayevich.jpg|thumb|{{Mongolian}}ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ &amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ]]{{Z}}&lt;br /&gt;
|birthdate=&amp;lt;b&amp;gt;1934&amp;lt;/b&amp;gt; ᠣᠨ ‍ᠤ &amp;lt;b&amp;gt;11&amp;lt;/b&amp;gt; ᠰᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠶ᠋ᠢᠨ &amp;lt;b&amp;gt;09&amp;lt;/b&amp;gt;&lt;br /&gt;
|birthplace=ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ&lt;br /&gt;
|yearsactive=1958 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ&lt;br /&gt;
|fields=ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ&lt;br /&gt;
|contributions= ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠯᠲᠡ ᠦᠭᠡᠶ ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠠᠷᠭ᠎ᠠ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ‍ᠳᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ᠂ &amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠧᠮᠢᠫᠠᠯᠠᠲ᠋ᠢᠨ᠍ᠰᠻ (Семипалатинск)᠂ ᠰᠢᠨ᠎ᠡ᠋ ᠭᠠᠵᠠᠷ (Новая Земля) ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ 76 ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;Сельверов Арнольд Бадмаевич (19 ноября 1934 – 28 февраля 2001) лауреат Государственной премии СССР http://niznov-nekropol.ucoz.ru/index/selverov_a_b/0-2260&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
|education=ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ ᠬᠣᠲᠠ ‍ᠳᠤ ᠶᠡᠷᠦᠩᠬᠡᠶ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ (1952 ᠋ᠣᠨ ᠋‍ᠳᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ)&amp;lt;br&amp;gt;ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ-ᠲᠧᠻᠨᠢᠭ ‍ᠦᠨ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ (1958 ᠋ᠣᠨ ᠋‍ᠳᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ)&lt;br /&gt;
|institutions= ᠪᠦᠬᠦ ᠣᠷᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ‍ᠳᠡᠬᠢ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 (КБ-11)&lt;br /&gt;
|awards= ᠯᠧᠨᠢᠨ ‍ᠦ ᠨᠡᠷᠡᠮᠵᠢᠲᠦ ᠱᠠᠩᠨᠠᠯ (1969)  &amp;lt;br&amp;gt;ᠵᠥᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠲᠥᠷᠦ ‍ᠢᠢᠨ ᠱᠠᠩᠨᠠᠯ (1969᠂ 1977᠂ 1985)  &amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠥᠳᠡᠯᠮᠦᠷᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠠᠪᠢᠶᠠᠨ ‍ᠤ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠲᠤᠭ ‍ᠤᠨ ᠣᠳᠤᠨ (1986)&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot;&amp;gt; А.А.Демидов. 23.11.2019 Один из первых «НЦР-щиков» (К 85-летию А. Б. Сельверова) http://sarpust.ru/2019/11/odin-iz-pervyh-ntsr-shhikov-k-85-letiyu-a-b-selverova&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
|country=ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ&lt;br /&gt;
|degrees=&lt;br /&gt;
ᠹᠢᠽᠢᠻ-ᠮᠠᠲ᠋ᠾᠧᠮᠠᠲᠢᠭ᠌ ‍ᠤᠨ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠳᠡᠳ᠋ ᠡᠷᠳᠡᠮᠲᠡᠨ (1972) &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠨᠠᠮᠲᠠᠷ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ 1934 ᠣᠨ ‍ᠤ 11 ᠰᠠᠷ᠎ ‍ᠢᠢᠨ 09 ᠳ᠋ᠦ ᠠᠯᠪᠠᠨ ᠬᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠡᠷ ᠪᠦᠯ ‍ᠳᠦ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠵᠦᠬᠦᠶ᠃ ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt; ᠬᠣᠲᠠᠨ ‍ᠠ᠋ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠭᠰᠡᠨ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;  ᠬᠣᠲᠠᠨ ‍ᠠ᠋ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠭᠰᠡᠨ ᠲᠠᠯᠠ ᠪᠠᠷ ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠵᠥᠷᠢᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠢᠨᠦ ᠪᠠᠳᠮᠠ ᠪᠦᠲᠲᠾᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ&amp;lt;ref&amp;gt;Geni https://www.geni.com/people/%D0%91%D0%B0%D0%B4%D0%BC%D0%B0-%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2/6000000007242359072&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;sup&amp;gt;Бадма Буддич Сельверов&amp;lt;/sup&amp;gt;᠂ ᠡᠬᠡ ᠢᠨᠦ ᠰᠢᠷᠧᠨᠠ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠸᠠ (ᠱᠠᠮᠪᠤᠶᠧᠸᠠ)&amp;lt;ref&amp;gt;Geni https://www.geni.com/people/%D0%A1%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B0-%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0/6000000007242624641?through=6000000007242359072&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;sup&amp;gt;Сирена Сельверова (Шамбуева)&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠠᠵᠡᠶ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠶᠡᠷᠦᠩᠬᠡᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ ‍ᠢᠢ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ 1952 ᠣᠨ ‍ᠳᠤ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ ᠬᠣᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ - ᠲᠡᠻᠨᠢᠭ ‍ᠦᠨ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠶ ‍‍‍ᠢᠢ ᠹᠢᠽᠢᠻᠴᠢ - ᠢᠨ᠍ᠵᠧᠨᠧᠷ ᠮᠡᠷᠭᠡᠵᠢᠯ᠂ ᠲᠧᠷᠮᠣᠳᠢᠨᠠᠮᠢᠻ ᠮᠡᠷᠭᠡᠰᠢᠯ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠲᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠭᠰᠡᠨ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠠᠷᠣᠹ ᠬᠣᠲᠠ ᠳᠠᠬᠢ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ᠲᠦ ᠡᠬᠢᠯᠡᠭᠡᠳ ᠢᠨᠵᠧᠨᠡᠷ ᠹᠢᠽᠢᠻᠰᠢ ᠪᠡᠷ ᠲᠣᠮᠢᠯᠠᠭᠳᠠᠨ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠵᠤ᠂ ᠳᠠᠷᠠᠭ᠎ᠠ ᠨᠢ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠲᠤᠰᠠᠯᠠᠬᠤ ᠠᠵᠢᠯᠲᠠᠨ᠂ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠠᠵᠢᠯᠲᠠᠨ᠂ ᠯᠠᠪᠣᠷᠠᠲ᠋ᠣᠷᠶ ‍ᠢᠢᠨ ᠡᠷᠬᠢᠯᠡᠭᠴᠢ ᠪᠡᠷ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠪᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠲᠠᠯᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠰᠣᠨᠢᠷᠬᠠᠯ ᠲᠠᠢ᠂ ᠰᠫᠣᠷᠲ᠂ ᠰᠢᠲᠠᠷ᠂ ᠠᠩ ᠭᠥᠷᠦᠭᠡ᠂ ᠨᠣᠮ᠂ ᠴᠢᠯᠠᠭᠤ᠂ ᠤᠷᠠᠨ ᠵᠢᠷᠤᠭ ᠰᠣᠨᠢᠷᠬᠠᠳᠠᠭ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠪᠠᠢᠢᠪᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠬᠣᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠦᠨᠳᠦ ᠠᠲ᠋ᠯᠧᠲᠢᠭ ‍ᠢᠢᠨ ᠠᠪᠤᠷᠭᠤ ᠪᠣᠯᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠵᠡᠢ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠥᠨ ᠰᠢᠯᠦᠭ ᠪᠢᠴᠢᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠪᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠤᠬᠠᠢᠢᠯᠠᠪᠠᠯ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠠᠯᠪᠤᠷ ᠲᠤ ᠠᠵᠢᠢᠯᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ‍ᠳᠤ ᠪᠠᠨ ᠪᠢᠴᠢᠭᠰᠡᠨ ᠰᠢᠯᠦᠭ ᠡᠴᠡ ᠢᠨᠦ ᠲᠣᠯᠢᠯᠠᠭᠤᠯᠪᠠᠰᠤ᠄ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Над Саровом тучи, над проливом солнце&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Долгий день полярный не даёт уснуть.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Всё у нас готово, ветродуям слово.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ах, когда к Сарову соберёмся в путь.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ждём вестей из дома как весну зимою&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Сорок дней без писем, без газетных строк.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Приезжай начальник, выпьем целый чайник,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Всё как есть доложим, мы готовы в срок.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Времени пролёта три микросекунды&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Пронесутся кванты, как велит Эйнштейн.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Всё-то мы промеряли, изгуляли тундру,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Только жаль, что в баре кончился портвейн.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Отстреляли бочку, зарядили колбу.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Баржу отогнали на мишенный пост.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Хорошо бы после основной работы&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Был домой надёжный нам воздушный мост.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;(Новоземельский полигон, 1984)&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠠᠰᠢ ᠨᠠᠷᠢᠨ ᠬᠣᠱᠤᠩ ᠮᠡᠳᠡᠷᠡᠮᠵᠢ ᠲᠡᠶ᠂ ᠬᠡᠨ ᠬᠦᠮᠦᠨ ‍ᠢ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠦᠭᠡ ᠪᠡᠷ ᠯᠡ ᠣᠨᠤᠪᠴᠢ ᠲᠠᠶ ᠳᠦᠷᠰᠦᠯᠡᠵᠦ ᠴᠢᠳᠠᠳᠠᠭ᠂ ᠬᠦᠮᠦᠨ ‍ᠦ ᠵᠠᠩ ᠲᠣᠯᠦᠪ ‍ᠢ ᠰᠠᠢᠢᠨ ᠮᠡᠳᠡᠳᠡᠭ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠪᠠᠢᠢᠵᠡᠢ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠳᠤᠷᠭᠤ ᠪᠤᠰᠤ ‍ᠢᠢ ᠦᠯᠦ ᠲᠡᠪᠴᠢᠳᠡᠭ᠂ ᠰᠠᠨᠠᠯ ᠪᠣᠳᠤᠯ ‍ᠢᠢᠠᠨ ᠰᠢᠭᠤᠳ ᠰᠢᠯᠤᠭᠤᠨ ᠢᠯᠡᠷᠬᠡᠢᠢᠯᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠵᠡᠢ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ‍ᠦᠨ ᠠᠵᠢᠯᠲᠠᠨ ᠠᠯᠧᠻᠰᠧᠶ ᠳᠧᠮᠢᠳᠣᠹ ‍ᠤᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;Алексей Демидов&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠤᠭᠴᠢ ᠶᠦ᠋ᠷᠢᠨ᠍ 1997 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠵᠠᠮ ᠲᠡᠭᠡᠪᠦᠷᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠣᠰᠤᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠷᠵᠤ ᠨᠠᠰᠤ ᠪᠠᠷᠵᠤᠬᠤᠶ·&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠮᠦ ᠡᠴᠡ ᠳᠧᠮᠢᠳᠣᠹ &amp;quot;ᠲᠠ ᠮᠢᠨᠦ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠤᠭᠴᠢ ᠪᠣᠯᠤᠭᠠᠴᠢ&amp;quot; ᠭᠡᠵᠦ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠲᠤ ᠬᠦᠰᠡᠯᠲᠡ ᠲᠠᠯᠪᠢᠵᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠡᠲᠡᠯ ᠥᠭᠡᠳᠡ ᠡᠴᠡ ᠨᠢ ᠨᠤᠬᠠᠴᠠ ᠲᠠᠢ ᠬᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠨ᠄ &amp;quot;ᠲᠠᠨ ‍ᠤ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠤᠭᠴᠢ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠠᠶᠤᠯᠲᠠᠢ ᠳ᠋ᠠ&amp;quot; ᠭᠡᠰᠡᠨ ᠭᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠳᠧᠮᠢᠳᠣᠹ᠄ &amp;quot;ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠭᠰᠡᠨ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠳᠠᠬᠢᠵᠤ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ᠤᠨᠠᠳᠠᠭ ᠦᠭᠡᠢ ᠭᠡᠳᠡᠭ ᠰᠢᠦ ᠳ᠋ᠡ&amp;quot; ᠭᠡᠵᠦ ᠬᠣᠱᠥᠩᠨᠠᠵᠡᠢ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠨ ᠬᠦ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠳᠧᠮᠢᠳᠣᠹ ‍ᠤᠨ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠤᠭᠴᠢ ᠪᠣᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃   &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ 2001 ᠣᠨ ‍ᠤ 02 ᠰᠠᠷ᠎ᠠ ‍ᠢᠢᠨ 20 ᠳ᠋ᠤ ᠭᠡᠷ ᠡᠴᠡ ᠪᠡᠨ ᠠᠵᠢᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠨ ᠶᠠᠪᠤᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠨ ᠮᠠᠱᠢᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠳᠠᠭᠠᠷᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠪᠠᠯᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠶᠠᠰᠤ ᠠᠨᠤ ᠭᠡᠮᠲᠡᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠ ᠳᠠᠷᠠᠭ᠎ᠠ ᠥᠷᠯᠦᠭᠡ ᠢᠨᠦ 5 ᠴᠠᠭ ᠣᠷᠴᠢᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ᠠᠯᠳᠠᠵᠤᠬᠤᠢ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠳ᠋ᠦ ᠮᠡᠰᠡ ᠵᠠᠰᠠᠯ ᠬᠢᠭᠰᠡᠨ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ ᠳᠠᠬᠢᠨ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ᠣᠷᠬᠤ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠭᠠᠷ 24 ‍ᠦ ᠡᠳᠦᠷ ᠨᠠᠰᠤ ᠪᠠᠷᠠᠵᠤᠬᠤᠶ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;Ю. М. Стяжкин. Дневники&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==ᠦᠢᠯᠡ ᠬᠡᠷᠡᠭ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠶ ‍‍‍ᠢᠢᠠᠨ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠡᠳ᠂  1958 ᠣᠨ ‍ᠳᠤ ᠠᠯᠳᠠᠷᠲᠤ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 ᠳᠦ (КБ-11) ᠢᠨ᠍ᠵᠧᠨᠧᠷ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠲᠣᠮᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 ᠢᠨᠦ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠨᠢᠭᠤᠴᠠ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠭ᠎ᠠ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠨᠡ ᠬᠦ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ ‍ᠢ 1946 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠ ᠡ᠊ᠨᠳᠡ  ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠠᠩᠬᠠᠨ ‍ᠤ ᠴᠥᠮᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠡᠪᠰᠡᠭ ‍ᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;9 апреля 1946 года создано КБ-11, разработавшее первую советскую атомную бомбу. 2017. Форпост Северо-Запад.  https://forpost-sz.ru/a/2017-04-09/9-aprelya-1946-goda-sozdano-kb-11-razrabotavshee-pervuyu-sovetskuyu-atomnuyu-bombu&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠡᠨᠡ ᠬᠦ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠭ᠎ᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠯᠲᠡ ᠦᠭᠡᠶ ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍‍ᠤᠨ ᠠᠷᠭᠠᠴᠢᠯᠠᠯ ‍ᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ &amp;quot;20 ‍ᠳᠤᠭᠠᠷ ᠬᠡᠯᠲᠡᠰ&amp;quot; ᠲᠦ ᠬᠤᠪᠢᠶᠠᠷᠢᠯᠠᠭᠳᠠᠵᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠥᠨ ᠣᠨ ᠤ ᠨᠠᠮᠤᠷ ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠠᠩᠬᠠᠨ ᠤ ᠲᠥᠬᠥᠭᠡᠷᠦᠮᠵᠢ ᠨᠤᠭᠦᠳ ᠢ ᠲᠤᠷᠰᠢᠬᠤ ᠪᠠᠷ ᠠᠯᠤᠰ ᠬᠣᠯᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠠᠯᠠᠪᠤᠷ ᠲᠤ ᠣᠴᠢᠵᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠪᠠ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠥᠬᠦᠭᠡᠷᠦᠮᠵᠢ ᠶᠢᠨ ᠲᠣᠭᠠᠴᠠᠭᠠᠯᠠᠯ᠂ ᠣᠨᠣᠯ ᠤᠨ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠯᠡᠯ ᠳᠦ ᠲᠠᠯᠪᠢᠭᠳᠠᠭᠰᠠᠨ ᠥᠨᠳᠦᠷ ᠱᠠᠭᠠᠷᠳᠠᠯᠭ᠎ᠠ᠂ ᠠᠯᠤᠰ ᠬᠣᠯᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠠᠯᠠᠪᠤᠷ ᠲᠤ ᠬᠡᠷᠡᠭᠵᠢᠭᠦᠯᠬᠦ ᠨᠠᠷᠢᠨ ᠲᠥᠪᠡᠭᠲᠡᠢ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ ᠤᠳ ᠲᠤ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠦᠬᠦᠢ ᠯᠠ ᠡᠷᠴᠢ ᠬᠦᠴᠦ᠂ ᠤᠷ᠎ᠠ ᠴᠢᠳᠠᠪᠤᠷᠢ ᠪᠠᠨ ᠳᠠᠶ᠋ᠢᠴᠢᠯᠠᠨ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠶ᠋ᠢᠨ᠎ᠠ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ 1972 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠳᠡᠳ᠋ ᠡᠷᠳᠡᠮᠲᠡᠨ ‍ᠦ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠠᠵᠤ᠂ 1980 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠯᠠᠪᠣᠷᠠᠲ᠋ᠣᠷᠶ ‍ᠢᠢᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;laboratory&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠳᠠᠷᠤᠭ᠎ᠠ ᠪᠣᠯᠵᠡᠶ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠭᠴᠢᠳ ‍ᠦᠨ ᠨᠢᠭᠡ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠰᠧᠮᠢᠫᠠᠯᠠᠲ᠋ᠢᠨ᠍ᠰᠻ᠂ ᠰᠢᠨ᠎ᠡ ᠭᠠᠵᠠᠷ᠎ᠠ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ 76 ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠬᠢᠭᠰᠡᠨ ᠪᠢᠯᠡ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠯᠲᠡ ᠦᠭᠡᠢ ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠠᠷᠭ᠎ᠠ ᠪᠠᠷ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠭᠰᠡᠨ 80 ᠭᠠᠷᠤᠢ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠭᠳᠡᠬᠦᠨ ‍ᠦ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠷᠤᠯᠴᠠᠭᠰᠠᠨ ᠬᠡᠮᠡᠨ ᠥᠪᠡᠷ ‍ᠦᠨ ᠲᠠᠨᠢᠯᠴᠠᠭᠤᠯᠭ᠎ᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠢᠴᠢᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠣᠷᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠴᠥᠮᠡ ᠎ᠢᠢᠨ ᠲᠥᠪ᠂ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ᠳᠦ 41 ᠵᠢᠯ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠤᠳᠠᠭ᠎ᠠ ᠬᠣᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ‍ᠢᠢᠠᠨ ᠵᠥᠪᠯᠡᠯ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠥᠯᠦᠭᠡᠯᠡᠭᠴᠢ ᠪᠡᠷ ᠰᠣᠩᠭᠤᠭᠳᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠵᠡᠢ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt; &lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠯ ‍ᠦᠳ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ &amp;quot;ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠴᠥᠮᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠡᠪᠰᠡᠭ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠭᠰᠡᠨ ᠲᠡᠦᠬᠡ 1946-1953&amp;quot; (История создания ядерного оружия в СССР 1946-1953 годы) ᠬᠡᠮᠡᠬᠦ 8 ᠪᠣᠲᠢ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠯ ‍‍ᠦᠨ 3 ᠳ᠋ᠠᠬᠢ ᠪᠣᠲᠢ ᠪᠤᠶᠤ &amp;quot;ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶ᠎ᠠ 11 ‍ᠢᠢᠨ ᠯᠠᠪᠣᠷᠠᠲ᠋ᠣᠷᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ ‍ᠤᠨ ᠠᠵᠢᠯ&amp;quot; (Работа лабораторий КБ-11 по основной тематике) ᠭᠡᠳᠡᠭ ᠪᠣᠲᠢ ‍ᠢᠢ ᠬᠠᠷᠢᠭᠤᠴᠠᠨ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠭᠦᠪᠡᠷ ᠬᠣᠣᠰ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠠᠷᠢᠮᠲᠠ ᠪᠢᠴᠢᠭ ‍ᠦᠳ ‍ᠢ ᠨᠢᠭᠤᠴᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡᠯᠡᠯ ᠡᠴᠡ ᠭᠠᠷᠭᠠᠬᠤ ᠠᠰᠤᠷᠤ ᠶᠡᠬᠡ ᠠᠵᠢᠯ ᠬᠢᠭᠳᠡᠭᠰᠡᠨ ᠪᠢᠯᠡ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;[http://vniief.ru/resources/82c844004c6d835dbf5bbfd679a521f1/46_2019.pdf Росатом. ВНИИЭФ. http://vniief.ru/resources/82c844004c6d835dbf5bbfd679a521f1/46_2019.pdf]&amp;lt;/ref&amp;gt; &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠭᠡᠷ ᠪᠦᠯᠢ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ  1999 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠨᠠᠮᠲᠠᠷ ᠲᠦ ᠪᠠᠨ ᠥᠪᠡᠷ ‍ᠢ ᠪᠡᠨ &amp;quot;ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠬᠡᠦᠬᠡᠳ ᠲᠡᠶ᠂ ᠵᠢᠭᠤᠭᠠᠨ ᠠᠴᠢ ᠵᠢᠭᠡ ᠲᠡᠢ&amp;quot; ᠭᠡᠵᠦ ᠪᠢᠴᠢᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤᠬᠤᠢ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ‍ᠤᠨ ᠳᠡᠭᠦ ᠨᠧᠯᠯᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;Нелли&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠨᠠ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠸᠠ 1937 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠰᠡᠨ᠂ ᠧᠨ᠍ᠳᠣᠻᠷᠢᠨᠣᠯᠣᠭᠢᠴᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;endocrinologist&amp;lt;/sup&amp;gt;᠂ ᠠᠨᠠᠭᠠᠬᠤ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠳ᠋ᠣᠻᠲ᠋ᠣᠷ ‍ᠤᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠲᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠨᠧᠯᠯᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠦᠦ ᠢᠨᠦ ᠢᠷᠠᠭᠤ ᠨᠠᠢᠢᠷᠠᠭᠴᠢ ᠠᠨ᠍ᠲᠷᠧᠶ ᠴᠧᠮᠣᠳᠠᠨᠣᠹ&amp;lt;sup&amp;gt;Андрей Чемоданов&amp;lt;/sup&amp;gt;᠃&amp;lt;ref&amp;gt;https://amp.en.translate.freejournal.org/search/1?q=%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2&amp;amp;kw=1&amp;lt;/ref&amp;gt; &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠧᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;div style=&amp;quot;writing-mode: horizontal-tb; &amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;References/&amp;gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A7%E1%A0%AF%E1%A0%B8%E1%A0%A7%E1%A0%B7%E1%A0%A3%E1%A0%B9%E1%A0%82_%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%A8%E1%A0%A3%E1%A0%AF%E1%A0%B3%E1%A0%8B_%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AE%E1%A0%A0%E1%A0%B6%E1%A0%A7%E1%A0%B8%E1%A0%A2%E1%A0%B4&amp;diff=2776</id>
		<title>ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ᠂ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A7%E1%A0%AF%E1%A0%B8%E1%A0%A7%E1%A0%B7%E1%A0%A3%E1%A0%B9%E1%A0%82_%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%A8%E1%A0%A3%E1%A0%AF%E1%A0%B3%E1%A0%8B_%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AE%E1%A0%A0%E1%A0%B6%E1%A0%A7%E1%A0%B8%E1%A0%A2%E1%A0%B4&amp;diff=2776"/>
		<updated>2021-10-23T07:35:57Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Edit&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;max-height: 80vh; writing-mode: vertical-lr; font-family: &#039;Noto Sans Mongolian&#039;&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
=ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ=&lt;br /&gt;
{{Infobox Researcher&lt;br /&gt;
|name=ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠷᠤᠰ ᠶ᠋ᠢᠠᠷ᠄ Арнольд Бадмаевич Сельверов&amp;lt;br&amp;gt;{{Horizontal}}[[File:Selveroff_Arnold_Badmayevich.jpg|thumb|{{Mongolian}}ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ &amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ]]{{Z}}&lt;br /&gt;
|birthdate=&amp;lt;b&amp;gt;1934&amp;lt;/b&amp;gt; ᠣᠨ ‍ᠤ &amp;lt;b&amp;gt;11&amp;lt;/b&amp;gt; ᠰᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠶ᠋ᠢᠨ &amp;lt;b&amp;gt;09&amp;lt;/b&amp;gt;&lt;br /&gt;
|birthplace=ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ&lt;br /&gt;
|yearsactive=1958 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ&lt;br /&gt;
|fields=ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ&lt;br /&gt;
|contributions= ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠯᠲᠡ ᠦᠭᠡᠶ ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠠᠷᠭ᠎ᠠ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ‍ᠳᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ᠂ &amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠧᠮᠢᠫᠠᠯᠠᠲ᠋ᠢᠨ᠍ᠰᠻ (Семипалатинск)᠂ ᠰᠢᠨ᠎ᠡ᠋ ᠭᠠᠵᠠᠷ (Новая Земля) ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ 76 ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;Сельверов Арнольд Бадмаевич (19 ноября 1934 – 28 февраля 2001) лауреат Государственной премии СССР http://niznov-nekropol.ucoz.ru/index/selverov_a_b/0-2260&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
|education=ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ ᠬᠣᠲᠠ ‍ᠳᠤ ᠶᠡᠷᠦᠩᠬᠡᠶ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ (1952 ᠋ᠣᠨ ᠋‍ᠳᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ)&amp;lt;br&amp;gt;ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ-ᠲᠧᠻᠨᠢᠭ ‍ᠦᠨ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ (1958 ᠋ᠣᠨ ᠋‍ᠳᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ)&lt;br /&gt;
|institutions= ᠪᠦᠬᠦ ᠣᠷᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ‍ᠳᠡᠬᠢ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 (КБ-11)&lt;br /&gt;
|awards= ᠯᠧᠨᠢᠨ ‍ᠦ ᠨᠡᠷᠡᠮᠵᠢᠲᠦ ᠱᠠᠩᠨᠠᠯ (1969)  &amp;lt;br&amp;gt;ᠵᠥᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠲᠥᠷᠦ ‍ᠢᠢᠨ ᠱᠠᠩᠨᠠᠯ (1969᠂ 1977᠂ 1985)  &amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠥᠳᠡᠯᠮᠦᠷᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠠᠪᠢᠶᠠᠨ ‍ᠤ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠲᠤᠭ ‍ᠤᠨ ᠣᠳᠤᠨ (1986)&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot;&amp;gt; А.А.Демидов. 23.11.2019 Один из первых «НЦР-щиков» (К 85-летию А. Б. Сельверова) http://sarpust.ru/2019/11/odin-iz-pervyh-ntsr-shhikov-k-85-letiyu-a-b-selverova&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
|country=ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ&lt;br /&gt;
|degrees=&lt;br /&gt;
ᠹᠢᠽᠢᠻ-ᠮᠠᠲ᠋ᠾᠧᠮᠠᠲᠢᠭ᠌ ‍ᠤᠨ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠳᠡᠳ᠋ ᠡᠷᠳᠡᠮᠲᠡᠨ (1972) &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠨᠠᠮᠲᠠᠷ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ 1934 ᠣᠨ ‍ᠤ 11 ᠰᠠᠷ᠎ ‍ᠢᠢᠨ 09 ᠳ᠋ᠦ ᠠᠯᠪᠠᠨ ᠬᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠡᠷ ᠪᠦᠯ ‍ᠳᠦ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠵᠦᠬᠦᠶ᠃ ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt; ᠬᠣᠲᠠᠨ ‍ᠠ᠋ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠭᠰᠡᠨ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;  ᠬᠣᠲᠠᠨ ‍ᠠ᠋ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠭᠰᠡᠨ ᠲᠠᠯᠠ ᠪᠠᠷ ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠵᠥᠷᠢᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠢᠨᠦ ᠪᠠᠳᠮᠠ ᠪᠦᠲᠲᠾᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ&amp;lt;ref&amp;gt;Geni https://www.geni.com/people/%D0%91%D0%B0%D0%B4%D0%BC%D0%B0-%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2/6000000007242359072&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;sup&amp;gt;Бадма Буддич Сельверов&amp;lt;/sup&amp;gt;᠂ ᠡᠬᠡ ᠢᠨᠦ ᠰᠢᠷᠧᠨᠠ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠸᠠ (ᠱᠠᠮᠪᠤᠶᠧᠸᠠ)&amp;lt;ref&amp;gt;Geni https://www.geni.com/people/%D0%A1%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B0-%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0/6000000007242624641?through=6000000007242359072&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;sup&amp;gt;Сирена Сельверова (Шамбуева)&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠠᠵᠡᠶ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠶᠡᠷᠦᠩᠬᠡᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ ‍ᠢᠢ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ 1952 ᠣᠨ ‍ᠳᠤ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ ᠬᠣᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ - ᠲᠡᠻᠨᠢᠭ ‍ᠦᠨ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠶ ‍‍‍ᠢᠢ ᠹᠢᠽᠢᠻᠴᠢ - ᠢᠨ᠍ᠵᠧᠨᠧᠷ ᠮᠡᠷᠭᠡᠵᠢᠯ᠂ ᠲᠧᠷᠮᠣᠳᠢᠨᠠᠮᠢᠻ ᠮᠡᠷᠭᠡᠰᠢᠯ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠲᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠭᠰᠡᠨ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠠᠷᠣᠹ ᠬᠣᠲᠠ ᠳᠠᠬᠢ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ᠲᠦ ᠡᠬᠢᠯᠡᠭᠡᠳ ᠢᠨᠵᠧᠨᠡᠷ ᠹᠢᠽᠢᠻᠰᠢ ᠪᠡᠷ ᠲᠣᠮᠢᠯᠠᠭᠳᠠᠨ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠵᠤ᠂ ᠳᠠᠷᠠᠭ᠎ᠠ ᠨᠢ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠲᠤᠰᠠᠯᠠᠬᠤ ᠠᠵᠢᠯᠲᠠᠨ᠂ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠠᠵᠢᠯᠲᠠᠨ᠂ ᠯᠠᠪᠣᠷᠠᠲ᠋ᠣᠷᠶ ‍ᠢᠢᠨ ᠡᠷᠬᠢᠯᠡᠭᠴᠢ ᠪᠡᠷ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠪᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠲᠠᠯᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠰᠣᠨᠢᠷᠬᠠᠯ ᠲᠠᠢ᠂ ᠰᠫᠣᠷᠲ᠂ ᠰᠢᠲᠠᠷ᠂ ᠠᠩ ᠭᠥᠷᠦᠭᠡ᠂ ᠨᠣᠮ᠂ ᠴᠢᠯᠠᠭᠤ᠂ ᠤᠷᠠᠨ ᠵᠢᠷᠤᠭ ᠰᠣᠨᠢᠷᠬᠠᠳᠠᠭ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠪᠠᠢᠢᠪᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠬᠣᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠦᠨᠳᠦ ᠠᠲ᠋ᠯᠧᠲᠢᠭ ‍ᠢᠢᠨ ᠠᠪᠤᠷᠭᠤ ᠪᠣᠯᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠵᠡᠢ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠥᠨ ᠰᠢᠯᠦᠭ ᠪᠢᠴᠢᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠪᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠤᠬᠠᠢᠢᠯᠠᠪᠠᠯ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠠᠯᠪᠤᠷ ᠲᠤ ᠠᠵᠢᠢᠯᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ‍ᠳᠤ ᠪᠠᠨ ᠪᠢᠴᠢᠭᠰᠡᠨ ᠰᠢᠯᠦᠭ ᠡᠴᠡ ᠢᠨᠦ ᠲᠣᠯᠢᠯᠠᠭᠤᠯᠪᠠᠰᠤ᠄ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Над Саровом тучи, над проливом солнце&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Долгий день полярный не даёт уснуть.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Всё у нас готово, ветродуям слово.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ах, когда к Сарову соберёмся в путь.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ждём вестей из дома как весну зимою&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Сорок дней без писем, без газетных строк.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Приезжай начальник, выпьем целый чайник,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Всё как есть доложим, мы готовы в срок.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Времени пролёта три микросекунды&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Пронесутся кванты, как велит Эйнштейн.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Всё-то мы промеряли, изгуляли тундру,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Только жаль, что в баре кончился портвейн.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Отстреляли бочку, зарядили колбу.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Баржу отогнали на мишенный пост.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Хорошо бы после основной работы&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Был домой надёжный нам воздушный мост.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;(Новоземельский полигон, 1984)&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠠᠰᠢ ᠨᠠᠷᠢᠨ ᠬᠣᠱᠤᠩ ᠮᠡᠳᠡᠷᠡᠮᠵᠢ ᠲᠡᠶ᠂ ᠬᠡᠨ ᠬᠦᠮᠦᠨ ‍ᠢ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠦᠭᠡ ᠪᠡᠷ ᠯᠡ ᠣᠨᠤᠪᠴᠢ ᠲᠠᠶ ᠳᠦᠷᠰᠦᠯᠡᠵᠦ ᠴᠢᠳᠠᠳᠠᠭ᠂ ᠬᠦᠮᠦᠨ ‍ᠦ ᠵᠠᠩ ᠲᠣᠯᠦᠪ ‍ᠢ ᠰᠠᠢᠢᠨ ᠮᠡᠳᠡᠳᠡᠭ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠪᠠᠢᠢᠵᠡᠢ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠳᠤᠷᠭᠤ ᠪᠤᠰᠤ ‍ᠢᠢ ᠦᠯᠦ ᠲᠡᠪᠴᠢᠳᠡᠭ᠂ ᠰᠠᠨᠠᠯ ᠪᠣᠳᠤᠯ ‍ᠢᠢᠠᠨ ᠰᠢᠭᠤᠳ ᠰᠢᠯᠤᠭᠤᠨ ᠢᠯᠡᠷᠬᠡᠢᠢᠯᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠵᠡᠢ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ‍ᠦᠨ ᠠᠵᠢᠯᠲᠠᠨ ᠠᠯᠧᠻᠰᠧᠶ ᠳᠧᠮᠢᠳᠣᠹ ‍ᠤᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;Алексей Демидов&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠤᠭᠴᠢ ᠶᠦ᠋ᠷᠢᠨ᠍ 1997 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠵᠠᠮ ᠲᠡᠭᠡᠪᠦᠷᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠣᠰᠤᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠷᠵᠤ ᠨᠠᠰᠤ ᠪᠠᠷᠵᠤᠬᠤᠶ·&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠮᠦ ᠡᠴᠡ ᠳᠧᠮᠢᠳᠣᠹ &amp;quot;ᠲᠠ ᠮᠢᠨᠦ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠤᠭᠴᠢ ᠪᠣᠯᠤᠭᠠᠴᠢ&amp;quot; ᠭᠡᠵᠦ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠲᠤ ᠬᠦᠰᠡᠯᠲᠡ ᠲᠠᠯᠪᠢᠵᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠡᠲᠡᠯ ᠥᠭᠡᠳᠡ ᠡᠴᠡ ᠨᠢ ᠨᠤᠬᠠᠴᠠ ᠲᠠᠢ ᠬᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠨ᠄ &amp;quot;ᠲᠠᠨ ‍ᠤ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠤᠭᠴᠢ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠠᠶᠤᠯᠲᠠᠢ ᠳ᠋ᠠ&amp;quot; ᠭᠡᠰᠡᠨ ᠭᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠳᠧᠮᠢᠳᠣᠹ᠄ &amp;quot;ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠭᠰᠡᠨ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠳᠠᠬᠢᠵᠤ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ᠤᠨᠠᠳᠠᠭ ᠦᠭᠡᠢ ᠭᠡᠳᠡᠭ ᠰᠢᠦ ᠳ᠋ᠡ&amp;quot; ᠭᠡᠵᠦ ᠬᠣᠱᠥᠩᠨᠠᠵᠡᠢ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠨ ᠬᠦ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠳᠧᠮᠢᠳᠣᠹ ‍ᠤᠨ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠤᠭᠴᠢ ᠪᠣᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃   &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ 2001 ᠣᠨ ‍ᠤ 02 ᠰᠠᠷ᠎ᠠ ‍ᠢᠢᠨ 20 ᠳ᠋ᠤ ᠭᠡᠷ ᠡᠴᠡ ᠪᠡᠨ ᠠᠵᠢᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠨ ᠶᠠᠪᠤᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠨ ᠮᠠᠱᠢᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠳᠠᠭᠠᠷᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠪᠠᠯᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠶᠠᠰᠤ ᠠᠨᠤ ᠭᠡᠮᠲᠡᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠ ᠳᠠᠷᠠᠭ᠎ᠠ ᠥᠷᠯᠦᠭᠡ ᠢᠨᠦ 5 ᠴᠠᠭ ᠣᠷᠴᠢᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ᠠᠯᠳᠠᠵᠤᠬᠤᠢ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠳ᠋ᠦ ᠮᠡᠰᠡ ᠵᠠᠰᠠᠯ ᠬᠢᠭᠰᠡᠨ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ ᠳᠠᠬᠢᠨ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ᠣᠷᠬᠤ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠭᠠᠷ 24 ‍ᠦ ᠡᠳᠦᠷ ᠨᠠᠰᠤ ᠪᠠᠷᠠᠵᠤᠬᠤᠶ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;Ю. М. Стяжкин. Дневники&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==ᠦᠢᠯᠡ ᠬᠡᠷᠡᠭ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠭᠦᠨ ‍ᠢ 1958 ᠣᠨ ‍ᠳᠤ ᠠᠯᠳᠠᠷᠲᠤ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 ᠳᠦ (КБ-11) ᠢᠨ᠍ᠵᠧᠨᠧᠷ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠲᠣᠮᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 ᠱᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠨᠢᠭᠤᠴᠠ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠭ᠎ᠠ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠨᠡ ᠬᠦ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ ‍ᠢ 1946 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠ ᠡ᠊ᠨᠳᠡ  ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ᠠᠩᠬᠠᠨ ‍ᠤ ᠴᠥᠮᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠡᠪᠰᠡᠭ ‍ᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;9 апреля 1946 года создано КБ-11, разработавшее первую советскую атомную бомбу. 2017. Форпост Северо-Запад.  https://forpost-sz.ru/a/2017-04-09/9-aprelya-1946-goda-sozdano-kb-11-razrabotavshee-pervuyu-sovetskuyu-atomnuyu-bombu&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠡᠨᠡ ᠬᠦ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠭ᠎ᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠯᠲᠡ ᠦᠭᠡᠶ ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍‍ᠤᠨ ᠠᠷᠭᠠᠴᠢᠯᠠᠯ ‍ᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ &amp;quot;20 ‍ᠳᠤᠭᠠᠷ ᠬᠡᠯᠲᠡᠰ&amp;quot;ᠲᠦ ᠬᠤᠪᠢᠶᠠᠷᠢᠯᠠᠭᠳᠠᠵᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠥᠨ ᠣᠨ ᠤ ᠨᠠᠮᠤᠷ ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠠᠩᠬᠠᠨ ᠤ ᠲᠥᠬᠥᠭᠡᠷᠦᠮᠵᠢ ᠨᠦᠭᠦᠳ ᠢ ᠲᠤᠷᠰᠢᠬᠤ ᠪᠠᠷ ᠠᠯᠤᠰ ᠬᠣᠯᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠠᠯᠠᠪᠤᠷ ᠲᠤ ᠣᠴᠢᠵᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠪᠠ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠥᠬᠦᠭᠡᠷᠦᠮᠵᠢ ᠶᠢᠨ ᠲᠣᠭᠠᠴᠠᠭᠠᠯᠠᠯ᠂ ᠣᠨᠣᠯ ᠤᠨ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠯᠡᠯ ᠳᠦ ᠲᠠᠯᠪᠢᠭᠳᠠᠭᠰᠠᠨ ᠥᠨᠳᠦᠷ ᠱᠠᠭᠠᠷᠳᠠᠯᠭ᠎ᠠ᠂ ᠠᠯᠤᠰ ᠬᠣᠯᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠠᠯᠠᠪᠤᠷ ᠲᠤ ᠬᠡᠷᠡᠭᠵᠢᠭᠦᠯᠬᠦ ᠨᠠᠷᠢᠨ ᠲᠥᠪᠡᠭᠲᠡᠢ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ ᠤᠳ ᠲᠤ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠦᠬᠦᠢ ᠯᠠ ᠡᠷᠴᠢ ᠬᠦᠴᠦ᠂ ᠤᠷ᠎ᠠ ᠴᠢᠳᠠᠪᠤᠷᠢ ᠪᠠᠨ ᠳᠠᠶ᠋ᠢᠴᠢᠯᠠᠨ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠶ᠋ᠢᠨ᠎ᠠ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ 1972 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠳᠡᠳ᠋ ᠡᠷᠳᠡᠮᠲᠡᠨ ‍ᠦ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠠᠵᠤ᠂ 1980 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠯᠠᠪᠣᠷᠠᠲ᠋ᠣᠷᠶ ‍ᠢᠢᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;laboratory&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠳᠠᠷᠤᠭ᠎ᠠ ᠪᠣᠯᠵᠡᠶ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠯ ‍ᠦᠳ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠪᠣᠲᠶ&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠭᠡᠷ ᠪᠦᠯᠢ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ  1999 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠨᠠᠮᠲᠠᠷ ᠲᠦ ᠪᠠᠨ ᠥᠪᠡᠷ ‍ᠢ ᠪᠡᠨ &amp;quot;ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠬᠡᠦᠬᠡᠳ ᠲᠡᠶ᠂ ᠵᠢᠭᠤᠭᠠᠨ ᠠᠴᠢ ᠵᠢᠭᠡ ᠲᠡᠢ&amp;quot; ᠭᠡᠵᠦ ᠪᠢᠴᠢᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤᠬᠤᠢ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ‍ᠤᠨ ᠳᠡᠭᠦ ᠨᠧᠯᠯᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;Нелли&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠨᠠ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠸᠠ 1937 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠰᠡᠨ᠂ ᠧᠨ᠍ᠳᠣᠻᠷᠢᠨᠣᠯᠣᠭᠢᠴᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;endocrinologist&amp;lt;/sup&amp;gt;᠂ ᠠᠨᠠᠭᠠᠬᠤ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠳ᠋ᠣᠻᠲ᠋ᠣᠷ ‍ᠤᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠲᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠨᠧᠯᠯᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠦᠦ ᠢᠨᠦ ᠢᠷᠠᠭᠤ ᠨᠠᠢᠢᠷᠠᠭᠴᠢ ᠠᠨ᠍ᠲᠷᠧᠶ ᠴᠧᠮᠣᠳᠠᠨᠣᠹ&amp;lt;sup&amp;gt;Андрей Чемоданов&amp;lt;/sup&amp;gt;᠃&amp;lt;ref&amp;gt;https://amp.en.translate.freejournal.org/search/1?q=%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2&amp;amp;kw=1&amp;lt;/ref&amp;gt; &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠧᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;div style=&amp;quot;writing-mode: horizontal-tb; &amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;References/&amp;gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A7%E1%A0%AF%E1%A0%B8%E1%A0%A7%E1%A0%B7%E1%A0%A3%E1%A0%B9%E1%A0%82_%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%A8%E1%A0%A3%E1%A0%AF%E1%A0%B3%E1%A0%8B_%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AE%E1%A0%A0%E1%A0%B6%E1%A0%A7%E1%A0%B8%E1%A0%A2%E1%A0%B4&amp;diff=2775</id>
		<title>ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ᠂ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A7%E1%A0%AF%E1%A0%B8%E1%A0%A7%E1%A0%B7%E1%A0%A3%E1%A0%B9%E1%A0%82_%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%A8%E1%A0%A3%E1%A0%AF%E1%A0%B3%E1%A0%8B_%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AE%E1%A0%A0%E1%A0%B6%E1%A0%A7%E1%A0%B8%E1%A0%A2%E1%A0%B4&amp;diff=2775"/>
		<updated>2021-10-23T06:21:54Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Edit&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;max-height: 80vh; writing-mode: vertical-lr; font-family: &#039;Noto Sans Mongolian&#039;&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
=ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ=&lt;br /&gt;
{{Infobox Researcher&lt;br /&gt;
|name=ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠷᠤᠰ ᠶ᠋ᠢᠠᠷ᠄ Арнольд Бадмаевич Сельверов&amp;lt;br&amp;gt;{{Horizontal}}[[File:Selveroff_Arnold_Badmayevich.jpg|thumb|{{Mongolian}}ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ &amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ]]{{Z}}&lt;br /&gt;
|birthdate=&amp;lt;b&amp;gt;1934&amp;lt;/b&amp;gt; ᠣᠨ ‍ᠤ &amp;lt;b&amp;gt;11&amp;lt;/b&amp;gt; ᠰᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠶ᠋ᠢᠨ &amp;lt;b&amp;gt;09&amp;lt;/b&amp;gt;&lt;br /&gt;
|birthplace=ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ&lt;br /&gt;
|yearsactive=1958 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ&lt;br /&gt;
|fields=ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ&lt;br /&gt;
|contributions= ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠯᠲᠡ ᠦᠭᠡᠶ ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠠᠷᠭ᠎ᠠ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ‍ᠳᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ᠂ &amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠧᠮᠢᠫᠠᠯᠠᠲ᠋ᠢᠨ᠍ᠰᠻ (Семипалатинск)᠂ ᠰᠢᠨ᠎ᠡ᠋ ᠭᠠᠵᠠᠷ (Новая Земля) ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ 76 ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;Сельверов Арнольд Бадмаевич (19 ноября 1934 – 28 февраля 2001) лауреат Государственной премии СССР http://niznov-nekropol.ucoz.ru/index/selverov_a_b/0-2260&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
|education=ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ ᠬᠣᠲᠠ ‍ᠳᠤ ᠶᠡᠷᠦᠩᠬᠡᠶ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ (1952 ᠋ᠣᠨ ᠋‍ᠳᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ)&amp;lt;br&amp;gt;ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ-ᠲᠧᠻᠨᠢᠭ ‍ᠦᠨ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ (1958 ᠋ᠣᠨ ᠋‍ᠳᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ)&lt;br /&gt;
|institutions= ᠪᠦᠬᠦ ᠣᠷᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ‍ᠳᠡᠬᠢ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 (КБ-11)&lt;br /&gt;
|awards= ᠯᠧᠨᠢᠨ ‍ᠦ ᠨᠡᠷᠡᠮᠵᠢᠲᠦ ᠱᠠᠩᠨᠠᠯ (1969)  &amp;lt;br&amp;gt;ᠵᠥᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠲᠥᠷᠦ ‍ᠢᠢᠨ ᠱᠠᠩᠨᠠᠯ (1969᠂ 1977᠂ 1985)  &amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠥᠳᠡᠯᠮᠦᠷᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠠᠪᠢᠶᠠᠨ ‍ᠤ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠲᠤᠭ ‍ᠤᠨ ᠣᠳᠤᠨ (1986)&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot;&amp;gt; А.А.Демидов. 23.11.2019 Один из первых «НЦР-щиков» (К 85-летию А. Б. Сельверова) http://sarpust.ru/2019/11/odin-iz-pervyh-ntsr-shhikov-k-85-letiyu-a-b-selverova&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
|country=ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ&lt;br /&gt;
|degrees=&lt;br /&gt;
ᠹᠢᠽᠢᠻ-ᠮᠠᠲ᠋ᠾᠧᠮᠠᠲᠢᠭ᠌ ‍ᠤᠨ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠳᠡᠳ᠋ ᠡᠷᠳᠡᠮᠲᠡᠨ (1972) &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠨᠠᠮᠲᠠᠷ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ 1934 ᠣᠨ ‍ᠤ 11 ᠰᠠᠷ᠎ ‍ᠢᠢᠨ 09 ᠳ᠋ᠦ ᠠᠯᠪᠠᠨ ᠬᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠡᠷ ᠪᠦᠯ ‍ᠳᠦ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠵᠦᠬᠦᠶ᠃ ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt; ᠬᠣᠲᠠᠨ ‍ᠠ᠋ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠭᠰᠡᠨ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;  ᠬᠣᠲᠠᠨ ‍ᠠ᠋ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠭᠰᠡᠨ ᠲᠠᠯᠠ ᠪᠠᠷ ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠵᠥᠷᠢᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠢᠨᠦ ᠪᠠᠳᠮᠠ ᠪᠦᠲᠲᠾᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ&amp;lt;ref&amp;gt;Geni https://www.geni.com/people/%D0%91%D0%B0%D0%B4%D0%BC%D0%B0-%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2/6000000007242359072&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;sup&amp;gt;Бадма Буддич Сельверов&amp;lt;/sup&amp;gt;᠂ ᠡᠬᠡ ᠢᠨᠦ ᠰᠢᠷᠧᠨᠠ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠸᠠ (ᠱᠠᠮᠪᠤᠶᠧᠸᠠ)&amp;lt;ref&amp;gt;Geni https://www.geni.com/people/%D0%A1%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B0-%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0/6000000007242624641?through=6000000007242359072&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;sup&amp;gt;Сирена Сельверова (Шамбуева)&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠠᠵᠡᠶ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠶᠡᠷᠦᠩᠬᠡᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ ‍ᠢᠢ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ 1952 ᠣᠨ ‍ᠳᠤ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ ᠬᠣᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ - ᠲᠡᠻᠨᠢᠭ ‍ᠦᠨ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠶ ‍‍‍ᠢᠢ ᠹᠢᠽᠢᠻᠴᠢ - ᠢᠨ᠍ᠵᠧᠨᠧᠷ ᠮᠡᠷᠭᠡᠵᠢᠯ᠂ ᠲᠧᠷᠮᠣᠳᠢᠨᠠᠮᠢᠻ ᠮᠡᠷᠭᠡᠰᠢᠯ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠲᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠭᠰᠡᠨ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠠᠷᠣᠹ ᠬᠣᠲᠠ ᠳᠠᠬᠢ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ᠲᠦ ᠡᠬᠢᠯᠡᠭᠡᠳ ᠢᠨᠵᠧᠨᠡᠷ ᠹᠢᠽᠢᠻᠰᠢ ᠪᠡᠷ ᠲᠣᠮᠢᠯᠠᠭᠳᠠᠨ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠵᠤ᠂ ᠳᠠᠷᠠᠭ᠎ᠠ ᠨᠢ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠲᠤᠰᠠᠯᠠᠬᠤ ᠠᠵᠢᠯᠲᠠᠨ᠂ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠠᠵᠢᠯᠲᠠᠨ᠂ ᠯᠠᠪᠣᠷᠠᠲ᠋ᠣᠷᠶ ‍ᠢᠢᠨ ᠡᠷᠬᠢᠯᠡᠭᠴᠢ ᠪᠡᠷ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠪᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠲᠠᠯᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠰᠣᠨᠢᠷᠬᠠᠯ ᠲᠠᠢ᠂ ᠰᠫᠣᠷᠲ᠂ ᠰᠢᠲᠠᠷ᠂ ᠠᠩ ᠭᠥᠷᠦᠭᠡ᠂ ᠨᠣᠮ᠂ ᠴᠢᠯᠠᠭᠤ᠂ ᠤᠷᠠᠨ ᠵᠢᠷᠤᠭ ᠰᠣᠨᠢᠷᠬᠠᠳᠠᠭ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠪᠠᠢᠢᠪᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠬᠣᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠦᠨᠳᠦ ᠠᠲ᠋ᠯᠧᠲᠢᠭ ‍ᠢᠢᠨ ᠠᠪᠤᠷᠭᠤ ᠪᠣᠯᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠵᠡᠢ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠥᠨ ᠰᠢᠯᠦᠭ ᠪᠢᠴᠢᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠪᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠤᠬᠠᠢᠢᠯᠠᠪᠠᠯ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠠᠯᠪᠤᠷ ᠲᠤ ᠠᠵᠢᠢᠯᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ‍ᠳᠤ ᠪᠠᠨ ᠪᠢᠴᠢᠭᠰᠡᠨ ᠰᠢᠯᠦᠭ ᠡᠴᠡ ᠢᠨᠦ ᠲᠣᠯᠢᠯᠠᠭᠤᠯᠪᠠᠰᠤ᠄ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Над Саровом тучи, над проливом солнце&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Долгий день полярный не даёт уснуть.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Всё у нас готово, ветродуям слово.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ах, когда к Сарову соберёмся в путь.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ждём вестей из дома как весну зимою&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Сорок дней без писем, без газетных строк.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Приезжай начальник, выпьем целый чайник,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Всё как есть доложим, мы готовы в срок.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Времени пролёта три микросекунды&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Пронесутся кванты, как велит Эйнштейн.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Всё-то мы промеряли, изгуляли тундру,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Только жаль, что в баре кончился портвейн.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Отстреляли бочку, зарядили колбу.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Баржу отогнали на мишенный пост.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Хорошо бы после основной работы&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Был домой надёжный нам воздушный мост.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;(Новоземельский полигон, 1984)&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠠᠰᠢ ᠨᠠᠷᠢᠨ ᠬᠣᠱᠤᠩ ᠮᠡᠳᠡᠷᠡᠮᠵᠢ ᠲᠡᠶ᠂ ᠬᠡᠨ ᠬᠦᠮᠦᠨ ‍ᠢ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠦᠭᠡ ᠪᠡᠷ ᠯᠡ ᠣᠨᠤᠪᠴᠢ ᠲᠠᠶ ᠳᠦᠷᠰᠦᠯᠡᠵᠦ ᠴᠢᠳᠠᠳᠠᠭ᠂ ᠬᠦᠮᠦᠨ ‍ᠦ ᠵᠠᠩ ᠲᠣᠯᠦᠪ ‍ᠢ ᠰᠠᠢᠢᠨ ᠮᠡᠳᠡᠳᠡᠭ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠪᠠᠢᠢᠵᠡᠢ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠳᠤᠷᠭᠤ ᠪᠤᠰᠤ ‍ᠢᠢ ᠦᠯᠦ ᠲᠡᠪᠴᠢᠳᠡᠭ᠂ ᠰᠠᠨᠠᠯ ᠪᠣᠳᠤᠯ ‍ᠢᠢᠠᠨ ᠰᠢᠭᠤᠳ ᠰᠢᠯᠤᠭᠤᠨ ᠢᠯᠡᠷᠬᠡᠢᠢᠯᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠵᠡᠢ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ 1999 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠨᠠᠮᠲᠠᠷ ᠲᠦ ᠪᠠᠨ ᠥᠪᠡᠷ ‍ᠢ ᠪᠡᠨ &amp;quot;ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠬᠡᠦᠬᠡᠳ ᠲᠡᠶ᠂ ᠵᠢᠭᠤᠭᠠᠨ ᠠᠴᠢ ᠵᠢᠭᠡ ᠲᠡᠢ&amp;quot; ᠭᠡᠵᠦ ᠪᠢᠴᠢᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤᠬᠤᠢ᠃&#039;&#039;&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ‍ᠦᠨ ᠠᠵᠢᠯᠲᠠᠨ ᠠᠯᠧᠻᠰᠧᠶ ᠳᠧᠮᠢᠳᠣᠹ ‍ᠤᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;Алексей Демидов&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠤᠭᠴᠢ ᠶᠦ᠋ᠷᠢᠨ᠍ 1997 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠵᠠᠮ ᠲᠡᠭᠡᠪᠦᠷᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠣᠰᠤᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠷᠵᠤ ᠨᠠᠰᠤ ᠪᠠᠷᠵᠤᠬᠤᠶ· &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠮᠦ ᠡᠴᠡ ᠳᠧᠮᠢᠳᠣᠹ &amp;quot;ᠲᠠ ᠮᠢᠨᠦ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠤᠭᠴᠢ ᠪᠣᠯᠤᠭᠠᠴᠢ&amp;quot; ᠭᠡᠵᠦ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠲᠤ ᠬᠦᠰᠡᠯᠲᠡ ᠲᠠᠯᠪᠢᠵᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠡᠲᠡᠯ ᠥᠭᠡᠳᠡ ᠡᠴᠡ ᠨᠢ ᠨᠤᠬᠠᠴᠠ ᠲᠠᠢ ᠬᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠨ᠄ &amp;quot;ᠲᠠᠨ ‍ᠤ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠤᠭᠴᠢ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠠᠶᠤᠯᠲᠠᠢ ᠳ᠋ᠠ&amp;quot; ᠭᠡᠰᠡᠨ ᠭᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠳᠧᠮᠢᠳᠣᠹ᠄ &amp;quot;ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠭᠰᠡᠨ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠳᠠᠬᠢᠵᠤ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ᠤᠨᠠᠳᠠᠭ ᠦᠭᠡᠢ ᠭᠡᠳᠡᠭ ᠰᠢᠦ ᠳ᠋ᠡ&amp;quot; ᠭᠡᠵᠦ ᠬᠣᠱᠥᠩᠨᠠᠵᠡᠢ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠨ ᠬᠦ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠳᠧᠮᠢᠳᠣᠹ ‍ᠤᠨ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠤᠭᠴᠢ ᠪᠣᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃   &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ 2001 ᠣᠨ ‍ᠤ 02 ᠰᠠᠷ᠎ᠠ ‍ᠢᠢᠨ 20 ᠳ᠋ᠤ ᠭᠡᠷ ᠡᠴᠡ ᠪᠡᠨ ᠠᠵᠢᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠨ ᠶᠠᠪᠤᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠨ ᠮᠠᠱᠢᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠳᠠᠭᠠᠷᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠪᠠᠯᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠶᠠᠰᠤ ᠠᠨᠤ ᠭᠡᠮᠲᠡᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠ ᠳᠠᠷᠠᠭ᠎ᠠ ᠥᠷᠯᠦᠭᠡ ᠢᠨᠦ 5 ᠴᠠᠭ ᠣᠷᠴᠢᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ᠠᠯᠳᠠᠵᠤᠬᠤᠢ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠳ᠋ᠦ ᠮᠡᠰᠡ ᠵᠠᠰᠠᠯ ᠬᠢᠭᠰᠡᠨ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ ᠳᠠᠬᠢᠨ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ᠣᠷᠬᠤ ᠦᠭᠡᠢ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠭᠠᠷ 24 ‍ᠦ ᠡᠳᠦᠷ ᠨᠠᠰᠤ ᠪᠠᠷᠵᠤᠬᠤᠶ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;Ю. М. Стяжкин. Дневники&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==ᠦᠢᠯᠡ ᠬᠡᠷᠡᠭ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠭᠦᠨ ‍ᠢ 1958 ᠣᠨ ‍ᠳᠤ ᠠᠯᠳᠠᠷᠲᠤ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 ᠳᠦ (КБ-11) ᠢᠨ᠍ᠵᠧᠨᠧᠷ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠲᠣᠮᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 ᠱᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠨᠢᠭᠤᠴᠠ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠭ᠎ᠠ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠨᠡ ᠬᠦ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ ‍ᠢ 1946 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠ ᠡ᠊ᠨᠳᠡ  ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ᠠᠩᠬᠠᠨ ‍ᠤ ᠴᠥᠮᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠡᠪᠰᠡᠭ ‍ᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;9 апреля 1946 года создано КБ-11, разработавшее первую советскую атомную бомбу. 2017. Форпост Северо-Запад.  https://forpost-sz.ru/a/2017-04-09/9-aprelya-1946-goda-sozdano-kb-11-razrabotavshee-pervuyu-sovetskuyu-atomnuyu-bombu&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠡᠨᠡ ᠬᠦ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠭ᠎ᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠯᠲᠡ ᠦᠭᠡᠶ ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍‍ᠤᠨ ᠠᠷᠭᠠᠴᠢᠯᠠᠯ ‍ᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ &amp;quot;20 ‍ᠳᠤᠭᠠᠷ ᠬᠡᠯᠲᠡᠰ&amp;quot;ᠲᠦ ᠬᠤᠪᠢᠶᠠᠷᠢᠯᠠᠭᠳᠠᠵᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠥᠨ ᠣᠨ ᠤ ᠨᠠᠮᠤᠷ ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠠᠩᠬᠠᠨ ᠤ ᠲᠥᠬᠥᠭᠡᠷᠦᠮᠵᠢ ᠨᠦᠭᠦᠳ ᠢ ᠲᠤᠷᠰᠢᠬᠤ ᠪᠠᠷ ᠠᠯᠤᠰ ᠬᠣᠯᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠠᠯᠠᠪᠤᠷ ᠲᠤ ᠣᠴᠢᠵᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠪᠠ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠥᠬᠦᠭᠡᠷᠦᠮᠵᠢ ᠶᠢᠨ ᠲᠣᠭᠠᠴᠠᠭᠠᠯᠠᠯ᠂ ᠣᠨᠣᠯ ᠤᠨ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠯᠡᠯ ᠳᠦ ᠲᠠᠯᠪᠢᠭᠳᠠᠭᠰᠠᠨ ᠥᠨᠳᠦᠷ ᠱᠠᠭᠠᠷᠳᠠᠯᠭ᠎ᠠ᠂ ᠠᠯᠤᠰ ᠬᠣᠯᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠠᠯᠠᠪᠤᠷ ᠲᠤ ᠬᠡᠷᠡᠭᠵᠢᠭᠦᠯᠬᠦ ᠨᠠᠷᠢᠨ ᠲᠥᠪᠡᠭᠲᠡᠢ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ ᠤᠳ ᠲᠤ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠦᠬᠦᠢ ᠯᠠ ᠡᠷᠴᠢ ᠬᠦᠴᠦ᠂ ᠤᠷ᠎ᠠ ᠴᠢᠳᠠᠪᠤᠷᠢ ᠪᠠᠨ ᠳᠠᠶ᠋ᠢᠴᠢᠯᠠᠨ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠶ᠋ᠢᠨ᠎ᠠ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ 1972 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠳᠡᠳ᠋ ᠡᠷᠳᠡᠮᠲᠡᠨ ‍ᠦ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠠᠵᠤ᠂ 1980 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠯᠠᠪᠣᠷᠠᠲ᠋ᠣᠷᠶ ‍ᠢᠢᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;laboratory&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠳᠠᠷᠤᠭ᠎ᠠ ᠪᠣᠯᠵᠡᠶ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠯ ‍ᠦᠳ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠪᠣᠲᠶ&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠧᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;div style=&amp;quot;writing-mode: horizontal-tb; &amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;References/&amp;gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A7%E1%A0%AF%E1%A0%B8%E1%A0%A7%E1%A0%B7%E1%A0%A3%E1%A0%B9%E1%A0%82_%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%A8%E1%A0%A3%E1%A0%AF%E1%A0%B3%E1%A0%8B_%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AE%E1%A0%A0%E1%A0%B6%E1%A0%A7%E1%A0%B8%E1%A0%A2%E1%A0%B4&amp;diff=2774</id>
		<title>ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ᠂ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A7%E1%A0%AF%E1%A0%B8%E1%A0%A7%E1%A0%B7%E1%A0%A3%E1%A0%B9%E1%A0%82_%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%A8%E1%A0%A3%E1%A0%AF%E1%A0%B3%E1%A0%8B_%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AE%E1%A0%A0%E1%A0%B6%E1%A0%A7%E1%A0%B8%E1%A0%A2%E1%A0%B4&amp;diff=2774"/>
		<updated>2021-10-23T05:45:31Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Edit&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;max-height: 80vh; writing-mode: vertical-lr; font-family: &#039;Noto Sans Mongolian&#039;&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
=ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ=&lt;br /&gt;
{{Infobox Researcher&lt;br /&gt;
|name=ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠷᠤᠰ ᠶ᠋ᠢᠠᠷ᠄ Арнольд Бадмаевич Сельверов&amp;lt;br&amp;gt;{{Horizontal}}[[File:Selveroff_Arnold_Badmayevich.jpg|thumb|{{Mongolian}}ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ &amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ]]{{Z}}&lt;br /&gt;
|birthdate=&amp;lt;b&amp;gt;1934&amp;lt;/b&amp;gt; ᠣᠨ ‍ᠤ &amp;lt;b&amp;gt;11&amp;lt;/b&amp;gt; ᠰᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠶ᠋ᠢᠨ &amp;lt;b&amp;gt;09&amp;lt;/b&amp;gt;&lt;br /&gt;
|birthplace=ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ&lt;br /&gt;
|yearsactive=1958 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ&lt;br /&gt;
|fields=ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ&lt;br /&gt;
|contributions= ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠯᠲᠡ ᠦᠭᠡᠶ ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠠᠷᠭ᠎ᠠ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ‍ᠳᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ᠂ &amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠧᠮᠢᠫᠠᠯᠠᠲ᠋ᠢᠨ᠍ᠰᠻ (Семипалатинск)᠂ ᠰᠢᠨ᠎ᠡ᠋ ᠭᠠᠵᠠᠷ (Новая Земля) ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ 76 ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;Сельверов Арнольд Бадмаевич (19 ноября 1934 – 28 февраля 2001) лауреат Государственной премии СССР http://niznov-nekropol.ucoz.ru/index/selverov_a_b/0-2260&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
|education=ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ ᠬᠣᠲᠠ ‍ᠳᠤ ᠶᠡᠷᠦᠩᠬᠡᠶ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ (1952 ᠋ᠣᠨ ᠋‍ᠳᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ)&amp;lt;br&amp;gt;ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ-ᠲᠧᠻᠨᠢᠭ ‍ᠦᠨ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ (1958 ᠋ᠣᠨ ᠋‍ᠳᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ)&lt;br /&gt;
|institutions= ᠪᠦᠬᠦ ᠣᠷᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ‍ᠳᠡᠬᠢ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 (КБ-11)&lt;br /&gt;
|awards= ᠯᠧᠨᠢᠨ ‍ᠦ ᠨᠡᠷᠡᠮᠵᠢᠲᠦ ᠱᠠᠩᠨᠠᠯ (1969)  &amp;lt;br&amp;gt;ᠵᠥᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠲᠥᠷᠦ ‍ᠢᠢᠨ ᠱᠠᠩᠨᠠᠯ (1969᠂ 1977᠂ 1985)  &amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠥᠳᠡᠯᠮᠦᠷᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠠᠪᠢᠶᠠᠨ ‍ᠤ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠲᠤᠭ ‍ᠤᠨ ᠣᠳᠤᠨ (1986)&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot;&amp;gt; А.А.Демидов. 23.11.2019 Один из первых «НЦР-щиков» (К 85-летию А. Б. Сельверова) http://sarpust.ru/2019/11/odin-iz-pervyh-ntsr-shhikov-k-85-letiyu-a-b-selverova&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
|country=ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ&lt;br /&gt;
|degrees=&lt;br /&gt;
ᠹᠢᠽᠢᠻ-ᠮᠠᠲ᠋ᠾᠧᠮᠠᠲᠢᠭ᠌ ‍ᠤᠨ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠳᠡᠳ᠋ ᠡᠷᠳᠡᠮᠲᠡᠨ (1972) &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠨᠠᠮᠲᠠᠷ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ 1934 ᠣᠨ ‍ᠤ 11 ᠰᠠᠷ᠎ ‍ᠢᠢᠨ 09 ᠳ᠋ᠦ ᠠᠯᠪᠠᠨ ᠬᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠡᠷ ᠪᠦᠯ ‍ᠳᠦ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠵᠦᠬᠦᠶ᠃ ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt; ᠬᠣᠲᠠᠨ ‍ᠠ᠋ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠭᠰᠡᠨ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;  ᠬᠣᠲᠠᠨ ‍ᠠ᠋ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠭᠰᠡᠨ ᠲᠠᠯᠠ ᠪᠠᠷ ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠵᠥᠷᠢᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠢᠨᠦ ᠪᠠᠳᠮᠠ ᠪᠦᠲᠲᠾᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ&amp;lt;ref&amp;gt;Geni https://www.geni.com/people/%D0%91%D0%B0%D0%B4%D0%BC%D0%B0-%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2/6000000007242359072&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;sup&amp;gt;Бадма Буддич Сельверов&amp;lt;/sup&amp;gt;᠂ ᠡᠬᠡ ᠢᠨᠦ ᠰᠢᠷᠧᠨᠠ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠸᠠ (ᠱᠠᠮᠪᠤᠶᠧᠸᠠ)&amp;lt;ref&amp;gt;Geni https://www.geni.com/people/%D0%A1%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B0-%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0/6000000007242624641?through=6000000007242359072&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;sup&amp;gt;Сирена Сельверова (Шамбуева)&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠠᠵᠡᠶ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠶᠡᠷᠦᠩᠬᠡᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ ‍ᠢᠢ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ 1952 ᠣᠨ ‍ᠳᠤ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ ᠬᠣᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ - ᠲᠡᠻᠨᠢᠭ ‍ᠦᠨ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠶ ‍‍‍ᠢᠢ ᠹᠢᠽᠢᠻᠴᠢ - ᠢᠨ᠍ᠵᠧᠨᠧᠷ ᠮᠡᠷᠭᠡᠵᠢᠯ᠂ ᠲᠧᠷᠮᠣᠳᠢᠨᠠᠮᠢᠻ ᠮᠡᠷᠭᠡᠰᠢᠯ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠲᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠭᠰᠡᠨ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠠᠷᠣᠹ ᠬᠣᠲᠠ ᠳᠠᠬᠢ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ᠲᠦ ᠡᠬᠢᠯᠡᠭᠡᠳ ᠢᠨᠵᠧᠨᠡᠷ ᠹᠢᠽᠢᠻᠰᠢ ᠪᠡᠷ ᠲᠣᠮᠢᠯᠠᠭᠳᠠᠨ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠵᠤ᠂ ᠳᠠᠷᠠᠭ᠎ᠠ ᠨᠢ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠲᠤᠰᠠᠯᠠᠬᠤ ᠠᠵᠢᠯᠲᠠᠨ᠂ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠠᠵᠢᠯᠲᠠᠨ᠂ ᠯᠠᠪᠣᠷᠠᠲ᠋ᠣᠷᠶ ‍ᠢᠢᠨ ᠡᠷᠬᠢᠯᠡᠭᠴᠢ ᠪᠡᠷ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠪᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠲᠠᠯᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠰᠣᠨᠢᠷᠬᠠᠯ ᠲᠠᠢ᠂ ᠰᠫᠣᠷᠲ᠂ ᠰᠢᠲᠠᠷ᠂ ᠠᠩ ᠭᠥᠷᠦᠭᠡ᠂ ᠨᠣᠮ᠂ ᠴᠢᠯᠠᠭᠤ᠂ ᠤᠷᠠᠨ ᠵᠢᠷᠤᠭ ᠰᠣᠨᠢᠷᠬᠠᠳᠠᠭ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠪᠠᠢᠢᠪᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠬᠣᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠦᠨᠳᠦ ᠠᠲ᠋ᠯᠧᠲᠢᠭ ‍ᠢᠢᠨ ᠠᠪᠤᠷᠭᠤ ᠪᠣᠯᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠵᠡᠢ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠥᠨ ᠰᠢᠯᠦᠭ ᠪᠢᠴᠢᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠪᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠤᠬᠠᠢᠢᠯᠠᠪᠠᠯ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠠᠯᠪᠤᠷ ᠲᠤ ᠠᠵᠢᠢᠯᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ‍ᠳᠤ ᠪᠠᠨ ᠪᠢᠴᠢᠭᠰᠡᠨ ᠰᠢᠯᠦᠭ ᠡᠴᠡ ᠢᠨᠦ ᠲᠣᠯᠢᠯᠠᠭᠤᠯᠪᠠᠰᠤ᠄ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Над Саровом тучи, над проливом солнце&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Долгий день полярный не даёт уснуть.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Всё у нас готово, ветродуям слово.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ах, когда к Сарову соберёмся в путь.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ждём вестей из дома как весну зимою&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Сорок дней без писем, без газетных строк.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Приезжай начальник, выпьем целый чайник,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Всё как есть доложим, мы готовы в срок.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Времени пролёта три микросекунды&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Пронесутся кванты, как велит Эйнштейн.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Всё-то мы промеряли, изгуляли тундру,&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Только жаль, что в баре кончился портвейн.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Отстреляли бочку, зарядили колбу.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Баржу отогнали на мишенный пост.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Хорошо бы после основной работы&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Был домой надёжный нам воздушный мост.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;(Новоземельский полигон, 1984)&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠠᠰᠢ ᠨᠠᠷᠢᠨ ᠬᠣᠱᠤᠩ ᠮᠡᠳᠡᠷᠡᠮᠵᠢ ᠲᠡᠶ᠂ ᠬᠡᠨ ᠬᠦᠮᠦᠨ ‍ᠢ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠦᠭᠡ ᠪᠡᠷ ᠯᠡ ᠣᠨᠤᠪᠴᠢ ᠲᠠᠶ ᠳᠦᠷᠰᠦᠯᠡᠵᠦ ᠴᠢᠳᠠᠳᠠᠭ᠂ ᠬᠦᠮᠦᠨ ‍ᠦ ᠵᠠᠩ ᠲᠣᠯᠦᠪ ‍ᠢ ᠰᠠᠢᠢᠨ ᠮᠡᠳᠡᠳᠡᠭ ᠬᠦᠮᠦᠨ ᠪᠠᠢᠢᠵᠡᠢ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠳᠤᠷᠭᠤ ᠪᠤᠰᠤ ‍ᠢᠢ ᠦᠯᠦ ᠲᠡᠪᠴᠢᠳᠡᠭ᠂ ᠰᠠᠨᠠᠯ ᠪᠣᠳᠤᠯ ‍ᠢᠢᠠᠨ ᠰᠢᠭᠤᠳ ᠰᠢᠯᠤᠭᠤᠨ ᠢᠯᠡᠷᠬᠡᠢᠢᠯᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠵᠡᠢ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ 1999 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠨᠠᠮᠲᠠᠷ ᠲᠦ ᠪᠠᠨ ᠥᠪᠡᠷ ‍ᠢ ᠪᠡᠨ &amp;quot;ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠬᠡᠦᠬᠡᠳ ᠲᠡᠶ᠂ ᠵᠢᠭᠤᠭᠠᠨ ᠠᠴᠢ ᠵᠢᠭᠡ ᠲᠡᠢ&amp;quot; ᠭᠡᠵᠦ ᠪᠢᠴᠢᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤᠬᠤᠢ᠃&#039;&#039;&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&#039;&#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ‍ᠦᠨ ᠠᠵᠢᠯᠲᠠᠨ ᠠᠯᠧᠻᠰᠧᠶ ᠳᠧᠮᠢᠳᠣᠹ ‍ᠤᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;Алексей Демидов&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠤᠭᠴᠢ ᠶᠦ᠋ᠷᠢᠨ᠍ 1997 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠵᠠᠮ ᠲᠡᠭᠡᠪᠦᠷᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠣᠰᠤᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠷᠵᠤ ᠨᠠᠰᠤ ᠪᠠᠷᠵᠤᠬᠤᠶ· &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠮᠦ ᠡᠴᠡ ᠳᠧᠮᠢᠳᠣᠹ &amp;quot;ᠲᠠ ᠮᠢᠨᠦ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠤᠭᠴᠢ ᠪᠣᠯᠤᠭᠠᠴᠢ&amp;quot; ᠭᠡᠵᠦ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠲᠤ ᠬᠦᠰᠡᠯᠲᠡ ᠲᠠᠯᠪᠢᠵᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠡᠲᠡᠯ ᠥᠭᠡᠳᠡ ᠡᠴᠡ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠨᠠᠰᠤ ᠪᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ 2001 ᠣᠨ ‍ᠤ 02 ᠰᠠᠷ᠎ᠠ ‍ᠢᠢᠨ 28&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==ᠦᠢᠯᠡ ᠬᠡᠷᠡᠭ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠭᠦᠨ ‍ᠢ 1958 ᠣᠨ ‍ᠳᠤ ᠠᠯᠳᠠᠷᠲᠤ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 ᠳᠦ (КБ-11) ᠢᠨ᠍ᠵᠧᠨᠧᠷ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠲᠣᠮᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 ᠱᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠨᠢᠭᠤᠴᠠ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠭ᠎ᠠ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠨᠡ ᠬᠦ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ ‍ᠢ 1946 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠ ᠡ᠊ᠨᠳᠡ  ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ᠠᠩᠬᠠᠨ ‍ᠤ ᠴᠥᠮᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠡᠪᠰᠡᠭ ‍ᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;9 апреля 1946 года создано КБ-11, разработавшее первую советскую атомную бомбу. 2017. Форпост Северо-Запад.  https://forpost-sz.ru/a/2017-04-09/9-aprelya-1946-goda-sozdano-kb-11-razrabotavshee-pervuyu-sovetskuyu-atomnuyu-bombu&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠡᠨᠡ ᠬᠦ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠭ᠎ᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠯᠲᠡ ᠦᠭᠡᠶ ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍‍ᠤᠨ ᠠᠷᠭᠠᠴᠢᠯᠠᠯ ‍ᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ &amp;quot;20 ‍ᠳᠤᠭᠠᠷ ᠬᠡᠯᠲᠡᠰ&amp;quot;ᠲᠦ ᠬᠤᠪᠢᠶᠠᠷᠢᠯᠠᠭᠳᠠᠵᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠥᠨ ᠣᠨ ᠤ ᠨᠠᠮᠤᠷ ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠠᠩᠬᠠᠨ ᠤ ᠲᠥᠬᠥᠭᠡᠷᠦᠮᠵᠢ ᠨᠦᠭᠦᠳ ᠢ ᠲᠤᠷᠰᠢᠬᠤ ᠪᠠᠷ ᠠᠯᠤᠰ ᠬᠣᠯᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠠᠯᠠᠪᠤᠷ ᠲᠤ ᠣᠴᠢᠵᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠪᠠ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠥᠬᠦᠭᠡᠷᠦᠮᠵᠢ ᠶᠢᠨ ᠲᠣᠭᠠᠴᠠᠭᠠᠯᠠᠯ᠂ ᠣᠨᠣᠯ ᠤᠨ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠯᠡᠯ ᠳᠦ ᠲᠠᠯᠪᠢᠭᠳᠠᠭᠰᠠᠨ ᠥᠨᠳᠦᠷ ᠱᠠᠭᠠᠷᠳᠠᠯᠭ᠎ᠠ᠂ ᠠᠯᠤᠰ ᠬᠣᠯᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠠᠯᠠᠪᠤᠷ ᠲᠤ ᠬᠡᠷᠡᠭᠵᠢᠭᠦᠯᠬᠦ ᠨᠠᠷᠢᠨ ᠲᠥᠪᠡᠭᠲᠡᠢ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ ᠤᠳ ᠲᠤ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠦᠬᠦᠢ ᠯᠠ ᠡᠷᠴᠢ ᠬᠦᠴᠦ᠂ ᠤᠷ᠎ᠠ ᠴᠢᠳᠠᠪᠤᠷᠢ ᠪᠠᠨ ᠳᠠᠶ᠋ᠢᠴᠢᠯᠠᠨ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠶ᠋ᠢᠨ᠎ᠠ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ 1972 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠳᠡᠳ᠋ ᠡᠷᠳᠡᠮᠲᠡᠨ ‍ᠦ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠠᠵᠤ᠂ 1980 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠯᠠᠪᠣᠷᠠᠲ᠋ᠣᠷᠶ ‍ᠢᠢᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;laboratory&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠳᠠᠷᠤᠭ᠎ᠠ ᠪᠣᠯᠵᠡᠶ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠯ ‍ᠦᠳ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠪᠣᠲᠶ&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠧᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;div style=&amp;quot;writing-mode: horizontal-tb; &amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;References/&amp;gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A7%E1%A0%AF%E1%A0%B8%E1%A0%A7%E1%A0%B7%E1%A0%A3%E1%A0%B9%E1%A0%82_%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%A8%E1%A0%A3%E1%A0%AF%E1%A0%B3%E1%A0%8B_%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AE%E1%A0%A0%E1%A0%B6%E1%A0%A7%E1%A0%B8%E1%A0%A2%E1%A0%B4&amp;diff=2773</id>
		<title>ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ᠂ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A7%E1%A0%AF%E1%A0%B8%E1%A0%A7%E1%A0%B7%E1%A0%A3%E1%A0%B9%E1%A0%82_%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%A8%E1%A0%A3%E1%A0%AF%E1%A0%B3%E1%A0%8B_%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AE%E1%A0%A0%E1%A0%B6%E1%A0%A7%E1%A0%B8%E1%A0%A2%E1%A0%B4&amp;diff=2773"/>
		<updated>2021-10-20T01:48:57Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Edit&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;max-height: 80vh; writing-mode: vertical-lr; font-family: &#039;Noto Sans Mongolian&#039;&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
=ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ=&lt;br /&gt;
{{Infobox Researcher&lt;br /&gt;
|name=ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠷᠤᠰ ᠶ᠋ᠢᠠᠷ᠄ Арнольд Бадмаевич Сельверов&amp;lt;br&amp;gt;{{Horizontal}}[[File:Selveroff_Arnold_Badmayevich.jpg|thumb|{{Mongolian}}ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ &amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ]]{{Z}}&lt;br /&gt;
|birthdate=&amp;lt;b&amp;gt;1934&amp;lt;/b&amp;gt; ᠣᠨ ‍ᠤ &amp;lt;b&amp;gt;11&amp;lt;/b&amp;gt; ᠰᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠶ᠋ᠢᠨ &amp;lt;b&amp;gt;09&amp;lt;/b&amp;gt;&lt;br /&gt;
|birthplace=ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ&lt;br /&gt;
|yearsactive=1958 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ&lt;br /&gt;
|fields=ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ&lt;br /&gt;
|contributions= ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠯᠲᠡ ᠦᠭᠡᠶ ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠠᠷᠭ᠎ᠠ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ‍ᠳᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ᠂ &amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠧᠮᠢᠫᠠᠯᠠᠲ᠋ᠢᠨ᠍ᠰᠻ (Семипалатинск)᠂ ᠰᠢᠨ᠎ᠡ᠋ ᠭᠠᠵᠠᠷ (Новая Земля) ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ 76 ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;Сельверов Арнольд Бадмаевич (19 ноября 1934 – 28 февраля 2001) лауреат Государственной премии СССР http://niznov-nekropol.ucoz.ru/index/selverov_a_b/0-2260&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
|education=ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ ᠬᠣᠲᠠ ‍ᠳᠤ ᠶᠡᠷᠦᠩᠬᠡᠶ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ (1952 ᠋ᠣᠨ ᠋‍ᠳᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ)&amp;lt;br&amp;gt;ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ-ᠲᠧᠻᠨᠢᠭ ‍ᠦᠨ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ (1958 ᠋ᠣᠨ ᠋‍ᠳᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ)&lt;br /&gt;
|institutions= ᠪᠦᠬᠦ ᠣᠷᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ‍ᠳᠡᠬᠢ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 (КБ-11)&lt;br /&gt;
|awards= ᠯᠧᠨᠢᠨ ‍ᠦ ᠨᠡᠷᠡᠮᠵᠢᠲᠦ ᠱᠠᠩᠨᠠᠯ (1969)  &amp;lt;br&amp;gt;ᠵᠥᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠲᠥᠷᠦ ‍ᠢᠢᠨ ᠱᠠᠩᠨᠠᠯ (1969᠂ 1977᠂ 1985)  &amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠥᠳᠡᠯᠮᠦᠷᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠠᠪᠢᠶᠠᠨ ‍ᠤ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠲᠤᠭ ‍ᠤᠨ ᠣᠳᠤᠨ (1986)&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot;&amp;gt; А.А.Демидов. 23.11.2019 Один из первых «НЦР-щиков» (К 85-летию А. Б. Сельверова) http://sarpust.ru/2019/11/odin-iz-pervyh-ntsr-shhikov-k-85-letiyu-a-b-selverova&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
|country=ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ&lt;br /&gt;
|degrees=&lt;br /&gt;
ᠹᠢᠽᠢᠻ-ᠮᠠᠲ᠋ᠾᠧᠮᠠᠲᠢᠭ᠌ ‍ᠤᠨ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠳᠡᠳ᠋ ᠡᠷᠳᠡᠮᠲᠡᠨ (1972) &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠨᠠᠮᠲᠠᠷ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ 1934 ᠣᠨ ‍ᠤ 11 ᠰᠠᠷ᠎ ‍ᠢᠢᠨ 09 ᠳ᠋ᠦ ᠠᠯᠪᠠᠨ ᠬᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠡᠷ ᠪᠦᠯ ‍ᠳᠦ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠵᠦᠬᠦᠶ᠃ ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt; ᠬᠣᠲᠠᠨ ‍ᠠ᠋ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠭᠰᠡᠨ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;  ᠬᠣᠲᠠᠨ ‍ᠠ᠋ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠭᠰᠡᠨ ᠲᠠᠯᠠ ᠪᠠᠷ ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠵᠥᠷᠢᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠢᠨᠦ ᠪᠠᠳᠮᠠ ᠪᠦᠲᠲᠾᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ&amp;lt;ref&amp;gt;Geni https://www.geni.com/people/%D0%91%D0%B0%D0%B4%D0%BC%D0%B0-%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2/6000000007242359072&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;sup&amp;gt;Бадма Буддич Сельверов&amp;lt;/sup&amp;gt;᠂ ᠡᠬᠡ ᠢᠨᠦ ᠰᠢᠷᠧᠨᠠ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠸᠠ (ᠱᠠᠮᠪᠤᠶᠧᠸᠠ)&amp;lt;ref&amp;gt;Geni https://www.geni.com/people/%D0%A1%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B0-%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0/6000000007242624641?through=6000000007242359072&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;sup&amp;gt;Сирена Сельверова (Шамбуева)&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠠᠵᠡᠶ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠶᠡᠷᠦᠩᠬᠡᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ ‍ᠢᠢ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ 1952 ᠣᠨ ‍ᠳᠤ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ ᠬᠣᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ - ᠲᠡᠻᠨᠢᠭ ‍ᠦᠨ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠶ ‍‍‍ᠢᠢ ᠹᠢᠽᠢᠻᠴᠢ - ᠢᠨ᠍ᠵᠧᠨᠧᠷ ᠮᠡᠷᠭᠡᠵᠢᠯ᠂ ᠲᠧᠷᠮᠣᠳᠢᠨᠠᠮᠢᠻ ᠮᠡᠷᠭᠡᠰᠢᠯ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠲᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠭᠰᠡᠨ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠨᠠᠰᠤ ᠪᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ 2001 ᠣᠨ ‍ᠤ 02 ᠰᠠᠷ᠎ᠠ ‍ᠢᠢᠨ 28&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==ᠦᠢᠯᠡ ᠬᠡᠷᠡᠭ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠭᠦᠨ ‍ᠢ 1958 ᠣᠨ ‍ᠳᠤ ᠠᠯᠳᠠᠷᠲᠤ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 ᠳᠦ (КБ-11) ᠢᠨ᠍ᠵᠧᠨᠧᠷ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠲᠣᠮᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 ᠱᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠨᠢᠭᠤᠴᠠ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠭ᠎ᠠ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠨᠡ ᠬᠦ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ ‍ᠢ 1946 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠ ᠡ᠊ᠨᠳᠡ  ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ᠠᠩᠬᠠᠨ ‍ᠤ ᠴᠥᠮᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠡᠪᠰᠡᠭ ‍ᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;9 апреля 1946 года создано КБ-11, разработавшее первую советскую атомную бомбу. 2017. Форпост Северо-Запад.  https://forpost-sz.ru/a/2017-04-09/9-aprelya-1946-goda-sozdano-kb-11-razrabotavshee-pervuyu-sovetskuyu-atomnuyu-bombu&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠡᠨᠡ ᠬᠦ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠭ᠎ᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠯᠲᠡ ᠦᠭᠡᠶ ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍‍ᠤᠨ ᠠᠷᠭᠠᠴᠢᠯᠠᠯ ‍ᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ &amp;quot;20 ‍ᠳᠤᠭᠠᠷ ᠬᠡᠯᠲᠡᠰ&amp;quot;ᠲᠦ ᠬᠤᠪᠢᠶᠠᠷᠢᠯᠠᠭᠳᠠᠵᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠥᠨ ᠣᠨ ᠤ ᠨᠠᠮᠤᠷ ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠠᠩᠬᠠᠨ ᠤ ᠲᠥᠬᠥᠭᠡᠷᠦᠮᠵᠢ ᠨᠦᠭᠦᠳ ᠢ ᠲᠤᠷᠰᠢᠬᠤ ᠪᠠᠷ ᠠᠯᠤᠰ ᠬᠣᠯᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠠᠯᠠᠪᠤᠷ ᠲᠤ ᠣᠴᠢᠵᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠪᠠ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠥᠬᠦᠭᠡᠷᠦᠮᠵᠢ ᠶᠢᠨ ᠲᠣᠭᠠᠴᠠᠭᠠᠯᠠᠯ᠂ ᠣᠨᠣᠯ ᠤᠨ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠯᠡᠯ ᠳᠦ ᠲᠠᠯᠪᠢᠭᠳᠠᠭᠰᠠᠨ ᠥᠨᠳᠦᠷ ᠱᠠᠭᠠᠷᠳᠠᠯᠭ᠎ᠠ᠂ ᠠᠯᠤᠰ ᠬᠣᠯᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠠᠯᠠᠪᠤᠷ ᠲᠤ ᠬᠡᠷᠡᠭᠵᠢᠭᠦᠯᠬᠦ ᠨᠠᠷᠢᠨ ᠲᠥᠪᠡᠭᠲᠡᠢ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ ᠤᠳ ᠲᠤ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠦᠬᠦᠢ ᠯᠠ ᠡᠷᠴᠢ ᠬᠦᠴᠦ᠂ ᠤᠷ᠎ᠠ ᠴᠢᠳᠠᠪᠤᠷᠢ ᠪᠠᠨ ᠳᠠᠶ᠋ᠢᠴᠢᠯᠠᠨ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠶ᠋ᠢᠨ᠎ᠠ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ 1972 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠳᠡᠳ᠋ ᠡᠷᠳᠡᠮᠲᠡᠨ ‍ᠦ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠠᠵᠤ᠂ 1980 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠯᠠᠪᠣᠷᠠᠲ᠋ᠣᠷᠶ ‍ᠢᠢᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;laboratory&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠳᠠᠷᠤᠭ᠎ᠠ ᠪᠣᠯᠵᠡᠶ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠯ ‍ᠦᠳ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠪᠣᠲᠶ&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠧᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;div style=&amp;quot;writing-mode: horizontal-tb; &amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;References/&amp;gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A7%E1%A0%AF%E1%A0%B8%E1%A0%A7%E1%A0%B7%E1%A0%A3%E1%A0%B9%E1%A0%82_%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%A8%E1%A0%A3%E1%A0%AF%E1%A0%B3%E1%A0%8B_%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AE%E1%A0%A0%E1%A0%B6%E1%A0%A7%E1%A0%B8%E1%A0%A2%E1%A0%B4&amp;diff=2771</id>
		<title>ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ᠂ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A7%E1%A0%AF%E1%A0%B8%E1%A0%A7%E1%A0%B7%E1%A0%A3%E1%A0%B9%E1%A0%82_%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%A8%E1%A0%A3%E1%A0%AF%E1%A0%B3%E1%A0%8B_%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AE%E1%A0%A0%E1%A0%B6%E1%A0%A7%E1%A0%B8%E1%A0%A2%E1%A0%B4&amp;diff=2771"/>
		<updated>2021-10-20T01:45:27Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Edit&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;max-height: 80vh; writing-mode: vertical-lr; font-family: &#039;Noto Sans Mongolian&#039;&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
=ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ=&lt;br /&gt;
{{Infobox Researcher&lt;br /&gt;
|name=ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠷᠤᠰ ᠶ᠋ᠢᠠᠷ᠄ Арнольд Бадмаевич Сельверов&amp;lt;br&amp;gt;{{Horizontal}}[[File:Selveroff_Arnold_Badmayevich.jpg|thumb|{{Mongolian}}ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ &amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ]]{{Z}}&lt;br /&gt;
|birthdate=&amp;lt;b&amp;gt;1934&amp;lt;/b&amp;gt; ᠣᠨ ‍ᠤ &amp;lt;b&amp;gt;11&amp;lt;/b&amp;gt; ᠰᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠶ᠋ᠢᠨ &amp;lt;b&amp;gt;09&amp;lt;/b&amp;gt;&lt;br /&gt;
|birthplace=ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ&lt;br /&gt;
|yearsactive=1958 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ&lt;br /&gt;
|fields=ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ&lt;br /&gt;
|contributions= ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠯᠲᠡ ᠦᠭᠡᠶ ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠠᠷᠭ᠎ᠠ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ‍ᠳᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ᠂ &amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠧᠮᠢᠫᠠᠯᠠᠲ᠋ᠢᠨ᠍ᠰᠻ (Семипалатинск)᠂ ᠰᠢᠨ᠎ᠡ᠋ ᠭᠠᠵᠠᠷ (Новая Земля) ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ 76 ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;Сельверов Арнольд Бадмаевич (19 ноября 1934 – 28 февраля 2001) лауреат Государственной премии СССР http://niznov-nekropol.ucoz.ru/index/selverov_a_b/0-2260&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
|education=ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ ᠬᠣᠲᠠ ‍ᠳᠤ ᠶᠡᠷᠦᠩᠬᠡᠶ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ (1952 ᠋ᠣᠨ ᠋‍ᠳᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ)&amp;lt;br&amp;gt;ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ-ᠲᠧᠻᠨᠢᠭ ‍ᠦᠨ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ (1958 ᠋ᠣᠨ ᠋‍ᠳᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ)&lt;br /&gt;
|institutions= ᠪᠦᠬᠦ ᠣᠷᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ‍ᠳᠡᠬᠢ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 (КБ-11)&lt;br /&gt;
|awards= ᠯᠧᠨᠢᠨ ‍ᠦ ᠨᠡᠷᠡᠮᠵᠢᠲᠦ ᠱᠠᠩᠨᠠᠯ (1969)  &amp;lt;br&amp;gt;ᠵᠥᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠲᠥᠷᠦ ‍ᠢᠢᠨ ᠱᠠᠩᠨᠠᠯ (1969᠂ 1977᠂ 1985)  &amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠥᠳᠡᠯᠮᠦᠷᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠠᠪᠢᠶᠠᠨ ‍ᠤ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠲᠤᠭ ‍ᠤᠨ ᠣᠳᠤᠨ (1986)&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot;&amp;gt; А.А.Демидов. 23.11.2019 Один из первых «НЦР-щиков» (К 85-летию А. Б. Сельверова) http://sarpust.ru/2019/11/odin-iz-pervyh-ntsr-shhikov-k-85-letiyu-a-b-selverova&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
|country=ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ&lt;br /&gt;
|degrees=&lt;br /&gt;
ᠹᠢᠽᠢᠻ-ᠮᠠᠲ᠋ᠾᠧᠮᠠᠲᠢᠭ᠌ ‍ᠤᠨ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠳᠡᠳ᠋ ᠡᠷᠳᠡᠮᠲᠡᠨ (1972) &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠨᠠᠮᠲᠠᠷ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ 1934 ᠣᠨ ‍ᠤ 11 ᠰᠠᠷ᠎ ‍ᠢᠢᠨ 09 ᠳ᠋ᠦ ᠠᠯᠪᠠᠨ ᠬᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠡᠷ ᠪᠦᠯ ‍ᠳᠦ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠵᠦᠬᠦᠶ᠃ ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt; ᠬᠣᠲᠠᠨ ‍ᠠ᠋ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠭᠰᠡᠨ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;  ᠬᠣᠲᠠᠨ ‍ᠠ᠋ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠭᠰᠡᠨ ᠲᠠᠯᠠ ᠪᠠᠷ ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠵᠥᠷᠢᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠢᠨᠦ ᠪᠠᠳᠮᠠ ᠪᠦᠲᠲᠾᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ&amp;lt;ref&amp;gt;Geni https://www.geni.com/people/%D0%91%D0%B0%D0%B4%D0%BC%D0%B0-%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2/6000000007242359072&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;sup&amp;gt;Бадма Буддич Сельверов&amp;lt;/sup&amp;gt;᠂ ᠡᠬᠡ ᠢᠨᠦ ᠰᠢᠷᠧᠨᠠ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠸᠠ (ᠱᠠᠮᠪᠤᠶᠧᠸᠠ)&amp;lt;ref&amp;gt;Geni https://www.geni.com/people/%D0%A1%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B0-%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0/6000000007242624641?through=6000000007242359072&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;sup&amp;gt;Сирена Сельверова (Шамбуева)&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠠᠵᠡᠶ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠶᠡᠷᠦᠩᠬᠡᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ ‍ᠢᠢ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ 1952 ᠣᠨ ‍ᠳᠤ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ ᠬᠣᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ - ᠲᠡᠻᠨᠢᠭ ‍ᠦᠨ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠶ ‍‍‍ᠢᠢ ᠹᠢᠽᠢᠻᠴᠢ - ᠢᠨ᠍ᠵᠧᠨᠧᠷ ᠮᠡᠷᠭᠡᠵᠢᠯ᠂ ᠲᠧᠷᠮᠣᠳᠢᠨᠠᠮᠢᠻ ᠮᠡᠷᠭᠡᠰᠢᠯ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠲᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠭᠰᠡᠨ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠨᠠᠰᠤ ᠪᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ 2001 ᠣᠨ ‍ᠤ 02 ᠰᠠᠷ᠎ᠠ ‍ᠢᠢᠨ 28&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==ᠦᠢᠯᠡ ᠬᠡᠷᠡᠭ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠭᠦᠨ ‍ᠢ 1958 ᠣᠨ ‍ᠳᠤ ᠠᠯᠳᠠᠷᠲᠤ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 ᠳᠦ (КБ-11) ᠢᠨ᠍ᠵᠧᠨᠧᠷ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠲᠣᠮᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 ᠱᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠨᠢᠭᠤᠴᠠ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠭ᠎ᠠ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠨᠡ ᠬᠦ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ ‍ᠢ 1946 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠ ᠡ᠊ᠨᠳᠡ  ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ᠠᠩᠬᠠᠨ ‍ᠤ ᠴᠥᠮᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠡᠪᠰᠡᠭ ‍ᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;9 апреля 1946 года создано КБ-11, разработавшее первую советскую атомную бомбу. 2017. Форпост Северо-Запад.  https://forpost-sz.ru/a/2017-04-09/9-aprelya-1946-goda-sozdano-kb-11-razrabotavshee-pervuyu-sovetskuyu-atomnuyu-bombu&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠡᠨᠡ ᠬᠦ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠭ᠎ᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠯᠲᠡ ᠦᠭᠡᠶ ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍‍ᠤᠨ ᠠᠷᠭᠠᠴᠢᠯᠠᠯ ‍ᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ &amp;quot;20 ‍ᠳᠤᠭᠠᠷ ᠬᠡᠯᠲᠡᠰ&amp;quot;ᠲᠦ ᠬᠤᠪᠢᠶᠠᠷᠢᠯᠠᠭᠳᠠᠵᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠥᠨ ᠣᠨ ᠤ ᠨᠠᠮᠤᠷ ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠠᠩᠬᠠᠨ ᠤ ᠲᠥᠬᠥᠭᠡᠷᠦᠮᠵᠢ ᠨᠦᠭᠦᠳ ᠢ ᠲᠤᠷᠰᠢᠬᠤ ᠪᠠᠷ ᠠᠯᠤᠰ ᠬᠣᠯᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠠᠯᠠᠪᠤᠷ ᠲᠤ ᠣᠴᠢᠵᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠪᠠ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠥᠬᠦᠭᠡᠷᠦᠮᠵᠢ ᠶᠢᠨ ᠲᠣᠭᠠᠴᠠᠭᠠᠯᠠᠯ᠂ ᠣᠨᠣᠯ ᠤᠨ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠯᠡᠯ ᠳᠦ ᠲᠠᠯᠪᠢᠭᠳᠠᠭᠰᠠᠨ ᠥᠨᠳᠦᠷ ᠱᠠᠭᠠᠷᠳᠠᠯᠭ᠎ᠠ᠂ ᠠᠯᠤᠰ ᠬᠣᠯᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠠᠯᠠᠪᠤᠷ ᠲᠤ ᠬᠡᠷᠡᠭᠵᠢᠭᠦᠯᠬᠦ ᠨᠠᠷᠢᠨ ᠲᠥᠪᠡᠭᠲᠡᠢ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ ᠤᠳ ᠲᠤ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠦᠬᠦᠢ ᠯᠠ ᠡᠷᠴᠢ ᠬᠦᠴᠦ᠂ ᠤᠷ᠎ᠠ ᠴᠢᠳᠠᠪᠤᠷᠢ ᠪᠠᠨ ᠳᠠᠶ᠋ᠢᠴᠢᠯᠠᠨ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠶ᠋ᠢᠨ᠎ᠠ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ 1972 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠳᠡᠳ᠋ ᠡᠷᠳᠡᠮᠲᠡᠨ ‍ᠦ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠠᠵᠤ᠂ 1980 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠯᠠᠪᠣᠷᠠᠲ᠋ᠣᠷᠶ ‍ᠢᠢᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;laboratory&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠳᠠᠷᠤᠭ᠎ᠠ ᠪᠣᠯᠵᠡᠶ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠯ ‍ᠦᠳ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠧᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;div style=&amp;quot;writing-mode: horizontal-tb; &amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;References/&amp;gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A7%E1%A0%AF%E1%A0%B8%E1%A0%A7%E1%A0%B7%E1%A0%A3%E1%A0%B9%E1%A0%82_%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%A8%E1%A0%A3%E1%A0%AF%E1%A0%B3%E1%A0%8B_%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AE%E1%A0%A0%E1%A0%B6%E1%A0%A7%E1%A0%B8%E1%A0%A2%E1%A0%B4&amp;diff=2770</id>
		<title>ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ᠂ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A7%E1%A0%AF%E1%A0%B8%E1%A0%A7%E1%A0%B7%E1%A0%A3%E1%A0%B9%E1%A0%82_%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%A8%E1%A0%A3%E1%A0%AF%E1%A0%B3%E1%A0%8B_%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AE%E1%A0%A0%E1%A0%B6%E1%A0%A7%E1%A0%B8%E1%A0%A2%E1%A0%B4&amp;diff=2770"/>
		<updated>2021-10-15T11:17:55Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Edit&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;max-height: 80vh; writing-mode: vertical-lr; font-family: &#039;Noto Sans Mongolian&#039;&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
=ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ=&lt;br /&gt;
{{Infobox Researcher&lt;br /&gt;
|name=ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠷᠤᠰ ᠶ᠋ᠢᠠᠷ᠄ Арнольд Бадмаевич Сельверов&amp;lt;br&amp;gt;{{Horizontal}}[[File:Selveroff_Arnold_Badmayevich.jpg|thumb|{{Mongolian}}ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ &amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ]]{{Z}}&lt;br /&gt;
|birthdate=&amp;lt;b&amp;gt;1934&amp;lt;/b&amp;gt; ᠣᠨ ‍ᠤ &amp;lt;b&amp;gt;11&amp;lt;/b&amp;gt; ᠰᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠶ᠋ᠢᠨ &amp;lt;b&amp;gt;09&amp;lt;/b&amp;gt;&lt;br /&gt;
|birthplace=ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ&lt;br /&gt;
|yearsactive=1958 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ&lt;br /&gt;
|fields=ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ&lt;br /&gt;
|contributions= ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠯᠲᠡ ᠦᠭᠡᠶ ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠠᠷᠭ᠎ᠠ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ‍ᠳᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ᠂ &amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠧᠮᠢᠫᠠᠯᠠᠲ᠋ᠢᠨ᠍ᠰᠻ (Семипалатинск)᠂ ᠰᠢᠨ᠎ᠡ᠋ ᠭᠠᠵᠠᠷ (Новая Земля) ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ 76 ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;Сельверов Арнольд Бадмаевич (19 ноября 1934 – 28 февраля 2001) лауреат Государственной премии СССР http://niznov-nekropol.ucoz.ru/index/selverov_a_b/0-2260&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
|education=ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ ᠬᠣᠲᠠ ‍ᠳᠤ ᠶᠡᠷᠦᠩᠬᠡᠶ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ (1952 ᠋ᠣᠨ ᠋‍ᠳᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ)&amp;lt;br&amp;gt;ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ-ᠲᠧᠻᠨᠢᠭ ‍ᠦᠨ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ (1958 ᠋ᠣᠨ ᠋‍ᠳᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ)&lt;br /&gt;
|institutions= ᠪᠦᠬᠦ ᠣᠷᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ‍ᠳᠡᠬᠢ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 (КБ-11)&lt;br /&gt;
|awards= ᠯᠧᠨᠢᠨ ‍ᠦ ᠨᠡᠷᠡᠮᠵᠢᠲᠦ ᠱᠠᠩᠨᠠᠯ (1969)  &amp;lt;br&amp;gt;ᠵᠥᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠲᠥᠷᠦ ‍ᠢᠢᠨ ᠱᠠᠩᠨᠠᠯ (1969᠂ 1977᠂ 1985)  &amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠥᠳᠡᠯᠮᠦᠷᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠠᠪᠢᠶᠠᠨ ‍ᠤ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠲᠤᠭ ‍ᠤᠨ ᠣᠳᠤᠨ (1986)&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot;&amp;gt; А.А.Демидов. 23.11.2019 Один из первых «НЦР-щиков» (К 85-летию А. Б. Сельверова) http://sarpust.ru/2019/11/odin-iz-pervyh-ntsr-shhikov-k-85-letiyu-a-b-selverova&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
|country=ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ&lt;br /&gt;
|degrees=&lt;br /&gt;
ᠹᠢᠽᠢᠻ-ᠮᠠᠲ᠋ᠾᠧᠮᠠᠲᠢᠭ᠌ ‍ᠤᠨ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠳᠡᠳ᠋ ᠡᠷᠳᠡᠮᠲᠡᠨ (1972) &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠨᠠᠮᠲᠠᠷ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ 1934 ᠣᠨ ‍ᠤ 11 ᠰᠠᠷ᠎ ‍ᠢᠢᠨ 09 ᠳ᠋ᠦ ᠠᠯᠪᠠᠨ ᠬᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠡᠷ ᠪᠦᠯ ‍ᠳᠦ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠵᠦᠬᠦᠶ᠃ ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt; ᠬᠣᠲᠠᠨ ‍ᠠ᠋ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠭᠰᠡᠨ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;  ᠬᠣᠲᠠᠨ ‍ᠠ᠋ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠭᠰᠡᠨ ᠲᠠᠯᠠ ᠪᠠᠷ ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠵᠥᠷᠢᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠢᠨᠦ ᠪᠠᠳᠮᠠ ᠪᠦᠲᠲᠾᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ&amp;lt;ref&amp;gt;Geni https://www.geni.com/people/%D0%91%D0%B0%D0%B4%D0%BC%D0%B0-%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2/6000000007242359072&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;sup&amp;gt;Бадма Буддич Сельверов&amp;lt;/sup&amp;gt;᠂ ᠡᠬᠡ ᠢᠨᠦ ᠰᠢᠷᠧᠨᠠ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠸᠠ (ᠱᠠᠮᠪᠤᠶᠧᠸᠠ)&amp;lt;ref&amp;gt;Geni https://www.geni.com/people/%D0%A1%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B0-%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0/6000000007242624641?through=6000000007242359072&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;sup&amp;gt;Сирена Сельверова (Шамбуева)&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠠᠵᠡᠶ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠶᠡᠷᠦᠩᠬᠡᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ ‍ᠢᠢ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ 1952 ᠣᠨ ‍ᠳᠤ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ ᠬᠣᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ - ᠲᠡᠻᠨᠢᠭ ‍ᠦᠨ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠶ ‍‍‍ᠢᠢ ᠹᠢᠽᠢᠻᠴᠢ - ᠢᠨ᠍ᠵᠧᠨᠧᠷ ᠮᠡᠷᠭᠡᠵᠢᠯ᠂ ᠲᠧᠷᠮᠣᠳᠢᠨᠠᠮᠢᠻ ᠮᠡᠷᠭᠡᠰᠢᠯ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠲᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠭᠰᠡᠨ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠨᠠᠰᠤ ᠪᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ 2001 ᠣᠨ ‍ᠤ 02 ᠰᠠᠷ᠎ᠠ ‍ᠢᠢᠨ 28&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==ᠦᠢᠯᠡ ᠬᠡᠷᠡᠭ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠭᠦᠨ ‍ᠢ 1958 ᠣᠨ ‍ᠳᠤ ᠠᠯᠳᠠᠷᠲᠤ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 ᠳᠦ (КБ-11) ᠢᠨ᠍ᠵᠧᠨᠧᠷ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠲᠣᠮᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 ᠱᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠨᠢᠭᠤᠴᠠ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠭ᠎ᠠ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠨᠡ ᠬᠦ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ ‍ᠢ 1946 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠ ᠡ᠊ᠨᠳᠡ  ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ᠠᠩᠬᠠᠨ ‍ᠤ ᠴᠥᠮᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠡᠪᠰᠡᠭ ‍ᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;9 апреля 1946 года создано КБ-11, разработавшее первую советскую атомную бомбу. 2017. Форпост Северо-Запад.  https://forpost-sz.ru/a/2017-04-09/9-aprelya-1946-goda-sozdano-kb-11-razrabotavshee-pervuyu-sovetskuyu-atomnuyu-bombu&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ ᠡᠨᠡ ᠬᠦ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠭ᠎ᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠯᠲᠡ ᠦᠭᠡᠶ ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍‍ᠤᠨ ᠠᠷᠭᠠᠴᠢᠯᠠᠯ ‍ᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ &amp;quot;20 ‍ᠳᠤᠭᠠᠷ ᠬᠡᠯᠲᠡᠰ&amp;quot;ᠲᠦ ᠬᠤᠪᠢᠶᠠᠷᠢᠯᠠᠭᠳᠠᠵᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠥᠨ ᠣᠨ ᠤ ᠨᠠᠮᠤᠷ ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠠᠩᠬᠠᠨ ᠤ ᠲᠥᠬᠥᠭᠡᠷᠦᠮᠵᠢ ᠨᠦᠭᠦᠳ ᠢ ᠲᠤᠷᠰᠢᠬᠤ ᠪᠠᠷ ᠠᠯᠤᠰ ᠬᠣᠯᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠠᠯᠠᠪᠤᠷ ᠲᠤ ᠣᠴᠢᠵᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠪᠠ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠥᠬᠦᠭᠡᠷᠦᠮᠵᠢ ᠶᠢᠨ ᠲᠣᠭᠠᠴᠠᠭᠠᠯᠠᠯ᠂ ᠣᠨᠣᠯ ᠤᠨ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠯᠡᠯ ᠳᠦ ᠲᠠᠯᠪᠢᠭᠳᠠᠭᠰᠠᠨ ᠥᠨᠳᠦᠷ ᠱᠠᠭᠠᠷᠳᠠᠯᠭ᠎ᠠ᠂ ᠠᠯᠤᠰ ᠬᠣᠯᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠶᠢᠨ ᠲᠠᠯᠠᠪᠤᠷ ᠲᠤ ᠬᠡᠷᠡᠭᠵᠢᠭᠦᠯᠬᠦ ᠨᠠᠷᠢᠨ ᠲᠥᠪᠡᠭᠲᠡᠢ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ ᠤᠳ ᠲᠤ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠦᠬᠦᠢ ᠯᠠ ᠡᠷᠴᠢ ᠬᠦᠴᠦ᠂ ᠤᠷ᠎ᠠ ᠴᠢᠳᠠᠪᠤᠷᠢ ᠪᠠᠨ ᠳᠠᠶ᠋ᠢᠴᠢᠯᠠᠨ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠶ᠋ᠢᠨ᠎ᠠ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ 1972 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠳᠡᠳ᠋ ᠡᠷᠳᠡᠮᠲᠡᠨ ‍ᠦ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠠᠵᠤ᠂ 1980 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠯᠠᠪᠣᠷᠠᠲ᠋ᠣᠷᠶ ‍ᠢᠢᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;laboratory&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠳᠠᠷᠤᠭ᠎ᠠ ᠪᠣᠯᠵᠡᠶ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠧᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;div style=&amp;quot;writing-mode: horizontal-tb; &amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;References/&amp;gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A7%E1%A0%AF%E1%A0%B8%E1%A0%A7%E1%A0%B7%E1%A0%A3%E1%A0%B9%E1%A0%82_%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%A8%E1%A0%A3%E1%A0%AF%E1%A0%B3%E1%A0%8B_%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AE%E1%A0%A0%E1%A0%B6%E1%A0%A7%E1%A0%B8%E1%A0%A2%E1%A0%B4&amp;diff=2769</id>
		<title>ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ᠂ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A7%E1%A0%AF%E1%A0%B8%E1%A0%A7%E1%A0%B7%E1%A0%A3%E1%A0%B9%E1%A0%82_%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%A8%E1%A0%A3%E1%A0%AF%E1%A0%B3%E1%A0%8B_%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AE%E1%A0%A0%E1%A0%B6%E1%A0%A7%E1%A0%B8%E1%A0%A2%E1%A0%B4&amp;diff=2769"/>
		<updated>2021-10-15T01:48:35Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Link&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;max-height: 80vh; writing-mode: vertical-lr; font-family: &#039;Noto Sans Mongolian&#039;&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
=ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ=&lt;br /&gt;
{{Infobox Researcher&lt;br /&gt;
|name=ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠷᠤᠰ ᠶ᠋ᠢᠠᠷ᠄ Арнольд Бадмаевич Сельверов&amp;lt;br&amp;gt;{{Horizontal}}[[File:Selveroff_Arnold_Badmayevich.jpg|thumb|{{Mongolian}}ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ &amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ]]{{Z}}&lt;br /&gt;
|birthdate=&amp;lt;b&amp;gt;1934&amp;lt;/b&amp;gt; ᠣᠨ ‍ᠤ &amp;lt;b&amp;gt;11&amp;lt;/b&amp;gt; ᠰᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠶ᠋ᠢᠨ &amp;lt;b&amp;gt;09&amp;lt;/b&amp;gt;&lt;br /&gt;
|birthplace=ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ&lt;br /&gt;
|yearsactive=1958 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ&lt;br /&gt;
|fields=ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ&lt;br /&gt;
|contributions= ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠯᠲᠡ ᠦᠭᠡᠶ ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠠᠷᠭ᠎ᠠ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ‍ᠳᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ᠂ &amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠧᠮᠢᠫᠠᠯᠠᠲ᠋ᠢᠨ᠍ᠰᠻ (Семипалатинск)᠂ ᠰᠢᠨ᠎ᠡ᠋ ᠭᠠᠵᠠᠷ (Новая Земля) ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ 76 ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;Сельверов Арнольд Бадмаевич (19 ноября 1934 – 28 февраля 2001) лауреат Государственной премии СССР http://niznov-nekropol.ucoz.ru/index/selverov_a_b/0-2260&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
|education=ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ ᠬᠣᠲᠠ ‍ᠳᠤ ᠶᠡᠷᠦᠩᠬᠡᠶ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ (1952 ᠋ᠣᠨ ᠋‍ᠳᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ)&amp;lt;br&amp;gt;ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ-ᠲᠧᠻᠨᠢᠭ ‍ᠦᠨ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ (1958 ᠋ᠣᠨ ᠋‍ᠳᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ)&lt;br /&gt;
|institutions= ᠪᠦᠬᠦ ᠣᠷᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ‍ᠳᠡᠬᠢ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 (КБ-11)&lt;br /&gt;
|awards= ᠯᠧᠨᠢᠨ ‍ᠦ ᠨᠡᠷᠡᠮᠵᠢᠲᠦ ᠱᠠᠩᠨᠠᠯ (1969)  &amp;lt;br&amp;gt;ᠵᠥᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠲᠥᠷᠦ ‍ᠢᠢᠨ ᠱᠠᠩᠨᠠᠯ (1969᠂ 1977᠂ 1985)  &amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠥᠳᠡᠯᠮᠦᠷᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠠᠪᠢᠶᠠᠨ ‍ᠤ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠲᠤᠭ ‍ᠤᠨ ᠣᠳᠤᠨ (1986)&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot;&amp;gt; А.А.Демидов. 23.11.2019 Один из первых «НЦР-щиков» (К 85-летию А. Б. Сельверова) http://sarpust.ru/2019/11/odin-iz-pervyh-ntsr-shhikov-k-85-letiyu-a-b-selverova&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
|country=ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ&lt;br /&gt;
|degrees=&lt;br /&gt;
ᠹᠢᠽᠢᠻ-ᠮᠠᠲ᠋ᠾᠧᠮᠠᠲᠢᠭ᠌ ‍ᠤᠨ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠳᠡᠳ᠋ ᠡᠷᠳᠡᠮᠲᠡᠨ (1972) &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠨᠠᠮᠲᠠᠷ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ 1934 ᠣᠨ ‍ᠤ 11 ᠰᠠᠷ᠎ ‍ᠢᠢᠨ 09 ᠳ᠋ᠦ ᠠᠯᠪᠠᠨ ᠬᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠡᠷ ᠪᠦᠯ ‍ᠳᠦ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠵᠦᠬᠦᠶ᠃ ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt; ᠬᠣᠲᠠᠨ ‍ᠠ᠋ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠭᠰᠡᠨ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;  ᠬᠣᠲᠠᠨ ‍ᠠ᠋ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠭᠰᠡᠨ ᠲᠠᠯᠠ ᠪᠠᠷ ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠵᠥᠷᠢᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠢᠨᠦ ᠪᠠᠳᠮᠠ ᠪᠦᠲᠲᠾᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ&amp;lt;ref&amp;gt;Geni https://www.geni.com/people/%D0%91%D0%B0%D0%B4%D0%BC%D0%B0-%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2/6000000007242359072&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;sup&amp;gt;Бадма Буддич Сельверов&amp;lt;/sup&amp;gt;᠂ ᠡᠬᠡ ᠢᠨᠦ ᠰᠢᠷᠧᠨᠠ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠸᠠ (ᠱᠠᠮᠪᠤᠶᠧᠸᠠ)&amp;lt;ref&amp;gt;Geni https://www.geni.com/people/%D0%A1%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B0-%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0/6000000007242624641?through=6000000007242359072&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;sup&amp;gt;Сирена Сельверова (Шамбуева)&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠠᠵᠡᠶ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠶᠡᠷᠦᠩᠬᠡᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ ‍ᠢᠢ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ 1952 ᠣᠨ ‍ᠳᠤ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ ᠬᠣᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠨᠠᠰᠤ ᠪᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ 2001 ᠣᠨ ‍ᠤ 02 ᠰᠠᠷ᠎ᠠ ‍ᠢᠢᠨ 28&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠧᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;div style=&amp;quot;writing-mode: horizontal-tb; &amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;References/&amp;gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A7%E1%A0%AF%E1%A0%B8%E1%A0%A7%E1%A0%B7%E1%A0%A3%E1%A0%B9%E1%A0%82_%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%A8%E1%A0%A3%E1%A0%AF%E1%A0%B3%E1%A0%8B_%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AE%E1%A0%A0%E1%A0%B6%E1%A0%A7%E1%A0%B8%E1%A0%A2%E1%A0%B4&amp;diff=2768</id>
		<title>ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ᠂ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A7%E1%A0%AF%E1%A0%B8%E1%A0%A7%E1%A0%B7%E1%A0%A3%E1%A0%B9%E1%A0%82_%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%A8%E1%A0%A3%E1%A0%AF%E1%A0%B3%E1%A0%8B_%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AE%E1%A0%A0%E1%A0%B6%E1%A0%A7%E1%A0%B8%E1%A0%A2%E1%A0%B4&amp;diff=2768"/>
		<updated>2021-10-15T01:47:43Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Link&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;max-height: 80vh; writing-mode: vertical-lr; font-family: &#039;Noto Sans Mongolian&#039;&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
=ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ=&lt;br /&gt;
{{Infobox Researcher&lt;br /&gt;
|name=ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠷᠤᠰ ᠶ᠋ᠢᠠᠷ᠄ Арнольд Бадмаевич Сельверов&amp;lt;br&amp;gt;{{Horizontal}}[[File:Selveroff_Arnold_Badmayevich.jpg|thumb|{{Mongolian}}ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ &amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ]]{{Z}}&lt;br /&gt;
|birthdate=&amp;lt;b&amp;gt;1934&amp;lt;/b&amp;gt; ᠣᠨ ‍ᠤ &amp;lt;b&amp;gt;11&amp;lt;/b&amp;gt; ᠰᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠶ᠋ᠢᠨ &amp;lt;b&amp;gt;09&amp;lt;/b&amp;gt;&lt;br /&gt;
|birthplace=ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ&lt;br /&gt;
|yearsactive=1958 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ&lt;br /&gt;
|fields=ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ&lt;br /&gt;
|contributions= ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠯᠲᠡ ᠦᠭᠡᠶ ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠠᠷᠭ᠎ᠠ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ‍ᠳᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ᠂ &amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠧᠮᠢᠫᠠᠯᠠᠲ᠋ᠢᠨ᠍ᠰᠻ (Семипалатинск)᠂ ᠰᠢᠨ᠎ᠡ᠋ ᠭᠠᠵᠠᠷ (Новая Земля) ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ 76 ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;Сельверов Арнольд Бадмаевич (19 ноября 1934 – 28 февраля 2001) лауреат Государственной премии СССР http://niznov-nekropol.ucoz.ru/index/selverov_a_b/0-2260&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
|education=ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ ᠬᠣᠲᠠ ‍ᠳᠤ ᠶᠡᠷᠦᠩᠬᠡᠶ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ (1952 ᠋ᠣᠨ ᠋‍ᠳᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ)&amp;lt;br&amp;gt;ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ-ᠲᠧᠻᠨᠢᠭ ‍ᠦᠨ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ (1958 ᠋ᠣᠨ ᠋‍ᠳᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ)&lt;br /&gt;
|institutions= ᠪᠦᠬᠦ ᠣᠷᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ‍ᠳᠡᠬᠢ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 (КБ-11)&lt;br /&gt;
|awards= ᠯᠧᠨᠢᠨ ‍ᠦ ᠨᠡᠷᠡᠮᠵᠢᠲᠦ ᠱᠠᠩᠨᠠᠯ (1969)  &amp;lt;br&amp;gt;ᠵᠥᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠲᠥᠷᠦ ‍ᠢᠢᠨ ᠱᠠᠩᠨᠠᠯ (1969᠂ 1977᠂ 1985)  &amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠥᠳᠡᠯᠮᠦᠷᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠠᠪᠢᠶᠠᠨ ‍ᠤ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠲᠤᠭ ‍ᠤᠨ ᠣᠳᠤᠨ (1986)&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot;&amp;gt; А.А.Демидов. 23.11.2019 Один из первых «НЦР-щиков» (К 85-летию А. Б. Сельверова) http://sarpust.ru/2019/11/odin-iz-pervyh-ntsr-shhikov-k-85-letiyu-a-b-selverova&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
|country=ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ&lt;br /&gt;
|degrees=&lt;br /&gt;
ᠹᠢᠽᠢᠻ-ᠮᠠᠲ᠋ᠾᠧᠮᠠᠲᠢᠭ᠌ ‍ᠤᠨ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠳᠡᠳ᠋ ᠡᠷᠳᠡᠮᠲᠡᠨ (1972) &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠨᠠᠮᠲᠠᠷ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ 1934 ᠣᠨ ‍ᠤ 11 ᠰᠠᠷ᠎ ‍ᠢᠢᠨ 09 ᠳ᠋ᠦ ᠠᠯᠪᠠᠨ ᠬᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠡᠷ ᠪᠦᠯ ‍ᠳᠦ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠵᠦᠬᠦᠶ᠃ ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt; ᠬᠣᠲᠠᠨ ‍ᠠ᠋ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠭᠰᠡᠨ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;  ᠬᠣᠲᠠᠨ ‍ᠠ᠋ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠭᠰᠡᠨ ᠲᠠᠯᠠ ᠪᠠᠷ ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠵᠥᠷᠢᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠢᠨᠦ ᠪᠠᠳᠮᠠ ᠪᠦᠲᠲᠾᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ&amp;lt;ref&amp;gt;Geni https://www.geni.com/people/%D0%91%D0%B0%D0%B4%D0%BC%D0%B0-%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2/6000000007242359072&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;sup&amp;gt;Бадма Буддич Сельверов&amp;lt;/sup&amp;gt;᠂ ᠡᠬᠡ ᠢᠨᠦ ᠰᠢᠷᠧᠨᠠ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠸᠠ (ᠱᠠᠮᠪᠤᠶᠧᠸᠠ)&amp;lt;ref&amp;gt;Geni https://www.geni.com/people/%D0%A1%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B0-%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0/6000000007242624641?through=6000000007242359072&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;sup&amp;gt;Сирена Сельверова (Шамбуева)&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠠᠵᠡᠶ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠶᠡᠷᠦᠩᠬᠡᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ ‍ᠢᠢ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ 1952 ᠣᠨ ‍ᠳᠤ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ ᠬᠣᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠨᠠᠰᠤ ᠪᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ 2001 ᠣᠨ ‍ᠤ 02 ᠰᠠᠷ᠎ᠠ ‍ᠢᠢᠨ 28&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠧᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;div style=&amp;quot;writing-mode: horizontal-tb; &amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;References/&amp;gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A7%E1%A0%AF%E1%A0%B8%E1%A0%A7%E1%A0%B7%E1%A0%A3%E1%A0%B9%E1%A0%82_%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%A8%E1%A0%A3%E1%A0%AF%E1%A0%B3%E1%A0%8B_%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AE%E1%A0%A0%E1%A0%B6%E1%A0%A7%E1%A0%B8%E1%A0%A2%E1%A0%B4&amp;diff=2767</id>
		<title>ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ᠂ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A7%E1%A0%AF%E1%A0%B8%E1%A0%A7%E1%A0%B7%E1%A0%A3%E1%A0%B9%E1%A0%82_%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%A8%E1%A0%A3%E1%A0%AF%E1%A0%B3%E1%A0%8B_%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AE%E1%A0%A0%E1%A0%B6%E1%A0%A7%E1%A0%B8%E1%A0%A2%E1%A0%B4&amp;diff=2767"/>
		<updated>2021-10-15T01:46:36Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Edit&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;max-height: 80vh; writing-mode: vertical-lr; font-family: &#039;Noto Sans Mongolian&#039;&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
=ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ=&lt;br /&gt;
{{Infobox Researcher&lt;br /&gt;
|name=ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠷᠤᠰ ᠶ᠋ᠢᠠᠷ᠄ Арнольд Бадмаевич Сельверов&amp;lt;br&amp;gt;{{Horizontal}}[[File:Selveroff_Arnold_Badmayevich.jpg|thumb|{{Mongolian}}ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ &amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ]]{{Z}}&lt;br /&gt;
|birthdate=&amp;lt;b&amp;gt;1934&amp;lt;/b&amp;gt; ᠣᠨ ‍ᠤ &amp;lt;b&amp;gt;11&amp;lt;/b&amp;gt; ᠰᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠶ᠋ᠢᠨ &amp;lt;b&amp;gt;09&amp;lt;/b&amp;gt;&lt;br /&gt;
|birthplace=ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ&lt;br /&gt;
|yearsactive=1958 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ&lt;br /&gt;
|fields=ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ&lt;br /&gt;
|contributions= ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠯᠲᠡ ᠦᠭᠡᠶ ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠠᠷᠭ᠎ᠠ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ‍ᠳᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ᠂ &amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠧᠮᠢᠫᠠᠯᠠᠲ᠋ᠢᠨ᠍ᠰᠻ (Семипалатинск)᠂ ᠰᠢᠨ᠎ᠡ᠋ ᠭᠠᠵᠠᠷ (Новая Земля) ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ 76 ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;Сельверов Арнольд Бадмаевич (19 ноября 1934 – 28 февраля 2001) лауреат Государственной премии СССР http://niznov-nekropol.ucoz.ru/index/selverov_a_b/0-2260&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
|education=ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ ᠬᠣᠲᠠ ‍ᠳᠤ ᠶᠡᠷᠦᠩᠬᠡᠶ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ (1952 ᠋ᠣᠨ ᠋‍ᠳᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ)&amp;lt;br&amp;gt;ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ-ᠲᠧᠻᠨᠢᠭ ‍ᠦᠨ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ (1958 ᠋ᠣᠨ ᠋‍ᠳᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ)&lt;br /&gt;
|institutions= ᠪᠦᠬᠦ ᠣᠷᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ‍ᠳᠡᠬᠢ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 (КБ-11)&lt;br /&gt;
|awards= ᠯᠧᠨᠢᠨ ‍ᠦ ᠨᠡᠷᠡᠮᠵᠢᠲᠦ ᠱᠠᠩᠨᠠᠯ (1969)  &amp;lt;br&amp;gt;ᠵᠥᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠲᠥᠷᠦ ‍ᠢᠢᠨ ᠱᠠᠩᠨᠠᠯ (1969᠂ 1977᠂ 1985)  &amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠥᠳᠡᠯᠮᠦᠷᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠠᠪᠢᠶᠠᠨ ‍ᠤ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠲᠤᠭ ‍ᠤᠨ ᠣᠳᠤᠨ (1986)&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot;&amp;gt; А.А.Демидов. 23.11.2019 Один из первых «НЦР-щиков» (К 85-летию А. Б. Сельверова) http://sarpust.ru/2019/11/odin-iz-pervyh-ntsr-shhikov-k-85-letiyu-a-b-selverova&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
|country=ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ&lt;br /&gt;
|degrees=&lt;br /&gt;
ᠹᠢᠽᠢᠻ-ᠮᠠᠲ᠋ᠾᠧᠮᠠᠲᠢᠭ᠌ ‍ᠤᠨ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠳᠡᠳ᠋ ᠡᠷᠳᠡᠮᠲᠡᠨ (1972) &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠨᠠᠮᠲᠠᠷ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ 1934 ᠣᠨ ‍ᠤ 11 ᠰᠠᠷ᠎ ‍ᠢᠢᠨ 09 ᠳ᠋ᠦ ᠠᠯᠪᠠᠨ ᠬᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠡᠷ ᠪᠦᠯ ‍ᠳᠦ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠵᠦᠬᠦᠶ᠃ ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt; ᠬᠣᠲᠠᠨ ‍ᠠ᠋ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠭᠰᠡᠨ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;  ᠬᠣᠲᠠᠨ ‍ᠠ᠋ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠭᠰᠡᠨ ᠲᠠᠯᠠ ᠪᠠᠷ ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠵᠥᠷᠢᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠢᠨᠦ ᠪᠠᠳᠮᠠ ᠪᠦᠲᠲᠾᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ&amp;lt;ref&amp;gt;Geni https://www.geni.com/people/%D0%91%D0%B0%D0%B4%D0%BC%D0%B0-%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2/6000000007242359072&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;sup&amp;gt;Бадма Буддич Сельверов&amp;lt;/sup&amp;gt;᠂ ᠡᠬᠡ ᠢᠨᠦ ᠰᠢᠷᠧᠨᠠ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠸᠠ (ᠱᠠᠮᠪᠤᠶᠧᠸᠠ)&amp;lt;ref&amp;gt;Geni https://www.geni.com/people/%D0%A1%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B0-%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0/6000000007242624641?through=6000000007242359072&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;sup&amp;gt;Сирена Сельверова (Шамбуева)&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠠᠵᠡᠶ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠶᠡᠷᠦᠩᠬᠡᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ ‍ᠢᠢ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ 1952 ᠣᠨ ‍ᠳᠤ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ ᠬᠣᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠨᠠᠰᠤ ᠪᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ 2001 ᠣᠨ ‍ᠤ 02 ᠰᠠᠷ᠎ᠠ ‍ᠢᠢᠨ 28&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠧᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;div style=&amp;quot;writing-mode: horizontal-tb; &amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;References/&amp;gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A7%E1%A0%AF%E1%A0%B8%E1%A0%A7%E1%A0%B7%E1%A0%A3%E1%A0%B9%E1%A0%82_%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%A8%E1%A0%A3%E1%A0%AF%E1%A0%B3%E1%A0%8B_%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AE%E1%A0%A0%E1%A0%B6%E1%A0%A7%E1%A0%B8%E1%A0%A2%E1%A0%B4&amp;diff=2766</id>
		<title>ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ᠂ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A7%E1%A0%AF%E1%A0%B8%E1%A0%A7%E1%A0%B7%E1%A0%A3%E1%A0%B9%E1%A0%82_%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%A8%E1%A0%A3%E1%A0%AF%E1%A0%B3%E1%A0%8B_%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AE%E1%A0%A0%E1%A0%B6%E1%A0%A7%E1%A0%B8%E1%A0%A2%E1%A0%B4&amp;diff=2766"/>
		<updated>2021-10-13T16:08:32Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Edit&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;max-height: 80vh; writing-mode: vertical-lr; font-family: &#039;Noto Sans Mongolian&#039;&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
=ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ=&lt;br /&gt;
{{Infobox Researcher&lt;br /&gt;
|name=ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠷᠤᠰ ᠶ᠋ᠢᠠᠷ᠄ Арнольд Бадмаевич Сельверов&amp;lt;br&amp;gt;{{Horizontal}}[[File:Selveroff_Arnold_Badmayevich.jpg|thumb|{{Mongolian}}ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ &amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ]]{{Z}}&lt;br /&gt;
|birthdate=&amp;lt;b&amp;gt;1934&amp;lt;/b&amp;gt; ᠣᠨ ‍ᠤ &amp;lt;b&amp;gt;11&amp;lt;/b&amp;gt; ᠰᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠶ᠋ᠢᠨ &amp;lt;b&amp;gt;09&amp;lt;/b&amp;gt;&lt;br /&gt;
|birthplace=ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ&lt;br /&gt;
|yearsactive=1958 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ&lt;br /&gt;
|fields=ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ&lt;br /&gt;
|contributions= ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠯᠲᠡ ᠦᠭᠡᠶ ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠠᠷᠭ᠎ᠠ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ‍ᠳᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ᠂ &amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠧᠮᠢᠫᠠᠯᠠᠲ᠋ᠢᠨ᠍ᠰᠻ (Семипалатинск)᠂ ᠰᠢᠨ᠎ᠡ᠋ ᠭᠠᠵᠠᠷ (Новая Земля) ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ 76 ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;Сельверов Арнольд Бадмаевич (19 ноября 1934 – 28 февраля 2001) лауреат Государственной премии СССР http://niznov-nekropol.ucoz.ru/index/selverov_a_b/0-2260&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
|education=ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ ᠬᠣᠲᠠ ‍ᠳᠤ ᠶᠡᠷᠦᠩᠬᠡᠶ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ (1952 ᠋ᠣᠨ ᠋‍ᠳᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ)&amp;lt;br&amp;gt;ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ-ᠲᠧᠻᠨᠢᠭ ‍ᠦᠨ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ (1958 ᠋ᠣᠨ ᠋‍ᠳᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ)&lt;br /&gt;
|institutions= ᠪᠦᠬᠦ ᠣᠷᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ‍ᠳᠡᠬᠢ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 (КБ-11)&lt;br /&gt;
|awards= ᠯᠧᠨᠢᠨ ‍ᠦ ᠨᠡᠷᠡᠮᠵᠢᠲᠦ ᠱᠠᠩᠨᠠᠯ (1969)  &amp;lt;br&amp;gt;ᠵᠥᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠲᠥᠷᠦ ‍ᠢᠢᠨ ᠱᠠᠩᠨᠠᠯ (1969᠂ 1977᠂ 1985)  &amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠥᠳᠡᠯᠮᠦᠷᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠠᠪᠢᠶᠠᠨ ‍ᠤ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠲᠤᠭ ‍ᠤᠨ ᠣᠳᠤᠨ (1986)&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot;&amp;gt; А.А.Демидов. 23.11.2019 Один из первых «НЦР-щиков» (К 85-летию А. Б. Сельверова) http://sarpust.ru/2019/11/odin-iz-pervyh-ntsr-shhikov-k-85-letiyu-a-b-selverova&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
|country=ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ&lt;br /&gt;
|degrees=&lt;br /&gt;
ᠹᠢᠽᠢᠻ-ᠮᠠᠲ᠋ᠾᠧᠮᠠᠲᠢᠭ᠌ ‍ᠤᠨ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠳᠡᠳ᠋ ᠡᠷᠳᠡᠮᠲᠡᠨ (1972) &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠨᠠᠮᠲᠠᠷ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ 1934 ᠣᠨ ‍ᠤ 11 ᠰᠠᠷ᠎ ‍ᠢᠢᠨ 09 ᠳ᠋ᠦ ᠠᠯᠪᠠᠨ ᠬᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠡᠷ ᠪᠦᠯ ‍ᠳᠦ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠵᠦᠬᠦᠶ᠃ ᠲᠡᠷᠡ ᠪᠡᠷ ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:1&amp;quot; /&amp;gt; ᠬᠣᠲᠠᠨ ‍ᠠ᠋ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠭᠰᠡᠨ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;  ᠬᠣᠲᠠᠨ ‍ᠠ᠋ ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠭᠰᠡᠨ ᠲᠠᠯᠠ ᠪᠠᠷ ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠵᠥᠷᠢᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ᠠ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠴᠢᠭᠡ ᠢᠨᠦ ᠪᠠᠳᠮᠠ ᠪᠦᠲᠲᠾᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ&amp;lt;ref&amp;gt;Geni https://www.geni.com/people/%D0%91%D0%B0%D0%B4%D0%BC%D0%B0-%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2/6000000007242359072&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;sup&amp;gt;Бадма Буддич Сельверов&amp;lt;/sup&amp;gt;᠂ ᠡᠬᠡ ᠢᠨᠦ ᠰᠢᠷᠧᠨᠠ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠸᠠ (ᠱᠠᠮᠪᠤᠶᠧᠸᠠ)&amp;lt;ref&amp;gt;Geni https://www.geni.com/people/%D0%A1%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B0-%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0/6000000007242624641?through=6000000007242359072&amp;lt;/ref&amp;gt;&amp;lt;sup&amp;gt;Сирена Сельверова (Шамбуева)&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠠᠵᠡᠶ᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠨᠠᠰᠤ ᠪᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ 2001 ᠣᠨ ‍ᠤ 02 ᠰᠠᠷ᠎ᠠ ‍ᠢᠢᠨ 28&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠧᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;div style=&amp;quot;writing-mode: horizontal-tb; &amp;quot;&amp;gt;&amp;lt;References/&amp;gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A7%E1%A0%AF%E1%A0%B8%E1%A0%A7%E1%A0%B7%E1%A0%A3%E1%A0%B9%E1%A0%82_%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%A8%E1%A0%A3%E1%A0%AF%E1%A0%B3%E1%A0%8B_%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AE%E1%A0%A0%E1%A0%B6%E1%A0%A7%E1%A0%B8%E1%A0%A2%E1%A0%B4&amp;diff=2765</id>
		<title>ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ᠂ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A7%E1%A0%AF%E1%A0%B8%E1%A0%A7%E1%A0%B7%E1%A0%A3%E1%A0%B9%E1%A0%82_%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%A8%E1%A0%A3%E1%A0%AF%E1%A0%B3%E1%A0%8B_%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AE%E1%A0%A0%E1%A0%B6%E1%A0%A7%E1%A0%B8%E1%A0%A2%E1%A0%B4&amp;diff=2765"/>
		<updated>2021-10-13T04:20:49Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Edit&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;max-height: 80vh; writing-mode: vertical-lr; font-family: &#039;Noto Sans Mongolian&#039;&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
=ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ=&lt;br /&gt;
{{Infobox Researcher&lt;br /&gt;
|name=ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠷᠤᠰ ᠶ᠋ᠢᠠᠷ᠄ Арнольд Бадмаевич Сельверов&amp;lt;br&amp;gt;{{Horizontal}}[[File:Selveroff_Arnold_Badmayevich.jpg|thumb|{{Mongolian}}ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ &amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ]]{{Z}}&lt;br /&gt;
|birthdate=&amp;lt;b&amp;gt;1934&amp;lt;/b&amp;gt; ᠣᠨ ‍ᠤ &amp;lt;b&amp;gt;11&amp;lt;/b&amp;gt; ᠰᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠶ᠋ᠢᠨ &amp;lt;b&amp;gt;09&amp;lt;/b&amp;gt;&lt;br /&gt;
|birthplace=ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ&lt;br /&gt;
|yearsactive=1958 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ&lt;br /&gt;
|fields=ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ&lt;br /&gt;
|contributions= ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠯᠲᠡ ᠦᠭᠡᠶ ᠭᠢᠨᠵᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠠᠷᠭ᠎ᠠ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ‍ᠳᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ᠂ &amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠧᠮᠢᠫᠠᠯᠠᠲ᠋ᠢᠨ᠍ᠰᠻ (Семипалатинск)᠂ ᠰᠢᠨ᠎ᠡ᠋ ᠭᠠᠵᠠᠷ (Новая Земля) ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠥᠮᠪᠦᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ 76 ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠰᠠᠨ&amp;lt;ref&amp;gt;Сельверов Арнольд Бадмаевич (19 ноября 1934 – 28 февраля 2001) лауреат Государственной премии СССР http://niznov-nekropol.ucoz.ru/index/selverov_a_b/0-2260&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
|education=ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ ᠬᠣᠲᠠ ‍ᠳᠤ ᠶᠡᠷᠦᠩᠬᠡᠶ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ (1952 ᠋ᠣᠨ ᠋‍ᠳᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ)&amp;lt;br&amp;gt;ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ-ᠲᠧᠻᠨᠢᠭ ‍ᠦᠨ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ (1958 ᠋ᠣᠨ ᠋‍ᠳᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ)&lt;br /&gt;
|institutions= ᠪᠦᠬᠦ ᠣᠷᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠲᠤᠷᠰᠢᠯᠲᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ ‍ᠦᠨ ᠡᠷᠳᠡᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠬᠦᠷᠢᠶᠡᠯᠡᠩ ‍ᠳᠡᠬᠢ ᠵᠣᠬᠢᠶᠠᠨ ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠲᠣᠪᠴᠢᠶᠠᠨ 11 (КБ-11)&lt;br /&gt;
|awards= ᠯᠧᠨᠢᠨ ‍ᠦ ᠨᠡᠷᠡᠮᠵᠢᠲᠦ ᠱᠠᠩᠨᠠᠯ (1969)  &amp;lt;br&amp;gt;ᠵᠥᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠲᠥᠷᠦ ‍ᠢᠢᠨ ᠱᠠᠩᠨᠠᠯ (1969᠂ 1977᠂ 1985)  &amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠥᠳᠡᠯᠮᠦᠷᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠠᠪᠢᠶᠠᠨ ‍ᠤ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠲᠤᠭ ‍ᠤᠨ ᠣᠳᠤᠨ (1986)&amp;lt;ref&amp;gt;А.А.Демидов. 23.11.2019 Один из первых «НЦР-щиков» (К 85-летию А. Б. Сельверова) http://sarpust.ru/2019/11/odin-iz-pervyh-ntsr-shhikov-k-85-letiyu-a-b-selverova&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
|country=ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ&lt;br /&gt;
|degrees=&lt;br /&gt;
ᠹᠢᠽᠢᠻ-ᠮᠠᠲ᠋ᠾᠧᠮᠠᠲᠢᠭ᠌ ‍ᠤᠨ ᠤᠬᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠳᠡᠳ᠋ ᠡᠷᠳᠡᠮᠲᠡᠨ (1972) &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠨᠠᠮᠲᠠᠷ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠭᠰᠡᠨ 1934 ᠣᠨ ‍ᠤ 11 ᠰᠠᠷ᠎ ‍ᠢᠢᠨ 9&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠨᠠᠰᠤ ᠪᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ 2001 ᠣᠨ ‍ᠤ 02 ᠰᠠᠷ᠎ᠠ ‍ᠢᠢᠨ 28&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A7%E1%A0%AF%E1%A0%B8%E1%A0%A7%E1%A0%B7%E1%A0%A3%E1%A0%B9%E1%A0%82_%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%A8%E1%A0%A3%E1%A0%AF%E1%A0%B3%E1%A0%8B_%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AE%E1%A0%A0%E1%A0%B6%E1%A0%A7%E1%A0%B8%E1%A0%A2%E1%A0%B4&amp;diff=2764</id>
		<title>ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ᠂ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A7%E1%A0%AF%E1%A0%B8%E1%A0%A7%E1%A0%B7%E1%A0%A3%E1%A0%B9%E1%A0%82_%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%A8%E1%A0%A3%E1%A0%AF%E1%A0%B3%E1%A0%8B_%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AE%E1%A0%A0%E1%A0%B6%E1%A0%A7%E1%A0%B8%E1%A0%A2%E1%A0%B4&amp;diff=2764"/>
		<updated>2021-10-12T01:07:26Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Edit&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;max-height: 80vh; writing-mode: vertical-lr; font-family: &#039;Noto Sans Mongolian&#039;&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
=ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ=&lt;br /&gt;
{{Infobox Researcher&lt;br /&gt;
|name=ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ&amp;lt;br&amp;gt;ᠣᠷᠤᠰ ᠶ᠋ᠢᠠᠷ᠄ Арнольд Бадмаевич Сельверов&amp;lt;br&amp;gt;{{Horizontal}}[[File:Selveroff_Arnold_Badmayevich.jpg|thumb|{{Mongolian}}ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ &amp;lt;br&amp;gt;ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ]]{{Z}}&lt;br /&gt;
|birthdate=&amp;lt;b&amp;gt;1934&amp;lt;/b&amp;gt; ᠣᠨ ‍ᠤ &amp;lt;b&amp;gt;11&amp;lt;/b&amp;gt; ᠰᠠᠷ ‍ᠠ᠋ ᠶ᠋ᠢᠨ &amp;lt;b&amp;gt;09&amp;lt;/b&amp;gt;&lt;br /&gt;
|birthplace=ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ&lt;br /&gt;
|yearsactive=1958 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ&lt;br /&gt;
|fields=ᠴᠥᠮ᠎ᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ&lt;br /&gt;
|contributions=&lt;br /&gt;
|education=ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠦᠳᠡ ᠬᠣᠲᠠ ‍ᠳᠤ ᠶᠡᠷᠦᠩᠬᠡᠶ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ (1952 ᠋ᠣᠨ ᠋‍ᠳᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ)&amp;lt;br&amp;gt;ᠮᠣᠰᠻᠸᠠ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠢᠽᠢᠻ-ᠲᠧᠻᠨᠢᠭ ‍ᠦᠨ ᠳᠡᠭᠡᠳᠦ ᠰᠤᠷᠭᠠᠭᠤᠯᠢ (1958 ᠋ᠣᠨ ᠋‍ᠳᠤ ᠲᠡᠭᠦᠰᠦᠭᠰᠡᠨ)&lt;br /&gt;
|institutions=&lt;br /&gt;
|awards=&lt;br /&gt;
|country=ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ&lt;br /&gt;
|degrees=&lt;br /&gt;
ᠳᠡᠳ᠋ ᠡᠷᠳᠡᠮᠲᠡᠨ  &amp;lt;br&amp;gt;ᠳ᠋ᠣᠻᠲᠣᠷ  &amp;lt;br&amp;gt;ᠫᠷᠥᠹᠧᠰᠰᠣᠷ ︖&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
==ᠨᠠᠮᠲᠠᠷ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠭᠰᠡᠨ 1934 ᠣᠨ ‍ᠤ 11 ᠰᠠᠷ᠎ ‍ᠢᠢᠨ 9&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠨᠠᠰᠤ ᠪᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ 2001 ᠣᠨ ‍ᠤ 02 ᠰᠠᠷ᠎ᠠ ‍ᠢᠢᠨ 28&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Selveroff_Arnold_Badmayevich.jpg&amp;diff=2763</id>
		<title>Файл:Selveroff Arnold Badmayevich.jpg</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:Selveroff_Arnold_Badmayevich.jpg&amp;diff=2763"/>
		<updated>2021-10-12T00:57:46Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Source: http://sarpust.ru/2019/11/odin-iz-pervyh-ntsr-shhikov-k-85-letiyu-a-b-selverova/&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;== Товч агуулга ==&lt;br /&gt;
Source: http://sarpust.ru/2019/11/odin-iz-pervyh-ntsr-shhikov-k-85-letiyu-a-b-selverova/&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%D0%9D%D2%AF%D2%AF%D1%80_%D1%85%D1%83%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%81&amp;diff=2762</id>
		<title>Нүүр хуудас</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%D0%9D%D2%AF%D2%AF%D1%80_%D1%85%D1%83%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%81&amp;diff=2762"/>
		<updated>2021-10-11T06:00:31Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Expanded the list&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;writing-mode: vertical-lr; &amp;quot;&amp;gt;᠀᠋&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[File:HomePage.JPG|center]]&lt;br /&gt;
&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align:center&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
 Encyclopædia Mongolica Grandis : Большая монгольская энциклопедия : &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
 ༄།།ཆེན་པོ་ཧོར་གྱི་ཤེས་བྱ་ཀུན་བཏུས་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཞུགས་སོ།། : Ұлы Моңғол үлкен энциклопедиясы.&lt;br /&gt;
&amp;lt;inputbox&amp;gt;&lt;br /&gt;
type=create&lt;br /&gt;
width=100&lt;br /&gt;
break=no&lt;br /&gt;
buttonlabel=Шинэ нийтлэл үүсгэх&lt;br /&gt;
default=(ᠨᠡᠢᠲᠡᠯᠡᠯ ᠊ᠦᠨ ᠨᠡᠷ ᠊ᠡ᠋)&lt;br /&gt;
&amp;lt;/inputbox&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align:center&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
 [https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E2%80%8D%E1%A0%A1%E1%A0%8B_%E1%A0%A8%E1%A0%A1%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%B2%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%A1%E1%A0%AF&amp;amp;veaction=edit &amp;lt;span style=&amp;quot;color:Blue&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&#039;Шинэ нийтлэл бичих&#039;&#039;&#039;]                                                       [https://www.youtube.com/watch?v=naD5wFtDDEQ&amp;amp;t=1s &amp;lt;span style=&amp;quot;color:Blue&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&#039;Шинэ нийтлэл бичих заавар&#039;&#039;&#039;]&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Mongolian}}&amp;lt;big&amp;gt;ᠨᠡᠢᠢᠲᠡᠯᠡᠯ ‍ᠦᠳ&amp;lt;/big&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Mongolian}}&lt;br /&gt;
[[ᠠᠪᠠᠲᠠᠢ ᠬᠠᠨ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Авшиг|ᠠᠪᠢᠱᠢᠭ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠠᠪᠯᠢᠭ ᠊ᠠ᠋|ᠠᠪᠯᠢᠭ᠍ ᠊ᠠ᠋]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠠᠯᠻᠦ᠋ᠪᠢᠶᠧᠷ ᠊ᠦᠨ ᠠᠶᠠᠯᠠᠯ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠠᠷᠬᠠᠭ ᠶᠠᠳᠠᠷᠠᠭᠠᠨ ᠊ᠤ ᠬᠠᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠡᠨ᠍ᠽᠢᠮ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Энгийн герпес|ᠡᠩ ᠊ᠦᠨ ᠾᠧᠷᠫᠧᠰ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠡᠭ ᠊ᠦᠨ ᠭᠣᠣᠯ ᠊ᠤᠨ ᠤᠰᠤᠨ ᠴᠠᠬᠢᠯᠭᠠᠨ ᠰᠲ᠋ᠠᠨᠼ ᠲᠥᠰᠦᠯ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠡᠰ ( ᠪᠢᠣᠯᠣᠭᠢ)]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠡᠰᠡᠷᠬᠦ ᠪᠢᠢ ‍ᠡ᠋]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠢᠣᠳ᠋]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠢᠨ᠍ᠲ᠋ᠧᠷᠻᠣᠰᠮᠣᠰ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Идэж болдог ус|ᠢᠳᠡᠵᠥ ᠪᠣᠯᠳᠠᠭ ᠣᠰᠣ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠤᠪᠰᠤ ᠨᠠᠭᠤᠷ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠤᠭᠤᠷᠠᠭ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠤᠮᠠᠷᠠᠳᠤ ᠠᠮᠧᠷᠢᠻ ᠊ᠥᠨ ᠴᠢᠯᠦᠭᠡᠲᠦ ᠬᠤᠳᠠᠯᠳᠤᠭᠠᠨ ᠊ᠣ ᠬᠡᠯᠡᠯᠴᠡᠭᠡᠷ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Улаан аварга|ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠠᠪᠤᠷᠭᠤ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠴᠢᠳᠬᠤᠯᠠᠩ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠤᠯᠠᠭᠠᠨᠪᠠᠭᠠᠲᠤᠷ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠤᠯᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠠᠷ ᠊ᠠ᠋ ᠨᠠᠭᠤᠷ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠤᠰᠤᠨ ᠊ᠤ ᠬᠠᠨ ᠭᠦᠷᠪᠡᠯ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠮᠦᠯᠲ᠋ᠢᠯᠢᠩ ᠤᠲᠠᠰᠤᠨ ᠤ ᠭᠠᠷ|ᠤᠲᠠᠰᠤᠨ ‍ᠤ ᠮᠦᠯᠲ᠋ᠢᠯᠢᠩ 0 ᠭᠠᠷ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠤᠷᠠᠨ ᠪᠠᠷᠢᠯᠭ ᠊ᠠ᠋ ᠊ᠢᠢᠨ ᠲᠡᠦᠬᠡ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠬᠤᠷᠳᠤ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠥᠭᠡᠯᠦᠨ ᠬᠠᠲᠤᠨ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Өлөн гэдэс|ᠥᠯᠦᠨ ᠭᠡᠳᠡᠰᠦ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠦᠢᠯᠡ ᠦᠭᠡ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Үелэх систем|ᠦᠶᠡᠯᠡᠬᠦ ᠰᠢᠰᠲ᠋ᠧᠮ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠧᠦ᠋ᠻ᠊ᠯᠢᠳ᠋ ᠊ᠦᠨ ᠭᠧᠣᠮᠧᠲ᠋ᠧᠷ|ᠧᠦ᠋ᠻ᠊ᠯᠢᠳ᠋ ‍ᠦᠨ ᠭᠧᠣᠮᠧᠲ᠋ᠧᠷ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠨᠡᠭᠦᠷᠡᠰᠦ ᠬᠡᠶᠢᠵᠢᠭᠦᠯᠬᠦ ᠲᠧᠭᠨᠣᠯᠣᠭᠢ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠨᠢᠩᠵᠢᠪᠠᠳᠭᠠᠷ᠂ ᠰᠠᠩᠵᠢᠮᠢᠲᠤᠪ ᠊ᠤᠨ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠨᠢᠮᠪᠡᠭᠡ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ‍ᠦᠨ ᠮᠥᠴᠡᠯᠭᠡ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠨᠤᠭᠤ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠨᠥᠬᠦᠴᠡᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠨ ᠬᠣᠯᠪᠤᠬᠤ ᠨᠥᠬᠦᠴᠡᠯ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Ньютоны хөдөлгөөний хуулиуд|ᠨᠧᠸᠲᠣᠨ᠎ ᠊ᠤ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠡᠨ ᠊ᠦ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Баартагчин|ᠪᠠᠭᠠᠷᠲᠠᠭᠴᠢᠨ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Байгалийн Түүхийн Музей|ᠪᠠᠢᠢᠭᠠᠯᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠲᠡᠦᠬᠡ ᠊ᠢᠢᠨ ᠮᠦᠽᠧᠢ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠪᠠᠲᠤᠲᠤᠯᠭ ᠠ᠂ ᠪᠣᠷᠵᠢᠬᠢᠨ ᠬᠠᠯᠲᠠᠮ ᠠ|ᠪᠠᠲᠤᠲᠤᠯᠭ᠍ ᠊ᠠ᠋᠂ ᠪᠣᠷᠵᠢᠭᠢᠨ ᠬᠠᠯᠲᠠᠮ ᠊ᠠ᠋]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠪᠠᠳᠮ ᠊ᠠ᠋]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠪᠠᠷᠰᠪᠣᠯᠤᠳ᠂ ᠷᠢᠨᠴᠡᠨ ᠊ᠦ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠪᠣᠭᠳᠠ ᠬᠠᠨ ᠠᠭᠤᠯᠠ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠪᠣᠯᠣᠷ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠪᠥᠬᠡᠩ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠪᠤᠷᠠᠲᠠᠶᠧᠸᠠ᠂ ᠠᠯᠧᠻᠰᠠᠨ᠍ᠲᠷᠠ ᠮᠠᠨᠵᠢᠶᠧᠹᠨᠠ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠬᠣᠶᠠᠷᠲᠤ ᠶᠢᠨ ᠠᠯᠭᠧᠪᠷᠠ|ᠪᠦᠦᠯᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠠᠯᠭᠧᠪᠷᠠ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠪᠯᠠᠻᠫᠢᠨ᠍ᠻ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠪᠷᠣᠨ᠍ᠲ᠋ᠣᠽᠠᠸᠷ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠬᠠᠨ ᠪᠤᠮᠪᠠᠳᠤ ᠨᠢᠰᠬᠦ ᠪᠠᠭᠤᠳᠠᠯ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Khanhiin gazar hudlult|ᠬᠠᠩᠬ ‍ᠠ᠋ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠬᠥᠳᠡᠯᠦᠯᠲᠡ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠬᠠᠪᠤᠩ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠬᠠᠪᠲᠠᠩ ᠊ᠤᠨ ᠲᠧᠻᠲ᠋ᠣᠨᠢᠻ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠬᠠᠭᠤᠷᠮᠠᠭ ᠨᠢᠭᠡᠴᠡ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠬᠠᠭᠤᠷᠮᠠᠭ ᠲᠣᠭ ᠊ᠠ᠋]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Халиун буга|ᠬᠠᠯᠢᠭᠤᠨ ᠪᠤᠭᠤ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Хадны суусар|ᠬᠠᠳᠠᠨ ᠊ᠤ ᠰᠤᠤᠰᠠᠷ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Хар нүх|ᠬᠠᠷ ᠊ᠠ᠋ ᠨᠦᠬᠡ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Харьцангуйн онол|ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠩᠭᠤᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠣᠨᠤᠯ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠩᠭᠤᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠶᠡᠷᠦᠩᠬᠡᠢ ᠣᠨᠤᠯ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Хархорины усан цахилгаан станц|ᠬᠠᠷᠠᠬᠣᠷᠢᠨ ‍ᠣ ᠣᠰᠣᠨ ᠴᠠᠬᠢᠯᠭᠠᠨ ᠰᠲ᠋ᠠᠨ᠍ᠴᠢ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Хархорины усжуулах байгууламж|ᠬᠠᠷᠠᠬᠣᠷᠢᠨ ‍ᠣ ᠣᠰᠣᠵᠢᠭᠣᠯᠬᠣ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠮᠵᠢ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Харанхуй матери|ᠬᠠᠷᠠᠩᠭᠤᠶ ᠮᠠᠲ᠌ᠧᠷᠢ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠬᠡᠦᠬᠡᠳ ᠊ᠦᠨ ᠡᠷᠬᠡ ᠊ᠢᠢᠨ ᠲᠤᠬᠠᠢ ᠻᠣᠨᠸᠧᠨᠼ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Хэлмэгдэгсдийн хөшөө|ᠬᠡᠯᠮᠡᠭᠳᠡᠭᠰᠡᠳ ᠊ᠦᠨ ᠬᠥᠰᠢᠶ ᠊ᠡ᠋]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠬᠢᠮᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠬᠢᠶᠠᠭᠲᠤ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠡᠷ ‍ ‍ᠡ᠋ ᠋(1915)]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠬᠣᠭᠣᠰᠤᠨ ᠴᠢᠨᠠᠷ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Хоёртын тооллын систем|ᠬᠣᠶᠠᠷᠲᠣ ᠊ᠢᠢᠨ ᠲᠣᠭᠠᠯᠠᠯ ᠊ᠤᠨ ᠰᠢᠰᠲ᠋ᠡᠮ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠬᠤᠪᠢᠰᠤᠯ ᠊ᠦᠨ ᠣᠨᠣᠯ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Хутагтын дөрвөн үнэн|ᠬᠣᠲᠣᠬᠲᠣ ᠊ᠢᠢᠨ ᠳᠥᠷᠪᠡᠨ ᠦᠨᠡᠨ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Хутагтын найман мөр|ᠬᠤᠲᠦᠬᠲᠦ ᠊ᠢᠢᠨ ᠨᠠᠢᠮᠠᠨ ᠮᠥᠷ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠬᠤᠷᠢᠴᠠᠯ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠬᠦᠴᠢᠯ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Гангар хун|ᠭᠠᠩᠭᠠᠷ ᠬᠤᠨ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠭᠠᠲᠤᠯᠭ ᠊ᠠ᠋]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠭᠠᠳᠠᠭᠠᠳᠤ ᠳ᠋ᠠᠬᠢ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠵᠦᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠤᠯᠨᠮᠵᠢᠯᠠᠯᠲᠤ ᠮᠣᠩᠭᠤᠯ ᠨᠡᠷᠡᠰ ᠊ᠦᠨ ᠵᠢᠭᠰᠠᠭᠠᠯᠲᠠ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Галактик|ᠭᠠᠯᠠᠻᠲ᠋ᠢᠻ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠵᠦᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠲᠥᠪᠡᠳ ᠰᠠᠮᠭᠠᠷᠳᠢ ᠨᠡᠷᠡᠰ ‍ᠦᠨ ᠵᠢᠭᠰᠠᠭᠠᠯᠲᠠ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠭᠡᠷᠡᠯ ᠊ᠢᠢᠡᠷ ᠨᠡᠶ᠋ᠢᠯᠡᠭᠵᠢᠬᠦᠢ (ᠹᠣᠲ᠋ᠣᠰᠢᠨ᠍ᠲ᠋ᠸᠽ)]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠲᠷᠢᠨᠠᠷᠢ ᠰᠢᠰᠲ᠋ᠧᠮ|ᠭᠤᠷᠪᠠᠲᠤ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠲᠣᠭᠠᠯᠠᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠰᠢᠰᠲ᠋ᠧᠮ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Геологийн цаг тоолол|ᠭᠧᠣᠯᠣᠭᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠴᠠᠭ ᠲᠣᠭᠠᠯᠠᠯ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Мануул|ᠮᠠᠨᠤᠤᠯ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Мазаалай|ᠮᠠᠵᠠᠭᠠᠯᠠᠢ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠮᠠᠵᠠᠭᠠᠯᠠᠶ ᠬᠢᠮᠡᠯ ᠳᠠᠭᠠᠭᠤᠯᠢ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠮᠠᠷᠰ-V]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Мартан|ᠮᠠᠷᠲᠠᠨ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Мэдэмсэр|ᠮᠡᠳᠡᠮᠰᠡᠷ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠮᠢᠩᠭᠠᠲᠤ ᠪᠠᠭ ᠊ᠠ᠋ ᠭᠠᠷᠠᠭ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠤᠯᠤᠰ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠮᠣᠩᠭᠤᠯ ᠤᠯᠤᠰ ᠊ᠤᠨ ᠵᠡᠪᠰᠡᠭᠲᠦ ᠬᠦᠴᠦᠨ|ᠮᠣᠩᠭᠤᠯ ᠤᠯᠤᠰ ‍ᠤᠨ ᠵᠡᠪᠰᠡᠭᠲᠦ ᠬᠦᠴᠦᠨ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Монголын газрын гадаргын геологийн түүх|ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠊ᠤᠨ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠊ᠤᠨ ᠭᠠᠳᠠᠷᠭᠤ ᠊ᠢᠢᠨ ᠭᠧᠣᠯᠣᠭᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠲᠡᠦᠬᠡ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠬᠡᠯᠡᠨ ‍ᠦ ᠵᠥᠪ ᠪᠢᠴᠢᠬᠦ ᠳᠦᠷᠢᠮ ‍ᠦᠨ ᠵᠢᠷᠤᠮᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠲᠣᠯᠢ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Монголын түүхийн цаг тоолол|ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠊ᠤᠨ ᠲᠡᠦᠬᠡ ᠊ᠢᠢᠨ ᠴᠠᠭ ᠲᠣᠭᠠᠯᠠᠯ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠮᠣᠩᠭᠤᠯ ᠊ᠤᠨ ᠴᠠᠭᠳᠠᠭ ᠊ᠠ᠋]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠮᠣᠩᠭᠣᠯᠣᠷ ᠊ᠤᠨ ᠪᠠᠢᠢᠰᠢᠩ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠮᠣᠩᠭᠤᠯᠰᠠᠲ-1 ᠬᠢᠮᠡᠯ ᠳᠠᠭᠠᠭᠤᠯᠢ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠮᠥᠩᠭᠥᠯᠢᠭ ᠡᠭᠦᠯᠡ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠯᠣᠪᠠᠴᠧᠹᠰᠻᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠭᠧᠣᠮᠧᠲ᠋ᠧᠷ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠰᠠᠭᠤᠷᠢ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Сэтгэл төдийтний тогтсон таалал|ᠰᠡᠳᠬᠢᠯ ᠲᠡᠳᠥᠢᠢᠲᠡᠨ ‍‍‍‍‍ᠥ ᠲᠣᠭᠳᠠᠭᠰᠠᠨ ᠲᠠᠭᠠᠯᠠᠯ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠰᠡᠯᠡᠩᠭᠡ ᠠᠢᠢᠮᠠᠭ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Шилүүс|ᠰᠢᠯᠢᠭᠦᠰᠦ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠰᠢᠯᠲᠦᠭᠡᠨ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠰᠣᠶᠣᠩᠪᠣ ᠦᠰᠦᠭ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠰᠣᠷᠢᠨᠵᠢᠨ ᠢᠨ᠍ᠳᠦ᠋ᠭ᠌ᠼ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠱᠦᠯᠲᠦ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ᠂ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠲᠠᠢᠢᠭ ᠊ᠠ᠋]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Тарваган|ᠲᠠᠷᠪᠠᠭ᠎ ᠊ᠠ᠋]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠲᠡᠮᠡᠦᠯᠦᠯ ᠬᠢᠮᠡᠯ ᠳᠠᠭᠠᠭᠤᠯᠢ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠲᠣᠰᠤᠲᠤ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠨᠢᠷᠤᠭᠤ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠲᠣᠳᠤ ᠪᠢᠴᠢᠭ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Тусгай хамгаалалттай газар|ᠲᠤᠰᠬᠠᠢ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠠᠯᠲᠠ ᠲᠠᠢ ᠭᠠᠵᠠᠷ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠲᠦᠪᠳᠡᠨᠳᠣᠷᠵᠢ᠂ ᠳ᠂]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Термодинамикийн хуулиуд|ᠲᠧᠷᠮᠣᠳᠢᠨᠠᠮᠢᠻ ᠊ᠤᠨ ᠬᠠᠦᠯᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠳᠠᠪᠤᠰᠤ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠳᠠᠭᠢᠨᠢ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠳᠠᠮᠪᠠᠢᠢᠨᠣᠸᠠ᠂ ᠰᠸᠧᠲ᠋ᠯᠠᠨᠠ ᠠᠯᠧᠻᠰᠠᠨ᠍ᠲᠷᠣᠸᠨᠠ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠳᠡᠮᠴᠣᠭᠳᠣᠨᠷᠤᠪ᠂ ᠪᠣᠷᠵᠢᠭᠢᠨ ᠨᠠᠮᠵᠠᠯᠸᠠᠩᠴᠣᠭ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Дэлхийн Ван|ᠳᠡᠯᠡᠬᠡᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠸᠠᠩ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Дэг|ᠳᠢᠭ᠌]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠳᠣᠯᠭᠠᠷ᠂ ᠴᠣᠢᠢᠮᠪᠢᠯ ᠊ᠤᠨ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠳᠥᠷᠪᠡᠯᠵᠢᠨ ᠪᠢᠴᠢᠭ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠳᠤᠷ ᠊ᠠ᠋ ᠲᠠᠯᠪᠢᠯᠲᠠ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Дурдал|ᠳᠤᠷᠠᠳᠤᠯ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠴᠠᠬᠢᠭᠤᠷ ᠰᠠᠭᠤᠷᠢᠲᠤ ᠠᠮᠢᠳᠤᠷᠠᠯ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠴᠠᠭᠢᠯᠭᠠᠨ ᠢᠨ᠍ᠳᠦ᠋ᠭ᠌ᠼ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠴᠠᠬᠢᠯᠭᠠᠨ ᠰᠣᠷᠢᠨᠵᠢᠨ ᠢᠨ᠍ᠳᠦ᠋ᠭ᠌ᠼ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Цахилгаан соронзон долгионы хуваарь|ᠴᠠᠬᠢᠯᠭᠠᠨ ᠰᠣᠷᠢᠨᠵᠢᠨ ᠳᠣᠯᠭᠢᠶᠠᠨ ᠊ᠤ ᠬᠤᠪᠢᠶᠠᠷᠢ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠴᠠᠬᠢᠯᠭᠠᠨ ᠰᠲ᠋ᠠᠲ᠋ᠢᠭ ᠢᠨ᠍ᠳᠦ᠋ᠭ᠌ᠼ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠴᠠᠬᠢᠯᠭᠠᠨ ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Цагаан одой|ᠴᠠᠭᠠᠨ ᠣᠳᠣᠢ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠴᠠᠭᠠᠨ ᠵᠢᠮᠪᠠ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Цагаан нүх|ᠴᠠᠭᠠᠨ ᠨᠦᠬᠡ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Цагаан кола|ᠴᠠᠭᠠᠨ ᠻᠣᠯᠠ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Цоохондой|ᠴᠣᠬᠣᠨᠳᠠᠢ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Цоохор ирвэс|ᠴᠣᠬᠣᠷ ᠢᠷᠪᠢᠰ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠴᠥᠮ ᠊ᠡ᠋ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Чавхдасын онол|ᠴᠢᠪᠬᠠᠳᠠᠰᠦ ᠊ᠶᠢᠨ ᠣᠨᠤᠯ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠴᠢᠴᠠᠷᠭᠠᠨ᠌ᠠ᠋]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠴᠦᠻᠴᠠ ᠨᠠᠷ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Заг хүйтэн|ᠵᠠᠭ ᠬᠦᠢᠲᠡᠨ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠵᠠᠭᠠᠮᠠᠷ ᠰᠤᠮᠤ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠵᠠᠶ ᠊ᠠ᠋ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠦᠷᠢᠶ ᠊ᠡ᠋]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠵᠢᠵᠢᠭ ᠳᠤᠮᠳᠠ ᠦᠢᠯᠡᠳᠪᠦᠷᠢ‎]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠶᠠᠩᠭᠢᠷ ᠢᠮᠠᠭ᠍ ᠊ᠠ᠋]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠶᠠᠲᠤᠭ ᠊ᠠ᠋]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Их Хорум зочид буудал|ᠶᠡᠬᠡ ᠬᠣᠷᠤᠮ ᠵᠣᠴᠢᠳ ᠪᠠᠭᠤᠳᠠᠯ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠶᠡᠭᠦᠯᠡᠭᠦᠷ‎‎]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠶᠢᠷᠲᠢᠨᠴᠦ ᠊ᠢ ᠦᠵᠡᠬᠦ ᠦᠵᠡᠯ‎‎]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Ёл|ᠶᠣᠯᠤ ᠰᠢᠪᠠᠭᠤ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠶᠤᠸᠠᠮᠪᠤᠤ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠶᠦᠨᠢᠻᠣᠳ᠋]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠫᠠᠷᠠᠪᠣᠯ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Пульсар|ᠫᠦᠯᠰᠠᠷ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠫᠯᠧᠢᠰᠲ᠋ᠣᠼᠧᠨ ᠊ᠦ ᠴᠡᠴᠡᠷᠯᠢᠭ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠫᠾᠣᠲ᠋ᠣᠨ ᠊ᠤ ᠲᠡᠢᠢᠷᠥᠯᠲᠡᠲᠥ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠷᠢᠮᠠᠨ ᠊ᠤ ᠭᠧᠣᠮᠧᠲ᠋ᠧᠷ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Робот|ᠷᠣᠪᠣᠲ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠷᠣᠻ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠹᠢᠽᠢᠣᠯᠣᠭᠢ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Калашниковын автомат|ᠻᠠᠯᠠᠱᠨᠢᠻᠣᠹ ᠊ᠤᠨ ᠠᠦ᠋ᠲ᠋ᠣᠮᠠᠲ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠺᠣᠮᠫ᠊ᠯᠧᠺᠰ ᠲᠣᠭ ᠠ|ᠻᠣᠮᠫ᠊ᠯᠧᠻᠰ ᠲᠣᠭ ᠊ᠠ᠋]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠻᠦᠯᠣᠨ ᠊ᠤ ᠬᠠᠤᠯᠢ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠻᠸᠠᠨ᠋ᠲ ᠮᠧᠻᠠᠨᠢᠭ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠻᠸᠠᠨ᠍ᠲ ᠤᠨ ᠲᠣᠭᠠᠴᠠᠯᠠᠯ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠻᠸᠠᠷᠻ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Квазар|ᠻᠸᠠᠽᠠᠷ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠼᠢᠷᠷᠥᠽ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠾᠢᠫᠧᠷᠪᠣᠯ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠾᠦᠯᠢᠭᠠᠨ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[C амин дэм|C ᠠᠮᠢᠨ ᠳᠡᠮ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Chimee]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[D ᠠᠮᠢᠨ ᠳᠡᠮ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[OSI загвар|OSI ᠵᠠᠭᠪᠤᠷ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[7 ᠰᠠᠷ ᠊ᠠ᠋ ᠊ᠢᠢᠨ ᠪᠣᠰᠤᠯᠭ ᠊ᠠ᠋]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align:center&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
 [http://wikibilig.mn/Editor.html &amp;lt;span style=&amp;quot;color:Blue&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&#039;Монгол бичгийн гар&#039;&#039;&#039;]          [http://wikibilig.mn/Autocorrect.html &amp;lt;span style=&amp;quot;color:Blue&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&#039;Монгол бичгийн эдитор (үг санал болгогч)&#039;&#039;&#039;]          [http://wikibilig.mn/MongolCode &amp;lt;span style=&amp;quot;color:Blue&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&#039;Юникодоос хэвлэлийн код руу хөрвүүлэгч&#039;&#039;&#039;]&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A7%E1%A0%AF%E1%A0%B8%E1%A0%A7%E1%A0%B7%E1%A0%A3%E1%A0%B9%E1%A0%82_%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%A8%E1%A0%A3%E1%A0%AF%E1%A0%B3%E1%A0%8B_%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AE%E1%A0%A0%E1%A0%B6%E1%A0%A7%E1%A0%B8%E1%A0%A2%E1%A0%B4&amp;diff=2761</id>
		<title>ᠰᠧᠯᠸᠧᠷᠣᠹ᠂ ᠠᠷᠨᠣᠯᠳ᠋ ᠪᠠᠳᠮᠠᠶᠧᠸᠢᠴ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A7%E1%A0%AF%E1%A0%B8%E1%A0%A7%E1%A0%B7%E1%A0%A3%E1%A0%B9%E1%A0%82_%E1%A0%A0%E1%A0%B7%E1%A0%A8%E1%A0%A3%E1%A0%AF%E1%A0%B3%E1%A0%8B_%E1%A0%AA%E1%A0%A0%E1%A0%B3%E1%A0%AE%E1%A0%A0%E1%A0%B6%E1%A0%A7%E1%A0%B8%E1%A0%A2%E1%A0%B4&amp;diff=2761"/>
		<updated>2021-10-11T05:48:27Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Created Article&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;max-height: 80vh; writing-mode: vertical-lr; font-family: &#039;Noto Sans Mongolian&#039;&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠡᠨᠳᠦᠯᠡᠭᠰᠡᠨ 1934 ᠣᠨ ‍ᠤ 11 ᠰᠠᠷ᠎ᠠ ‍1ᠢᠢᠨ 9&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠨᠠᠰᠤ ᠪᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ 2001 ᠣᠨ ‍ᠤ 02 ᠰᠠᠷ᠎ᠠ ‍ᠢᠢᠨ 28&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1898</id>
		<title>ᠬᠢᠮᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1898"/>
		<updated>2020-12-26T05:47:49Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Spelling&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;writing-mode: vertical-lr&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
= ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ =&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=Falcon Heavy Side Boosters landing on LZ1 and LZ2 - 2018 (25254688767).jpg&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠹᠠᠯᠻᠣᠨ ᠾᠧᠸᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;Falcon Heavy&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ &amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠣᠣᠰ ᠬᠤᠷᠳᠤᠰᠬᠠᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠭᠠᠵᠠᠷᠳᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠠᠨᠤ &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠶ᠋ᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠪᠣᠯ ᠬᠥᠯᠭᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠤᠷᠤᠭᠰᠢᠯᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠬᠦ ᠬᠦᠴᠦ ᠶᠤᠮ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;https://www.grc.nasa.gov/www/k-12/airplane/rocket.html National Aeronautics and Space Administration. Rocket propulsion. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/10&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠫᠤᠦᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠨᠡ ᠨᠢ [[Ньютоны хөдөлгөөний хуулиуд#ᠨᠧᠸᠲᠣᠨ᠎ ᠊ᠤ ᠭᠤᠷᠪᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠬᠠᠤᠯᠢ|ᠨᠧᠸᠲ᠋ᠣᠨ ‍ᠤ ᠭᠤᠷᠪᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠬᠠᠤᠯᠢ ‍ᠢᠢᠨ]] ᠦᠢᠯᠡᠴᠢᠯᠡᠯ ᠪᠢᠯᠡ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ [[ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠬᠤᠷᠳᠤ|ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠢᠢᠠᠷ]] ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠢᠯᠭᠠᠷᠠᠵᠤ᠂ ᠲᠡᠭᠦᠨ ‍ᠢ ᠮᠧᠻᠠᠨᠢᠻ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠧᠨᠧᠷᠭᠢ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠤᠪᠢᠷᠠᠭᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ᠂ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠡᠮᠡᠬᠦ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠥᠷᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
__TOC__&lt;br /&gt;
=== ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Rocket Anatomy (PSF).png|thumb|&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align: center&amp;quot;; &amp;gt;{{Mongolian}}&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; &amp;quot;&amp;gt;payload ᠠᠰᠢᠭ ᠲᠠᠢ ᠠᠴᠢᠶ ‍ᠠ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;kerosene ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ᠍ &amp;lt;br&amp;gt;liquid oxygen ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;fuel pumps ᠰᠢᠬᠠᠭᠤᠷᠭ᠎ ‍ᠠ᠋&amp;lt;br&amp;gt;valves ᠬᠠᠪᠬᠠᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;combustion chamber ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠲᠠᠰᠤᠯᠠᠪᠴᠢ&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠥᠯᠦᠪ ᠲᠡᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠲᠤᠰ ᠲᠤᠰ ᠲᠤ ᠪᠠᠨ ᠬᠠᠳᠠᠭᠠᠯᠠᠭᠳᠠᠬᠤ ᠪᠠ ᠲᠡᠳᠡᠭᠡᠷ ‍ᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠻᠠᠮᠧᠷ ᠲᠤ ᠰᠢᠬᠠᠨ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠵᠤ ᠰᠢᠲᠠᠯᠲᠠ ᠶᠠᠪᠤᠭᠤᠯᠳᠠᠭ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt; &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;kerosn&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠡᠲᠦ ᠢᠰᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠪᠦᠷᠢᠯᠳᠦᠬᠦᠨᠲᠦ (ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ) ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡᠴᠡᠭᠡ ᠨᠢᠭᠡ ᠪᠠ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠪᠦᠷᠢᠯᠳᠦᠬᠦᠨᠲᠦ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠤᠪᠢᠯᠪᠤᠷᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠪᠤᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠨᠢᠭᠡ ᠪᠦᠷᠢᠯᠳᠦᠬᠦᠨᠲᠦ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ&#039;&#039;&#039; ᠨᠢ ᠻᠠᠲᠠᠯᠢᠽᠠᠲ᠋ᠣᠷ&amp;lt;sup&amp;gt;catalyst&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠲᠠᠢ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠮᠠᠭᠴᠠ ᠵᠠᠳᠠᠷᠠᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠷᠤᠵᠤ᠂ ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠬᠡᠢ ᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠳᠡᠭ ᠪᠣᠳᠠᠰ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠭᠡᠰᠡᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠪᠦᠷᠢᠯᠳᠦᠬᠦᠨ ᠲᠡᠢ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠬᠡᠷᠡᠭ ᠦᠭᠡᠢ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠨᠢᠭᠡ ᠪᠦᠷᠢᠯᠳᠦᠬᠦᠨᠲᠦ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠡᠢ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠬᠠᠮᠤᠭ ‍ᠤᠨ ᠲᠦᠭᠡᠮᠡᠯ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;H&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;)᠂ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠊ᠦ ᠻᠠᠲᠠᠯᠢᠽᠠᠲᠣᠷ ᠨᠢ ᠢᠷᠢᠳᠢᠦᠮ (Ir) ᠪᠦᠷᠬᠦᠪᠴᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠥᠩᠭᠡᠨ ᠴᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠢᠰᠦᠯ ᠦᠷᠢᠯ ᠨᠤᠨᠲᠠᠭ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠪᠡᠷ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ&amp;lt;ref&amp;gt;https://ir.aerojetrocketdyne.com/news-releases/news-release-details/aerojet-announces-licensing-and-manufacture-spontaneous?releaseid=708514 Aerojet Rocketdyne Holdings, Inc. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ ᠵᠠᠳᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ 1000°C ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠠᠽᠣᠲ (N)᠂ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ (H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;)᠂ ᠠᠮᠮᠣᠨᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;ammonium&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠬᠡᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠣᠯᠢᠮᠠᠭ ᠢᠯᠭᠠᠷᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠥᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠡᠲᠦ ᠢᠰᠦᠯ ‍ᠢ (H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠪᠣᠯᠭᠠᠨ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠳᠠᠭ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠶᠠᠫᠣᠨ ‍ᠤ IHI Aerospace ᠻᠣᠷᠫᠣᠷᠠᠼ 1964 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ ᠬᠣᠢᠢᠰᠢ 900 ᠾᠢᠲᠠᠽᠢᠨᠲᠤ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠦᠢᠯᠡᠳᠪᠦᠷᠢᠯᠡᠵᠡᠢ&amp;lt;ref&amp;gt;https://www.ihi.co.jp/ia/en/products/space/hydrazine/index.html IHI Aerospace Co.Ltd. Hydrazine Monopropellant Thrusters. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠨᠡ ᠲᠥᠷᠦᠯ ‍ᠦᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠳ ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ‍‍ᠢᠢᠨ ᠬᠦᠴᠦ ᠪᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠲᠠᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ ᠬᠢᠴᠡ ᠪᠦᠲᠦᠴᠡ ᠡᠩ ‍ᠦᠨ᠃ ᠬᠢᠮᠡᠯ ᠳᠠᠭᠠᠭᠤᠯᠢ᠂ [[ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ|ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ ‍ᠢᠢᠨ]] ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢ ᠵᠠᠯᠠᠬᠤ᠂ ᠴᠢᠭᠯᠡᠭᠦᠯᠬᠦ (ᠵᠢᠱᠢᠶᠡᠯᠡᠪᠡᠯ TDRS-1)᠂ ᠭᠠᠵᠠᠷᠳᠠᠬᠤ ᠪᠦᠬᠡᠭᠡᠭ ‍ᠢ (ᠵᠢᠱᠢᠶᠡᠯᠡᠪᠡᠯ Союз) ᠲᠣᠭᠲᠠᠪᠤᠷᠢᠵᠢᠭᠤᠯᠬᠤ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠪᠦᠷᠢᠯᠳᠦᠬᠦᠨᠲᠦ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠡᠢ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ&#039;&#039;&#039; ᠲᠦ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠳᠤ ᠨᠢ ᠻᠡᠷᠣᠰᠢᠨ (Восток᠂ Saturn ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠨᠢᠭᠡᠳᠦᠭᠡᠷ ᠱᠠᠲᠤ, Союз᠂ Falcon 1᠂ Falcon 9) ᠲᠦᠭᠡᠮᠡᠯ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠪᠠᠰᠠ ᠭᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ (Space Shuttle ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠣᠣᠯ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ᠂ Saturn V ‍ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ᠂ ᠭᠤᠷᠪᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠱᠠᠲᠤ᠂ Ariane 5᠂ Centaur ᠭᠡᠬᠦ ᠮᠡᠲᠦ)᠂ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠮᠧᠲ᠋ᠠᠨ CH&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt; (BE-4᠂ Raptor ᠲᠤ ᠵᠣᠷᠢᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋) ᠬᠡᠷᠡᠭᠡᠯᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠳᠠᠭ&amp;lt;ref&amp;gt;https://global.jaxa.jp/projects/engineering/components/lng/index.html Japan Aerospace Exploration Agency. LNG Propulsion System. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠳ᠋ᠦ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠭᠦᠨᠴᠢᠯᠡᠨ ᠠᠧᠷᠣᠽᠢᠨ50&amp;lt;sup&amp;gt;aerozine50&amp;lt;/sup&amp;gt; (50% UDMH, 50% ᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ) ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ᠂ ᠳ᠋ᠢᠨᠢᠲ᠋ᠷᠣᠭᠧᠨ ᠲᠧᠲ᠋ᠷᠣᠻᠰᠢᠳ᠋ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠲᠡᠢ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ (Titan᠂ Apollo ‍ᠢᠢᠨ ᠰᠠᠷᠠᠨ ‍ᠤ ᠮᠣᠳᠦ᠋ᠯ᠂ Voyager 1᠂ 2) ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠪᠠᠰᠠ ᠮᠣᠨᠣᠮᠧᠲ᠋ᠢᠯᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ (Monomethylhydrazine, (CH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;)HN&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠳ᠋ᠢᠨᠢᠲ᠋ᠷᠣᠭᠧᠨ ᠲᠧᠲ᠋ᠷᠣᠻᠰᠢᠳ᠋ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ (Space Suttle ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠣᠭᠣᠷᠢᠭ ᠵᠠᠮ ‍ᠤᠨ ᠵᠢᠯᠤᠭᠤᠳᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋᠂ Dragon ᠬᠣᠯᠭᠡ) ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠰᠠᠭᠠᠬᠤ ᠪᠤᠶᠤ ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ ᠲᠥᠬᠦᠭᠡᠷᠦᠮᠵᠢ ᠴᠠᠬᠢᠯᠭᠠᠨ᠂ ᠫᠢᠷᠣᠲ᠋ᠧᠻᠨᠢᠻ&amp;lt;sup&amp;gt;pyrotechnical&amp;lt;/sup&amp;gt;᠂ ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠠᠷᠴᠢᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠠᠭᠤᠷᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠳᠠᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ ᠦᠢᠯᠡᠳᠡᠯ ᠬᠡᠳᠦᠨ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠮᠢᠯᠯᠢᠰᠧᠻᠦ᠋ᠨ᠍ᠳ᠋ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠬᠣᠴᠤᠷᠠᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠲᠠᠰᠤᠯᠠᠪᠴᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠥᠨᠳᠦᠷ ᠳᠠᠷᠤᠯᠲᠠ ᠬᠤᠷᠠᠵᠤ᠂ ᠳᠡᠯᠪᠡᠷᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠵᠤᠰᠢ ᠦᠭᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠪᠦᠷᠢᠯᠳᠦᠬᠦᠨᠲᠦ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠡᠢ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ&#039;&#039;&#039; ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠦᠵᠡᠯ ᠰᠠᠨᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠥᠨᠳᠦᠷ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠢᠮᠫᠦ᠋ᠯᠰ&amp;lt;sup&amp;gt;impulse&amp;lt;/sup&amp;gt; ‍ᠢ ᠨᠡᠭᠦᠷᠡᠰᠦ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠤ ᠥᠨᠳᠦᠷ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠨᠢᠭᠲᠠ ᠲᠠᠢ ᠬᠣᠣᠰᠯᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠣᠷᠤᠯᠳᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠡᠴᠡ ᠲᠠᠰᠤᠷᠠᠬᠤ ᠦᠶᠡᠰ ᠲᠦ ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠬᠤ ᠪᠠ ᠶᠡᠬᠡ ᠥᠨᠳᠦᠷ ᠠᠪᠤᠭᠰᠠᠨ ᠬᠣᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠪᠠᠨ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ᠲᠤ 1988 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠢᠢᠮᠦ ᠵᠠᠷᠴᠢᠮ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠬᠤ РД-701 ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ᠂ ᠲᠤᠷᠰᠢᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ 1991 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠠᠩᠬᠦᠵᠢᠯᠲᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠡᠷᠬᠡᠰᠢᠶᠡᠯ ‍ᠦᠨ ᠤᠯᠠᠮ ᠡᠴᠡ ᠡᠨᠡ ᠰᠤᠳᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠲᠠᠰᠤᠷᠠᠵᠤᠬᠤᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠯᠢ ᠠᠯᠢᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢ ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠣᠯᠭᠠᠨ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠬᠦ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠤᠯᠠᠮᠵᠢᠯᠠᠯᠲᠤ ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ᠲᠤ ᠡᠬᠢᠨ ‍ᠦ ᠱᠠᠲᠤ ᠨᠢ ᠨᠡᠭᠦᠷᠡᠰᠦ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠡᠢ᠂ ᠳᠠᠷᠠᠭᠠᠬᠢ ᠱᠠᠲᠤ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠳᠠᠭ ᠬᠥᠯᠳᠡᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠡᠢ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠯ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠡᠭᠦᠨ ‍ᠢ ᠰᠢᠢᠳᠦᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠪᠦᠷᠢᠯᠳᠦᠬᠦᠨᠲᠦ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠡᠢ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠨᠢᠭᠡ ᠯᠡ ᠱᠠᠲᠤ ᠪᠠᠷ ᠲᠣᠭᠣᠷᠢᠭ ᠵᠠᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠬᠦᠷᠬᠦ ᠪᠣᠯᠤᠮᠵᠢ ᠨᠡᠭᠡᠭᠳᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠬᠤ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠥᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=SolidRocketMotor-MN.jpg&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠪᠦᠲᠦᠴᠡ&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠬᠠᠷᠢᠨ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠪᠣᠳᠠᠰ ‍ᠤᠳ ‍ᠢ ᠬᠠᠮᠲᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠨᠢ ᠬᠣᠯᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠠᠭᠠᠳ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠪᠣᠷᠲᠤᠭᠤ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠪᠡᠷ ᠨᠢᠭᠲᠠᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;᠃&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
ᠪᠠᠲᠤᠯᠠᠨ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠠᠬᠤ᠂ ᠴᠠᠭ ᠠᠭᠤᠷ ᠲᠤ ᠥᠷᠭᠡᠨ ᠭᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠠᠨᠰᠠᠷ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠬᠡᠷᠭᠡᠯᠡᠬᠦ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠡᠨ ᠶᠡᠬᠡᠪᠴᠢᠯᠡᠨ ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠨᠢᠭᠡᠳᠦᠭᠡᠷ ᠱᠠᠲᠤ᠂ ᠬᠠᠵᠢᠭᠤ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠤᠷᠳᠤᠰᠬᠠᠭᠤᠷ ᠲᠤ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ (Space Shuttle, 나로호 ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠱᠠᠲᠤ᠂ SS-520)&amp;lt;ref&amp;gt;Jenkins, Dennis R. (2016). &#039;&#039;Space Shuttle: Developing an Icon – 1972–2013&#039;&#039;. Specialty Press. ISBN &amp;lt;bdi&amp;gt;978-1-58007-249-6&amp;lt;/bdi&amp;gt;.&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ‍ᠢᠢ ᠲᠣᠬᠢᠷᠭᠤᠯᠤᠨ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠬᠤ ᠪᠣᠯᠤᠮᠵᠢ ᠲᠠᠢ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ ᠪᠣᠯ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠬᠤᠪᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠡᠨᠡ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ ᠪᠡᠷᠬᠡᠰᠢᠶᠡᠯ ᠲᠡᠢ᠃ ᠳᠠᠪᠠᠭᠤ ᠲᠠᠯ ‍ᠠ᠋ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠤᠪᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠦᠲᠦᠴᠡ ᠬᠢᠴᠡ ᠨᠢ &#039;&#039;ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠩᠭᠤᠢ&#039;&#039; ᠬᠢᠯᠪᠠᠷ ᠠᠵᠡᠢ᠃ &amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Hybrids big-fr.png|thumb|&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align: center&amp;quot;; &amp;gt;{{Mongolian}}&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; &amp;quot;&amp;gt;réservoir comburant ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;bloc de propergol ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ &amp;lt;br&amp;gt;vanne ᠬᠠᠪᠬᠠᠯᠭ᠎ᠠ &amp;lt;br&amp;gt;système d&#039;allumage ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ &amp;lt;br&amp;gt;injecteur ᠰᠦᠷᠴᠢᠭᠦᠷ &amp;lt;br&amp;gt;tuyère ᠴᠣᠷᠭᠤ&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠳᠤ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ᠂ ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠨᠢ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠴᠡᠪᠡᠷ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠡᠢ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠦᠲᠦᠴᠡ ᠨᠢ ᠬᠢᠯᠪᠠᠷᠰᠢᠬᠤ ᠪᠠ ᠳᠠᠩ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ᠲᠠᠢ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ‍ᠢᠢ ᠲᠣᠬᠢᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠬᠤ᠂ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ‍ᠢᠢ ᠵᠣᠭᠰᠤᠭᠠᠬᠤ ᠪᠣᠯᠤᠮᠵᠢ ᠲᠠᠢ ᠭᠡᠬᠦ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠳᠠᠪᠠᠭᠤ ᠲᠠᠯ ‍ᠠ᠋ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠲᠠᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠳᠤᠲᠠᠮᠠᠭ ᠲᠠᠯ ‍ᠠ᠋ ᠭᠡᠪᠡᠯ ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢ ᠲᠣᠭᠲᠠᠮᠠᠯ ᠬᠡᠮᠵᠢᠶ ‍ᠡ᠋ ᠪᠡᠷ ᠥᠭᠴᠦ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠨᠥᠬᠦᠴᠡᠯ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠨᠢ ᠳᠤᠮᠳᠠᠷᠠᠬᠤ ᠬᠢᠷᠢ ᠪᠡᠷ ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠦ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠪᠠᠭᠤᠷᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠩᠬᠠᠨ ‍ᠤ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠯᠭᠡ SpaceShipOne 2004 ᠣᠨ ᠳ᠋᠋ᠤ ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠠᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠨᠠᠮ ᠲᠣᠭᠣᠷᠢᠭ ᠵᠠᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠭᠠᠷᠤᠭᠰᠠᠨ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;https://www.space.com/16769-spaceshipone-first-private-spacecraft.html SpaceShipOne: The First Private Spacecraft. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠨᠡᠷ ‍ᠡ᠋ ᠲᠣᠮᠢᠶᠠᠯᠠᠯ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - rocket - ракета&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠵᠥᠭᠡᠭᠡᠭᠴᠢ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ (ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ) - launch vehicle - ракета-носитель&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - chemical rocket engine - химический ракетный двигатель&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - liquid-propellant rocket - жидкостный ракетный двигатель&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - solid-propellant rocket - твердотопливный ракетный двигатель&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - hybrid-propellant rocket - гибридный ракетный двигатель&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠨᠢᠭᠡ ᠪᠦᠷᠢᠯᠳᠦᠬᠦᠨᠲᠦ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠡᠢ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - monopropellant rocket - однокомпонентный ЖРД&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠪᠦᠷᠢᠯᠳᠦᠬᠦᠨᠲᠦ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠡᠢ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - bipropellant rocket - двухкомпонентный ЖРД&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠪᠦᠷᠢᠯᠳᠦᠬᠦᠨᠲᠦ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠡᠢ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - tripropellant rocket - трехкомпонентный ЖРД&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ - combustible - горючее&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ - fuel - топливо&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ - ignition - воспламенение&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ - thrust - тяга&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠰᠠᠨᠰᠠᠷ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ]]&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠲᠧᠻᠨᠣᠯᠣᠭᠢ]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1897</id>
		<title>ᠬᠢᠮᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1897"/>
		<updated>2020-12-26T05:36:49Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Spelling&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;writing-mode: vertical-lr&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
= ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ =&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=Falcon Heavy Side Boosters landing on LZ1 and LZ2 - 2018 (25254688767).jpg&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠹᠠᠯᠻᠣᠨ ᠾᠧᠸᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;Falcon Heavy&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ &amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠣᠣᠰ ᠬᠤᠷᠳᠤᠰᠬᠠᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠭᠠᠵᠠᠷᠳᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠠᠨᠤ &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠶ᠋ᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠪᠣᠯ ᠬᠥᠯᠭᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠤᠷᠤᠭᠰᠢᠯᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠬᠦ ᠬᠦᠴᠦ ᠶᠤᠮ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;https://www.grc.nasa.gov/www/k-12/airplane/rocket.html National Aeronautics and Space Administration. Rocket propulsion. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/10&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠫᠤᠦᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠨᠡ ᠨᠢ [[Ньютоны хөдөлгөөний хуулиуд#ᠨᠧᠸᠲᠣᠨ᠎ ᠊ᠤ ᠭᠤᠷᠪᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠬᠠᠤᠯᠢ|ᠨᠧᠸᠲ᠋ᠣᠨ ‍ᠤ ᠭᠤᠷᠪᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠬᠠᠤᠯᠢ ‍ᠢᠢᠨ]] ᠦᠢᠯᠡᠴᠢᠯᠡᠯ ᠪᠢᠯᠡ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ [[ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠬᠤᠷᠳᠤ|ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠢᠢᠠᠷ]] ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠢᠯᠭᠠᠷᠠᠵᠤ᠂ ᠲᠡᠭᠦᠨ ‍ᠢ ᠮᠧᠻᠠᠨᠢᠻ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠧᠨᠧᠷᠭᠢ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠤᠪᠢᠷᠠᠭᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ᠂ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠡᠮᠡᠬᠦ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠥᠷᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
__TOC__&lt;br /&gt;
=== ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Rocket Anatomy (PSF).png|thumb|&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align: center&amp;quot;; &amp;gt;{{Mongolian}}&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; &amp;quot;&amp;gt;payload ᠠᠰᠢᠭ ᠲᠠᠢ ᠠᠴᠢᠶ ‍ᠠ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;kerosene ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ᠍ &amp;lt;br&amp;gt;liquid oxygen ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;fuel pumps ᠰᠢᠬᠠᠭᠤᠷᠭ᠎ ‍ᠠ᠋&amp;lt;br&amp;gt;valves ᠬᠠᠪᠬᠠᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;combustion chamber ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠲᠠᠰᠤᠯᠠᠪᠴᠢ&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠥᠯᠦᠪ ᠲᠡᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠲᠤᠰ ᠲᠤᠰ ᠲᠤ ᠪᠠᠨ ᠬᠠᠳᠠᠭᠠᠯᠠᠭᠳᠠᠬᠤ ᠪᠠ ᠲᠡᠳᠡᠭᠡᠷ ‍ᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠻᠠᠮᠧᠷ ᠲᠤ ᠰᠢᠬᠠᠨ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠵᠤ ᠰᠢᠲᠠᠯᠲᠠ ᠶᠠᠪᠤᠭᠤᠯᠳᠠᠭ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt; &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;kerosn&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠡᠲᠦ ᠢᠰᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠪᠦᠷᠢᠯᠳᠦᠬᠦᠨᠲᠦ (ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ) ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡᠴᠡᠭᠡ ᠨᠢᠭᠡ ᠪᠠ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠪᠦᠷᠢᠯᠳᠦᠬᠦᠨᠲᠦ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠤᠪᠢᠯᠪᠤᠷᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠪᠤᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠨᠢᠭᠡ ᠪᠦᠷᠢᠯᠳᠦᠬᠦᠨᠲᠦ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ&#039;&#039;&#039; ᠨᠢ ᠻᠠᠲᠠᠯᠢᠽᠠᠲ᠋ᠣᠷ&amp;lt;sup&amp;gt;catalyst&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠲᠠᠢ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠮᠠᠭᠴᠠ ᠵᠠᠳᠠᠷᠠᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠷᠤᠵᠤ᠂ ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠬᠡᠢ ᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠳᠡᠭ ᠪᠣᠳᠠᠰ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠭᠡᠰᠡᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠪᠦᠷᠢᠯᠳᠦᠬᠦᠨ ᠲᠡᠢ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠬᠡᠷᠡᠭ ᠦᠭᠡᠢ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠨᠢᠭᠡ ᠪᠦᠷᠢᠯᠳᠦᠬᠦᠨᠲᠦ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠡᠢ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠬᠠᠮᠤᠭ ‍ᠤᠨ ᠲᠦᠭᠡᠮᠡᠯ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;H&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;)᠂ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠊ᠦ ᠻᠠᠲᠠᠯᠢᠽᠠᠲᠣᠷ ᠨᠢ ᠢᠷᠢᠳᠢᠦᠮ (Ir) ᠪᠦᠷᠬᠦᠪᠴᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠥᠩᠭᠡᠨ ᠴᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠢᠰᠦᠯ ᠦᠷᠢᠯ ᠨᠤᠨᠲᠠᠭ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠪᠡᠷ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ&amp;lt;ref&amp;gt;https://ir.aerojetrocketdyne.com/news-releases/news-release-details/aerojet-announces-licensing-and-manufacture-spontaneous?releaseid=708514 Aerojet Rocketdyne Holdings, Inc. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ ᠵᠠᠳᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ 1000°C ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠠᠽᠣᠲ (N)᠂ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ (H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;)᠂ ᠠᠮᠮᠣᠨᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;ammonium&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠬᠡᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠣᠯᠢᠮᠠᠭ ᠢᠯᠭᠠᠷᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠥᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠡᠲᠦ ᠢᠰᠦᠯ ‍ᠢ (H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠪᠣᠯᠭᠠᠨ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠳᠠᠭ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠶᠠᠫᠣᠨ ‍ᠤ IHI Aerospace ᠻᠣᠷᠫᠣᠷᠠᠼ 1964 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ ᠬᠣᠢᠢᠰᠢ 900 ᠾᠢᠲᠠᠽᠢᠨᠲᠤ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠦᠢᠯᠡᠳᠪᠦᠷᠢᠯᠡᠵᠡᠢ&amp;lt;ref&amp;gt;https://www.ihi.co.jp/ia/en/products/space/hydrazine/index.html IHI Aerospace Co.Ltd. Hydrazine Monopropellant Thrusters. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠨᠡ ᠲᠥᠷᠦᠯ ‍ᠦᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠳ ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ‍‍ᠢᠢᠨ ᠬᠦᠴᠦ ᠪᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠲᠠᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ ᠬᠢᠴᠡ ᠪᠦᠲᠦᠴᠡ ᠡᠩ ‍ᠦᠨ᠃ ᠬᠢᠮᠡᠯ ᠳᠠᠭᠠᠭᠤᠯᠢ᠂ [[ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ|ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ ‍ᠢᠢᠨ]] ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢ ᠵᠠᠯᠠᠬᠤ᠂ ᠴᠢᠭᠯᠡᠭᠦᠯᠬᠦ (ᠵᠢᠱᠢᠶᠡᠯᠡᠪᠡᠯ TDRS-1)᠂ ᠭᠠᠵᠠᠷᠳᠠᠬᠤ ᠪᠦᠬᠡᠭᠡᠭ ‍ᠢ (ᠵᠢᠱᠢᠶᠡᠯᠡᠪᠡᠯ Союз) ᠲᠣᠭᠲᠠᠪᠤᠷᠢᠵᠢᠭᠤᠯᠬᠤ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠪᠦᠷᠢᠯᠳᠦᠬᠦᠨᠲᠦ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠡᠢ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ&#039;&#039;&#039; ᠲᠦ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠳᠤ ᠨᠢ ᠻᠡᠷᠣᠰᠢᠨ (Восток᠂ Saturn ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠨᠢᠭᠡᠳᠦᠭᠡᠷ ᠱᠠᠲᠤ, Союз᠂ Falcon 1᠂ Falcon 9) ᠲᠦᠭᠡᠮᠡᠯ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠪᠠᠰᠠ ᠭᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ (Space Shuttle ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠣᠣᠯ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ᠂ Saturn V ‍ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ᠂ ᠭᠤᠷᠪᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠱᠠᠲᠤ᠂ Ariane 5᠂ Centaur ᠭᠡᠬᠦ ᠮᠡᠲᠦ)᠂ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠮᠧᠲ᠋ᠠᠨ CH&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt; (BE-4᠂ Raptor ᠲᠤ ᠵᠣᠷᠢᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋) ᠬᠡᠷᠡᠭᠡᠯᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠳᠠᠭ&amp;lt;ref&amp;gt;https://global.jaxa.jp/projects/engineering/components/lng/index.html Japan Aerospace Exploration Agency. LNG Propulsion System. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠳ᠋ᠦ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠭᠦᠨᠴᠢᠯᠡᠨ ᠠᠧᠷᠣᠽᠢᠨ50&amp;lt;sup&amp;gt;aerozine50&amp;lt;/sup&amp;gt; (50% UDMH, 50% ᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ) ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ᠂ ᠳ᠋ᠢᠨᠢᠲ᠋ᠷᠣᠭᠧᠨ ᠲᠧᠲ᠋ᠷᠣᠻᠰᠢᠳ᠋ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠲᠡᠢ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ (Titan᠂ Apollo ‍ᠢᠢᠨ ᠰᠠᠷᠠᠨ ‍ᠤ ᠮᠣᠳᠦ᠋ᠯ᠂ Voyager 1᠂ 2) ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠪᠠᠰᠠ ᠮᠣᠨᠣᠮᠧᠲ᠋ᠢᠯᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ (Monomethylhydrazine, (CH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;)HN&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠳ᠋ᠢᠨᠢᠲ᠋ᠷᠣᠭᠧᠨ ᠲᠧᠲ᠋ᠷᠣᠻᠰᠢᠳ᠋ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ (Space Suttle ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠣᠭᠣᠷᠢᠭ ᠵᠠᠮ ‍ᠤᠨ ᠵᠢᠯᠤᠭᠤᠳᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋᠂ Dragon ᠬᠣᠯᠭᠡ) ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠰᠠᠭᠠᠬᠤ ᠪᠤᠶᠤ ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ ᠲᠥᠬᠦᠭᠡᠷᠦᠮᠵᠢ ᠴᠠᠬᠢᠯᠭᠠᠨ᠂ ᠫᠢᠷᠣᠲ᠋ᠧᠻᠨᠢᠻ&amp;lt;sup&amp;gt;pyrotechnical&amp;lt;/sup&amp;gt;᠂ ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠠᠷᠴᠢᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠠᠭᠤᠷᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠳᠠᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ ᠦᠢᠯᠡᠳᠡᠯ ᠬᠡᠳᠦᠨ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠮᠢᠯᠯᠢᠰᠧᠻᠦ᠋ᠨ᠍ᠳ᠋ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠬᠣᠴᠤᠷᠠᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠲᠠᠰᠤᠯᠠᠪᠴᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠥᠨᠳᠦᠷ ᠳᠠᠷᠤᠯᠲᠠ ᠬᠤᠷᠠᠵᠤ᠂ ᠳᠡᠯᠪᠡᠷᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠵᠤᠰᠢ ᠦᠭᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠪᠦᠷᠢᠯᠳᠦᠬᠦᠨᠲᠦ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠡᠢ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ&#039;&#039;&#039; ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠦᠵᠡᠯ ᠰᠠᠨᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠥᠨᠳᠦᠷ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠢᠮᠫᠦ᠋ᠯᠰ&amp;lt;sup&amp;gt;impulse&amp;lt;/sup&amp;gt; ‍ᠢ ᠨᠡᠭᠦᠷᠡᠰᠦ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠤ ᠥᠨᠳᠦᠷ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠨᠢᠭᠲᠠ ᠲᠠᠢ ᠬᠣᠣᠰᠯᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠣᠷᠤᠯᠳᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠡᠴᠡ ᠲᠠᠰᠤᠷᠠᠬᠤ ᠦᠶᠡᠰ ᠲᠦ ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠬᠤ ᠪᠠ ᠶᠡᠬᠡ ᠥᠨᠳᠦᠷ ᠠᠪᠤᠭᠰᠠᠨ ᠬᠣᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠪᠠᠨ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ᠲᠤ 1988 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠢᠢᠮᠦ ᠵᠠᠷᠴᠢᠮ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠬᠤ РД-701 ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ᠂ ᠲᠤᠷᠰᠢᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ 1991 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠠᠩᠬᠦᠵᠢᠯᠲᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠡᠷᠬᠡᠰᠢᠶᠡᠯ ‍ᠦᠨ ᠤᠯᠠᠮ ᠡᠴᠡ ᠡᠨᠡ ᠰᠤᠳᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠲᠠᠰᠤᠷᠠᠵᠤᠬᠤᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠯᠢ ᠠᠯᠢᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢ ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠣᠯᠭᠠᠨ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠬᠦ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠤᠯᠠᠮᠵᠢᠯᠠᠯᠲᠤ ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ᠲᠤ ᠡᠬᠢᠨ ‍ᠦ ᠱᠠᠲᠤ ᠨᠢ ᠨᠡᠭᠦᠷᠡᠰᠦ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠡᠢ᠂ ᠳᠠᠷᠠᠭᠠᠬᠢ ᠱᠠᠲᠤ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠳᠠᠭ ᠬᠥᠯᠳᠡᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠡᠢ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠯ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠡᠭᠦᠨ ‍ᠢ ᠰᠢᠢᠳᠦᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠪᠦᠷᠢᠯᠳᠦᠬᠦᠨᠲᠦ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠡᠢ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠨᠢᠭᠡ ᠯᠡ ᠱᠠᠲᠤ ᠪᠠᠷ ᠲᠣᠭᠣᠷᠢᠭ ᠵᠠᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠬᠦᠷᠬᠦ ᠪᠣᠯᠤᠮᠵᠢ ᠨᠡᠭᠡᠭᠳᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠬᠤ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠥᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=SolidRocketMotor-MN.jpg&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠪᠦᠲᠦᠴᠡ&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠬᠠᠷᠢᠨ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠪᠣᠳᠠᠰ ‍ᠤᠳ ‍ᠢ ᠬᠠᠮᠲᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠨᠢ ᠬᠣᠯᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠠᠭᠠᠳ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠪᠣᠷᠲᠤᠭᠤ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠪᠡᠷ ᠨᠢᠭᠲᠠᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;᠃&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
ᠪᠠᠲᠤᠯᠠᠨ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠠᠬᠤ᠂ ᠴᠠᠭ ᠠᠭᠤᠷ ᠲᠤ ᠥᠷᠭᠡᠨ ᠭᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠠᠨᠰᠠᠷ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠬᠡᠷᠭᠡᠯᠡᠬᠦ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠡᠨ ᠶᠡᠬᠡᠪᠴᠢᠯᠡᠨ ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠨᠢᠭᠡᠳᠦᠭᠡᠷ ᠱᠠᠲᠤ᠂ ᠬᠠᠵᠢᠭᠤ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠤᠷᠳᠤᠰᠬᠠᠭᠤᠷ ᠲᠤ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ (Space Shuttle, 나로호 ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠱᠠᠲᠤ᠂ SS-520)&amp;lt;ref&amp;gt;Jenkins, Dennis R. (2016). &#039;&#039;Space Shuttle: Developing an Icon – 1972–2013&#039;&#039;. Specialty Press. ISBN &amp;lt;bdi&amp;gt;978-1-58007-249-6&amp;lt;/bdi&amp;gt;.&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ‍ᠢᠢ ᠲᠣᠬᠢᠷᠭᠤᠯᠤᠨ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠬᠤ ᠪᠣᠯᠤᠮᠵᠢ ᠲᠠᠢ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ ᠪᠣᠯ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠬᠤᠪᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠡᠨᠡ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ ᠪᠡᠷᠬᠡᠰᠢᠶᠡᠯ ᠲᠡᠢ᠃ ᠳᠠᠪᠠᠭᠤ ᠲᠠᠯ ‍ᠠ᠋ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠤᠪᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠦᠲᠦᠴᠡ ᠬᠢᠴᠡ ᠨᠢ &#039;&#039;ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠩᠭᠤᠢ&#039;&#039; ᠬᠢᠯᠪᠠᠷ ᠠᠵᠡᠢ᠃ &amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Hybrids big-fr.png|thumb|&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align: center&amp;quot;; &amp;gt;{{Mongolian}}&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; &amp;quot;&amp;gt;réservoir comburant ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;bloc de propergol ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ &amp;lt;br&amp;gt;vanne ᠬᠠᠪᠬᠠᠯᠭ᠎ᠠ &amp;lt;br&amp;gt;système d&#039;allumage ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ &amp;lt;br&amp;gt;injecteur ᠰᠦᠷᠴᠢᠭᠦᠷ &amp;lt;br&amp;gt;tuyère ᠴᠣᠷᠭᠤ&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠳᠤ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠨᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ᠂ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠨᠢ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠴᠡᠪᠡᠷᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠡᠢ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ ᠨᠢ ᠢᠯᠡᠭᠦᠦ ᠬᠢᠯᠪᠠᠷᠰᠢᠬᠤ ᠪᠠ ᠳᠠᠩ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ᠲᠠᠢ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ‍ᠢᠢ ᠲᠣᠬᠢᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠤᠳᠢᠷᠳᠠᠬᠤ᠂ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ‍ᠢᠢ ᠵᠣᠭᠰᠤᠭᠠᠬᠤ ᠪᠣᠯᠤᠮᠵᠢ ᠲᠠᠢ ᠭᠡᠬᠦ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠳᠠᠪᠠᠭᠤ ᠲᠠᠯ ‍ᠠ᠋ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠲᠠᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠳᠤᠲᠠᠮᠠᠭ ᠲᠠᠯ ‍ᠠ᠋ ᠭᠡᠪᠡᠯ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢ ᠲᠣᠭᠲᠠᠮᠠᠯ ᠬᠡᠮᠵᠢᠶ ‍ᠡ᠋ ᠪᠡᠷ ᠥᠭᠴᠦ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠨᠥᠬᠦᠴᠡᠯ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠨᠢ ᠳᠤᠮᠳᠠᠷᠠᠬᠤ ᠬᠢᠷᠢ ᠪᠡᠷ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠨ ‍ᠦ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠪᠠᠭᠤᠷᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠩᠬᠠᠨ ‍ᠤ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠯᠭᠡ SpaceShipOne 2004 ᠣᠨ ᠳ᠋᠋ᠤ ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠠᠯᠭᠠᠭᠦᠷ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠨᠠᠮ ᠲᠣᠭᠣᠷᠢᠭ ᠵᠠᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠭᠠᠷᠤᠭᠰᠠᠨ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;https://www.space.com/16769-spaceshipone-first-private-spacecraft.html SpaceShipOne: The First Private Spacecraft. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠨᠡᠷ ‍ᠡ᠋ ᠲᠣᠮᠢᠶᠠᠯᠠᠯ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - rocket - ракета&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠵᠥᠭᠡᠭᠴᠢ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ (ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ) - launch vehicle - ракета-носитель&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - chemical rocket engine - химический ракетный двигатель&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - liquid-propellant rocket - жидкостный ракетный двигатель&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - solid-propellant rocket - твердотопливный ракетный двигатель&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - hybrid-propellant rocket - гибридный ракетный двигатель&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠨᠢᠭᠡ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - monopropellant rocket - однокомпонентный ЖРД&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - bipropellant rocket - двухкомпонентный ЖРД&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - tripropellant rocket - трехкомпонентный ЖРД&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ - combustible - горючее&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ - fuel - топливо&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ - ignition - воспламенение&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ - thrust - тяга&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠰᠠᠨᠰᠠᠷ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ]]&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠲᠧᠻᠨᠣᠯᠣᠭᠢ]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1896</id>
		<title>ᠬᠢᠮᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1896"/>
		<updated>2020-12-26T03:52:41Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Spelling&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;writing-mode: vertical-lr&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
= ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ =&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=Falcon Heavy Side Boosters landing on LZ1 and LZ2 - 2018 (25254688767).jpg&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠹᠠᠯᠻᠣᠨ ᠾᠧᠸᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;Falcon Heavy&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ &amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠣᠣᠰ ᠬᠤᠷᠳᠤᠰᠬᠠᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠭᠠᠵᠠᠷᠳᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠠᠨᠤ &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠶ᠋ᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠪᠣᠯ ᠬᠥᠯᠭᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠤᠷᠤᠭᠰᠢᠯᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠬᠦ ᠬᠦᠴᠦ ᠶᠤᠮ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;https://www.grc.nasa.gov/www/k-12/airplane/rocket.html National Aeronautics and Space Administration. Rocket propulsion. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/10&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠫᠤᠦᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠨᠡ ᠨᠢ [[Ньютоны хөдөлгөөний хуулиуд#ᠨᠧᠸᠲᠣᠨ᠎ ᠊ᠤ ᠭᠤᠷᠪᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠬᠠᠤᠯᠢ|ᠨᠧᠸᠲ᠋ᠣᠨ ‍ᠤ ᠭᠤᠷᠪᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠬᠠᠤᠯᠢ ‍ᠢᠢᠨ]] ᠦᠢᠯᠡᠴᠢᠯᠡᠯ ᠪᠢᠯᠡ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ [[ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠬᠤᠷᠳᠤ|ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠢᠢᠠᠷ]] ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠢᠯᠭᠠᠷᠠᠵᠤ᠂ ᠲᠡᠭᠦᠨ ‍ᠢ ᠮᠧᠻᠠᠨᠢᠻ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠧᠨᠧᠷᠭᠢ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠤᠪᠢᠷᠠᠭᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ᠂ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠡᠮᠡᠬᠦ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠥᠷᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
__TOC__&lt;br /&gt;
=== ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Rocket Anatomy (PSF).png|thumb|&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align: center&amp;quot;; &amp;gt;{{Mongolian}}&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; &amp;quot;&amp;gt;payload ᠠᠰᠢᠭ ᠲᠠᠢ ᠠᠴᠢᠶ ‍ᠠ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;kerosene ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ᠍ &amp;lt;br&amp;gt;liquid oxygen ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;fuel pumps ᠰᠢᠬᠠᠭᠤᠷᠭ᠎ ‍ᠠ᠋&amp;lt;br&amp;gt;valves ᠬᠠᠪᠬᠠᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;combustion chamber ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠲᠠᠰᠤᠯᠠᠪᠴᠢ&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠥᠯᠦᠪ ᠲᠡᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠲᠤᠰ ᠲᠤᠰ ᠲᠤ ᠪᠠᠨ ᠬᠠᠳᠠᠭᠠᠯᠠᠭᠳᠠᠬᠤ ᠪᠠ ᠲᠡᠳᠡᠭᠡᠷ ‍ᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠻᠠᠮᠧᠷ ᠲᠤ ᠰᠢᠬᠠᠨ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠵᠤ ᠰᠢᠲᠠᠯᠲᠠ ᠶᠠᠪᠤᠭᠤᠯᠳᠠᠭ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt; &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;kerosn&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠡᠲᠦ ᠢᠰᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ (ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ) ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡᠴᠡᠭᠡ ᠨᠢᠭᠡ ᠪᠠ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠤᠪᠢᠯᠪᠤᠷᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠪᠤᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠨᠢᠭᠡ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ&#039;&#039;&#039; ᠨᠢ ᠻᠠᠲᠠᠯᠢᠽᠠᠲ᠋ᠣᠷ ᠲᠠᠢ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠮᠠᠭᠴᠠ ᠵᠠᠳᠠᠷᠠᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠷᠤᠵᠤ᠂ ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠬᠡᠢ ᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠳᠡᠭ ᠪᠣᠳᠠᠰ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠭᠡᠰᠡᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠪᠦᠷᠡᠯᠳᠡᠬᠦᠨ ᠲᠡᠢ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠬᠡᠷᠡᠭ ᠦᠭᠡᠢ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠨᠢᠭᠡ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠬᠠᠮᠤᠭ ‍ᠤᠨ ᠲᠦᠭᠡᠮᠡᠯ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;H&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;)᠂ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠊ᠦ ᠻᠠᠲᠠᠯᠢᠽᠠᠲᠣᠷ ᠨᠢ ᠢᠷᠢᠳᠢᠦᠮ (Ir) ᠪᠦᠬᠡᠪᠴᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠥᠩᠭᠡᠨ ᠴᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠢᠰᠦᠯ ᠦᠷᠢᠯ ᠨᠤᠨᠲᠠᠭ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠪᠡᠷ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ&amp;lt;ref&amp;gt;https://ir.aerojetrocketdyne.com/news-releases/news-release-details/aerojet-announces-licensing-and-manufacture-spontaneous?releaseid=708514 Aerojet Rocketdyne Holdings, Inc. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠾᠶᠲᠷᠠᠽᠢᠨ ᠵᠠᠳᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ 1000°C ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠠᠽᠣᠲ (N)᠂ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ (H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;)᠂ ᠠᠮᠮᠣᠨᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;ammonium&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠬᠡᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠣᠯᠢᠮᠠᠭ ᠢᠯᠭᠠᠷᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠥᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠡᠲᠦ ᠢᠰᠦᠯ ‍ᠢ (H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠪᠣᠯᠭᠠᠨ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠳᠠᠭ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠶᠠᠫᠣᠨ ‍ᠤ IHI Aerospace ᠻᠣᠷᠫᠣᠷᠠᠼ 1964 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ ᠬᠣᠢᠢᠰᠢ 900 ᠾᠶᠲᠡᠠᠽᠢᠨᠲᠤ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠦᠢᠯᠡᠳᠪᠦᠷᠢᠯᠡᠵᠡᠢ&amp;lt;ref&amp;gt;https://www.ihi.co.jp/ia/en/products/space/hydrazine/index.html IHI Aerospace Co.Ltd. Hydrazine Monopropellant Thrusters. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠨᠡ ᠲᠥᠷᠦᠯ ‍ᠦᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠳ ᠲᠡᠶᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ‍‍ᠢᠢᠨ ᠬᠦᠴᠦ ᠪᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠲᠠᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ ᠬᠡᠢᠢᠴᠡ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ ᠡᠩ ‍ᠦᠨ᠃ ᠬᠡᠢᠢᠮᠡᠯ ᠳᠠᠭᠠᠭᠤᠯ᠂ [[ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ|ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ ‍ᠢᠢᠨ]] ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢ ᠵᠠᠯᠠᠬᠤ᠂ ᠴᠢᠭᠯᠡᠭᠦᠯᠬᠦ (ᠵᠡᠱᠢᠶᠡᠯᠡᠪᠡᠯ TDRS-1)᠂ ᠭᠠᠵᠠᠷᠳᠠᠬᠤ ᠠᠫᠫᠠᠷᠠᠲ ‍ᠢ (ᠵᠡᠱᠢᠶᠡᠯᠡᠪᠡᠯ Союз) ᠲᠣᠭᠲᠠᠪᠤᠷᠢᠵᠢᠭᠤᠯᠬᠤ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ&#039;&#039;&#039; ᠲᠦ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠳᠤ ᠨᠢ ᠻᠡᠷᠣᠰᠢᠨ (Восток᠂ Saturn ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠨᠢᠭᠡᠳᠦᠭᠡᠷ ᠱᠠᠲᠤ, Союз᠂ Falcon 1᠂ Falcon 9) ᠲᠦᠭᠡᠮᠡᠯ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠪᠠᠰᠠᠭᠦᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ (Space Shuttle ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠣᠯᠯ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ᠂ Saturn V ‍ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ᠂ ᠭᠤᠷᠪᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠱᠠᠲᠤ᠂ Ariane 5᠂ Centaur ᠭᠡᠬᠦ ᠮᠡᠲᠦ)᠂ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠮᠧᠲ᠋ᠠᠨ CH&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt; (BE-4᠂ Raptor ᠲᠤ ᠵᠣᠷᠢᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋) ᠬᠡᠷᠡᠭᠡᠯᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠳᠠᠭ&amp;lt;ref&amp;gt;https://global.jaxa.jp/projects/engineering/components/lng/index.html Japan Aerospace Exploration Agency. LNG Propulsion System. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠳ᠋ᠦ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠭᠦᠨᠴᠢᠯᠡᠨ ᠠᠧᠣᠽᠢᠨ50&amp;lt;sup&amp;gt;aerozine50&amp;lt;/sup&amp;gt; (50% UDMH, 50% ᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ) ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ᠂ ᠳ᠋ᠢᠨᠢᠲᠷᠣᠭᠧᠨ ᠲᠧᠲᠷᠣᠰᠢᠳ᠋ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠲᠡᠢ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ (Titan᠂ Apollo ‍ᠢᠢᠨ ᠰᠠᠷᠠᠨ ‍ᠤ ᠮᠣᠳᠦ᠋ᠯ᠂ Voyager 1᠂ 2) ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠪᠠᠰᠠ ᠮᠣᠨᠣᠮᠧᠲ᠋ᠢᠯᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ (Monomethylhydrazine, (CH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;)HN&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠳ᠋ᠢᠨᠢᠲᠷᠣᠭᠧᠨ ᠲᠧᠲᠷᠣᠰᠢᠳ᠋ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ (Space Suttle ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠣᠭᠣᠷᠢᠭ ᠵᠠᠮ ‍ᠤᠨ ᠵᠢᠯᠤᠭᠠᠳᠠᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋᠂ Dragon ᠬᠣᠯᠭᠡ) ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠰᠠᠭᠠᠬᠤ ᠪᠤᠶᠤ ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ ᠲᠥᠬᠦᠭᠡᠷᠡᠮᠵᠢ ᠴᠠᠬᠢᠯᠭᠠᠨ᠂ ᠫᠢᠷᠣᠲᠧᠻᠨᠢᠻ᠂ ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠠᠷᠴᠢᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠠᠭᠤᠷᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠳᠠᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ ᠦᠢᠯᠡᠳᠡᠯ ᠬᠡᠳᠦᠨ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠮᠢᠯᠯᠢᠰᠧᠻᠦ᠋ᠨ᠍ᠳ᠋ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠬᠣᠴᠤᠷᠠᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠲᠠᠰᠤᠯᠠᠪᠴᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠳᠠᠷᠤᠯᠲᠠ ᠪᠤᠢ ᠪᠣᠯᠵᠤ᠂ ᠳᠡᠯᠪᠡᠷᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠵᠤᠰᠢ ᠦᠭᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ&#039;&#039;&#039; ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠦᠵᠡᠯ ᠰᠠᠨᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠢᠮᠫᠦ᠋ᠯᠰ ‍ᠢ ᠨᠡᠭᠦᠷᠡᠰᠦ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠤ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠨᠢᠭᠲᠠ ᠲᠠᠢ ᠬᠣᠣᠰᠯᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠣᠷᠤᠯᠳᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠡᠴᠡ ᠲᠠᠰᠤᠷᠠᠬᠤ ᠦᠶᠡᠰ ᠲᠦ ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠬᠤ ᠪᠠ ᠶᠡᠬᠡ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠠᠪᠤᠭᠰᠠᠨ ᠬᠣᠢᠢᠨᠤ ᠪᠠᠨ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ᠲᠤ 1988 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠢᠢᠮᠦ ᠵᠠᠷᠴᠢᠮ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠬᠤ РД-701 ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ᠂ ᠲᠤᠷᠰᠢᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ 1991 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠠᠩᠬᠦᠦᠵᠢᠯᠲᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠡᠷᠬᠡᠰᠢᠶᠡᠯ ‍ᠦᠨ ᠤᠯᠠᠮ ᠡᠴᠡ ᠡᠨᠡ ᠰᠤᠳᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠲᠠᠰᠤᠷᠠᠵᠤᠬᠤᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠯᠢ ᠠᠯᠢᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠣᠯᠭᠠᠨ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠬᠦ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠤᠯᠠᠮᠵᠢᠯᠠᠯᠲᠤ ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ᠲᠤ ᠡᠬᠢᠨ ‍ᠦ ᠱᠠᠲᠤ ᠨᠢ ᠨᠡᠭᠦᠷᠡᠰᠦ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠡᠢ᠂ ᠳᠠᠷᠠᠭᠠᠬᠢ ᠱᠠᠲᠤ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠳᠠᠭ ᠬᠥᠯᠳᠡᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠡᠢ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠯ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠡᠭᠦᠨ ‍ᠢ ᠰᠢᠢᠳᠦᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠨᠢᠭᠡ ᠯᠡ ᠱᠠᠲᠤ ᠪᠠᠷ ᠲᠣᠭᠣᠷᠢᠭ ᠵᠠᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠬᠦᠷᠡᠬᠦ ᠪᠣᠯᠤᠮᠵᠢ ᠨᠡᠭᠡᠭᠳᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠬᠤ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠥᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=SolidRocketMotor-MN.jpg&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠬᠠᠷᠢᠨ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠪᠣᠳᠠᠰ ‍ᠤᠳ ‍ᠢ ᠬᠠᠮᠲᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠨᠢ ᠬᠣᠯᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠠᠭᠠᠳ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠪᠣᠷᠲᠤᠭᠤ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠶ᠋ᠢᠡᠷ ᠨᠢᠭᠲᠠᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;᠃&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
ᠪᠠᠲᠤᠯᠠᠨ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠬᠤ᠂ ᠴᠠᠭ ᠠᠭᠤᠷ ᠲᠤ ᠥᠷᠭᠡᠨ ᠭᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠠᠨᠰᠠᠷ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠬᠡᠷᠭᠡᠯᠡᠬᠦ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠡᠨ ᠶᠡᠬᠡᠪᠴᠢᠯᠡᠨ ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠨᠢᠭᠡᠳᠦᠭᠡᠷ ᠱᠠᠲᠤ᠂ ᠬᠠᠵᠢᠭᠤ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠤᠷᠳᠤᠰᠬᠠᠭᠤᠷ ᠲᠤ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ (Space Shuttle, 나로호 ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠱᠠᠲᠤ᠂ SS-520)&amp;lt;ref&amp;gt;Jenkins, Dennis R. (2016). &#039;&#039;Space Shuttle: Developing an Icon – 1972–2013&#039;&#039;. Specialty Press. ISBN &amp;lt;bdi&amp;gt;978-1-58007-249-6&amp;lt;/bdi&amp;gt;.&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ‍ᠢᠢ ᠲᠣᠬᠢᠷᠭᠤᠯᠤᠨ ᠤᠳᠢᠷᠳᠠᠬᠤ ᠪᠣᠯᠤᠮᠵᠢ ᠲᠠᠢ ᠪᠠᠢᠢ ᠳᠠᠭ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠬᠤᠪᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠡᠨᠡ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ ᠪᠡᠷᠬᠡᠰᠢᠶᠡᠯ ᠲᠡᠢ᠃ ᠳᠠᠪᠠᠭᠤ ᠲᠠᠯ ‍ᠠ᠋ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠤᠪᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ ᠬᠡᠢᠢᠴᠡ ᠨᠢ &#039;&#039;ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠩᠭᠤᠢ&#039;&#039; ᠬᠢᠯᠪᠠᠷ ᠠᠵᠡᠢ᠃ &amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Hybrids big-fr.png|thumb|&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align: center&amp;quot;; &amp;gt;{{Mongolian}}&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; &amp;quot;&amp;gt;réservoir comburant ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;bloc de propergol ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ &amp;lt;br&amp;gt;vanne ᠬᠠᠪᠬᠠᠯᠭ᠎ᠠ &amp;lt;br&amp;gt;système d&#039;allumage ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ &amp;lt;br&amp;gt;injecteur ᠰᠦᠷᠴᠢᠭᠦᠷ &amp;lt;br&amp;gt;tuyère ᠴᠣᠷᠭᠤ&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠳᠤ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠨᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ᠂ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠨᠢ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠴᠡᠪᠡᠷᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠡᠢ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ ᠨᠢ ᠢᠯᠡᠭᠦᠦ ᠬᠢᠯᠪᠠᠷᠰᠢᠬᠤ ᠪᠠ ᠳᠠᠩ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ᠲᠠᠢ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ‍ᠢᠢ ᠲᠣᠬᠢᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠤᠳᠢᠷᠳᠠᠬᠤ᠂ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ‍ᠢᠢ ᠵᠣᠭᠰᠤᠭᠠᠬᠤ ᠪᠣᠯᠤᠮᠵᠢ ᠲᠠᠢ ᠭᠡᠬᠦ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠳᠠᠪᠠᠭᠤ ᠲᠠᠯ ‍ᠠ᠋ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠲᠠᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠳᠤᠲᠠᠮᠠᠭ ᠲᠠᠯ ‍ᠠ᠋ ᠭᠡᠪᠡᠯ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢ ᠲᠣᠭᠲᠠᠮᠠᠯ ᠬᠡᠮᠵᠢᠶ ‍ᠡ᠋ ᠪᠡᠷ ᠥᠭᠴᠦ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠨᠥᠬᠦᠴᠡᠯ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠨᠢ ᠳᠤᠮᠳᠠᠷᠠᠬᠤ ᠬᠢᠷᠢ ᠪᠡᠷ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠨ ‍ᠦ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠪᠠᠭᠤᠷᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠩᠬᠠᠨ ‍ᠤ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠯᠭᠡ SpaceShipOne 2004 ᠣᠨ ᠳ᠋᠋ᠤ ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠠᠯᠭᠠᠭᠦᠷ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠨᠠᠮ ᠲᠣᠭᠣᠷᠢᠭ ᠵᠠᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠭᠠᠷᠤᠭᠰᠠᠨ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;https://www.space.com/16769-spaceshipone-first-private-spacecraft.html SpaceShipOne: The First Private Spacecraft. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠨᠡᠷ ‍ᠡ᠋ ᠲᠣᠮᠢᠶᠠᠯᠠᠯ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - rocket - ракета&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠵᠥᠭᠡᠭᠴᠢ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ (ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ) - launch vehicle - ракета-носитель&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - chemical rocket engine - химический ракетный двигатель&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - liquid-propellant rocket - жидкостный ракетный двигатель&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - solid-propellant rocket - твердотопливный ракетный двигатель&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - hybrid-propellant rocket - гибридный ракетный двигатель&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠨᠢᠭᠡ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - monopropellant rocket - однокомпонентный ЖРД&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - bipropellant rocket - двухкомпонентный ЖРД&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - tripropellant rocket - трехкомпонентный ЖРД&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ - combustible - горючее&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ - fuel - топливо&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ - ignition - воспламенение&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ - thrust - тяга&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠰᠠᠨᠰᠠᠷ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ]]&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠲᠧᠻᠨᠣᠯᠣᠭᠢ]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%D0%9D%D2%AF%D2%AF%D1%80_%D1%85%D1%83%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%81&amp;diff=1895</id>
		<title>Нүүр хуудас</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%D0%9D%D2%AF%D2%AF%D1%80_%D1%85%D1%83%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%81&amp;diff=1895"/>
		<updated>2020-12-25T13:58:49Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Edit&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;span style=&amp;quot;writing-mode: vertical-lr; &amp;quot;&amp;gt;᠀᠋&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[File:HomePage.JPG|center]]&lt;br /&gt;
&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align:center&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
 Encyclopædia Mongolica Grandis : Большая монгольская энциклопедия : &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
 ༄།།ཆེན་པོ་ཧོར་གྱི་ཤེས་བྱ་ཀུན་བཏུས་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཞུགས་སོ།། : Ұлы Моңғол үлкен энциклопедиясы.&lt;br /&gt;
&amp;lt;inputbox&amp;gt;&lt;br /&gt;
type=create&lt;br /&gt;
width=100&lt;br /&gt;
break=no&lt;br /&gt;
buttonlabel=Шинэ нийтлэл үүсгэх&lt;br /&gt;
default=(ᠨᠡᠢᠲᠡᠯᠡᠯ ᠊ᠦᠨ ᠨᠡᠷ ᠊ᠡ᠋)&lt;br /&gt;
&amp;lt;/inputbox&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align:center&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
 [https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%B0%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E2%80%8D%E1%A0%A1%E1%A0%8B_%E1%A0%A8%E1%A0%A1%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%B2%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%A1%E1%A0%AF&amp;amp;veaction=edit &amp;lt;span style=&amp;quot;color:Blue&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&#039;Шинэ нийтлэл бичих&#039;&#039;&#039;]&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Mongolian}}&amp;lt;big&amp;gt;ᠨᠡᠢᠢᠲᠡᠯᠡᠯ ‍ᠦᠳ&amp;lt;/big&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Mongolian}}&lt;br /&gt;
[[ᠠᠪᠠᠲᠠᠢ ᠬᠠᠨ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Авшиг|ᠠᠪᠢᠱᠢᠭ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠠᠪᠯᠢᠭ ᠊ᠠ᠋|ᠠᠪᠯᠢᠭ᠍ ᠊ᠠ᠋]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠠᠯᠻᠦ᠋ᠪᠢᠶᠧᠷ ᠊ᠦᠨ ᠠᠶᠠᠯᠠᠯ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠠᠷᠬᠠᠭ ᠶᠠᠳᠠᠷᠠᠭᠠᠨ ᠊ᠤ ᠬᠠᠮ ᠰᠢᠨᠵᠢ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Энгийн герпес|ᠡᠩ ᠊ᠦᠨ ᠾᠧᠷᠫᠧᠰ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠡᠭ ᠊ᠦᠨ ᠭᠣᠣᠯ ᠊ᠤᠨ ᠤᠰᠤᠨ ᠴᠠᠬᠢᠯᠭᠠᠨ ᠰᠲ᠋ᠠᠨᠼ ᠲᠥᠰᠦᠯ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠡᠰ ( ᠪᠢᠣᠯᠣᠭᠢ)]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠡᠰᠡᠷᠬᠦ ᠪᠢᠢ ‍ᠡ᠋]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠢᠣᠳ᠋]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Идэж болдог ус|ᠢᠳᠡᠵᠥ ᠪᠣᠯᠳᠠᠭ ᠣᠰᠣ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠤᠪᠰᠤ ᠨᠠᠭᠤᠷ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠤᠭᠤᠷᠠᠭ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠤᠮᠠᠷᠠᠳᠤ ᠠᠮᠧᠷᠢᠻ ᠊ᠥᠨ ᠴᠢᠯᠦᠭᠡᠲᠦ ᠬᠤᠳᠠᠯᠳᠤᠭᠠᠨ ᠊ᠣ ᠬᠡᠯᠡᠯᠴᠡᠭᠡᠷ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Улаан аварга|ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠠᠪᠤᠷᠭᠤ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠴᠢᠳᠬᠤᠯᠠᠩ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠤᠯᠠᠭᠠᠨᠪᠠᠭᠠᠲᠤᠷ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠤᠰᠤᠨ ᠊ᠤ ᠬᠠᠨ ᠭᠦᠷᠪᠡᠯ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠤᠷᠠᠨ ᠪᠠᠷᠢᠯᠭ ᠊ᠠ᠋ ᠊ᠢᠢᠨ ᠲᠡᠦᠬᠡ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠬᠤᠷᠳᠤ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Өлөн гэдэс|ᠥᠯᠦᠨ ᠭᠡᠳᠡᠰᠦ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠦᠢᠯᠡ ᠦᠭᠡ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Үелэх систем|ᠦᠶᠡᠯᠡᠬᠦ ᠰᠢᠰᠲ᠋ᠧᠮ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠨᠡᠭᠦᠷᠡᠰᠦ ᠬᠡᠶᠢᠵᠢᠭᠦᠯᠬᠦ ᠲᠧᠭᠨᠣᠯᠣᠭᠢ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠨᠢᠩᠵᠢᠪᠠᠳᠭᠠᠷ᠂ ᠰᠠᠩᠵᠢᠮᠢᠲᠤᠪ ᠊ᠤᠨ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠨᠢᠮᠪᠡᠭᠡ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ‍ᠦᠨ ᠮᠥᠴᠡᠯᠭᠡ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠨᠤᠭᠤ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠨᠥᠬᠦᠴᠡᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠨ ᠬᠣᠯᠪᠤᠬᠤ ᠨᠥᠬᠦᠴᠡᠯ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Ньютоны хөдөлгөөний хуулиуд|ᠨᠧᠸᠲᠣᠨ᠎ ᠊ᠤ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠡᠨ ᠊ᠦ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Баартагчин|ᠪᠠᠭᠠᠷᠲᠠᠭᠴᠢᠨ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Байгалийн Түүхийн Музей|ᠪᠠᠢᠢᠭᠠᠯᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠲᠡᠦᠬᠡ ᠊ᠢᠢᠨ ᠮᠦᠽᠧᠢ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠪᠠᠲᠤᠲᠤᠯᠭ ᠠ᠂ ᠪᠣᠷᠵᠢᠬᠢᠨ ᠬᠠᠯᠲᠠᠮ ᠠ|ᠪᠠᠲᠤᠲᠤᠯᠭ᠍ ᠊ᠠ᠋᠂ ᠪᠣᠷᠵᠢᠭᠢᠨ ᠬᠠᠯᠲᠠᠮ ᠊ᠠ᠋]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠪᠠᠳᠮ ᠊ᠠ᠋]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠪᠠᠷᠰᠪᠣᠯᠤᠳ᠂ ᠷᠢᠨᠴᠡᠨ ᠊ᠦ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠪᠣᠭᠳᠠ ᠬᠠᠨ ᠠᠭᠤᠯᠠ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠪᠣᠯᠣᠷ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠪᠥᠬᠡᠩ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠪᠤᠷᠠᠲᠠᠶᠧᠸᠠ᠂ ᠠᠯᠧᠻᠰᠠᠨ᠍ᠲᠷᠠ ᠮᠠᠨᠵᠢᠶᠧᠹᠨᠠ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠪᠷᠣᠨ᠍ᠲ᠋ᠣᠽᠠᠸᠷ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠬᠠᠨ ᠪᠤᠮᠪᠠᠳᠤ ᠨᠢᠰᠬᠦ ᠪᠠᠭᠤᠳᠠᠯ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠬᠠᠪᠤᠩ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠬᠠᠪᠲᠠᠩ ᠊ᠤᠨ ᠲᠧᠻᠲ᠋ᠣᠨᠢᠻ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Халиун буга|ᠬᠠᠯᠢᠭᠤᠨ ᠪᠤᠭᠤ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Хадны суусар|ᠬᠠᠳᠠᠨ ᠊ᠤ ᠰᠤᠤᠰᠠᠷ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Хар нүх|ᠬᠠᠷ ᠊ᠠ᠋ ᠨᠦᠬᠡ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Харьцангуйн онол|ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠩᠭᠤᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠣᠨᠤᠯ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠩᠭᠤᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠶᠡᠷᠦᠩᠬᠡᠢ ᠣᠨᠤᠯ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Хархорины усан цахилгаан станц|ᠬᠠᠷᠠᠬᠣᠷᠢᠨ ‍ᠣ ᠣᠰᠣᠨ ᠴᠠᠬᠢᠯᠭᠠᠨ ᠰᠲ᠋ᠠᠨ᠍ᠴᠢ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Хархорины усжуулах байгууламж|ᠬᠠᠷᠠᠬᠣᠷᠢᠨ ‍ᠣ ᠣᠰᠣᠵᠢᠭᠣᠯᠬᠣ ᠪᠠᠢᠢᠭᠤᠯᠤᠮᠵᠢ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Харанхуй матери|ᠬᠠᠷᠠᠩᠭᠤᠶ ᠮᠠᠲ᠌ᠧᠷᠢ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠬᠡᠦᠬᠡᠳ ᠊ᠦᠨ ᠡᠷᠬᠡ ᠊ᠢᠢᠨ ᠲᠤᠬᠠᠢ ᠻᠣᠨᠸᠧᠨᠼ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Хэлмэгдэгсдийн хөшөө|ᠬᠡᠯᠮᠡᠭᠳᠡᠭᠰᠡᠳ ᠊ᠦᠨ ᠬᠥᠰᠢᠶ ᠊ᠡ᠋]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠬᠢᠮᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠬᠢᠶᠠᠭᠲᠤ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠡᠷ ‍ ‍ᠡ᠋ ᠋(1915)]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠬᠣᠭᠣᠰᠤᠨ ᠴᠢᠨᠠᠷ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Хоёртын тооллын систем|ᠬᠣᠶᠠᠷᠲᠣ ᠊ᠢᠢᠨ ᠲᠣᠭᠠᠯᠠᠯ ᠊ᠤᠨ ᠰᠢᠰᠲ᠋ᠡᠮ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠬᠤᠪᠢᠰᠤᠯ ᠊ᠦᠨ ᠣᠨᠣᠯ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Хутагтын дөрвөн үнэн|ᠬᠣᠲᠣᠬᠲᠣ ᠊ᠢᠢᠨ ᠳᠥᠷᠪᠡᠨ ᠦᠨᠡᠨ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Хутагтын найман мөр|ᠬᠤᠲᠦᠬᠲᠦ ᠊ᠢᠢᠨ ᠨᠠᠢᠮᠠᠨ ᠮᠥᠷ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠬᠤᠷᠢᠴᠠᠯ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠬᠦᠴᠢᠯ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Гангар хун|ᠭᠠᠩᠭᠠᠷ ᠬᠤᠨ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠭᠠᠲᠤᠯᠭ ᠊ᠠ᠋]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠭᠠᠳᠠᠭᠠᠳᠤ ᠳ᠋ᠠᠬᠢ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠵᠦᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠤᠯᠨᠮᠵᠢᠯᠠᠯᠲᠤ ᠮᠣᠩᠭᠤᠯ ᠨᠡᠷᠡᠰ ᠊ᠦᠨ ᠵᠢᠭᠰᠠᠭᠠᠯᠲᠠ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Галактик|ᠭᠠᠯᠠᠻᠲ᠋ᠢᠻ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠭᠡᠷᠡᠯ ᠊ᠢᠢᠡᠷ ᠨᠡᠶ᠋ᠢᠯᠡᠭᠵᠢᠬᠦᠢ (ᠹᠣᠲ᠋ᠣᠰᠢᠨ᠍ᠲ᠋ᠸᠽ)]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠲᠷᠢᠨᠠᠷᠢ ᠰᠢᠰᠲ᠋ᠧᠮ|ᠭᠤᠷᠪᠠᠲᠤ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠲᠣᠭᠠᠯᠠᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠰᠢᠰᠲ᠋ᠧᠮ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Геологийн цаг тоолол (босоо хүснэгт)|ᠭᠧᠣᠯᠣᠭᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠴᠠᠭ ᠲᠣᠭᠠᠯᠠᠯ (ᠪᠣᠰᠤᠭ ᠠ ᠬᠦᠰᠦᠨᠦᠭᠲᠦ)]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Геологийн цаг тоолол|ᠭᠧᠣᠯᠣᠭᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠴᠠᠭ ᠲᠣᠭᠠᠯᠠᠯ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Мануул|ᠮᠠᠨᠤᠤᠯ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Мазаалай|ᠮᠠᠵᠠᠭᠠᠯᠠᠢ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Мартан|ᠮᠠᠷᠲᠠᠨ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Мэдэмсэр|ᠮᠡᠳᠡᠮᠰᠡᠷ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠤᠯᠤᠰ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Монголын газрын гадаргын геологийн түүх|ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠊ᠤᠨ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠊ᠤᠨ ᠭᠠᠳᠠᠷᠭᠤ ᠊ᠢᠢᠨ ᠭᠧᠣᠯᠣᠭᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠲᠡᠦᠬᠡ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Монголын түүхийн цаг тоолол|ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠊ᠤᠨ ᠲᠡᠦᠬᠡ ᠊ᠢᠢᠨ ᠴᠠᠭ ᠲᠣᠭᠠᠯᠠᠯ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠮᠥᠩᠭᠥᠯᠢᠭ ᠡᠭᠦᠯᠡ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠰᠠᠭᠤᠷᠢ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Сэтгэл төдийтний тогтсон таалал|ᠰᠡᠳᠬᠢᠯ ᠲᠡᠳᠥᠢᠢᠲᠡᠨ ‍‍‍‍‍ᠥ ᠲᠣᠭᠳᠠᠭᠰᠠᠨ ᠲᠠᠭᠠᠯᠠᠯ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠰᠡᠯᠡᠩᠭᠡ ᠠᠢᠢᠮᠠᠭ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Шилүүс|ᠰᠢᠯᠢᠭᠦᠰᠦ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠰᠢᠯᠲᠦᠭᠡᠨ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠰᠣᠷᠢᠨᠵᠢᠨ ᠢᠨ᠍ᠳᠦ᠋ᠭ᠌ᠼ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠱᠦᠯᠲᠦ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠲᠠᠢᠢᠭ ᠊ᠠ᠋]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Тарваган|ᠲᠠᠷᠪᠠᠭ᠎ ᠊ᠠ᠋]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠲᠣᠰᠤᠲᠤ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠨᠢᠷᠤᠭᠤ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Тусгай хамгаалалттай газар|ᠲᠤᠰᠬᠠᠢ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠠᠯᠲᠠ ᠲᠠᠢ ᠭᠠᠵᠠᠷ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠲᠦᠪᠳᠡᠨᠳᠣᠷᠵᠢ᠂ ᠳ᠂]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Термодинамикийн хуулиуд|ᠲᠧᠷᠮᠣᠳᠢᠨᠠᠮᠢᠻ ᠊ᠤᠨ ᠬᠠᠦᠯᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠳᠠᠪᠤᠰᠤ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠳᠠᠭᠢᠨᠢ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠳᠠᠮᠪᠠᠢᠢᠨᠣᠸᠠ᠂ ᠰᠸᠧᠲ᠋ᠯᠠᠨᠠ ᠠᠯᠧᠻᠰᠠᠨ᠍ᠲᠷᠣᠸᠨᠠ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠳᠡᠮᠴᠣᠭᠳᠣᠨᠷᠤᠪ᠂ ᠪᠣᠷᠵᠢᠭᠢᠨ ᠨᠠᠮᠵᠠᠯᠸᠠᠩᠴᠣᠭ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Дэлхийн Ван|ᠳᠡᠯᠡᠬᠡᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠸᠠᠩ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Дэг|ᠳᠢᠭ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠳᠣᠯᠭᠠᠷ᠂ ᠴᠣᠢᠢᠮᠪᠢᠯ ᠊ᠤᠨ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠳᠤᠷ ᠊ᠠ᠋ ᠲᠠᠯᠪᠢᠯᠲᠠ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Дурдал|ᠳᠤᠷᠠᠳᠤᠯ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠴᠠᠬᠢᠭᠤᠷ ᠰᠠᠭᠤᠷᠢᠲᠤ ᠠᠮᠢᠳᠤᠷᠠᠯ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠴᠠᠭᠢᠯᠭᠠᠨ ᠢᠨ᠍ᠳᠦ᠋ᠭ᠌ᠼ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠴᠠᠬᠢᠯᠭᠠᠨ ᠰᠣᠷᠢᠨᠵᠢᠨ ᠢᠨ᠍ᠳᠦ᠋ᠭ᠌ᠼ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Цахилгаан соронзон долгионы хуваарь|ᠴᠠᠬᠢᠯᠭᠠᠨ ᠰᠣᠷᠢᠨᠵᠢᠨ ᠳᠣᠯᠭᠢᠶᠠᠨ ᠊ᠤ ᠬᠤᠪᠢᠶᠠᠷᠢ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠴᠠᠬᠢᠯᠭᠠᠨ ᠰᠲ᠋ᠠᠲ᠋ᠢᠭ ᠢᠨ᠍ᠳᠦ᠋ᠭ᠌ᠼ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Цагаан одой|ᠴᠠᠭᠠᠨ ᠣᠳᠣᠢ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠴᠠᠭᠠᠨ ᠵᠢᠮᠪᠠ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Цагаан нүх|ᠴᠠᠭᠠᠨ ᠨᠦᠬᠡ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Цагаан кола|ᠴᠠᠭᠠᠨ ᠻᠣᠯᠠ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Цоохондой|ᠴᠣᠬᠣᠨᠳᠠᠢ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Цоохор ирвэс|ᠴᠣᠬᠣᠷ ᠢᠷᠪᠢᠰ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Чавхдасын онол|ᠴᠢᠪᠬᠠᠳᠠᠰᠦ ᠊ᠶᠢᠨ ᠣᠨᠤᠯ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠴᠢᠴᠠᠷᠭᠠᠨ᠌ᠠ᠋]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠴᠦᠻᠴᠠ ᠨᠠᠷ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Заг хүйтэн|ᠵᠠᠭ ᠬᠦᠢᠲᠡᠨ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠵᠠᠭᠠᠮᠠᠷ ᠰᠤᠮᠤ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠵᠠᠶ ᠊ᠠ᠋ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠦᠷᠢᠶ ᠊ᠡ᠋]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠵᠢᠵᠢᠭ ᠳᠤᠮᠳᠠ ᠦᠢᠯᠡᠳᠪᠦᠷᠢ‎]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠶᠠᠩᠭᠢᠷ ᠢᠮᠠᠭ᠍ ᠊ᠠ᠋]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠶᠠᠲᠤᠭ ᠊ᠠ᠋]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Их Хорум зочид буудал|ᠶᠡᠬᠡ ᠬᠣᠷᠤᠮ ᠵᠣᠴᠢᠳ ᠪᠠᠭᠤᠳᠠᠯ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠶᠡᠭᠦᠯᠡᠭᠦᠷ‎‎]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠶᠢᠷᠲᠢᠨᠴᠦ ᠊ᠢ ᠦᠵᠡᠬᠦ ᠦᠵᠡᠯ‎‎]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Ёл|ᠶᠣᠯᠤ ᠰᠢᠪᠠᠭᠤ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠶᠤᠸᠠᠮᠪᠤᠤ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠶᠦᠨᠢᠻᠣᠳ᠋]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Пульсар|ᠫᠦᠯᠰᠠᠷ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠫᠯᠧᠢᠰᠲ᠋ᠣᠼᠧᠨ ᠊ᠦ ᠴᠡᠴᠡᠷᠯᠢᠭ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Робот|ᠷᠣᠪᠣᠲ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠷᠣᠻ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠹᠢᠽᠢᠣᠯᠣᠭᠢ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Калашниковын автомат|ᠻᠠᠯᠠᠱᠨᠢᠻᠣᠹ ᠊ᠤᠨ ᠠᠦ᠋ᠲ᠋ᠣᠮᠠᠲ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠻᠦᠯᠣᠨ ᠊ᠤ ᠬᠠᠤᠯᠢ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠻᠸᠠᠨ᠋ᠲ ᠮᠧᠻᠠᠨᠢᠭ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠻᠸᠠᠷᠻ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Квазар|ᠻᠸᠠᠽᠠᠷ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠼᠢᠷᠷᠥᠽ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[ᠾᠦᠯᠢᠭᠠᠨ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[C амин дэм|C ᠠᠮᠢᠨ ᠳᠡᠮ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[D ᠠᠮᠢᠨ ᠳᠡᠮ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[OSI загвар|OSI ᠵᠠᠭᠪᠤᠷ]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[7 ᠰᠠᠷ ᠊ᠠ᠋ ᠊ᠢᠢᠨ ᠪᠣᠰᠤᠯᠭ ᠊ᠠ᠋]]&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align:center&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
 [http://wikibilig.mn/Editor.html &amp;lt;span style=&amp;quot;color:Blue&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&#039;Монгол бичгийн гар&#039;&#039;&#039;]          [http://wikibilig.mn/Autocorrect.html &amp;lt;span style=&amp;quot;color:Blue&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&#039;Монгол бичгийн эдитор (үг санал болгогч)&#039;&#039;&#039;]          [http://wikibilig.mn/MongolCode &amp;lt;span style=&amp;quot;color:Blue&amp;quot;&amp;gt;&#039;&#039;&#039;Юникодоос хэвлэлийн код руу хөрвүүлэгч&#039;&#039;&#039;]&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%D0%A5%D1%8D%D0%BB%D1%8D%D0%BB%D1%86%D2%AF%D2%AF%D0%BB%D1%8D%D0%B3:%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9_%E1%A0%8A%E1%A0%A4%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7&amp;diff=1894</id>
		<title>Хэлэлцүүлэг:ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ᠊ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%D0%A5%D1%8D%D0%BB%D1%8D%D0%BB%D1%86%D2%AF%D2%AF%D0%BB%D1%8D%D0%B3:%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9_%E1%A0%8A%E1%A0%A4%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7&amp;diff=1894"/>
		<updated>2020-12-25T13:56:04Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Khuree Khairaa moved page Хэлэлцүүлэг:ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ᠊ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ to Хэлэлцүүлэг:ᠬᠢᠮᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;#ЧИГЛҮҮЛЭГ [[Хэлэлцүүлэг:ᠬᠢᠮᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%D0%A5%D1%8D%D0%BB%D1%8D%D0%BB%D1%86%D2%AF%D2%AF%D0%BB%D1%8D%D0%B3:%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1893</id>
		<title>Хэлэлцүүлэг:ᠬᠢᠮᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%D0%A5%D1%8D%D0%BB%D1%8D%D0%BB%D1%86%D2%AF%D2%AF%D0%BB%D1%8D%D0%B3:%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1893"/>
		<updated>2020-12-25T13:56:04Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Khuree Khairaa moved page Хэлэлцүүлэг:ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ᠊ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ to Хэлэлцүүлэг:ᠬᠢᠮᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Solid-Fuel_Rocket_Diagram.svg&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9_%E1%A0%8A%E1%A0%A4%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7&amp;diff=1892</id>
		<title>ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ᠊ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9_%E1%A0%8A%E1%A0%A4%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7&amp;diff=1892"/>
		<updated>2020-12-25T13:56:04Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Khuree Khairaa moved page ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ᠊ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ to ᠬᠢᠮᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;#ЧИГЛҮҮЛЭГ [[ᠬᠢᠮᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1891</id>
		<title>ᠬᠢᠮᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1891"/>
		<updated>2020-12-25T13:56:01Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Khuree Khairaa moved page ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ᠊ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ to ᠬᠢᠮᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;writing-mode: vertical-lr&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
= ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ =&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=Falcon Heavy Side Boosters landing on LZ1 and LZ2 - 2018 (25254688767).jpg&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠹᠠᠯᠻᠣᠨ ᠾᠧᠸᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;Falcon Heavy&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ &amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠣᠣᠰ ᠬᠤᠷᠳᠤᠰᠬᠠᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠭᠠᠵᠷᠳᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠠᠨᠤ &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠶ᠋ᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠪᠣᠯ ᠬᠥᠯᠭᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠤᠷᠤᠭᠰᠢᠯᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠬᠦ ᠬᠦᠴᠦ ᠶᠤᠮ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;https://www.grc.nasa.gov/www/k-12/airplane/rocket.html National Aeronautics and Space Administration. Rocket propulsion. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/10&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠫᠤᠦᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠨᠡ ᠨᠢ [[Ньютоны хөдөлгөөний хуулиуд#ᠨᠧᠸᠲᠣᠨ᠎ ᠊ᠤ ᠭᠤᠷᠪᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠬᠠᠤᠯᠢ|ᠨᠧᠸᠲ᠋ᠣᠨ ‍ᠤ ᠭᠤᠷᠪᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠬᠠᠤᠯᠢ ‍ᠢᠢᠨ]] ᠦᠢᠯᠡᠴᠢᠯᠡᠯ ᠪᠢᠯᠡ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ [[ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠬᠤᠷᠳᠤ|ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠢᠢᠠᠷ]] ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠢᠯᠠᠭᠠᠷᠠᠵᠤ᠂ ᠲᠡᠭᠦᠨ ‍ᠢ ᠮᠧᠻᠠᠨᠢᠻ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠧᠨᠧᠷᠭᠢ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠤᠪᠢᠷᠭᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠡᠮᠡᠬᠦ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠥᠷᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
__TOC__&lt;br /&gt;
=== ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Rocket Anatomy (PSF).png|thumb|&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align: center&amp;quot;; &amp;gt;{{Mongolian}}&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; &amp;quot;&amp;gt;payload ᠠᠰᠢᠭ ᠲᠠᠢ ᠠᠴᠢᠶ ‍ᠠ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;kerosene ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ᠍ &amp;lt;br&amp;gt;liquid oxygen ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;fuel pumps ᠰᠢᠬᠠᠭᠤᠷᠭ᠎ ‍ᠠ᠋&amp;lt;br&amp;gt;valves ᠬᠠᠪᠬᠠᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;combustion chamber ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠲᠠᠰᠤᠯᠠᠪᠴᠢ&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠥᠯᠦᠪ ᠲᠡᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠲᠤᠰ ᠲᠤᠰ ᠲᠤ ᠪᠠᠨ ᠬᠠᠳᠠᠭᠠᠯᠠᠭᠳᠠᠬᠤ ᠪᠠ ᠲᠡᠳᠡᠭᠡᠷ ‍ᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠻᠠᠮᠧᠷ ᠲᠤ ᠰᠢᠬᠠᠨ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠵᠤ ᠰᠢᠲᠠᠯᠲᠠ ᠶᠠᠪᠤᠭᠤᠯᠳᠠᠭ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt; &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;kerosn&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠡᠲᠦ ᠢᠰᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ (ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ) ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡᠴᠡᠭᠡ ᠨᠢᠭᠡ ᠪᠠ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠤᠪᠢᠯᠪᠤᠷᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠪᠤᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠨᠢᠭᠡ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ&#039;&#039;&#039; ᠨᠢ ᠻᠠᠲᠠᠯᠢᠽᠠᠲ᠋ᠣᠷ ᠲᠠᠢ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠮᠠᠭᠴᠠ ᠵᠠᠳᠠᠷᠠᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠷᠤᠵᠤ᠂ ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠬᠡᠢ ᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠳᠡᠭ ᠪᠣᠳᠠᠰ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠭᠡᠰᠡᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠪᠦᠷᠡᠯᠳᠡᠬᠦᠨ ᠲᠡᠢ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠬᠡᠷᠡᠭ ᠦᠭᠡᠢ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠨᠢᠭᠡ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠬᠠᠮᠤᠭ ‍ᠤᠨ ᠲᠦᠭᠡᠮᠡᠯ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;H&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;)᠂ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠊ᠦ ᠻᠠᠲᠠᠯᠢᠽᠠᠲᠣᠷ ᠨᠢ ᠢᠷᠢᠳᠢᠦᠮ (Ir) ᠪᠦᠬᠡᠪᠴᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠥᠩᠭᠡᠨ ᠴᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠢᠰᠦᠯ ᠦᠷᠢᠯ ᠨᠤᠨᠲᠠᠭ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠪᠡᠷ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ&amp;lt;ref&amp;gt;https://ir.aerojetrocketdyne.com/news-releases/news-release-details/aerojet-announces-licensing-and-manufacture-spontaneous?releaseid=708514 Aerojet Rocketdyne Holdings, Inc. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠾᠶᠲᠷᠠᠽᠢᠨ ᠵᠠᠳᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ 1000°C ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠠᠽᠣᠲ (N)᠂ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ (H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;)᠂ ᠠᠮᠮᠣᠨᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;ammonium&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠬᠡᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠣᠯᠢᠮᠠᠭ ᠢᠯᠭᠠᠷᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠥᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠡᠲᠦ ᠢᠰᠦᠯ ‍ᠢ (H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠪᠣᠯᠭᠠᠨ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠳᠠᠭ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠶᠠᠫᠣᠨ ‍ᠤ IHI Aerospace ᠻᠣᠷᠫᠣᠷᠠᠼ 1964 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ ᠬᠣᠢᠢᠰᠢ 900 ᠾᠶᠲᠡᠠᠽᠢᠨᠲᠤ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠦᠢᠯᠡᠳᠪᠦᠷᠢᠯᠡᠵᠡᠢ&amp;lt;ref&amp;gt;https://www.ihi.co.jp/ia/en/products/space/hydrazine/index.html IHI Aerospace Co.Ltd. Hydrazine Monopropellant Thrusters. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠨᠡ ᠲᠥᠷᠦᠯ ‍ᠦᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠳ ᠲᠡᠶᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ‍‍ᠢᠢᠨ ᠬᠦᠴᠦ ᠪᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠲᠠᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ ᠬᠡᠢᠢᠴᠡ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ ᠡᠩ ‍ᠦᠨ᠃ ᠬᠡᠢᠢᠮᠡᠯ ᠳᠠᠭᠠᠭᠤᠯ᠂ [[ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ|ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ ‍ᠢᠢᠨ]] ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢ ᠵᠠᠯᠠᠬᠤ᠂ ᠴᠢᠭᠯᠡᠭᠦᠯᠬᠦ (ᠵᠡᠱᠢᠶᠡᠯᠡᠪᠡᠯ TDRS-1)᠂ ᠭᠠᠵᠠᠷᠳᠠᠬᠤ ᠠᠫᠫᠠᠷᠠᠲ ‍ᠢ (ᠵᠡᠱᠢᠶᠡᠯᠡᠪᠡᠯ Союз) ᠲᠣᠭᠲᠠᠪᠤᠷᠢᠵᠢᠭᠤᠯᠬᠤ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ&#039;&#039;&#039; ᠲᠦ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠳᠤ ᠨᠢ ᠻᠡᠷᠣᠰᠢᠨ (Восток᠂ Saturn ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠨᠢᠭᠡᠳᠦᠭᠡᠷ ᠱᠠᠲᠤ, Союз᠂ Falcon 1᠂ Falcon 9) ᠲᠦᠭᠡᠮᠡᠯ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠪᠠᠰᠠᠭᠦᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ (Space Shuttle ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠣᠯᠯ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ᠂ Saturn V ‍ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ᠂ ᠭᠤᠷᠪᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠱᠠᠲᠤ᠂ Ariane 5᠂ Centaur ᠭᠡᠬᠦ ᠮᠡᠲᠦ)᠂ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠮᠧᠲ᠋ᠠᠨ CH&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt; (BE-4᠂ Raptor ᠲᠤ ᠵᠣᠷᠢᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋) ᠬᠡᠷᠡᠭᠡᠯᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠳᠠᠭ&amp;lt;ref&amp;gt;https://global.jaxa.jp/projects/engineering/components/lng/index.html Japan Aerospace Exploration Agency. LNG Propulsion System. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠳ᠋ᠦ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠭᠦᠨᠴᠢᠯᠡᠨ ᠠᠧᠣᠽᠢᠨ50&amp;lt;sup&amp;gt;aerozine50&amp;lt;/sup&amp;gt; (50% UDMH, 50% ᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ) ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ᠂ ᠳ᠋ᠢᠨᠢᠲᠷᠣᠭᠧᠨ ᠲᠧᠲᠷᠣᠰᠢᠳ᠋ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠲᠡᠢ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ (Titan᠂ Apollo ‍ᠢᠢᠨ ᠰᠠᠷᠠᠨ ‍ᠤ ᠮᠣᠳᠦ᠋ᠯ᠂ Voyager 1᠂ 2) ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠪᠠᠰᠠ ᠮᠣᠨᠣᠮᠧᠲ᠋ᠢᠯᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ (Monomethylhydrazine, (CH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;)HN&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠳ᠋ᠢᠨᠢᠲᠷᠣᠭᠧᠨ ᠲᠧᠲᠷᠣᠰᠢᠳ᠋ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ (Space Suttle ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠣᠭᠣᠷᠢᠭ ᠵᠠᠮ ‍ᠤᠨ ᠵᠢᠯᠤᠭᠠᠳᠠᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋᠂ Dragon ᠬᠣᠯᠭᠡ) ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠰᠠᠭᠠᠬᠤ ᠪᠤᠶᠤ ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ ᠲᠥᠬᠦᠭᠡᠷᠡᠮᠵᠢ ᠴᠠᠬᠢᠯᠭᠠᠨ᠂ ᠫᠢᠷᠣᠲᠧᠻᠨᠢᠻ᠂ ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠠᠷᠴᠢᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠠᠭᠤᠷᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠳᠠᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ ᠦᠢᠯᠡᠳᠡᠯ ᠬᠡᠳᠦᠨ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠮᠢᠯᠯᠢᠰᠧᠻᠦ᠋ᠨ᠍ᠳ᠋ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠬᠣᠴᠤᠷᠠᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠲᠠᠰᠤᠯᠠᠪᠴᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠳᠠᠷᠤᠯᠲᠠ ᠪᠤᠢ ᠪᠣᠯᠵᠤ᠂ ᠳᠡᠯᠪᠡᠷᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠵᠤᠰᠢ ᠦᠭᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ&#039;&#039;&#039; ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠦᠵᠡᠯ ᠰᠠᠨᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠢᠮᠫᠦ᠋ᠯᠰ ‍ᠢ ᠨᠡᠭᠦᠷᠡᠰᠦ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠤ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠨᠢᠭᠲᠠ ᠲᠠᠢ ᠬᠣᠣᠰᠯᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠣᠷᠤᠯᠳᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠡᠴᠡ ᠲᠠᠰᠤᠷᠠᠬᠤ ᠦᠶᠡᠰ ᠲᠦ ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠬᠤ ᠪᠠ ᠶᠡᠬᠡ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠠᠪᠤᠭᠰᠠᠨ ᠬᠣᠢᠢᠨᠤ ᠪᠠᠨ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ᠲᠤ 1988 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠢᠢᠮᠦ ᠵᠠᠷᠴᠢᠮ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠬᠤ РД-701 ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ᠂ ᠲᠤᠷᠰᠢᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ 1991 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠠᠩᠬᠦᠦᠵᠢᠯᠲᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠡᠷᠬᠡᠰᠢᠶᠡᠯ ‍ᠦᠨ ᠤᠯᠠᠮ ᠡᠴᠡ ᠡᠨᠡ ᠰᠤᠳᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠲᠠᠰᠤᠷᠠᠵᠤᠬᠤᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠯᠢ ᠠᠯᠢᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠣᠯᠭᠠᠨ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠬᠦ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠤᠯᠠᠮᠵᠢᠯᠠᠯᠲᠤ ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ᠲᠤ ᠡᠬᠢᠨ ‍ᠦ ᠱᠠᠲᠤ ᠨᠢ ᠨᠡᠭᠦᠷᠡᠰᠦ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠡᠢ᠂ ᠳᠠᠷᠠᠭᠠᠬᠢ ᠱᠠᠲᠤ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠳᠠᠭ ᠬᠥᠯᠳᠡᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠡᠢ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠯ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠡᠭᠦᠨ ‍ᠢ ᠰᠢᠢᠳᠦᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠨᠢᠭᠡ ᠯᠡ ᠱᠠᠲᠤ ᠪᠠᠷ ᠲᠣᠭᠣᠷᠢᠭ ᠵᠠᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠬᠦᠷᠡᠬᠦ ᠪᠣᠯᠤᠮᠵᠢ ᠨᠡᠭᠡᠭᠳᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠬᠤ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠥᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=SolidRocketMotor-MN.jpg&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠬᠠᠷᠢᠨ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠪᠣᠳᠠᠰ ‍ᠤᠳ ‍ᠢ ᠬᠠᠮᠲᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠨᠢ ᠬᠣᠯᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠠᠭᠠᠳ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠪᠣᠷᠲᠤᠭᠤ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠶ᠋ᠢᠡᠷ ᠨᠢᠭᠲᠠᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;᠃&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
ᠪᠠᠲᠤᠯᠠᠨ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠬᠤ᠂ ᠴᠠᠭ ᠠᠭᠤᠷ ᠲᠤ ᠥᠷᠭᠡᠨ ᠭᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠠᠨᠰᠠᠷ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠬᠡᠷᠭᠡᠯᠡᠬᠦ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠡᠨ ᠶᠡᠬᠡᠪᠴᠢᠯᠡᠨ ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠨᠢᠭᠡᠳᠦᠭᠡᠷ ᠱᠠᠲᠤ᠂ ᠬᠠᠵᠢᠭᠤ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠤᠷᠳᠤᠰᠬᠠᠭᠤᠷ ᠲᠤ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ (Space Shuttle, 나로호 ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠱᠠᠲᠤ᠂ SS-520)&amp;lt;ref&amp;gt;Jenkins, Dennis R. (2016). &#039;&#039;Space Shuttle: Developing an Icon – 1972–2013&#039;&#039;. Specialty Press. ISBN &amp;lt;bdi&amp;gt;978-1-58007-249-6&amp;lt;/bdi&amp;gt;.&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ‍ᠢᠢ ᠲᠣᠬᠢᠷᠭᠤᠯᠤᠨ ᠤᠳᠢᠷᠳᠠᠬᠤ ᠪᠣᠯᠤᠮᠵᠢ ᠲᠠᠢ ᠪᠠᠢᠢ ᠳᠠᠭ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠬᠤᠪᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠡᠨᠡ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ ᠪᠡᠷᠬᠡᠰᠢᠶᠡᠯ ᠲᠡᠢ᠃ ᠳᠠᠪᠠᠭᠤ ᠲᠠᠯ ‍ᠠ᠋ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠤᠪᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ ᠬᠡᠢᠢᠴᠡ ᠨᠢ &#039;&#039;ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠩᠭᠤᠢ&#039;&#039; ᠬᠢᠯᠪᠠᠷ ᠠᠵᠡᠢ᠃ &amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Hybrids big-fr.png|thumb|&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align: center&amp;quot;; &amp;gt;{{Mongolian}}&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; &amp;quot;&amp;gt;réservoir comburant ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;bloc de propergol ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ &amp;lt;br&amp;gt;vanne ᠬᠠᠪᠬᠠᠯᠭ᠎ᠠ &amp;lt;br&amp;gt;système d&#039;allumage ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ &amp;lt;br&amp;gt;injecteur ᠰᠦᠷᠴᠢᠭᠦᠷ &amp;lt;br&amp;gt;tuyère ᠴᠣᠷᠭᠤ&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠳᠤ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠨᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ᠂ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠨᠢ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠴᠡᠪᠡᠷᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠡᠢ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ ᠨᠢ ᠢᠯᠡᠭᠦᠦ ᠬᠢᠯᠪᠠᠷᠰᠢᠬᠤ ᠪᠠ ᠳᠠᠩ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ᠲᠠᠢ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ‍ᠢᠢ ᠲᠣᠬᠢᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠤᠳᠢᠷᠳᠠᠬᠤ᠂ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ‍ᠢᠢ ᠵᠣᠭᠰᠤᠭᠠᠬᠤ ᠪᠣᠯᠤᠮᠵᠢ ᠲᠠᠢ ᠭᠡᠬᠦ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠳᠠᠪᠠᠭᠤ ᠲᠠᠯ ‍ᠠ᠋ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠲᠠᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠳᠤᠲᠠᠮᠠᠭ ᠲᠠᠯ ‍ᠠ᠋ ᠭᠡᠪᠡᠯ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢ ᠲᠣᠭᠲᠠᠮᠠᠯ ᠬᠡᠮᠵᠢᠶ ‍ᠡ᠋ ᠪᠡᠷ ᠥᠭᠴᠦ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠨᠥᠬᠦᠴᠡᠯ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠨᠢ ᠳᠤᠮᠳᠠᠷᠠᠬᠤ ᠬᠢᠷᠢ ᠪᠡᠷ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠨ ‍ᠦ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠪᠠᠭᠤᠷᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠩᠬᠠᠨ ‍ᠤ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠯᠭᠡ SpaceShipOne 2004 ᠣᠨ ᠳ᠋᠋ᠤ ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠠᠯᠭᠠᠭᠦᠷ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠨᠠᠮ ᠲᠣᠭᠣᠷᠢᠭ ᠵᠠᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠭᠠᠷᠤᠭᠰᠠᠨ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;https://www.space.com/16769-spaceshipone-first-private-spacecraft.html SpaceShipOne: The First Private Spacecraft. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠨᠡᠷ ‍ᠡ᠋ ᠲᠣᠮᠢᠶᠠᠯᠠᠯ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - rocket - ракета&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠵᠥᠭᠡᠭᠴᠢ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ (ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ) - launch vehicle - ракета-носитель&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - chemical rocket engine - химический ракетный двигатель&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - liquid-propellant rocket - жидкостный ракетный двигатель&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - solid-propellant rocket - твердотопливный ракетный двигатель&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - hybrid-propellant rocket - гибридный ракетный двигатель&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠨᠢᠭᠡ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - monopropellant rocket - однокомпонентный ЖРД&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - bipropellant rocket - двухкомпонентный ЖРД&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - tripropellant rocket - трехкомпонентный ЖРД&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ - combustible - горючее&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ - fuel - топливо&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ - ignition - воспламенение&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ - thrust - тяга&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠰᠠᠨᠰᠠᠷ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ]]&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠲᠧᠻᠨᠣᠯᠣᠭᠢ]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1890</id>
		<title>ᠬᠢᠮᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1890"/>
		<updated>2020-12-25T13:52:48Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Layout&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;writing-mode: vertical-lr&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
= ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ =&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=Falcon Heavy Side Boosters landing on LZ1 and LZ2 - 2018 (25254688767).jpg&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠹᠠᠯᠻᠣᠨ ᠾᠧᠸᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;Falcon Heavy&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ &amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠣᠣᠰ ᠬᠤᠷᠳᠤᠰᠬᠠᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠭᠠᠵᠷᠳᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠠᠨᠤ &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠶ᠋ᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠪᠣᠯ ᠬᠥᠯᠭᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠤᠷᠤᠭᠰᠢᠯᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠬᠦ ᠬᠦᠴᠦ ᠶᠤᠮ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;https://www.grc.nasa.gov/www/k-12/airplane/rocket.html National Aeronautics and Space Administration. Rocket propulsion. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/10&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠫᠤᠦᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠨᠡ ᠨᠢ [[Ньютоны хөдөлгөөний хуулиуд#ᠨᠧᠸᠲᠣᠨ᠎ ᠊ᠤ ᠭᠤᠷᠪᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠬᠠᠤᠯᠢ|ᠨᠧᠸᠲ᠋ᠣᠨ ‍ᠤ ᠭᠤᠷᠪᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠬᠠᠤᠯᠢ ‍ᠢᠢᠨ]] ᠦᠢᠯᠡᠴᠢᠯᠡᠯ ᠪᠢᠯᠡ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ [[ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠬᠤᠷᠳᠤ|ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠢᠢᠠᠷ]] ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠢᠯᠠᠭᠠᠷᠠᠵᠤ᠂ ᠲᠡᠭᠦᠨ ‍ᠢ ᠮᠧᠻᠠᠨᠢᠻ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠧᠨᠧᠷᠭᠢ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠤᠪᠢᠷᠭᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠡᠮᠡᠬᠦ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠥᠷᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
__TOC__&lt;br /&gt;
=== ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Rocket Anatomy (PSF).png|thumb|&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align: center&amp;quot;; &amp;gt;{{Mongolian}}&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; &amp;quot;&amp;gt;payload ᠠᠰᠢᠭ ᠲᠠᠢ ᠠᠴᠢᠶ ‍ᠠ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;kerosene ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ᠍ &amp;lt;br&amp;gt;liquid oxygen ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;fuel pumps ᠰᠢᠬᠠᠭᠤᠷᠭ᠎ ‍ᠠ᠋&amp;lt;br&amp;gt;valves ᠬᠠᠪᠬᠠᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;combustion chamber ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠲᠠᠰᠤᠯᠠᠪᠴᠢ&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠥᠯᠦᠪ ᠲᠡᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠲᠤᠰ ᠲᠤᠰ ᠲᠤ ᠪᠠᠨ ᠬᠠᠳᠠᠭᠠᠯᠠᠭᠳᠠᠬᠤ ᠪᠠ ᠲᠡᠳᠡᠭᠡᠷ ‍ᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠻᠠᠮᠧᠷ ᠲᠤ ᠰᠢᠬᠠᠨ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠵᠤ ᠰᠢᠲᠠᠯᠲᠠ ᠶᠠᠪᠤᠭᠤᠯᠳᠠᠭ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt; &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;kerosn&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠡᠲᠦ ᠢᠰᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ (ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ) ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡᠴᠡᠭᠡ ᠨᠢᠭᠡ ᠪᠠ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠤᠪᠢᠯᠪᠤᠷᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠪᠤᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠨᠢᠭᠡ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ&#039;&#039;&#039; ᠨᠢ ᠻᠠᠲᠠᠯᠢᠽᠠᠲ᠋ᠣᠷ ᠲᠠᠢ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠮᠠᠭᠴᠠ ᠵᠠᠳᠠᠷᠠᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠷᠤᠵᠤ᠂ ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠬᠡᠢ ᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠳᠡᠭ ᠪᠣᠳᠠᠰ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠭᠡᠰᠡᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠪᠦᠷᠡᠯᠳᠡᠬᠦᠨ ᠲᠡᠢ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠬᠡᠷᠡᠭ ᠦᠭᠡᠢ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠨᠢᠭᠡ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠬᠠᠮᠤᠭ ‍ᠤᠨ ᠲᠦᠭᠡᠮᠡᠯ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;H&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;)᠂ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠊ᠦ ᠻᠠᠲᠠᠯᠢᠽᠠᠲᠣᠷ ᠨᠢ ᠢᠷᠢᠳᠢᠦᠮ (Ir) ᠪᠦᠬᠡᠪᠴᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠥᠩᠭᠡᠨ ᠴᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠢᠰᠦᠯ ᠦᠷᠢᠯ ᠨᠤᠨᠲᠠᠭ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠪᠡᠷ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ&amp;lt;ref&amp;gt;https://ir.aerojetrocketdyne.com/news-releases/news-release-details/aerojet-announces-licensing-and-manufacture-spontaneous?releaseid=708514 Aerojet Rocketdyne Holdings, Inc. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠾᠶᠲᠷᠠᠽᠢᠨ ᠵᠠᠳᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ 1000°C ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠠᠽᠣᠲ (N)᠂ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ (H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;)᠂ ᠠᠮᠮᠣᠨᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;ammonium&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠬᠡᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠣᠯᠢᠮᠠᠭ ᠢᠯᠭᠠᠷᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠥᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠡᠲᠦ ᠢᠰᠦᠯ ‍ᠢ (H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠪᠣᠯᠭᠠᠨ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠳᠠᠭ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠶᠠᠫᠣᠨ ‍ᠤ IHI Aerospace ᠻᠣᠷᠫᠣᠷᠠᠼ 1964 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ ᠬᠣᠢᠢᠰᠢ 900 ᠾᠶᠲᠡᠠᠽᠢᠨᠲᠤ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠦᠢᠯᠡᠳᠪᠦᠷᠢᠯᠡᠵᠡᠢ&amp;lt;ref&amp;gt;https://www.ihi.co.jp/ia/en/products/space/hydrazine/index.html IHI Aerospace Co.Ltd. Hydrazine Monopropellant Thrusters. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠨᠡ ᠲᠥᠷᠦᠯ ‍ᠦᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠳ ᠲᠡᠶᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ‍‍ᠢᠢᠨ ᠬᠦᠴᠦ ᠪᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠲᠠᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ ᠬᠡᠢᠢᠴᠡ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ ᠡᠩ ‍ᠦᠨ᠃ ᠬᠡᠢᠢᠮᠡᠯ ᠳᠠᠭᠠᠭᠤᠯ᠂ [[ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ|ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ ‍ᠢᠢᠨ]] ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢ ᠵᠠᠯᠠᠬᠤ᠂ ᠴᠢᠭᠯᠡᠭᠦᠯᠬᠦ (ᠵᠡᠱᠢᠶᠡᠯᠡᠪᠡᠯ TDRS-1)᠂ ᠭᠠᠵᠠᠷᠳᠠᠬᠤ ᠠᠫᠫᠠᠷᠠᠲ ‍ᠢ (ᠵᠡᠱᠢᠶᠡᠯᠡᠪᠡᠯ Союз) ᠲᠣᠭᠲᠠᠪᠤᠷᠢᠵᠢᠭᠤᠯᠬᠤ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ&#039;&#039;&#039; ᠲᠦ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠳᠤ ᠨᠢ ᠻᠡᠷᠣᠰᠢᠨ (Восток᠂ Saturn ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠨᠢᠭᠡᠳᠦᠭᠡᠷ ᠱᠠᠲᠤ, Союз᠂ Falcon 1᠂ Falcon 9) ᠲᠦᠭᠡᠮᠡᠯ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠪᠠᠰᠠᠭᠦᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ (Space Shuttle ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠣᠯᠯ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ᠂ Saturn V ‍ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ᠂ ᠭᠤᠷᠪᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠱᠠᠲᠤ᠂ Ariane 5᠂ Centaur ᠭᠡᠬᠦ ᠮᠡᠲᠦ)᠂ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠮᠧᠲ᠋ᠠᠨ CH&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt; (BE-4᠂ Raptor ᠲᠤ ᠵᠣᠷᠢᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋) ᠬᠡᠷᠡᠭᠡᠯᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠳᠠᠭ&amp;lt;ref&amp;gt;https://global.jaxa.jp/projects/engineering/components/lng/index.html Japan Aerospace Exploration Agency. LNG Propulsion System. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠳ᠋ᠦ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠭᠦᠨᠴᠢᠯᠡᠨ ᠠᠧᠣᠽᠢᠨ50&amp;lt;sup&amp;gt;aerozine50&amp;lt;/sup&amp;gt; (50% UDMH, 50% ᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ) ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ᠂ ᠳ᠋ᠢᠨᠢᠲᠷᠣᠭᠧᠨ ᠲᠧᠲᠷᠣᠰᠢᠳ᠋ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠲᠡᠢ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ (Titan᠂ Apollo ‍ᠢᠢᠨ ᠰᠠᠷᠠᠨ ‍ᠤ ᠮᠣᠳᠦ᠋ᠯ᠂ Voyager 1᠂ 2) ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠪᠠᠰᠠ ᠮᠣᠨᠣᠮᠧᠲ᠋ᠢᠯᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ (Monomethylhydrazine, (CH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;)HN&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠳ᠋ᠢᠨᠢᠲᠷᠣᠭᠧᠨ ᠲᠧᠲᠷᠣᠰᠢᠳ᠋ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ (Space Suttle ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠣᠭᠣᠷᠢᠭ ᠵᠠᠮ ‍ᠤᠨ ᠵᠢᠯᠤᠭᠠᠳᠠᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋᠂ Dragon ᠬᠣᠯᠭᠡ) ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠰᠠᠭᠠᠬᠤ ᠪᠤᠶᠤ ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ ᠲᠥᠬᠦᠭᠡᠷᠡᠮᠵᠢ ᠴᠠᠬᠢᠯᠭᠠᠨ᠂ ᠫᠢᠷᠣᠲᠧᠻᠨᠢᠻ᠂ ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠠᠷᠴᠢᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠠᠭᠤᠷᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠳᠠᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ ᠦᠢᠯᠡᠳᠡᠯ ᠬᠡᠳᠦᠨ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠮᠢᠯᠯᠢᠰᠧᠻᠦ᠋ᠨ᠍ᠳ᠋ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠬᠣᠴᠤᠷᠠᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠲᠠᠰᠤᠯᠠᠪᠴᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠳᠠᠷᠤᠯᠲᠠ ᠪᠤᠢ ᠪᠣᠯᠵᠤ᠂ ᠳᠡᠯᠪᠡᠷᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠵᠤᠰᠢ ᠦᠭᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ&#039;&#039;&#039; ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠦᠵᠡᠯ ᠰᠠᠨᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠢᠮᠫᠦ᠋ᠯᠰ ‍ᠢ ᠨᠡᠭᠦᠷᠡᠰᠦ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠤ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠨᠢᠭᠲᠠ ᠲᠠᠢ ᠬᠣᠣᠰᠯᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠣᠷᠤᠯᠳᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠡᠴᠡ ᠲᠠᠰᠤᠷᠠᠬᠤ ᠦᠶᠡᠰ ᠲᠦ ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠬᠤ ᠪᠠ ᠶᠡᠬᠡ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠠᠪᠤᠭᠰᠠᠨ ᠬᠣᠢᠢᠨᠤ ᠪᠠᠨ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ᠲᠤ 1988 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠢᠢᠮᠦ ᠵᠠᠷᠴᠢᠮ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠬᠤ РД-701 ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ᠂ ᠲᠤᠷᠰᠢᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ 1991 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠠᠩᠬᠦᠦᠵᠢᠯᠲᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠡᠷᠬᠡᠰᠢᠶᠡᠯ ‍ᠦᠨ ᠤᠯᠠᠮ ᠡᠴᠡ ᠡᠨᠡ ᠰᠤᠳᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠲᠠᠰᠤᠷᠠᠵᠤᠬᠤᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠯᠢ ᠠᠯᠢᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠣᠯᠭᠠᠨ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠬᠦ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠤᠯᠠᠮᠵᠢᠯᠠᠯᠲᠤ ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ᠲᠤ ᠡᠬᠢᠨ ‍ᠦ ᠱᠠᠲᠤ ᠨᠢ ᠨᠡᠭᠦᠷᠡᠰᠦ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠡᠢ᠂ ᠳᠠᠷᠠᠭᠠᠬᠢ ᠱᠠᠲᠤ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠳᠠᠭ ᠬᠥᠯᠳᠡᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠡᠢ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠯ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠡᠭᠦᠨ ‍ᠢ ᠰᠢᠢᠳᠦᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠨᠢᠭᠡ ᠯᠡ ᠱᠠᠲᠤ ᠪᠠᠷ ᠲᠣᠭᠣᠷᠢᠭ ᠵᠠᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠬᠦᠷᠡᠬᠦ ᠪᠣᠯᠤᠮᠵᠢ ᠨᠡᠭᠡᠭᠳᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠬᠤ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠥᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=SolidRocketMotor-MN.jpg&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠬᠠᠷᠢᠨ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠪᠣᠳᠠᠰ ‍ᠤᠳ ‍ᠢ ᠬᠠᠮᠲᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠨᠢ ᠬᠣᠯᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠠᠭᠠᠳ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠪᠣᠷᠲᠤᠭᠤ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠶ᠋ᠢᠡᠷ ᠨᠢᠭᠲᠠᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;᠃&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
ᠪᠠᠲᠤᠯᠠᠨ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠬᠤ᠂ ᠴᠠᠭ ᠠᠭᠤᠷ ᠲᠤ ᠥᠷᠭᠡᠨ ᠭᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠠᠨᠰᠠᠷ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠬᠡᠷᠭᠡᠯᠡᠬᠦ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠡᠨ ᠶᠡᠬᠡᠪᠴᠢᠯᠡᠨ ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠨᠢᠭᠡᠳᠦᠭᠡᠷ ᠱᠠᠲᠤ᠂ ᠬᠠᠵᠢᠭᠤ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠤᠷᠳᠤᠰᠬᠠᠭᠤᠷ ᠲᠤ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ (Space Shuttle, 나로호 ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠱᠠᠲᠤ᠂ SS-520)&amp;lt;ref&amp;gt;Jenkins, Dennis R. (2016). &#039;&#039;Space Shuttle: Developing an Icon – 1972–2013&#039;&#039;. Specialty Press. ISBN &amp;lt;bdi&amp;gt;978-1-58007-249-6&amp;lt;/bdi&amp;gt;.&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ‍ᠢᠢ ᠲᠣᠬᠢᠷᠭᠤᠯᠤᠨ ᠤᠳᠢᠷᠳᠠᠬᠤ ᠪᠣᠯᠤᠮᠵᠢ ᠲᠠᠢ ᠪᠠᠢᠢ ᠳᠠᠭ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠬᠤᠪᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠡᠨᠡ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ ᠪᠡᠷᠬᠡᠰᠢᠶᠡᠯ ᠲᠡᠢ᠃ ᠳᠠᠪᠠᠭᠤ ᠲᠠᠯ ‍ᠠ᠋ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠤᠪᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ ᠬᠡᠢᠢᠴᠡ ᠨᠢ &#039;&#039;ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠩᠭᠤᠢ&#039;&#039; ᠬᠢᠯᠪᠠᠷ ᠠᠵᠡᠢ᠃ &amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Hybrids big-fr.png|thumb|&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align: center&amp;quot;; &amp;gt;{{Mongolian}}&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; &amp;quot;&amp;gt;réservoir comburant ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;bloc de propergol ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ &amp;lt;br&amp;gt;vanne ᠬᠠᠪᠬᠠᠯᠭ᠎ᠠ &amp;lt;br&amp;gt;système d&#039;allumage ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ &amp;lt;br&amp;gt;injecteur ᠰᠦᠷᠴᠢᠭᠦᠷ &amp;lt;br&amp;gt;tuyère ᠴᠣᠷᠭᠤ&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠳᠤ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠨᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ᠂ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠨᠢ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠴᠡᠪᠡᠷᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠡᠢ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ ᠨᠢ ᠢᠯᠡᠭᠦᠦ ᠬᠢᠯᠪᠠᠷᠰᠢᠬᠤ ᠪᠠ ᠳᠠᠩ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ᠲᠠᠢ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ‍ᠢᠢ ᠲᠣᠬᠢᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠤᠳᠢᠷᠳᠠᠬᠤ᠂ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ‍ᠢᠢ ᠵᠣᠭᠰᠤᠭᠠᠬᠤ ᠪᠣᠯᠤᠮᠵᠢ ᠲᠠᠢ ᠭᠡᠬᠦ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠳᠠᠪᠠᠭᠤ ᠲᠠᠯ ‍ᠠ᠋ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠲᠠᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠳᠤᠲᠠᠮᠠᠭ ᠲᠠᠯ ‍ᠠ᠋ ᠭᠡᠪᠡᠯ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢ ᠲᠣᠭᠲᠠᠮᠠᠯ ᠬᠡᠮᠵᠢᠶ ‍ᠡ᠋ ᠪᠡᠷ ᠥᠭᠴᠦ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠨᠥᠬᠦᠴᠡᠯ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠨᠢ ᠳᠤᠮᠳᠠᠷᠠᠬᠤ ᠬᠢᠷᠢ ᠪᠡᠷ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠨ ‍ᠦ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠪᠠᠭᠤᠷᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠩᠬᠠᠨ ‍ᠤ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠯᠭᠡ SpaceShipOne 2004 ᠣᠨ ᠳ᠋᠋ᠤ ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠠᠯᠭᠠᠭᠦᠷ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠨᠠᠮ ᠲᠣᠭᠣᠷᠢᠭ ᠵᠠᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠭᠠᠷᠤᠭᠰᠠᠨ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;https://www.space.com/16769-spaceshipone-first-private-spacecraft.html SpaceShipOne: The First Private Spacecraft. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠨᠡᠷ ‍ᠡ᠋ ᠲᠣᠮᠢᠶᠠᠯᠠᠯ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - rocket - ракета&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠵᠥᠭᠡᠭᠴᠢ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ (ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ) - launch vehicle - ракета-носитель&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - chemical rocket engine - химический ракетный двигатель&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - liquid-propellant rocket - жидкостный ракетный двигатель&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - solid-propellant rocket - твердотопливный ракетный двигатель&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - hybrid-propellant rocket - гибридный ракетный двигатель&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠨᠢᠭᠡ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - monopropellant rocket - однокомпонентный ЖРД&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - bipropellant rocket - двухкомпонентный ЖРД&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - tripropellant rocket - трехкомпонентный ЖРД&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ - combustible - горючее&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ - fuel - топливо&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ - ignition - воспламенение&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ - thrust - тяга&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠰᠠᠨᠰᠠᠷ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ]]&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠲᠧᠻᠨᠣᠯᠣᠭᠢ]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1889</id>
		<title>ᠬᠢᠮᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1889"/>
		<updated>2020-12-25T13:46:32Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Edit&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;writing-mode: vertical-lr&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
= ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ =&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=Falcon Heavy Side Boosters landing on LZ1 and LZ2 - 2018 (25254688767).jpg&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠹᠠᠯᠻᠣᠨ ᠾᠧᠸᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;Falcon Heavy&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ &amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠣᠣᠰ ᠬᠤᠷᠳᠤᠰᠬᠠᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠭᠠᠵᠷᠳᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠠᠨᠤ &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠶ᠋ᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠪᠣᠯ ᠬᠥᠯᠭᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠤᠷᠤᠭᠰᠢᠯᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠬᠦ ᠬᠦᠴᠦ ᠶᠤᠮ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;https://www.grc.nasa.gov/www/k-12/airplane/rocket.html National Aeronautics and Space Administration. Rocket propulsion. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/10&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠫᠤᠦᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠨᠡ ᠨᠢ [[Ньютоны хөдөлгөөний хуулиуд#ᠨᠧᠸᠲᠣᠨ᠎ ᠊ᠤ ᠭᠤᠷᠪᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠬᠠᠤᠯᠢ|ᠨᠧᠸᠲ᠋ᠣᠨ ‍ᠤ ᠭᠤᠷᠪᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠬᠠᠤᠯᠢ ‍ᠢᠢᠨ]] ᠦᠢᠯᠡᠴᠢᠯᠡᠯ ᠪᠢᠯᠡ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ [[ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠬᠤᠷᠳᠤ|ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠢᠢᠠᠷ]] ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠢᠯᠠᠭᠠᠷᠠᠵᠤ᠂ ᠲᠡᠭᠦᠨ ‍ᠢ ᠮᠧᠻᠠᠨᠢᠻ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠧᠨᠧᠷᠭᠢ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠤᠪᠢᠷᠭᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠡᠮᠡᠬᠦ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠥᠷᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
__TOC__&lt;br /&gt;
=== ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Rocket Anatomy (PSF).png|thumb|&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align: center&amp;quot;; &amp;gt;{{Mongolian}}&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; &amp;quot;&amp;gt;payload ᠠᠰᠢᠭ ᠲᠠᠢ ᠠᠴᠢᠶ ‍ᠠ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;kerosene ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ᠍ &amp;lt;br&amp;gt;liquid oxygen ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;fuel pumps ᠰᠢᠬᠠᠭᠤᠷᠭ᠎ ‍ᠠ᠋&amp;lt;br&amp;gt;valves ᠬᠠᠪᠬᠠᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;combustion chamber ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠲᠠᠰᠤᠯᠠᠪᠴᠢ&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠥᠯᠦᠪ ᠲᠡᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠲᠤᠰ ᠲᠤᠰ ᠲᠤ ᠪᠠᠨ ᠬᠠᠳᠠᠭᠠᠯᠠᠭᠳᠠᠬᠤ ᠪᠠ ᠲᠡᠳᠡᠭᠡᠷ ‍ᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠻᠠᠮᠧᠷ ᠲᠤ ᠰᠢᠬᠠᠨ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠵᠤ ᠰᠢᠲᠠᠯᠲᠠ ᠶᠠᠪᠤᠭᠤᠯᠳᠠᠭ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt; &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;kerosn&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠡᠲᠦ ᠢᠰᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ (ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ) ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡᠴᠡᠭᠡ ᠨᠢᠭᠡ ᠪᠠ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠤᠪᠢᠯᠪᠤᠷᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠪᠤᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠨᠢᠭᠡ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ&#039;&#039;&#039; ᠨᠢ ᠻᠠᠲᠠᠯᠢᠽᠠᠲ᠋ᠣᠷ ᠲᠠᠢ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠮᠠᠭᠴᠠ ᠵᠠᠳᠠᠷᠠᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠷᠤᠵᠤ᠂ ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠬᠡᠢ ᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠳᠡᠭ ᠪᠣᠳᠠᠰ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠭᠡᠰᠡᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠪᠦᠷᠡᠯᠳᠡᠬᠦᠨ ᠲᠡᠢ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠬᠡᠷᠡᠭ ᠦᠭᠡᠢ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠨᠢᠭᠡ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠬᠠᠮᠤᠭ ‍ᠤᠨ ᠲᠦᠭᠡᠮᠡᠯ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;H&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;)᠂ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠊ᠦ ᠻᠠᠲᠠᠯᠢᠽᠠᠲᠣᠷ ᠨᠢ ᠢᠷᠢᠳᠢᠦᠮ (Ir) ᠪᠦᠬᠡᠪᠴᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠥᠩᠭᠡᠨ ᠴᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠢᠰᠦᠯ ᠦᠷᠢᠯ ᠨᠤᠨᠲᠠᠭ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠪᠡᠷ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ&amp;lt;ref&amp;gt;https://ir.aerojetrocketdyne.com/news-releases/news-release-details/aerojet-announces-licensing-and-manufacture-spontaneous?releaseid=708514 Aerojet Rocketdyne Holdings, Inc. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠾᠶᠲᠷᠠᠽᠢᠨ ᠵᠠᠳᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ 1000°C ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠠᠽᠣᠲ (N)᠂ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ (H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;)᠂ ᠠᠮᠮᠣᠨᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;ammonium&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠬᠡᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠣᠯᠢᠮᠠᠭ ᠢᠯᠭᠠᠷᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠥᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠡᠲᠦ ᠢᠰᠦᠯ ‍ᠢ (H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠪᠣᠯᠭᠠᠨ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠳᠠᠭ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠶᠠᠫᠣᠨ ‍ᠤ IHI Aerospace ᠻᠣᠷᠫᠣᠷᠠᠼ 1964 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ ᠬᠣᠢᠢᠰᠢ 900 ᠾᠶᠲᠡᠠᠽᠢᠨᠲᠤ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠦᠢᠯᠡᠳᠪᠦᠷᠢᠯᠡᠵᠡᠢ&amp;lt;ref&amp;gt;https://www.ihi.co.jp/ia/en/products/space/hydrazine/index.html IHI Aerospace Co.Ltd. Hydrazine Monopropellant Thrusters. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠨᠡ ᠲᠥᠷᠦᠯ ‍ᠦᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠳ ᠲᠡᠶᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ‍‍ᠢᠢᠨ ᠬᠦᠴᠦ ᠪᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠲᠠᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ ᠬᠡᠢᠢᠴᠡ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ ᠡᠩ ‍ᠦᠨ᠃ ᠬᠡᠢᠢᠮᠡᠯ ᠳᠠᠭᠠᠭᠤᠯ᠂ [[ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ|ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ ‍ᠢᠢᠨ]] ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢ ᠵᠠᠯᠠᠬᠤ᠂ ᠴᠢᠭᠯᠡᠭᠦᠯᠬᠦ (ᠵᠡᠱᠢᠶᠡᠯᠡᠪᠡᠯ TDRS-1)᠂ ᠭᠠᠵᠠᠷᠳᠠᠬᠤ ᠠᠫᠫᠠᠷᠠᠲ ‍ᠢ (ᠵᠡᠱᠢᠶᠡᠯᠡᠪᠡᠯ Союз) ᠲᠣᠭᠲᠠᠪᠤᠷᠢᠵᠢᠭᠤᠯᠬᠤ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ&#039;&#039;&#039; ᠲᠦ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠳᠤ ᠨᠢ ᠻᠡᠷᠣᠰᠢᠨ (Восток᠂ Saturn ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠨᠢᠭᠡᠳᠦᠭᠡᠷ ᠱᠠᠲᠤ, Союз᠂ Falcon 1᠂ Falcon 9) ᠲᠦᠭᠡᠮᠡᠯ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠪᠠᠰᠠᠭᠦᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ (Space Shuttle ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠣᠯᠯ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ᠂ Saturn V ‍ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ᠂ ᠭᠤᠷᠪᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠱᠠᠲᠤ᠂ Ariane 5᠂ Centaur ᠭᠡᠬᠦ ᠮᠡᠲᠦ)᠂ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠮᠧᠲ᠋ᠠᠨ CH&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt; (BE-4᠂ Raptor ᠲᠤ ᠵᠣᠷᠢᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋) ᠬᠡᠷᠡᠭᠡᠯᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠳᠠᠭ&amp;lt;ref&amp;gt;https://global.jaxa.jp/projects/engineering/components/lng/index.html Japan Aerospace Exploration Agency. LNG Propulsion System. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠳ᠋ᠦ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠭᠦᠨᠴᠢᠯᠡᠨ ᠠᠧᠣᠽᠢᠨ50&amp;lt;sup&amp;gt;aerozine50&amp;lt;/sup&amp;gt; (50% UDMH, 50% ᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ) ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ᠂ ᠳ᠋ᠢᠨᠢᠲᠷᠣᠭᠧᠨ ᠲᠧᠲᠷᠣᠰᠢᠳ᠋ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠲᠡᠢ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ (Titan᠂ Apollo ‍ᠢᠢᠨ ᠰᠠᠷᠠᠨ ‍ᠤ ᠮᠣᠳᠦ᠋ᠯ᠂ Voyager 1᠂ 2) ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠪᠠᠰᠠ ᠮᠣᠨᠣᠮᠧᠲ᠋ᠢᠯᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ (Monomethylhydrazine, (CH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;)HN&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠳ᠋ᠢᠨᠢᠲᠷᠣᠭᠧᠨ ᠲᠧᠲᠷᠣᠰᠢᠳ᠋ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ (Space Suttle ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠣᠭᠣᠷᠢᠭ ᠵᠠᠮ ‍ᠤᠨ ᠵᠢᠯᠤᠭᠠᠳᠠᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋᠂ Dragon ᠬᠣᠯᠭᠡ) ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠰᠠᠭᠠᠬᠤ ᠪᠤᠶᠤ ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ ᠲᠥᠬᠦᠭᠡᠷᠡᠮᠵᠢ ᠴᠠᠬᠢᠯᠭᠠᠨ᠂ ᠫᠢᠷᠣᠲᠧᠻᠨᠢᠻ᠂ ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠠᠷᠴᠢᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠠᠭᠤᠷᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠳᠠᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ ᠦᠢᠯᠡᠳᠡᠯ ᠬᠡᠳᠦᠨ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠮᠢᠯᠯᠢᠰᠧᠻᠦ᠋ᠨ᠍ᠳ᠋ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠬᠣᠴᠤᠷᠠᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠲᠠᠰᠤᠯᠠᠪᠴᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠳᠠᠷᠤᠯᠲᠠ ᠪᠤᠢ ᠪᠣᠯᠵᠤ᠂ ᠳᠡᠯᠪᠡᠷᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠵᠤᠰᠢ ᠦᠭᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ&#039;&#039;&#039; ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠦᠵᠡᠯ ᠰᠠᠨᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠢᠮᠫᠦ᠋ᠯᠰ ‍ᠢ ᠨᠡᠭᠦᠷᠡᠰᠦ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠤ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠨᠢᠭᠲᠠ ᠲᠠᠢ ᠬᠣᠣᠰᠯᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠣᠷᠤᠯᠳᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠡᠴᠡ ᠲᠠᠰᠤᠷᠠᠬᠤ ᠦᠶᠡᠰ ᠲᠦ ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠬᠤ ᠪᠠ ᠶᠡᠬᠡ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠠᠪᠤᠭᠰᠠᠨ ᠬᠣᠢᠢᠨᠤ ᠪᠠᠨ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ᠲᠤ 1988 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠢᠢᠮᠦ ᠵᠠᠷᠴᠢᠮ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠬᠤ РД-701 ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ᠂ ᠲᠤᠷᠰᠢᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ 1991 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠠᠩᠬᠦᠦᠵᠢᠯᠲᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠡᠷᠬᠡᠰᠢᠶᠡᠯ ‍ᠦᠨ ᠤᠯᠠᠮ ᠡᠴᠡ ᠡᠨᠡ ᠰᠤᠳᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠲᠠᠰᠤᠷᠠᠵᠤᠬᠤᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠯᠢ ᠠᠯᠢᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠣᠯᠭᠠᠨ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠬᠦ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠤᠯᠠᠮᠵᠢᠯᠠᠯᠲᠤ ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ᠲᠤ ᠡᠬᠢᠨ ‍ᠦ ᠱᠠᠲᠤ ᠨᠢ ᠨᠡᠭᠦᠷᠡᠰᠦ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠡᠢ᠂ ᠳᠠᠷᠠᠭᠠᠬᠢ ᠱᠠᠲᠤ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠳᠠᠭ ᠬᠥᠯᠳᠡᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠡᠢ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠯ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠡᠭᠦᠨ ‍ᠢ ᠰᠢᠢᠳᠦᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠨᠢᠭᠡ ᠯᠡ ᠱᠠᠲᠤ ᠪᠠᠷ ᠲᠣᠭᠣᠷᠢᠭ ᠵᠠᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠬᠦᠷᠡᠬᠦ ᠪᠣᠯᠤᠮᠵᠢ ᠨᠡᠭᠡᠭᠳᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠬᠤ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠥᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=SolidRocketMotor-MN.jpg&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠬᠠᠷᠢᠨ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠪᠣᠳᠠᠰ ‍ᠤᠳ ‍ᠢ ᠬᠠᠮᠲᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠨᠢ ᠬᠣᠯᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠠᠭᠠᠳ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠪᠣᠷᠲᠤᠭᠤ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠶ᠋ᠢᠡᠷ ᠨᠢᠭᠲᠠᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;᠃&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
ᠪᠠᠲᠤᠯᠠᠨ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠬᠤ᠂ ᠴᠠᠭ ᠠᠭᠤᠷ ᠲᠤ ᠥᠷᠭᠡᠨ ᠭᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠠᠨᠰᠠᠷ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠬᠡᠷᠭᠡᠯᠡᠬᠦ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠡᠨ ᠶᠡᠬᠡᠪᠴᠢᠯᠡᠨ ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠨᠢᠭᠡᠳᠦᠭᠡᠷ ᠱᠠᠲᠤ᠂ ᠬᠠᠵᠢᠭᠤ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠤᠷᠳᠤᠰᠬᠠᠭᠤᠷ ᠲᠤ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ (Space Shuttle, 나로호 ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠱᠠᠲᠤ᠂ SS-520)&amp;lt;ref&amp;gt;Jenkins, Dennis R. (2016). &#039;&#039;Space Shuttle: Developing an Icon – 1972–2013&#039;&#039;. Specialty Press. ISBN &amp;lt;bdi&amp;gt;978-1-58007-249-6&amp;lt;/bdi&amp;gt;.&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ‍ᠢᠢ ᠲᠣᠬᠢᠷᠭᠤᠯᠤᠨ ᠤᠳᠢᠷᠳᠠᠬᠤ ᠪᠣᠯᠤᠮᠵᠢ ᠲᠠᠢ ᠪᠠᠢᠢ ᠳᠠᠭ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠬᠤᠪᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠡᠨᠡ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ ᠪᠡᠷᠬᠡᠰᠢᠶᠡᠯ ᠲᠡᠢ᠃ ᠳᠠᠪᠠᠭᠤ ᠲᠠᠯ ‍ᠠ᠋ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠤᠪᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ ᠬᠡᠢᠢᠴᠡ ᠨᠢ &#039;&#039;ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠩᠭᠤᠢ&#039;&#039; ᠬᠢᠯᠪᠠᠷ ᠠᠵᠡᠢ᠃ &amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Hybrids big-fr.png|thumb|&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align: center&amp;quot;; &amp;gt;{{Mongolian}}&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; &amp;quot;&amp;gt;réservoir comburant ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;bloc de propergol ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ &amp;lt;br&amp;gt;vanne ᠬᠠᠪᠬᠠᠯᠭ᠎ᠠ &amp;lt;br&amp;gt;système d&#039;allumage ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ &amp;lt;br&amp;gt;injecteur ᠰᠦᠷᠴᠢᠭᠦᠷ &amp;lt;br&amp;gt;tuyère ᠴᠣᠷᠭᠤ&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠳᠤ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠨᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ᠂ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠨᠢ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠴᠡᠪᠡᠷᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠡᠢ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ ᠨᠢ ᠢᠯᠡᠭᠦᠦ ᠬᠢᠯᠪᠠᠷᠰᠢᠬᠤ ᠪᠠ ᠳᠠᠩ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ᠲᠠᠢ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ‍ᠢᠢ ᠲᠣᠬᠢᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠤᠳᠢᠷᠳᠠᠬᠤ᠂ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ‍ᠢᠢ ᠵᠣᠭᠰᠤᠭᠠᠬᠤ ᠪᠣᠯᠤᠮᠵᠢ ᠲᠠᠢ ᠭᠡᠬᠦ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠳᠠᠪᠠᠭᠤ ᠲᠠᠯ ‍ᠠ᠋ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠲᠠᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠳᠤᠲᠠᠮᠠᠭ ᠲᠠᠯ ‍ᠠ᠋ ᠭᠡᠪᠡᠯ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢ ᠲᠣᠭᠲᠠᠮᠠᠯ ᠬᠡᠮᠵᠢᠶ ‍ᠡ᠋ ᠪᠡᠷ ᠥᠭᠴᠦ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠨᠥᠬᠦᠴᠡᠯ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠨᠢ ᠳᠤᠮᠳᠠᠷᠠᠬᠤ ᠬᠢᠷᠢ ᠪᠡᠷ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠨ ‍ᠦ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠪᠠᠭᠤᠷᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠩᠬᠠᠨ ‍ᠤ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠯᠭᠡ SpaceShipOne 2004 ᠣᠨ ᠳ᠋᠋ᠤ ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠠᠯᠭᠠᠭᠦᠷ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠨᠠᠮ ᠲᠣᠭᠣᠷᠢᠭ ᠵᠠᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠭᠠᠷᠤᠭᠰᠠᠨ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;https://www.space.com/16769-spaceshipone-first-private-spacecraft.html SpaceShipOne: The First Private Spacecraft. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== ᠨᠡᠷ ‍ᠡ᠋ ᠲᠣᠮᠢᠶᠠᠯᠠᠯ ===&lt;br /&gt;
ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - rocket - ракета&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠵᠥᠭᠡᠭᠴᠢ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ (ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ) - launch vehicle - ракета-носитель&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - chemical rocket engine - химический ракетный двигатель&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - liquid-propellant rocket - жидкостный ракетный двигатель&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - solid-propellant rocket - твердотопливный ракетный двигатель&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - hybrid-propellant rocket - гибридный ракетный двигатель&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠨᠢᠭᠡ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - monopropellant rocket - однокомпонентный ЖРД&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - bipropellant rocket - двухкомпонентный ЖРД&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠣᠤᠵᠢᠩ - tripropellant rocket - трехкомпонентный ЖРД&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ - combustible - горючее&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ - fuel - топливо&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ - ignition - воспламенение&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ - thrust - тяга&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠰᠠᠨᠰᠠᠷ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ]]&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠲᠧᠻᠨᠣᠯᠣᠭᠢ]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1888</id>
		<title>ᠬᠢᠮᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1888"/>
		<updated>2020-12-25T13:23:56Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Edit&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;writing-mode: vertical-lr&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
= ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ =&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=Falcon Heavy Side Boosters landing on LZ1 and LZ2 - 2018 (25254688767).jpg&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠹᠠᠯᠻᠣᠨ ᠾᠧᠸᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;Falcon Heavy&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ &amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠣᠣᠰ ᠬᠤᠷᠳᠤᠰᠬᠠᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠭᠠᠵᠷᠳᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠠᠨᠤ &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠶ᠋ᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠪᠣᠯ ᠬᠥᠯᠭᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠤᠷᠤᠭᠰᠢᠯᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠬᠦ ᠬᠦᠴᠦ ᠶᠤᠮ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;https://www.grc.nasa.gov/www/k-12/airplane/rocket.html National Aeronautics and Space Administration. Rocket propulsion. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/10&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠫᠤᠦᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠨᠡ ᠨᠢ [[Ньютоны хөдөлгөөний хуулиуд#ᠨᠧᠸᠲᠣᠨ᠎ ᠊ᠤ ᠭᠤᠷᠪᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠬᠠᠤᠯᠢ|ᠨᠧᠸᠲ᠋ᠣᠨ ‍ᠤ ᠭᠤᠷᠪᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠬᠠᠤᠯᠢ ‍ᠢᠢᠨ]] ᠦᠢᠯᠡᠴᠢᠯᠡᠯ ᠪᠢᠯᠡ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ [[ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠬᠤᠷᠳᠤ|ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠢᠢᠠᠷ]] ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠢᠯᠠᠭᠠᠷᠠᠵᠤ᠂ ᠲᠡᠭᠦᠨ ‍ᠢ ᠮᠧᠻᠠᠨᠢᠻ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠧᠨᠧᠷᠭᠢ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠤᠪᠢᠷᠭᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠡᠮᠡᠬᠦ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠥᠷᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
__TOC__&lt;br /&gt;
=== ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Rocket Anatomy (PSF).png|thumb|&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align: center&amp;quot;; &amp;gt;{{Mongolian}}&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; &amp;quot;&amp;gt;payload ᠠᠰᠢᠭ ᠲᠠᠢ ᠠᠴᠢᠶ ‍ᠠ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;kerosene ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ᠍ &amp;lt;br&amp;gt;liquid oxygen ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;fuel pumps ᠰᠢᠬᠠᠭᠤᠷᠭ᠎ ‍ᠠ᠋&amp;lt;br&amp;gt;valves ᠬᠠᠪᠬᠠᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;combustion chamber ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠲᠠᠰᠤᠯᠠᠪᠴᠢ&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠥᠯᠦᠪ ᠲᠡᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠲᠤᠰ ᠲᠤᠰ ᠲᠤ ᠪᠠᠨ ᠬᠠᠳᠠᠭᠠᠯᠠᠭᠳᠠᠬᠤ ᠪᠠ ᠲᠡᠳᠡᠭᠡᠷ ‍ᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠻᠠᠮᠧᠷ ᠲᠤ ᠰᠢᠬᠠᠨ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠵᠤ ᠰᠢᠲᠠᠯᠲᠠ ᠶᠠᠪᠤᠭᠤᠯᠳᠠᠭ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt; &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;kerosn&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠡᠲᠦ ᠢᠰᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ (ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ) ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡᠴᠡᠭᠡ ᠨᠢᠭᠡ ᠪᠠ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠤᠪᠢᠯᠪᠤᠷᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠪᠤᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠨᠢᠭᠡ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ&#039;&#039;&#039; ᠨᠢ ᠻᠠᠲᠠᠯᠢᠽᠠᠲ᠋ᠣᠷ ᠲᠠᠢ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠮᠠᠭᠴᠠ ᠵᠠᠳᠠᠷᠠᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠷᠤᠵᠤ᠂ ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠬᠡᠢ ᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠳᠡᠭ ᠪᠣᠳᠠᠰ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠭᠡᠰᠡᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠪᠦᠷᠡᠯᠳᠡᠬᠦᠨ ᠲᠡᠢ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠬᠡᠷᠡᠭ ᠦᠭᠡᠢ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠨᠢᠭᠡ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠬᠠᠮᠤᠭ ‍ᠤᠨ ᠲᠦᠭᠡᠮᠡᠯ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;H&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;)᠂ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠊ᠦ ᠻᠠᠲᠠᠯᠢᠽᠠᠲᠣᠷ ᠨᠢ ᠢᠷᠢᠳᠢᠦᠮ (Ir) ᠪᠦᠬᠡᠪᠴᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠥᠩᠭᠡᠨ ᠴᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠢᠰᠦᠯ ᠦᠷᠢᠯ ᠨᠤᠨᠲᠠᠭ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠪᠡᠷ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ&amp;lt;ref&amp;gt;https://ir.aerojetrocketdyne.com/news-releases/news-release-details/aerojet-announces-licensing-and-manufacture-spontaneous?releaseid=708514 Aerojet Rocketdyne Holdings, Inc. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠾᠶᠲᠷᠠᠽᠢᠨ ᠵᠠᠳᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ 1000°C ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠠᠽᠣᠲ (N)᠂ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ (H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;)᠂ ᠠᠮᠮᠣᠨᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;ammonium&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠬᠡᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠣᠯᠢᠮᠠᠭ ᠢᠯᠭᠠᠷᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠥᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠡᠲᠦ ᠢᠰᠦᠯ ‍ᠢ (H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠪᠣᠯᠭᠠᠨ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠳᠠᠭ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠶᠠᠫᠣᠨ ‍ᠤ IHI Aerospace ᠻᠣᠷᠫᠣᠷᠠᠼ 1964 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ ᠬᠣᠢᠢᠰᠢ 900 ᠾᠶᠲᠡᠠᠽᠢᠨᠲᠤ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠦᠢᠯᠡᠳᠪᠦᠷᠢᠯᠡᠵᠡᠢ&amp;lt;ref&amp;gt;https://www.ihi.co.jp/ia/en/products/space/hydrazine/index.html IHI Aerospace Co.Ltd. Hydrazine Monopropellant Thrusters. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠨᠡ ᠲᠥᠷᠦᠯ ‍ᠦᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠳ ᠲᠡᠶᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ‍‍ᠢᠢᠨ ᠬᠦᠴᠦ ᠪᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠲᠠᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ ᠬᠡᠢᠢᠴᠡ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ ᠡᠩ ‍ᠦᠨ᠃ ᠬᠡᠢᠢᠮᠡᠯ ᠳᠠᠭᠠᠭᠤᠯ᠂ [[ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ|ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ ‍ᠢᠢᠨ]] ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢ ᠵᠠᠯᠠᠬᠤ᠂ ᠴᠢᠭᠯᠡᠭᠦᠯᠬᠦ (ᠵᠡᠱᠢᠶᠡᠯᠡᠪᠡᠯ TDRS-1)᠂ ᠭᠠᠵᠠᠷᠳᠠᠬᠤ ᠠᠫᠫᠠᠷᠠᠲ ‍ᠢ (ᠵᠡᠱᠢᠶᠡᠯᠡᠪᠡᠯ Союз) ᠲᠣᠭᠲᠠᠪᠤᠷᠢᠵᠢᠭᠤᠯᠬᠤ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ&#039;&#039;&#039; ᠲᠦ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠳᠤ ᠨᠢ ᠻᠡᠷᠣᠰᠢᠨ (Восток᠂ Saturn ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠨᠢᠭᠡᠳᠦᠭᠡᠷ ᠱᠠᠲᠤ, Союз᠂ Falcon 1᠂ Falcon 9) ᠲᠦᠭᠡᠮᠡᠯ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠪᠠᠰᠠᠭᠦᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ (Space Shuttle ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠣᠯᠯ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ᠂ Saturn V ‍ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ᠂ ᠭᠤᠷᠪᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠱᠠᠲᠤ᠂ Ariane 5᠂ Centaur ᠭᠡᠬᠦ ᠮᠡᠲᠦ)᠂ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠮᠧᠲ᠋ᠠᠨ CH&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt; (BE-4᠂ Raptor ᠲᠤ ᠵᠣᠷᠢᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋) ᠬᠡᠷᠡᠭᠡᠯᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠳᠠᠭ&amp;lt;ref&amp;gt;https://global.jaxa.jp/projects/engineering/components/lng/index.html Japan Aerospace Exploration Agency. LNG Propulsion System. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠳ᠋ᠦ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠭᠦᠨᠴᠢᠯᠡᠨ ᠠᠧᠣᠽᠢᠨ50&amp;lt;sup&amp;gt;aerozine50&amp;lt;/sup&amp;gt; (50% UDMH, 50% ᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ) ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ᠂ ᠳ᠋ᠢᠨᠢᠲᠷᠣᠭᠧᠨ ᠲᠧᠲᠷᠣᠰᠢᠳ᠋ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠲᠡᠢ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ (Titan᠂ Apollo ‍ᠢᠢᠨ ᠰᠠᠷᠠᠨ ‍ᠤ ᠮᠣᠳᠦ᠋ᠯ᠂ Voyager 1᠂ 2) ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠪᠠᠰᠠ ᠮᠣᠨᠣᠮᠧᠲ᠋ᠢᠯᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ (Monomethylhydrazine, (CH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;)HN&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠳ᠋ᠢᠨᠢᠲᠷᠣᠭᠧᠨ ᠲᠧᠲᠷᠣᠰᠢᠳ᠋ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ (Space Suttle ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠣᠭᠣᠷᠢᠭ ᠵᠠᠮ ‍ᠤᠨ ᠵᠢᠯᠤᠭᠠᠳᠠᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋᠂ Dragon ᠬᠣᠯᠭᠡ) ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠰᠠᠭᠠᠬᠤ ᠪᠤᠶᠤ ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ ᠲᠥᠬᠦᠭᠡᠷᠡᠮᠵᠢ ᠴᠠᠬᠢᠯᠭᠠᠨ᠂ ᠫᠢᠷᠣᠲᠧᠻᠨᠢᠻ᠂ ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠠᠷᠴᠢᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠠᠭᠤᠷᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠳᠠᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ ᠦᠢᠯᠡᠳᠡᠯ ᠬᠡᠳᠦᠨ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠮᠢᠯᠯᠢᠰᠧᠻᠦ᠋ᠨ᠍ᠳ᠋ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠬᠣᠴᠤᠷᠠᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠲᠠᠰᠤᠯᠠᠪᠴᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠳᠠᠷᠤᠯᠲᠠ ᠪᠤᠢ ᠪᠣᠯᠵᠤ᠂ ᠳᠡᠯᠪᠡᠷᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠵᠤᠰᠢ ᠦᠭᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ&#039;&#039;&#039; ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠦᠵᠡᠯ ᠰᠠᠨᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠢᠮᠫᠦ᠋ᠯᠰ ‍ᠢ ᠨᠡᠭᠦᠷᠡᠰᠦ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠤ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠨᠢᠭᠲᠠ ᠲᠠᠢ ᠬᠣᠣᠰᠯᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠣᠷᠤᠯᠳᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠡᠴᠡ ᠲᠠᠰᠤᠷᠠᠬᠤ ᠦᠶᠡᠰ ᠲᠦ ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠬᠤ ᠪᠠ ᠶᠡᠬᠡ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠠᠪᠤᠭᠰᠠᠨ ᠬᠣᠢᠢᠨᠤ ᠪᠠᠨ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ᠲᠤ 1988 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠢᠢᠮᠦ ᠵᠠᠷᠴᠢᠮ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠬᠤ РД-701 ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ᠂ ᠲᠤᠷᠰᠢᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ 1991 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠠᠩᠬᠦᠦᠵᠢᠯᠲᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠡᠷᠬᠡᠰᠢᠶᠡᠯ ‍ᠦᠨ ᠤᠯᠠᠮ ᠡᠴᠡ ᠡᠨᠡ ᠰᠤᠳᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠲᠠᠰᠤᠷᠠᠵᠤᠬᠤᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠯᠢ ᠠᠯᠢᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠣᠯᠭᠠᠨ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠬᠦ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠤᠯᠠᠮᠵᠢᠯᠠᠯᠲᠤ ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ᠲᠤ ᠡᠬᠢᠨ ‍ᠦ ᠱᠠᠲᠤ ᠨᠢ ᠨᠡᠭᠦᠷᠡᠰᠦ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠡᠢ᠂ ᠳᠠᠷᠠᠭᠠᠬᠢ ᠱᠠᠲᠤ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠳᠠᠭ ᠬᠥᠯᠳᠡᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠡᠢ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠯ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠡᠭᠦᠨ ‍ᠢ ᠰᠢᠢᠳᠦᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠨᠢᠭᠡ ᠯᠡ ᠱᠠᠲᠤ ᠪᠠᠷ ᠲᠣᠭᠣᠷᠢᠭ ᠵᠠᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠬᠦᠷᠡᠬᠦ ᠪᠣᠯᠤᠮᠵᠢ ᠨᠡᠭᠡᠭᠳᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠬᠤ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠥᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=SolidRocketMotor-MN.jpg&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠬᠠᠷᠢᠨ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠪᠣᠳᠠᠰ ‍ᠤᠳ ‍ᠢ ᠬᠠᠮᠲᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠨᠢ ᠬᠣᠯᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠠᠭᠠᠳ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠪᠣᠷᠲᠤᠭᠤ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠶ᠋ᠢᠡᠷ ᠨᠢᠭᠲᠠᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;᠃&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
ᠪᠠᠲᠤᠯᠠᠨ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠬᠤ᠂ ᠴᠠᠭ ᠠᠭᠤᠷ ᠲᠤ ᠥᠷᠭᠡᠨ ᠭᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠠᠨᠰᠠᠷ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠬᠡᠷᠭᠡᠯᠡᠬᠦ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠡᠨ ᠶᠡᠬᠡᠪᠴᠢᠯᠡᠨ ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠨᠢᠭᠡᠳᠦᠭᠡᠷ ᠱᠠᠲᠤ᠂ ᠬᠠᠵᠢᠭᠤ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠤᠷᠳᠤᠰᠬᠠᠭᠤᠷ ᠲᠤ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ (Space Shuttle, 나로호 ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠱᠠᠲᠤ᠂ SS-520)&amp;lt;ref&amp;gt;Jenkins, Dennis R. (2016). &#039;&#039;Space Shuttle: Developing an Icon – 1972–2013&#039;&#039;. Specialty Press. ISBN &amp;lt;bdi&amp;gt;978-1-58007-249-6&amp;lt;/bdi&amp;gt;.&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ‍ᠢᠢ ᠲᠣᠬᠢᠷᠭᠤᠯᠤᠨ ᠤᠳᠢᠷᠳᠠᠬᠤ ᠪᠣᠯᠤᠮᠵᠢ ᠲᠠᠢ ᠪᠠᠢᠢ ᠳᠠᠭ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠬᠤᠪᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠡᠨᠡ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ ᠪᠡᠷᠬᠡᠰᠢᠶᠡᠯ ᠲᠡᠢ᠃ ᠳᠠᠪᠠᠭᠤ ᠲᠠᠯ ‍ᠠ᠋ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠤᠪᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ ᠬᠡᠢᠢᠴᠡ ᠨᠢ &#039;&#039;ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠩᠭᠤᠢ&#039;&#039; ᠬᠢᠯᠪᠠᠷ ᠠᠵᠡᠢ᠃ &amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Hybrids big-fr.png|thumb|&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align: center&amp;quot;; &amp;gt;{{Mongolian}}&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; &amp;quot;&amp;gt;réservoir comburant ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;bloc de propergol ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ &amp;lt;br&amp;gt;vanne ᠬᠠᠪᠬᠠᠯᠭ᠎ᠠ &amp;lt;br&amp;gt;système d&#039;allumage ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ &amp;lt;br&amp;gt;injecteur ᠰᠦᠷᠴᠢᠭᠦᠷ &amp;lt;br&amp;gt;tuyère ᠴᠣᠷᠭᠤ&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠳᠤ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠨᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ᠂ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠨᠢ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠴᠡᠪᠡᠷᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠡᠢ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ ᠨᠢ ᠢᠯᠡᠭᠦᠦ ᠬᠢᠯᠪᠠᠷᠰᠢᠬᠤ ᠪᠠ ᠳᠠᠩ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ᠲᠠᠢ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ‍ᠢᠢ ᠲᠣᠬᠢᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠤᠳᠢᠷᠳᠠᠬᠤ᠂ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ‍ᠢᠢ ᠵᠣᠭᠰᠤᠭᠠᠬᠤ ᠪᠣᠯᠤᠮᠵᠢ ᠲᠠᠢ ᠭᠡᠬᠦ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠳᠠᠪᠠᠭᠤ ᠲᠠᠯ ‍ᠠ᠋ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠲᠠᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠳᠤᠲᠠᠮᠠᠭ ᠲᠠᠯ ‍ᠠ᠋ ᠭᠡᠪᠡᠯ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢ ᠲᠣᠭᠲᠠᠮᠠᠯ ᠬᠡᠮᠵᠢᠶ ‍ᠡ᠋ ᠪᠡᠷ ᠥᠭᠴᠦ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠨᠥᠬᠦᠴᠡᠯ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠨᠢ ᠳᠤᠮᠳᠠᠷᠠᠬᠤ ᠬᠢᠷᠢ ᠪᠡᠷ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠨ ‍ᠦ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠪᠠᠭᠤᠷᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠩᠬᠠᠨ ‍ᠤ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠯᠭᠡ SpaceShipOne 2004 ᠣᠨ ᠳ᠋᠋ᠤ ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠠᠯᠭᠠᠭᠦᠷ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠨᠠᠮ ᠲᠣᠭᠣᠷᠢᠭ ᠵᠠᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠭᠠᠷᠤᠭᠰᠠᠨ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;https://www.space.com/16769-spaceshipone-first-private-spacecraft.html SpaceShipOne: The First Private Spacecraft. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠰᠠᠨᠰᠠᠷ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ]]&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠲᠧᠻᠨᠣᠯᠣᠭᠢ]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1887</id>
		<title>ᠬᠢᠮᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1887"/>
		<updated>2020-12-25T13:14:46Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Link&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;writing-mode: vertical-lr&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
= ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ =&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=Falcon Heavy Side Boosters landing on LZ1 and LZ2 - 2018 (25254688767).jpg&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠹᠠᠯᠻᠣᠨ ᠾᠧᠸᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;Falcon Heavy&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ &amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠣᠣᠰ ᠬᠤᠷᠳᠤᠰᠬᠠᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠭᠠᠵᠷᠳᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠠᠨᠤ &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠶ᠋ᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠪᠣᠯ ᠬᠥᠯᠭᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠤᠷᠤᠭᠰᠢᠯᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠬᠦ ᠬᠦᠴᠦ ᠶᠤᠮ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;https://www.grc.nasa.gov/www/k-12/airplane/rocket.html National Aeronautics and Space Administration. Rocket propulsion. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/10&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠫᠤᠦᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠨᠡ ᠨᠢ [[Ньютоны хөдөлгөөний хуулиуд#ᠨᠧᠸᠲᠣᠨ᠎ ᠊ᠤ ᠭᠤᠷᠪᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠬᠠᠤᠯᠢ|ᠨᠧᠸᠲ᠋ᠣᠨ ‍ᠤ ᠭᠤᠷᠪᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠬᠠᠤᠯᠢ ‍ᠢᠢᠨ]] ᠦᠢᠯᠡᠴᠢᠯᠡᠯ ᠪᠢᠯᠡ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ [[ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠤᠨ ᠬᠤᠷᠳᠤ|ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠢᠢᠠᠷ]] ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠢᠯᠠᠭᠠᠷᠠᠵᠤ᠂ ᠲᠡᠭᠦᠨ ‍ᠢ ᠮᠧᠻᠠᠨᠢᠻ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠧᠨᠧᠷᠭᠢ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠤᠪᠢᠷᠭᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠡᠮᠡᠬᠦ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠥᠷᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
__TOC__&lt;br /&gt;
=== ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Rocket Anatomy (PSF).png|thumb|&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align: center&amp;quot;; &amp;gt;{{Mongolian}}&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; &amp;quot;&amp;gt;payload ᠠᠰᠢᠭ ᠲᠠᠢ ᠠᠴᠢᠶ ‍ᠠ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;kerosene ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ᠍ &amp;lt;br&amp;gt;liquid oxygen ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;fuel pumps ᠰᠢᠬᠠᠭᠤᠷᠭ᠎ ‍ᠠ᠋&amp;lt;br&amp;gt;valves ᠬᠠᠪᠬᠠᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;combustion chamber ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠲᠠᠰᠤᠯᠠᠪᠴᠢ&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠥᠯᠦᠪ ᠲᠡᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠲᠤᠰ ᠲᠤᠰ ᠲᠤ ᠪᠠᠨ ᠬᠠᠳᠠᠭᠠᠯᠠᠭᠳᠠᠬᠤ ᠪᠠ ᠲᠡᠳᠡᠭᠡᠷ ‍ᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠻᠠᠮᠧᠷ ᠲᠤ ᠰᠢᠬᠠᠨ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠵᠤ ᠰᠢᠲᠠᠯᠲᠠ ᠶᠠᠪᠤᠭᠤᠯᠳᠠᠭ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt; &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;kerosn&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠡᠲᠦ ᠢᠰᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ (ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ) ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡᠴᠡᠭᠡ ᠨᠢᠭᠡ ᠪᠠ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠤᠪᠢᠯᠪᠤᠷᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠪᠤᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠨᠢᠭᠡ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ&#039;&#039;&#039; ᠨᠢ ᠻᠠᠲᠠᠯᠢᠽᠠᠲ᠋ᠣᠷ ᠲᠠᠢ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠮᠠᠭᠴᠠ ᠵᠠᠳᠠᠷᠠᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠷᠤᠵᠤ᠂ ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠬᠡᠢ ᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠳᠡᠭ ᠪᠣᠳᠠᠰ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠭᠡᠰᠡᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠪᠦᠷᠡᠯᠳᠡᠬᠦᠨ ᠲᠡᠢ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠬᠡᠷᠡᠭ ᠦᠭᠡᠢ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠨᠢᠭᠡ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠬᠠᠮᠤᠭ ‍ᠤᠨ ᠲᠦᠭᠡᠮᠡᠯ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;H&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;)᠂ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠊ᠦ ᠻᠠᠲᠠᠯᠢᠽᠠᠲᠣᠷ ᠨᠢ ᠢᠷᠢᠳᠢᠦᠮ (Ir) ᠪᠦᠬᠡᠪᠴᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠥᠩᠭᠡᠨ ᠴᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠢᠰᠦᠯ ᠦᠷᠢᠯ ᠨᠤᠨᠲᠠᠭ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠪᠡᠷ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ&amp;lt;ref&amp;gt;https://ir.aerojetrocketdyne.com/news-releases/news-release-details/aerojet-announces-licensing-and-manufacture-spontaneous?releaseid=708514 Aerojet Rocketdyne Holdings, Inc. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠾᠶᠲᠷᠠᠽᠢᠨ ᠵᠠᠳᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ 1000°C ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠠᠽᠣᠲ (N)᠂ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ (H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;)᠂ ᠠᠮᠮᠣᠨᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;ammonium&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠬᠡᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠣᠯᠢᠮᠠᠭ ᠢᠯᠭᠠᠷᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠥᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠡᠲᠦ ᠢᠰᠦᠯ ‍ᠢ (H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠪᠣᠯᠭᠠᠨ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠳᠠᠭ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠶᠠᠫᠣᠨ ‍ᠤ IHI Aerospace ᠻᠣᠷᠫᠣᠷᠠᠼ 1964 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ ᠬᠣᠢᠢᠰᠢ 900 ᠾᠶᠲᠡᠠᠽᠢᠨᠲᠤ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠦᠢᠯᠡᠳᠪᠦᠷᠢᠯᠡᠵᠡᠢ&amp;lt;ref&amp;gt;https://www.ihi.co.jp/ia/en/products/space/hydrazine/index.html IHI Aerospace Co.Ltd. Hydrazine Monopropellant Thrusters. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠨᠡ ᠲᠥᠷᠦᠯ ‍ᠦᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠳ ᠲᠡᠶᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ‍‍ᠢᠢᠨ ᠬᠦᠴᠦ ᠪᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠲᠠᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ ᠬᠡᠢᠢᠴᠡ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ ᠡᠩ ‍ᠦᠨ᠃ ᠬᠡᠢᠢᠮᠡᠯ ᠳᠠᠭᠠᠭᠤᠯ᠂ [[ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ|ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ ‍ᠢᠢᠨ]] ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢ ᠵᠠᠯᠠᠬᠤ᠂ ᠴᠢᠭᠯᠡᠭᠦᠯᠬᠦ (ᠵᠡᠱᠢᠶᠡᠯᠡᠪᠡᠯ TDRS-1)᠂ ᠭᠠᠵᠠᠷᠳᠠᠬᠤ ᠠᠫᠫᠠᠷᠠᠲ ‍ᠢ (ᠵᠡᠱᠢᠶᠡᠯᠡᠪᠡᠯ Союз) ᠲᠣᠭᠲᠠᠪᠤᠷᠢᠵᠢᠭᠤᠯᠬᠤ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ&#039;&#039;&#039; ᠲᠦ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠳᠤ ᠨᠢ ᠻᠡᠷᠣᠰᠢᠨ (Восток᠂ Saturn ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠨᠢᠭᠡᠳᠦᠭᠡᠷ ᠱᠠᠲᠤ, Союз᠂ Falcon 1᠂ Falcon 9) ᠲᠦᠭᠡᠮᠡᠯ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠪᠠᠰᠠᠭᠦᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ (Space Shuttle ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠣᠯᠯ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ᠂ Saturn V ‍ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ᠂ ᠭᠤᠷᠪᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠱᠠᠲᠤ᠂ Ariane 5᠂ Centaur ᠭᠡᠬᠦ ᠮᠡᠲᠦ)᠂ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠮᠧᠲ᠋ᠠᠨ CH&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt; (BE-4᠂ Raptor ᠲᠤ ᠵᠣᠷᠢᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋) ᠬᠡᠷᠡᠭᠡᠯᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠳᠠᠭ&amp;lt;ref&amp;gt;https://global.jaxa.jp/projects/engineering/components/lng/index.html Japan Aerospace Exploration Agency. LNG Propulsion System. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠳ᠋ᠦ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠭᠦᠨᠴᠢᠯᠡᠨ ᠠᠧᠣᠽᠢᠨ50&amp;lt;sup&amp;gt;aerozine50&amp;lt;/sup&amp;gt; (50% UDMH, 50% ᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ) ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ᠂ ᠳ᠋ᠢᠨᠢᠲᠷᠣᠭᠧᠨ ᠲᠧᠲᠷᠣᠰᠢᠳ᠋ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠲᠡᠢ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ (Titan᠂ Apollo ‍ᠢᠢᠨ ᠰᠠᠷᠠᠨ ‍ᠤ ᠮᠣᠳᠦ᠋ᠯ᠂ Voyager 1᠂ 2) ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠪᠠᠰᠠ ᠮᠣᠨᠣᠮᠧᠲ᠋ᠢᠯᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ (Monomethylhydrazine, (CH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;)HN&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠳ᠋ᠢᠨᠢᠲᠷᠣᠭᠧᠨ ᠲᠧᠲᠷᠣᠰᠢᠳ᠋ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ (Space Suttle ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠣᠭᠣᠷᠢᠭ ᠵᠠᠮ ‍ᠤᠨ ᠵᠢᠯᠤᠭᠠᠳᠠᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋᠂ Dragon ᠬᠣᠯᠭᠡ) ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠰᠠᠭᠠᠬᠤ ᠪᠤᠶᠤ ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ ᠲᠥᠬᠦᠭᠡᠷᠡᠮᠵᠢ ᠴᠠᠬᠢᠯᠭᠠᠨ᠂ ᠫᠢᠷᠣᠲᠧᠻᠨᠢᠻ᠂ ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠠᠷᠴᠢᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠠᠭᠤᠷᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠳᠠᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ ᠦᠢᠯᠡᠳᠡᠯ ᠬᠡᠳᠦᠨ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠮᠢᠯᠯᠢᠰᠧᠻᠦ᠋ᠨ᠍ᠳ᠋ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠬᠣᠴᠤᠷᠠᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠲᠠᠰᠤᠯᠠᠪᠴᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠳᠠᠷᠤᠯᠲᠠ ᠪᠤᠢ ᠪᠣᠯᠵᠤ᠂ ᠳᠡᠯᠪᠡᠷᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠵᠤᠰᠢ ᠦᠭᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ&#039;&#039;&#039; ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠦᠵᠡᠯ ᠰᠠᠨᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠢᠮᠫᠦ᠋ᠯᠰ ‍ᠢ ᠨᠡᠭᠦᠷᠡᠰᠦ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠤ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠨᠢᠭᠲᠠ ᠲᠠᠢ ᠬᠣᠣᠰᠯᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠣᠷᠤᠯᠳᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠡᠴᠡ ᠲᠠᠰᠤᠷᠠᠬᠤ ᠦᠶᠡᠰ ᠲᠦ ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠬᠤ ᠪᠠ ᠶᠡᠬᠡ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠠᠪᠤᠭᠰᠠᠨ ᠬᠣᠢᠢᠨᠤ ᠪᠠᠨ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ᠲᠤ 1988 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠢᠢᠮᠦ ᠵᠠᠷᠴᠢᠮ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠬᠤ РД-701 ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ᠂ ᠲᠤᠷᠰᠢᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ 1991 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠠᠩᠬᠦᠦᠵᠢᠯᠲᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠡᠷᠬᠡᠰᠢᠶᠡᠯ ‍ᠦᠨ ᠤᠯᠠᠮ ᠡᠴᠡ ᠡᠨᠡ ᠰᠤᠳᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠲᠠᠰᠤᠷᠠᠵᠤᠬᠤᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠯᠢ ᠠᠯᠢᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠣᠯᠭᠠᠨ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠬᠦ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠤᠯᠠᠮᠵᠢᠯᠠᠯᠲᠤ ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ᠲᠤ ᠡᠬᠢᠨ ‍ᠦ ᠱᠠᠲᠤ ᠨᠢ ᠨᠡᠭᠦᠷᠡᠰᠦ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠡᠢ᠂ ᠳᠠᠷᠠᠭᠠᠬᠢ ᠱᠠᠲᠤ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠳᠠᠭ ᠬᠥᠯᠳᠡᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠡᠢ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠯ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠡᠭᠦᠨ ‍ᠢ ᠰᠢᠢᠳᠦᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠨᠢᠭᠡ ᠯᠡ ᠱᠠᠲᠤ ᠪᠠᠷ ᠲᠣᠭᠣᠷᠢᠭ ᠵᠠᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠬᠦᠷᠡᠬᠦ ᠪᠣᠯᠤᠮᠵᠢ ᠨᠡᠭᠡᠭᠳᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠬᠤ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠥᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=SolidRocketMotor-MN.jpg&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠬᠠᠷᠢᠨ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠪᠣᠳᠠᠰ ‍ᠤᠳ ‍ᠢ ᠬᠠᠮᠲᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠨᠢ ᠬᠣᠯᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠠᠭᠠᠳ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠪᠣᠷᠲᠤᠭᠤ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠶ᠋ᠢᠡᠷ ᠨᠢᠭᠲᠠᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;᠃&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
ᠪᠠᠲᠤᠯᠠᠨ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠬᠤ᠂ ᠴᠠᠭ ᠠᠭᠤᠷ ᠲᠤ ᠥᠷᠭᠡᠨ ᠭᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠠᠨᠰᠠᠷ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠬᠡᠷᠭᠡᠯᠡᠬᠦ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠡᠨ ᠶᠡᠬᠡᠪᠴᠢᠯᠡᠨ ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠨᠢᠭᠡᠳᠦᠭᠡᠷ ᠱᠠᠲᠤ᠂ ᠬᠠᠵᠢᠭᠤ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠤᠷᠳᠤᠰᠬᠠᠭᠤᠷ ᠲᠤ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ (Space Shuttle, 나로호 ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠱᠠᠲᠤ᠂ SS-520)&amp;lt;ref&amp;gt;Jenkins, Dennis R. (2016). &#039;&#039;Space Shuttle: Developing an Icon – 1972–2013&#039;&#039;. Specialty Press. ISBN &amp;lt;bdi&amp;gt;978-1-58007-249-6&amp;lt;/bdi&amp;gt;.&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ‍ᠢᠢ ᠲᠣᠬᠢᠷᠭᠤᠯᠤᠨ ᠤᠳᠢᠷᠳᠠᠬᠤ ᠪᠣᠯᠤᠮᠵᠢ ᠲᠠᠢ ᠪᠠᠢᠢ ᠳᠠᠭ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠬᠤᠪᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠡᠨᠡ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ ᠪᠡᠷᠬᠡᠰᠢᠶᠡᠯ ᠲᠡᠢ᠃ ᠳᠠᠪᠠᠭᠤ ᠲᠠᠯ ‍ᠠ᠋ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠤᠪᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ ᠬᠡᠢᠢᠴᠡ ᠨᠢ &#039;&#039;ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠩᠭᠤᠢ&#039;&#039; ᠬᠢᠯᠪᠠᠷ ᠠᠵᠡᠢ᠃ &amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=Chinese rocket.png&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠡᠷᠲᠡᠨ ‍ᠦ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠴᠡᠷᠢᠭ &amp;lt;br&amp;gt;ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ᠬᠠᠷᠪᠤᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠠᠨᠤ&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Hybrids big-fr.png|thumb|&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align: center&amp;quot;; &amp;gt;{{Mongolian}}&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; &amp;quot;&amp;gt;réservoir comburant ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;bloc de propergol ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ &amp;lt;br&amp;gt;vanne ᠬᠠᠪᠬᠠᠯᠭ᠎ᠠ &amp;lt;br&amp;gt;système d&#039;allumage ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ &amp;lt;br&amp;gt;injecteur ᠰᠦᠷᠴᠢᠭᠦᠷ &amp;lt;br&amp;gt;tuyère ᠴᠣᠷᠭᠤ&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠳᠤ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠨᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ᠂ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠨᠢ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠴᠡᠪᠡᠷᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠡᠢ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ ᠨᠢ ᠢᠯᠡᠭᠦᠦ ᠬᠢᠯᠪᠠᠷᠰᠢᠬᠤ ᠪᠠ ᠳᠠᠩ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ᠲᠠᠢ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ‍ᠢᠢ ᠲᠣᠬᠢᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠤᠳᠢᠷᠳᠠᠬᠤ᠂ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ‍ᠢᠢ ᠵᠣᠭᠰᠤᠭᠠᠬᠤ ᠪᠣᠯᠤᠮᠵᠢ ᠲᠠᠢ ᠭᠡᠬᠦ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠳᠠᠪᠠᠭᠤ ᠲᠠᠯ ‍ᠠ᠋ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠲᠠᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠳᠤᠲᠠᠮᠠᠭ ᠲᠠᠯ ‍ᠠ᠋ ᠭᠡᠪᠡᠯ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢ ᠲᠣᠭᠲᠠᠮᠠᠯ ᠬᠡᠮᠵᠢᠶ ‍ᠡ᠋ ᠪᠡᠷ ᠥᠭᠴᠦ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠨᠥᠬᠦᠴᠡᠯ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠨᠢ ᠳᠤᠮᠳᠠᠷᠠᠬᠤ ᠬᠢᠷᠢ ᠪᠡᠷ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠨ ‍ᠦ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠪᠠᠭᠤᠷᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠩᠬᠠᠨ ‍ᠤ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠯᠭᠡ SpaceShipOne 2004 ᠣᠨ ᠳ᠋᠋ᠤ ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠠᠯᠭᠠᠭᠦᠷ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠨᠠᠮ ᠲᠣᠭᠣᠷᠢᠭ ᠵᠠᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠭᠠᠷᠤᠭᠰᠠᠨ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;https://www.space.com/16769-spaceshipone-first-private-spacecraft.html SpaceShipOne: The First Private Spacecraft. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠰᠠᠨᠰᠠᠷ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ]]&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠲᠧᠻᠨᠣᠯᠣᠭᠢ]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1886</id>
		<title>ᠬᠢᠮᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1886"/>
		<updated>2020-12-25T13:03:18Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Edit&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;writing-mode: vertical-lr&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
= ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ =&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=Falcon Heavy Side Boosters landing on LZ1 and LZ2 - 2018 (25254688767).jpg&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠹᠠᠯᠻᠣᠨ ᠾᠧᠸᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;Falcon Heavy&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ &amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠣᠣᠰ ᠬᠤᠷᠳᠤᠰᠬᠠᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠭᠠᠵᠷᠳᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠠᠨᠤ &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠶ᠋ᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠪᠣᠯ ᠬᠥᠯᠭᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠤᠷᠤᠭᠰᠢᠯᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠬᠦ ᠬᠦᠴᠦ ᠶᠤᠮ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;https://www.grc.nasa.gov/www/k-12/airplane/rocket.html National Aeronautics and Space Administration. Rocket propulsion. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/10&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠫᠤᠦᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠨᠡ ᠨᠢ ᠨᠧᠸᠲ᠋ᠣᠨ ‍ᠤ ᠭᠤᠷᠪᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠬᠠᠤᠯᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠦᠢᠯᠡᠴᠢᠯᠡᠯ ᠪᠢᠯᠡ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠢᠯᠠᠭᠠᠷᠠᠵᠤ᠂ ᠲᠡᠭᠦᠨ ‍ᠢ ᠮᠧᠻᠠᠨᠢᠻ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠧᠨᠧᠷᠭᠢ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠤᠪᠢᠷᠭᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠡᠮᠡᠬᠦ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠥᠷᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
__TOC__&lt;br /&gt;
=== ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Rocket Anatomy (PSF).png|thumb|&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align: center&amp;quot;; &amp;gt;{{Mongolian}}&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; &amp;quot;&amp;gt;payload ᠠᠰᠢᠭ ᠲᠠᠢ ᠠᠴᠢᠶ ‍ᠠ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;kerosene ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ᠍ &amp;lt;br&amp;gt;liquid oxygen ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;fuel pumps ᠰᠢᠬᠠᠭᠤᠷᠭ᠎ ‍ᠠ᠋&amp;lt;br&amp;gt;valves ᠬᠠᠪᠬᠠᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;combustion chamber ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠲᠠᠰᠤᠯᠠᠪᠴᠢ&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠥᠯᠦᠪ ᠲᠡᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠲᠤᠰ ᠲᠤᠰ ᠲᠤ ᠪᠠᠨ ᠬᠠᠳᠠᠭᠠᠯᠠᠭᠳᠠᠬᠤ ᠪᠠ ᠲᠡᠳᠡᠭᠡᠷ ‍ᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠻᠠᠮᠧᠷ ᠲᠤ ᠰᠢᠬᠠᠨ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠵᠤ ᠰᠢᠲᠠᠯᠲᠠ ᠶᠠᠪᠤᠭᠤᠯᠳᠠᠭ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt; &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;kerosn&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠡᠲᠦ ᠢᠰᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ (ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ) ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡᠴᠡᠭᠡ ᠨᠢᠭᠡ ᠪᠠ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠤᠪᠢᠯᠪᠤᠷᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠪᠤᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠨᠢᠭᠡ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ&#039;&#039;&#039; ᠨᠢ ᠻᠠᠲᠠᠯᠢᠽᠠᠲ᠋ᠣᠷ ᠲᠠᠢ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠮᠠᠭᠴᠠ ᠵᠠᠳᠠᠷᠠᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠷᠤᠵᠤ᠂ ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠬᠡᠢ ᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠳᠡᠭ ᠪᠣᠳᠠᠰ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠭᠡᠰᠡᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠪᠦᠷᠡᠯᠳᠡᠬᠦᠨ ᠲᠡᠢ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠬᠡᠷᠡᠭ ᠦᠭᠡᠢ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠨᠢᠭᠡ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠬᠠᠮᠤᠭ ‍ᠤᠨ ᠲᠦᠭᠡᠮᠡᠯ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;H&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;)᠂ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠊ᠦ ᠻᠠᠲᠠᠯᠢᠽᠠᠲᠣᠷ ᠨᠢ ᠢᠷᠢᠳᠢᠦᠮ (Ir) ᠪᠦᠬᠡᠪᠴᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠥᠩᠭᠡᠨ ᠴᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠢᠰᠦᠯ ᠦᠷᠢᠯ ᠨᠤᠨᠲᠠᠭ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠪᠡᠷ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ&amp;lt;ref&amp;gt;https://ir.aerojetrocketdyne.com/news-releases/news-release-details/aerojet-announces-licensing-and-manufacture-spontaneous?releaseid=708514 Aerojet Rocketdyne Holdings, Inc. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠾᠶᠲᠷᠠᠽᠢᠨ ᠵᠠᠳᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ 1000°C ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠠᠽᠣᠲ (N)᠂ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ (H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;)᠂ ᠠᠮᠮᠣᠨᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;ammonium&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠬᠡᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠣᠯᠢᠮᠠᠭ ᠢᠯᠭᠠᠷᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠥᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠡᠲᠦ ᠢᠰᠦᠯ ‍ᠢ (H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠪᠣᠯᠭᠠᠨ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠳᠠᠭ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠶᠠᠫᠣᠨ ‍ᠤ IHI Aerospace ᠻᠣᠷᠫᠣᠷᠠᠼ 1964 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ ᠬᠣᠢᠢᠰᠢ 900 ᠾᠶᠲᠡᠠᠽᠢᠨᠲᠤ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠦᠢᠯᠡᠳᠪᠦᠷᠢᠯᠡᠵᠡᠢ&amp;lt;ref&amp;gt;https://www.ihi.co.jp/ia/en/products/space/hydrazine/index.html IHI Aerospace Co.Ltd. Hydrazine Monopropellant Thrusters. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠨᠡ ᠲᠥᠷᠦᠯ ‍ᠦᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠳ ᠲᠡᠶᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ‍‍ᠢᠢᠨ ᠬᠦᠴᠦ ᠪᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠲᠠᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ ᠬᠡᠢᠢᠴᠡ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ ᠡᠩ ‍ᠦᠨ᠃ ᠬᠡᠢᠢᠮᠡᠯ ᠳᠠᠭᠠᠭᠤᠯ᠂ ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢ ᠵᠠᠯᠠᠬᠤ᠂ ᠴᠢᠭᠯᠡᠭᠦᠯᠬᠦ (ᠵᠡᠱᠢᠶᠡᠯᠡᠪᠡᠯ TDRS-1)᠂ ᠭᠠᠵᠠᠷᠳᠠᠬᠤ ᠠᠫᠫᠠᠷᠠᠲ ‍ᠢ (ᠵᠡᠱᠢᠶᠡᠯᠡᠪᠡᠯ Союз) ᠲᠣᠭᠲᠠᠪᠤᠷᠢᠵᠢᠭᠤᠯᠬᠤ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ&#039;&#039;&#039; ᠲᠦ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠳᠤ ᠨᠢ ᠻᠡᠷᠣᠰᠢᠨ (Восток᠂ Saturn ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠨᠢᠭᠡᠳᠦᠭᠡᠷ ᠱᠠᠲᠤ, Союз᠂ Falcon 1᠂ Falcon 9) ᠲᠦᠭᠡᠮᠡᠯ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠪᠠᠰᠠᠭᠦᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ (Space Shuttle ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠣᠯᠯ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ᠂ Saturn V ‍ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ᠂ ᠭᠤᠷᠪᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠱᠠᠲᠤ᠂ Ariane 5᠂ Centaur ᠭᠡᠬᠦ ᠮᠡᠲᠦ)᠂ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠮᠧᠲ᠋ᠠᠨ CH&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt; (BE-4᠂ Raptor ᠲᠤ ᠵᠣᠷᠢᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋) ᠬᠡᠷᠡᠭᠡᠯᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠳᠠᠭ&amp;lt;ref&amp;gt;https://global.jaxa.jp/projects/engineering/components/lng/index.html Japan Aerospace Exploration Agency. LNG Propulsion System. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠳ᠋ᠦ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠭᠦᠨᠴᠢᠯᠡᠨ ᠠᠧᠣᠽᠢᠨ50&amp;lt;sup&amp;gt;aerozine50&amp;lt;/sup&amp;gt; (50% UDMH, 50% ᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ) ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ᠂ ᠳ᠋ᠢᠨᠢᠲᠷᠣᠭᠧᠨ ᠲᠧᠲᠷᠣᠰᠢᠳ᠋ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠲᠡᠢ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ (Titan᠂ Apollo ‍ᠢᠢᠨ ᠰᠠᠷᠠᠨ ‍ᠤ ᠮᠣᠳᠦ᠋ᠯ᠂ Voyager 1᠂ 2) ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠪᠠᠰᠠ ᠮᠣᠨᠣᠮᠧᠲ᠋ᠢᠯᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ (Monomethylhydrazine, (CH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;)HN&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠳ᠋ᠢᠨᠢᠲᠷᠣᠭᠧᠨ ᠲᠧᠲᠷᠣᠰᠢᠳ᠋ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ (Space Suttle ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠣᠭᠣᠷᠢᠭ ᠵᠠᠮ ‍ᠤᠨ ᠵᠢᠯᠤᠭᠠᠳᠠᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋᠂ Dragon ᠬᠣᠯᠭᠡ) ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠰᠠᠭᠠᠬᠤ ᠪᠤᠶᠤ ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ ᠲᠥᠬᠦᠭᠡᠷᠡᠮᠵᠢ ᠴᠠᠬᠢᠯᠭᠠᠨ᠂ ᠫᠢᠷᠣᠲᠧᠻᠨᠢᠻ᠂ ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠠᠷᠴᠢᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠠᠭᠤᠷᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠳᠠᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ ᠦᠢᠯᠡᠳᠡᠯ ᠬᠡᠳᠦᠨ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠮᠢᠯᠯᠢᠰᠧᠻᠦ᠋ᠨ᠍ᠳ᠋ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠬᠣᠴᠤᠷᠠᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠲᠠᠰᠤᠯᠠᠪᠴᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠳᠠᠷᠤᠯᠲᠠ ᠪᠤᠢ ᠪᠣᠯᠵᠤ᠂ ᠳᠡᠯᠪᠡᠷᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠵᠤᠰᠢ ᠦᠭᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ&#039;&#039;&#039; ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠦᠵᠡᠯ ᠰᠠᠨᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠢᠮᠫᠦ᠋ᠯᠰ ‍ᠢ ᠨᠡᠭᠦᠷᠡᠰᠦ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠤ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠨᠢᠭᠲᠠ ᠲᠠᠢ ᠬᠣᠣᠰᠯᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠣᠷᠤᠯᠳᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠡᠴᠡ ᠲᠠᠰᠤᠷᠠᠬᠤ ᠦᠶᠡᠰ ᠲᠦ ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠬᠤ ᠪᠠ ᠶᠡᠬᠡ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠠᠪᠤᠭᠰᠠᠨ ᠬᠣᠢᠢᠨᠤ ᠪᠠᠨ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ᠲᠤ 1988 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠢᠢᠮᠦ ᠵᠠᠷᠴᠢᠮ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠬᠤ РД-701 ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ᠂ ᠲᠤᠷᠰᠢᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ 1991 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠠᠩᠬᠦᠦᠵᠢᠯᠲᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠡᠷᠬᠡᠰᠢᠶᠡᠯ ‍ᠦᠨ ᠤᠯᠠᠮ ᠡᠴᠡ ᠡᠨᠡ ᠰᠤᠳᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠲᠠᠰᠤᠷᠠᠵᠤᠬᠤᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠯᠢ ᠠᠯᠢᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠣᠯᠭᠠᠨ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠬᠦ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠤᠯᠠᠮᠵᠢᠯᠠᠯᠲᠤ ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ᠲᠤ ᠡᠬᠢᠨ ‍ᠦ ᠱᠠᠲᠤ ᠨᠢ ᠨᠡᠭᠦᠷᠡᠰᠦ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠡᠢ᠂ ᠳᠠᠷᠠᠭᠠᠬᠢ ᠱᠠᠲᠤ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠳᠠᠭ ᠬᠥᠯᠳᠡᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠡᠢ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠯ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠡᠭᠦᠨ ‍ᠢ ᠰᠢᠢᠳᠦᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠨᠢᠭᠡ ᠯᠡ ᠱᠠᠲᠤ ᠪᠠᠷ ᠲᠣᠭᠣᠷᠢᠭ ᠵᠠᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠬᠦᠷᠡᠬᠦ ᠪᠣᠯᠤᠮᠵᠢ ᠨᠡᠭᠡᠭᠳᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠬᠤ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠥᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=SolidRocketMotor-MN.jpg&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠬᠠᠷᠢᠨ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠪᠣᠳᠠᠰ ‍ᠤᠳ ‍ᠢ ᠬᠠᠮᠲᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠨᠢ ᠬᠣᠯᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠠᠭᠠᠳ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠪᠣᠷᠲᠤᠭᠤ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠶ᠋ᠢᠡᠷ ᠨᠢᠭᠲᠠᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;᠃&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
ᠪᠠᠲᠤᠯᠠᠨ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠬᠤ᠂ ᠴᠠᠭ ᠠᠭᠤᠷ ᠲᠤ ᠥᠷᠭᠡᠨ ᠭᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠠᠨᠰᠠᠷ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠬᠡᠷᠭᠡᠯᠡᠬᠦ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠡᠨ ᠶᠡᠬᠡᠪᠴᠢᠯᠡᠨ ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠨᠢᠭᠡᠳᠦᠭᠡᠷ ᠱᠠᠲᠤ᠂ ᠬᠠᠵᠢᠭᠤ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠤᠷᠳᠤᠰᠬᠠᠭᠤᠷ ᠲᠤ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ (Space Shuttle, 나로호 ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠱᠠᠲᠤ᠂ SS-520)&amp;lt;ref&amp;gt;Jenkins, Dennis R. (2016). &#039;&#039;Space Shuttle: Developing an Icon – 1972–2013&#039;&#039;. Specialty Press. ISBN &amp;lt;bdi&amp;gt;978-1-58007-249-6&amp;lt;/bdi&amp;gt;.&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ‍ᠢᠢ ᠲᠣᠬᠢᠷᠭᠤᠯᠤᠨ ᠤᠳᠢᠷᠳᠠᠬᠤ ᠪᠣᠯᠤᠮᠵᠢ ᠲᠠᠢ ᠪᠠᠢᠢ ᠳᠠᠭ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠬᠤᠪᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠡᠨᠡ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ ᠪᠡᠷᠬᠡᠰᠢᠶᠡᠯ ᠲᠡᠢ᠃ ᠳᠠᠪᠠᠭᠤ ᠲᠠᠯ ‍ᠠ᠋ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠤᠪᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ ᠬᠡᠢᠢᠴᠡ ᠨᠢ &#039;&#039;ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠩᠭᠤᠢ&#039;&#039; ᠬᠢᠯᠪᠠᠷ ᠠᠵᠡᠢ᠃ &amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=Chinese rocket.png&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠡᠷᠲᠡᠨ ‍ᠦ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠴᠡᠷᠢᠭ &amp;lt;br&amp;gt;ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ᠬᠠᠷᠪᠤᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠠᠨᠤ&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Hybrids big-fr.png|thumb|&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align: center&amp;quot;; &amp;gt;{{Mongolian}}&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; &amp;quot;&amp;gt;réservoir comburant ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;bloc de propergol ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ &amp;lt;br&amp;gt;vanne ᠬᠠᠪᠬᠠᠯᠭ᠎ᠠ &amp;lt;br&amp;gt;système d&#039;allumage ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ &amp;lt;br&amp;gt;injecteur ᠰᠦᠷᠴᠢᠭᠦᠷ &amp;lt;br&amp;gt;tuyère ᠴᠣᠷᠭᠤ&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠳᠤ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠨᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ᠂ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠨᠢ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠴᠡᠪᠡᠷᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠡᠢ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ ᠨᠢ ᠢᠯᠡᠭᠦᠦ ᠬᠢᠯᠪᠠᠷᠰᠢᠬᠤ ᠪᠠ ᠳᠠᠩ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ᠲᠠᠢ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ‍ᠢᠢ ᠲᠣᠬᠢᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠤᠳᠢᠷᠳᠠᠬᠤ᠂ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ‍ᠢᠢ ᠵᠣᠭᠰᠤᠭᠠᠬᠤ ᠪᠣᠯᠤᠮᠵᠢ ᠲᠠᠢ ᠭᠡᠬᠦ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠳᠠᠪᠠᠭᠤ ᠲᠠᠯ ‍ᠠ᠋ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠲᠠᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠳᠤᠲᠠᠮᠠᠭ ᠲᠠᠯ ‍ᠠ᠋ ᠭᠡᠪᠡᠯ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢ ᠲᠣᠭᠲᠠᠮᠠᠯ ᠬᠡᠮᠵᠢᠶ ‍ᠡ᠋ ᠪᠡᠷ ᠥᠭᠴᠦ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠨᠥᠬᠦᠴᠡᠯ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠨᠢ ᠳᠤᠮᠳᠠᠷᠠᠬᠤ ᠬᠢᠷᠢ ᠪᠡᠷ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠨ ‍ᠦ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠪᠠᠭᠤᠷᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠩᠬᠠᠨ ‍ᠤ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠯᠭᠡ SpaceShipOne 2004 ᠣᠨ ᠳ᠋᠋ᠤ ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠠᠯᠭᠠᠭᠦᠷ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠨᠠᠮ ᠲᠣᠭᠣᠷᠢᠭ ᠵᠠᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠭᠠᠷᠤᠭᠰᠠᠨ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;https://www.space.com/16769-spaceshipone-first-private-spacecraft.html SpaceShipOne: The First Private Spacecraft. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠰᠠᠨᠰᠠᠷ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ]]&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠲᠧᠻᠨᠣᠯᠣᠭᠢ]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1885</id>
		<title>ᠬᠢᠮᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1885"/>
		<updated>2020-12-25T12:58:28Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Edit&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;writing-mode: vertical-lr&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
= ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ =&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=Falcon Heavy Side Boosters landing on LZ1 and LZ2 - 2018 (25254688767).jpg&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠹᠠᠯᠻᠣᠨ ᠾᠧᠸᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;Falcon Heavy&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ &amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠣᠣᠰ ᠬᠤᠷᠳᠤᠰᠬᠠᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠭᠠᠵᠷᠳᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠠᠨᠤ &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠶ᠋ᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠪᠣᠯ ᠬᠥᠯᠭᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠤᠷᠤᠭᠰᠢᠯᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠬᠦ ᠬᠦᠴᠦ ᠶᠤᠮ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;https://www.grc.nasa.gov/www/k-12/airplane/rocket.html National Aeronautics and Space Administration. Rocket propulsion. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/10&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠫᠤᠦᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠢᠯᠠᠭᠠᠷᠠᠵᠤ᠂ ᠲᠡᠭᠦᠨ ‍ᠢ ᠮᠧᠻᠠᠨᠢᠻ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠧᠨᠧᠷᠭᠢ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠤᠪᠢᠷᠭᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠡᠮᠡᠬᠦ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠥᠷᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
__TOC__&lt;br /&gt;
=== ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Rocket Anatomy (PSF).png|thumb|&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align: center&amp;quot;; &amp;gt;{{Mongolian}}&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; &amp;quot;&amp;gt;payload ᠠᠰᠢᠭ ᠲᠠᠢ ᠠᠴᠢᠶ ‍ᠠ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;kerosene ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ᠍ &amp;lt;br&amp;gt;liquid oxygen ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;fuel pumps ᠰᠢᠬᠠᠭᠤᠷᠭ᠎ ‍ᠠ᠋&amp;lt;br&amp;gt;valves ᠬᠠᠪᠬᠠᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;combustion chamber ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠲᠠᠰᠤᠯᠠᠪᠴᠢ&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠥᠯᠦᠪ ᠲᠡᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠲᠤᠰ ᠲᠤᠰ ᠲᠤ ᠪᠠᠨ ᠬᠠᠳᠠᠭᠠᠯᠠᠭᠳᠠᠬᠤ ᠪᠠ ᠲᠡᠳᠡᠭᠡᠷ ‍ᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠻᠠᠮᠧᠷ ᠲᠤ ᠰᠢᠬᠠᠨ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠵᠤ ᠰᠢᠲᠠᠯᠲᠠ ᠶᠠᠪᠤᠭᠤᠯᠳᠠᠭ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt; &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;kerosn&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠡᠲᠦ ᠢᠰᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ (ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ) ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡᠴᠡᠭᠡ ᠨᠢᠭᠡ ᠪᠠ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠤᠪᠢᠯᠪᠤᠷᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠪᠤᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠨᠢᠭᠡ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ&#039;&#039;&#039; ᠨᠢ ᠻᠠᠲᠠᠯᠢᠽᠠᠲ᠋ᠣᠷ ᠲᠠᠢ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠮᠠᠭᠴᠠ ᠵᠠᠳᠠᠷᠠᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠷᠤᠵᠤ᠂ ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠬᠡᠢ ᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠳᠡᠭ ᠪᠣᠳᠠᠰ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠭᠡᠰᠡᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠪᠦᠷᠡᠯᠳᠡᠬᠦᠨ ᠲᠡᠢ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠬᠡᠷᠡᠭ ᠦᠭᠡᠢ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠨᠢᠭᠡ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠬᠠᠮᠤᠭ ‍ᠤᠨ ᠲᠦᠭᠡᠮᠡᠯ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;H&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;)᠂ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠊ᠦ ᠻᠠᠲᠠᠯᠢᠽᠠᠲᠣᠷ ᠨᠢ ᠢᠷᠢᠳᠢᠦᠮ (Ir) ᠪᠦᠬᠡᠪᠴᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠥᠩᠭᠡᠨ ᠴᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠢᠰᠦᠯ ᠦᠷᠢᠯ ᠨᠤᠨᠲᠠᠭ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠪᠡᠷ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ&amp;lt;ref&amp;gt;https://ir.aerojetrocketdyne.com/news-releases/news-release-details/aerojet-announces-licensing-and-manufacture-spontaneous?releaseid=708514 Aerojet Rocketdyne Holdings, Inc. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠾᠶᠲᠷᠠᠽᠢᠨ ᠵᠠᠳᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ 1000°C ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠠᠽᠣᠲ (N)᠂ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ (H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;)᠂ ᠠᠮᠮᠣᠨᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;ammonium&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠬᠡᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠣᠯᠢᠮᠠᠭ ᠢᠯᠭᠠᠷᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠥᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠡᠲᠦ ᠢᠰᠦᠯ ‍ᠢ (H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠪᠣᠯᠭᠠᠨ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠳᠠᠭ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠶᠠᠫᠣᠨ ‍ᠤ IHI Aerospace ᠻᠣᠷᠫᠣᠷᠠᠼ 1964 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ ᠬᠣᠢᠢᠰᠢ 900 ᠾᠶᠲᠡᠠᠽᠢᠨᠲᠤ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠦᠢᠯᠡᠳᠪᠦᠷᠢᠯᠡᠵᠡᠢ&amp;lt;ref&amp;gt;https://www.ihi.co.jp/ia/en/products/space/hydrazine/index.html IHI Aerospace Co.Ltd. Hydrazine Monopropellant Thrusters. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠨᠡ ᠲᠥᠷᠦᠯ ‍ᠦᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠳ ᠲᠡᠶᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ‍‍ᠢᠢᠨ ᠬᠦᠴᠦ ᠪᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠲᠠᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ ᠬᠡᠢᠢᠴᠡ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ ᠡᠩ ‍ᠦᠨ᠃ ᠬᠡᠢᠢᠮᠡᠯ ᠳᠠᠭᠠᠭᠤᠯ᠂ ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢ ᠵᠠᠯᠠᠬᠤ᠂ ᠴᠢᠭᠯᠡᠭᠦᠯᠬᠦ (ᠵᠡᠱᠢᠶᠡᠯᠡᠪᠡᠯ TDRS-1)᠂ ᠭᠠᠵᠠᠷᠳᠠᠬᠤ ᠠᠫᠫᠠᠷᠠᠲ ‍ᠢ (ᠵᠡᠱᠢᠶᠡᠯᠡᠪᠡᠯ Союз) ᠲᠣᠭᠲᠠᠪᠤᠷᠢᠵᠢᠭᠤᠯᠬᠤ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ&#039;&#039;&#039; ᠲᠦ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠳᠤ ᠨᠢ ᠻᠡᠷᠣᠰᠢᠨ (Восток᠂ Saturn ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠨᠢᠭᠡᠳᠦᠭᠡᠷ ᠱᠠᠲᠤ, Союз᠂ Falcon 1᠂ Falcon 9) ᠲᠦᠭᠡᠮᠡᠯ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠪᠠᠰᠠᠭᠦᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ (Space Shuttle ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠣᠯᠯ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ᠂ Saturn V ‍ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ᠂ ᠭᠤᠷᠪᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠱᠠᠲᠤ᠂ Ariane 5᠂ Centaur ᠭᠡᠬᠦ ᠮᠡᠲᠦ)᠂ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠮᠧᠲ᠋ᠠᠨ CH&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt; (BE-4᠂ Raptor ᠲᠤ ᠵᠣᠷᠢᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋) ᠬᠡᠷᠡᠭᠡᠯᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠳᠠᠭ&amp;lt;ref&amp;gt;https://global.jaxa.jp/projects/engineering/components/lng/index.html Japan Aerospace Exploration Agency. LNG Propulsion System. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠳ᠋ᠦ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠭᠦᠨᠴᠢᠯᠡᠨ ᠠᠧᠣᠽᠢᠨ50&amp;lt;sup&amp;gt;aerozine50&amp;lt;/sup&amp;gt; (50% UDMH, 50% ᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ) ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ᠂ ᠳ᠋ᠢᠨᠢᠲᠷᠣᠭᠧᠨ ᠲᠧᠲᠷᠣᠰᠢᠳ᠋ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠲᠡᠢ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ (Titan᠂ Apollo ‍ᠢᠢᠨ ᠰᠠᠷᠠᠨ ‍ᠤ ᠮᠣᠳᠦ᠋ᠯ᠂ Voyager 1᠂ 2) ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠪᠠᠰᠠ ᠮᠣᠨᠣᠮᠧᠲ᠋ᠢᠯᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ (Monomethylhydrazine, (CH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;)HN&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠳ᠋ᠢᠨᠢᠲᠷᠣᠭᠧᠨ ᠲᠧᠲᠷᠣᠰᠢᠳ᠋ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ (Space Suttle ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠣᠭᠣᠷᠢᠭ ᠵᠠᠮ ‍ᠤᠨ ᠵᠢᠯᠤᠭᠠᠳᠠᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋᠂ Dragon ᠬᠣᠯᠭᠡ) ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠰᠠᠭᠠᠬᠤ ᠪᠤᠶᠤ ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ ᠲᠥᠬᠦᠭᠡᠷᠡᠮᠵᠢ ᠴᠠᠬᠢᠯᠭᠠᠨ᠂ ᠫᠢᠷᠣᠲᠧᠻᠨᠢᠻ᠂ ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠠᠷᠴᠢᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠠᠭᠤᠷᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠳᠠᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ ᠦᠢᠯᠡᠳᠡᠯ ᠬᠡᠳᠦᠨ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠮᠢᠯᠯᠢᠰᠧᠻᠦ᠋ᠨ᠍ᠳ᠋ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠬᠣᠴᠤᠷᠠᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠲᠠᠰᠤᠯᠠᠪᠴᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠳᠠᠷᠤᠯᠲᠠ ᠪᠤᠢ ᠪᠣᠯᠵᠤ᠂ ᠳᠡᠯᠪᠡᠷᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠵᠤᠰᠢ ᠦᠭᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ&#039;&#039;&#039; ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠦᠵᠡᠯ ᠰᠠᠨᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠢᠮᠫᠦ᠋ᠯᠰ ‍ᠢ ᠨᠡᠭᠦᠷᠡᠰᠦ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠤ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠨᠢᠭᠲᠠ ᠲᠠᠢ ᠬᠣᠣᠰᠯᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠣᠷᠤᠯᠳᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠡᠴᠡ ᠲᠠᠰᠤᠷᠠᠬᠤ ᠦᠶᠡᠰ ᠲᠦ ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠬᠤ ᠪᠠ ᠶᠡᠬᠡ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠠᠪᠤᠭᠰᠠᠨ ᠬᠣᠢᠢᠨᠤ ᠪᠠᠨ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ᠲᠤ 1988 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠢᠢᠮᠦ ᠵᠠᠷᠴᠢᠮ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠬᠤ РД-701 ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ᠂ ᠲᠤᠷᠰᠢᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ 1991 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠠᠩᠬᠦᠦᠵᠢᠯᠲᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠡᠷᠬᠡᠰᠢᠶᠡᠯ ‍ᠦᠨ ᠤᠯᠠᠮ ᠡᠴᠡ ᠡᠨᠡ ᠰᠤᠳᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠲᠠᠰᠤᠷᠠᠵᠤᠬᠤᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠯᠢ ᠠᠯᠢᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠣᠯᠭᠠᠨ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠬᠦ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠤᠯᠠᠮᠵᠢᠯᠠᠯᠲᠤ ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ᠲᠤ ᠡᠬᠢᠨ ‍ᠦ ᠱᠠᠲᠤ ᠨᠢ ᠨᠡᠭᠦᠷᠡᠰᠦ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠡᠢ᠂ ᠳᠠᠷᠠᠭᠠᠬᠢ ᠱᠠᠲᠤ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠳᠠᠭ ᠬᠥᠯᠳᠡᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠡᠢ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠯ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠡᠭᠦᠨ ‍ᠢ ᠰᠢᠢᠳᠦᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠨᠢᠭᠡ ᠯᠡ ᠱᠠᠲᠤ ᠪᠠᠷ ᠲᠣᠭᠣᠷᠢᠭ ᠵᠠᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠬᠦᠷᠡᠬᠦ ᠪᠣᠯᠤᠮᠵᠢ ᠨᠡᠭᠡᠭᠳᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠬᠤ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠥᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=SolidRocketMotor-MN.jpg&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠬᠠᠷᠢᠨ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠪᠣᠳᠠᠰ ‍ᠤᠳ ‍ᠢ ᠬᠠᠮᠲᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠨᠢ ᠬᠣᠯᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠠᠭᠠᠳ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠪᠣᠷᠲᠤᠭᠤ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠶ᠋ᠢᠡᠷ ᠨᠢᠭᠲᠠᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;᠃&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
ᠪᠠᠲᠤᠯᠠᠨ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠬᠤ᠂ ᠴᠠᠭ ᠠᠭᠤᠷ ᠲᠤ ᠥᠷᠭᠡᠨ ᠭᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠠᠨᠰᠠᠷ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠬᠡᠷᠭᠡᠯᠡᠬᠦ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠡᠨ ᠶᠡᠬᠡᠪᠴᠢᠯᠡᠨ ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠨᠢᠭᠡᠳᠦᠭᠡᠷ ᠱᠠᠲᠤ᠂ ᠬᠠᠵᠢᠭᠤ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠤᠷᠳᠤᠰᠬᠠᠭᠤᠷ ᠲᠤ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ (Space Shuttle, 나로호 ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠱᠠᠲᠤ᠂ SS-520)&amp;lt;ref&amp;gt;Jenkins, Dennis R. (2016). &#039;&#039;Space Shuttle: Developing an Icon – 1972–2013&#039;&#039;. Specialty Press. ISBN &amp;lt;bdi&amp;gt;978-1-58007-249-6&amp;lt;/bdi&amp;gt;.&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ‍ᠢᠢ ᠲᠣᠬᠢᠷᠭᠤᠯᠤᠨ ᠤᠳᠢᠷᠳᠠᠬᠤ ᠪᠣᠯᠤᠮᠵᠢ ᠲᠠᠢ ᠪᠠᠢᠢ ᠳᠠᠭ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠬᠤᠪᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠡᠨᠡ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ ᠪᠡᠷᠬᠡᠰᠢᠶᠡᠯ ᠲᠡᠢ᠃ ᠳᠠᠪᠠᠭᠤ ᠲᠠᠯ ‍ᠠ᠋ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠤᠪᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ ᠬᠡᠢᠢᠴᠡ ᠨᠢ &#039;&#039;ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠩᠭᠤᠢ&#039;&#039; ᠬᠢᠯᠪᠠᠷ ᠠᠵᠡᠢ᠃ &amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=Chinese rocket.png&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠡᠷᠲᠡᠨ ‍ᠦ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠴᠡᠷᠢᠭ &amp;lt;br&amp;gt;ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ᠬᠠᠷᠪᠤᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠠᠨᠤ&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Hybrids big-fr.png|thumb|&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align: center&amp;quot;; &amp;gt;{{Mongolian}}&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; &amp;quot;&amp;gt;réservoir comburant ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;bloc de propergol ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ &amp;lt;br&amp;gt;vanne ᠬᠠᠪᠬᠠᠯᠭ᠎ᠠ &amp;lt;br&amp;gt;système d&#039;allumage ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ &amp;lt;br&amp;gt;injecteur ᠰᠦᠷᠴᠢᠭᠦᠷ &amp;lt;br&amp;gt;tuyère ᠴᠣᠷᠭᠤ&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠳᠤ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠨᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ᠂ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠨᠢ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠴᠡᠪᠡᠷᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠡᠢ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ ᠨᠢ ᠢᠯᠡᠭᠦᠦ ᠬᠢᠯᠪᠠᠷᠰᠢᠬᠤ ᠪᠠ ᠳᠠᠩ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ᠲᠠᠢ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ‍ᠢᠢ ᠲᠣᠬᠢᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠤᠳᠢᠷᠳᠠᠬᠤ᠂ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ‍ᠢᠢ ᠵᠣᠭᠰᠤᠭᠠᠬᠤ ᠪᠣᠯᠤᠮᠵᠢ ᠲᠠᠢ ᠭᠡᠬᠦ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠳᠠᠪᠠᠭᠤ ᠲᠠᠯ ‍ᠠ᠋ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠲᠠᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠳᠤᠲᠠᠮᠠᠭ ᠲᠠᠯ ‍ᠠ᠋ ᠭᠡᠪᠡᠯ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢ ᠲᠣᠭᠲᠠᠮᠠᠯ ᠬᠡᠮᠵᠢᠶ ‍ᠡ᠋ ᠪᠡᠷ ᠥᠭᠴᠦ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠨᠥᠬᠦᠴᠡᠯ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠨᠢ ᠳᠤᠮᠳᠠᠷᠠᠬᠤ ᠬᠢᠷᠢ ᠪᠡᠷ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠨ ‍ᠦ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠪᠠᠭᠤᠷᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠩᠬᠠᠨ ‍ᠤ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠯᠭᠡ SpaceShipOne 2004 ᠣᠨ ᠳ᠋᠋ᠤ ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠠᠯᠭᠠᠭᠦᠷ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠨᠠᠮ ᠲᠣᠭᠣᠷᠢᠭ ᠵᠠᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠭᠠᠷᠤᠭᠰᠠᠨ᠃&amp;lt;ref&amp;gt;https://www.space.com/16769-spaceshipone-first-private-spacecraft.html SpaceShipOne: The First Private Spacecraft. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠰᠠᠨᠰᠠᠷ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ]]&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠲᠧᠻᠨᠣᠯᠣᠭᠢ]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1884</id>
		<title>ᠬᠢᠮᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1884"/>
		<updated>2020-12-25T12:13:39Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Edit&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;writing-mode: vertical-lr&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
= ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ =&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=Falcon Heavy Side Boosters landing on LZ1 and LZ2 - 2018 (25254688767).jpg&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠹᠠᠯᠻᠣᠨ ᠾᠧᠸᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;Falcon Heavy&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ &amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠣᠣᠰ ᠬᠤᠷᠳᠤᠰᠬᠠᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠭᠠᠵᠷᠳᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠠᠨᠤ &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠶ᠋ᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠪᠣᠯ ᠬᠥᠯᠭᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠤᠷᠤᠭᠰᠢᠯᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠬᠦ ᠬᠦᠴᠦ ᠶᠤᠮ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;https://www.grc.nasa.gov/www/k-12/airplane/rocket.html National Aeronautics and Space Administration. Rocket propulsion. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/10&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠫᠤᠦᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠢᠯᠠᠭᠠᠷᠠᠵᠤ᠂ ᠲᠡᠭᠦᠨ ‍ᠢ ᠮᠧᠻᠠᠨᠢᠻ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠧᠨᠧᠷᠭᠢ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠤᠪᠢᠷᠭᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠡᠮᠡᠬᠦ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠥᠷᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
__TOC__&lt;br /&gt;
=== ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Rocket Anatomy (PSF).png|thumb|&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align: center&amp;quot;; &amp;gt;{{Mongolian}}&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; &amp;quot;&amp;gt;payload ᠠᠰᠢᠭ ᠲᠠᠢ ᠠᠴᠢᠶ ‍ᠠ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;kerosene ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ᠍ &amp;lt;br&amp;gt;liquid oxygen ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;fuel pumps ᠰᠢᠬᠠᠭᠤᠷᠭ᠎ ‍ᠠ᠋&amp;lt;br&amp;gt;valves ᠬᠠᠪᠬᠠᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;combustion chamber ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠲᠠᠰᠤᠯᠠᠪᠴᠢ&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠥᠯᠦᠪ ᠲᠡᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠲᠤᠰ ᠲᠤᠰ ᠲᠤ ᠪᠠᠨ ᠬᠠᠳᠠᠭᠠᠯᠠᠭᠳᠠᠬᠤ ᠪᠠ ᠲᠡᠳᠡᠭᠡᠷ ‍ᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠻᠠᠮᠧᠷ ᠲᠤ ᠰᠢᠬᠠᠨ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠵᠤ ᠰᠢᠲᠠᠯᠲᠠ ᠶᠠᠪᠤᠭᠤᠯᠳᠠᠭ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt; &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;kerosn&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠡᠲᠦ ᠢᠰᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ (ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ) ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡᠴᠡᠭᠡ ᠨᠢᠭᠡ ᠪᠠ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠤᠪᠢᠯᠪᠤᠷᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠪᠤᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠨᠢᠭᠡ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ&#039;&#039;&#039; ᠨᠢ ᠻᠠᠲᠠᠯᠢᠽᠠᠲ᠋ᠣᠷ ᠲᠠᠢ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠮᠠᠭᠴᠠ ᠵᠠᠳᠠᠷᠠᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠷᠤᠵᠤ᠂ ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠬᠡᠢ ᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠳᠡᠭ ᠪᠣᠳᠠᠰ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠭᠡᠰᠡᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠪᠦᠷᠡᠯᠳᠡᠬᠦᠨ ᠲᠡᠢ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠬᠡᠷᠡᠭ ᠦᠭᠡᠢ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠨᠢᠭᠡ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠬᠠᠮᠤᠭ ‍ᠤᠨ ᠲᠦᠭᠡᠮᠡᠯ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;H&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;)᠂ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠊ᠦ ᠻᠠᠲᠠᠯᠢᠽᠠᠲᠣᠷ ᠨᠢ ᠢᠷᠢᠳᠢᠦᠮ (Ir) ᠪᠦᠬᠡᠪᠴᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠥᠩᠭᠡᠨ ᠴᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠢᠰᠦᠯ ᠦᠷᠢᠯ ᠨᠤᠨᠲᠠᠭ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠪᠡᠷ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ&amp;lt;ref&amp;gt;https://ir.aerojetrocketdyne.com/news-releases/news-release-details/aerojet-announces-licensing-and-manufacture-spontaneous?releaseid=708514 Aerojet Rocketdyne Holdings, Inc. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠾᠶᠲᠷᠠᠽᠢᠨ ᠵᠠᠳᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ 1000°C ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠠᠽᠣᠲ (N)᠂ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ (H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;)᠂ ᠠᠮᠮᠣᠨᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;ammonium&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠬᠡᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠣᠯᠢᠮᠠᠭ ᠢᠯᠭᠠᠷᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠥᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠡᠲᠦ ᠢᠰᠦᠯ ‍ᠢ (H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠪᠣᠯᠭᠠᠨ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠳᠠᠭ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠶᠠᠫᠣᠨ ‍ᠤ IHI Aerospace ᠻᠣᠷᠫᠣᠷᠠᠼ 1964 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ ᠬᠣᠢᠢᠰᠢ 900 ᠾᠶᠲᠡᠠᠽᠢᠨᠲᠤ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠦᠢᠯᠡᠳᠪᠦᠷᠢᠯᠡᠵᠡᠢ&amp;lt;ref&amp;gt;https://www.ihi.co.jp/ia/en/products/space/hydrazine/index.html IHI Aerospace Co.Ltd. Hydrazine Monopropellant Thrusters. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠨᠡ ᠲᠥᠷᠦᠯ ‍ᠦᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠳ ᠲᠡᠶᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ‍‍ᠢᠢᠨ ᠬᠦᠴᠦ ᠪᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠲᠠᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ ᠬᠡᠢᠢᠴᠡ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ ᠡᠩ ‍ᠦᠨ᠃ ᠬᠡᠢᠢᠮᠡᠯ ᠳᠠᠭᠠᠭᠤᠯ᠂ ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢ ᠵᠠᠯᠠᠬᠤ᠂ ᠴᠢᠭᠯᠡᠭᠦᠯᠬᠦ (ᠵᠡᠱᠢᠶᠡᠯᠡᠪᠡᠯ TDRS-1)᠂ ᠭᠠᠵᠠᠷᠳᠠᠬᠤ ᠠᠫᠫᠠᠷᠠᠲ ‍ᠢ (ᠵᠡᠱᠢᠶᠡᠯᠡᠪᠡᠯ Союз) ᠲᠣᠭᠲᠠᠪᠤᠷᠢᠵᠢᠭᠤᠯᠬᠤ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ&#039;&#039;&#039; ᠲᠦ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠳᠤ ᠨᠢ ᠻᠡᠷᠣᠰᠢᠨ (Восток᠂ Saturn ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠨᠢᠭᠡᠳᠦᠭᠡᠷ ᠱᠠᠲᠤ, Союз᠂ Falcon 1᠂ Falcon 9) ᠲᠦᠭᠡᠮᠡᠯ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠪᠠᠰᠠᠭᠦᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ (Space Shuttle ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠣᠯᠯ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ᠂ Saturn V ‍ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ᠂ ᠭᠤᠷᠪᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠱᠠᠲᠤ᠂ Ariane 5᠂ Centaur ᠭᠡᠬᠦ ᠮᠡᠲᠦ)᠂ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠮᠧᠲ᠋ᠠᠨ CH&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt; (BE-4᠂ Raptor ᠲᠤ ᠵᠣᠷᠢᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋) ᠬᠡᠷᠡᠭᠡᠯᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠳᠠᠭ&amp;lt;ref&amp;gt;https://global.jaxa.jp/projects/engineering/components/lng/index.html Japan Aerospace Exploration Agency. LNG Propulsion System. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠳ᠋ᠦ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠭᠦᠨᠴᠢᠯᠡᠨ ᠠᠧᠣᠽᠢᠨ50&amp;lt;sup&amp;gt;aerozine50&amp;lt;/sup&amp;gt; (50% UDMH, 50% ᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ) ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ᠂ ᠳ᠋ᠢᠨᠢᠲᠷᠣᠭᠧᠨ ᠲᠧᠲᠷᠣᠰᠢᠳ᠋ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠲᠡᠢ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ (Titan᠂ Apollo ‍ᠢᠢᠨ ᠰᠠᠷᠠᠨ ‍ᠤ ᠮᠣᠳᠦ᠋ᠯ᠂ Voyager 1᠂ 2) ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠪᠠᠰᠠ ᠮᠣᠨᠣᠮᠧᠲ᠋ᠢᠯᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ (Monomethylhydrazine, (CH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;)HN&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠳ᠋ᠢᠨᠢᠲᠷᠣᠭᠧᠨ ᠲᠧᠲᠷᠣᠰᠢᠳ᠋ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ (Space Suttle ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠣᠭᠣᠷᠢᠭ ᠵᠠᠮ ‍ᠤᠨ ᠵᠢᠯᠤᠭᠠᠳᠠᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋᠂ Dragon ᠬᠣᠯᠭᠡ) ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠰᠠᠭᠠᠬᠤ ᠪᠤᠶᠤ ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ ᠲᠥᠬᠦᠭᠡᠷᠡᠮᠵᠢ ᠴᠠᠬᠢᠯᠭᠠᠨ᠂ ᠫᠢᠷᠣᠲᠧᠻᠨᠢᠻ᠂ ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠠᠷᠴᠢᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠠᠭᠤᠷᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠳᠠᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ ᠦᠢᠯᠡᠳᠡᠯ ᠬᠡᠳᠦᠨ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠮᠢᠯᠯᠢᠰᠧᠻᠦ᠋ᠨ᠍ᠳ᠋ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠬᠣᠴᠤᠷᠠᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠲᠠᠰᠤᠯᠠᠪᠴᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠳᠠᠷᠤᠯᠲᠠ ᠪᠤᠢ ᠪᠣᠯᠵᠤ᠂ ᠳᠡᠯᠪᠡᠷᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠵᠤᠰᠢ ᠦᠭᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ&#039;&#039;&#039; ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠦᠵᠡᠯ ᠰᠠᠨᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠢᠮᠫᠦ᠋ᠯᠰ ‍ᠢ ᠨᠡᠭᠦᠷᠡᠰᠦ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠤ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠨᠢᠭᠲᠠ ᠲᠠᠢ ᠬᠣᠣᠰᠯᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠣᠷᠤᠯᠳᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠡᠴᠡ ᠲᠠᠰᠤᠷᠠᠬᠤ ᠦᠶᠡᠰ ᠲᠦ ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠬᠤ ᠪᠠ ᠶᠡᠬᠡ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠠᠪᠤᠭᠰᠠᠨ ᠬᠣᠢᠢᠨᠤ ᠪᠠᠨ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ᠲᠤ 1988 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠢᠢᠮᠦ ᠵᠠᠷᠴᠢᠮ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠬᠤ РД-701 ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ᠂ ᠲᠤᠷᠰᠢᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ 1991 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠠᠩᠬᠦᠦᠵᠢᠯᠲᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠡᠷᠬᠡᠰᠢᠶᠡᠯ ‍ᠦᠨ ᠤᠯᠠᠮ ᠡᠴᠡ ᠡᠨᠡ ᠰᠤᠳᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠲᠠᠰᠤᠷᠠᠵᠤᠬᠤᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠯᠢ ᠠᠯᠢᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠣᠯᠭᠠᠨ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠬᠦ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠤᠯᠠᠮᠵᠢᠯᠠᠯᠲᠤ ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ᠲᠤ ᠡᠬᠢᠨ ‍ᠦ ᠱᠠᠲᠤ ᠨᠢ ᠨᠡᠭᠦᠷᠡᠰᠦ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠡᠢ᠂ ᠳᠠᠷᠠᠭᠠᠬᠢ ᠱᠠᠲᠤ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠳᠠᠭ ᠬᠥᠯᠳᠡᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠡᠢ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠯ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠡᠭᠦᠨ ‍ᠢ ᠰᠢᠢᠳᠦᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠨᠢᠭᠡ ᠯᠡ ᠱᠠᠲᠤ ᠪᠠᠷ ᠲᠣᠭᠣᠷᠢᠭ ᠵᠠᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠬᠦᠷᠡᠬᠦ ᠪᠣᠯᠤᠮᠵᠢ ᠨᠡᠭᠡᠭᠳᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠬᠤ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠥᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=SolidRocketMotor-MN.jpg&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠬᠠᠷᠢᠨ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠪᠣᠳᠠᠰ ‍ᠤᠳ ‍ᠢ ᠬᠠᠮᠲᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠨᠢ ᠬᠣᠯᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠠᠭᠠᠳ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠪᠣᠷᠲᠤᠭᠤ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠶ᠋ᠢᠡᠷ ᠨᠢᠭᠲᠠᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;᠃&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
ᠪᠠᠲᠤᠯᠠᠨ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠬᠤ᠂ ᠴᠠᠭ ᠠᠭᠤᠷ ᠲᠤ ᠥᠷᠭᠡᠨ ᠭᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠠᠨᠰᠠᠷ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠬᠡᠷᠭᠡᠯᠡᠬᠦ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠡᠨ ᠶᠡᠬᠡᠪᠴᠢᠯᠡᠨ ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠨᠢᠭᠡᠳᠦᠭᠡᠷ ᠱᠠᠲᠤ᠂ ᠬᠠᠵᠢᠭᠤ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠤᠷᠳᠤᠰᠬᠠᠭᠤᠷ ᠲᠤ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ (Space Shuttle, 나로호 ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠱᠠᠲᠤ᠂ SS-520)&amp;lt;ref&amp;gt;Jenkins, Dennis R. (2016). &#039;&#039;Space Shuttle: Developing an Icon – 1972–2013&#039;&#039;. Specialty Press. ISBN &amp;lt;bdi&amp;gt;978-1-58007-249-6&amp;lt;/bdi&amp;gt;.&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ‍ᠢᠢ ᠲᠣᠬᠢᠷᠭᠤᠯᠤᠨ ᠤᠳᠢᠷᠳᠠᠬᠤ ᠪᠣᠯᠤᠮᠵᠢ ᠲᠠᠢ ᠪᠠᠢᠢ ᠳᠠᠭ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠬᠤᠪᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠡᠨᠡ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ ᠪᠡᠷᠬᠡᠰᠢᠶᠡᠯ ᠲᠡᠢ᠃ ᠳᠠᠪᠠᠭᠤ ᠲᠠᠯ ‍ᠠ᠋ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠤᠪᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ ᠬᠡᠢᠢᠴᠡ ᠨᠢ &#039;&#039;ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠩᠭᠤᠢ&#039;&#039; ᠬᠢᠯᠪᠠᠷ ᠠᠵᠡᠢ᠃ &amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=Chinese rocket.png&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠡᠷᠲᠡᠨ ‍ᠦ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠴᠡᠷᠢᠭ &amp;lt;br&amp;gt;ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ᠬᠠᠷᠪᠤᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠠᠨᠤ&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Hybrids big-fr.png|thumb|&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align: center&amp;quot;; &amp;gt;{{Mongolian}}&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; &amp;quot;&amp;gt;réservoir comburant ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;bloc de propergol ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ &amp;lt;br&amp;gt;vanne ᠬᠠᠪᠬᠠᠯᠭ᠎ᠠ &amp;lt;br&amp;gt;système d&#039;allumage ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ &amp;lt;br&amp;gt;injecteur ᠰᠦᠷᠴᠢᠭᠦᠷ &amp;lt;br&amp;gt;tuyère ᠴᠣᠷᠭᠤ&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠳᠤ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠰᠠᠨᠰᠠᠷ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ]]&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠲᠧᠻᠨᠣᠯᠣᠭᠢ]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1883</id>
		<title>ᠬᠢᠮᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1883"/>
		<updated>2020-12-25T11:20:45Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Edit&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;writing-mode: vertical-lr&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
= ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ =&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=Falcon Heavy Side Boosters landing on LZ1 and LZ2 - 2018 (25254688767).jpg&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠹᠠᠯᠻᠣᠨ ᠾᠧᠸᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;Falcon Heavy&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ &amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠣᠣᠰ ᠬᠤᠷᠳᠤᠰᠬᠠᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠭᠠᠵᠷᠳᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠠᠨᠤ &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠶ᠋ᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠪᠣᠯ ᠬᠥᠯᠭᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠤᠷᠤᠭᠰᠢᠯᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠬᠦ ᠬᠦᠴᠦ ᠶᠤᠮ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;https://www.grc.nasa.gov/www/k-12/airplane/rocket.html National Aeronautics and Space Administration. Rocket propulsion. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/10&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠫᠤᠦᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠢᠯᠠᠭᠠᠷᠠᠵᠤ᠂ ᠲᠡᠭᠦᠨ ‍ᠢ ᠮᠧᠻᠠᠨᠢᠻ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠧᠨᠧᠷᠭᠢ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠤᠪᠢᠷᠭᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠡᠮᠡᠬᠦ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠥᠷᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
__TOC__&lt;br /&gt;
=== ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Rocket Anatomy (PSF).png|thumb|&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align: center&amp;quot;; &amp;gt;{{Mongolian}}&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; &amp;quot;&amp;gt;payload ᠠᠰᠢᠭ ᠲᠠᠢ ᠠᠴᠢᠶ ‍ᠠ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;kerosene ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ᠍ &amp;lt;br&amp;gt;liquid oxygen ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;fuel pumps ᠰᠢᠬᠠᠭᠤᠷᠭ᠎ ‍ᠠ᠋&amp;lt;br&amp;gt;valves ᠬᠠᠪᠬᠠᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;combustion chamber ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠲᠠᠰᠤᠯᠠᠪᠴᠢ&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠥᠯᠦᠪ ᠲᠡᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠲᠤᠰ ᠲᠤᠰ ᠲᠤ ᠪᠠᠨ ᠬᠠᠳᠠᠭᠠᠯᠠᠭᠳᠠᠬᠤ ᠪᠠ ᠲᠡᠳᠡᠭᠡᠷ ‍ᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠻᠠᠮᠧᠷ ᠲᠤ ᠰᠢᠬᠠᠨ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠵᠤ ᠰᠢᠲᠠᠯᠲᠠ ᠶᠠᠪᠤᠭᠤᠯᠳᠠᠭ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt; &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;kerosn&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠡᠲᠦ ᠢᠰᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ (ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ) ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡᠴᠡᠭᠡ ᠨᠢᠭᠡ ᠪᠠ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠤᠪᠢᠯᠪᠤᠷᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠪᠤᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠨᠢᠭᠡ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ&#039;&#039;&#039; ᠨᠢ ᠻᠠᠲᠠᠯᠢᠽᠠᠲ᠋ᠣᠷ ᠲᠠᠢ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠮᠠᠭᠴᠠ ᠵᠠᠳᠠᠷᠠᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠷᠤᠵᠤ᠂ ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠬᠡᠢ ᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠳᠡᠭ ᠪᠣᠳᠠᠰ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠭᠡᠰᠡᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠪᠦᠷᠡᠯᠳᠡᠬᠦᠨ ᠲᠡᠢ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠬᠡᠷᠡᠭ ᠦᠭᠡᠢ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠨᠢᠭᠡ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠬᠠᠮᠤᠭ ‍ᠤᠨ ᠲᠦᠭᠡᠮᠡᠯ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;H&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;)᠂ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠊ᠦ ᠻᠠᠲᠠᠯᠢᠽᠠᠲᠣᠷ ᠨᠢ ᠢᠷᠢᠳᠢᠦᠮ (Ir) ᠪᠦᠬᠡᠪᠴᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠥᠩᠭᠡᠨ ᠴᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠢᠰᠦᠯ ᠦᠷᠢᠯ ᠨᠤᠨᠲᠠᠭ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠪᠡᠷ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ&amp;lt;ref&amp;gt;https://ir.aerojetrocketdyne.com/news-releases/news-release-details/aerojet-announces-licensing-and-manufacture-spontaneous?releaseid=708514 Aerojet Rocketdyne Holdings, Inc. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠾᠶᠲᠷᠠᠽᠢᠨ ᠵᠠᠳᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ 1000°C ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠠᠽᠣᠲ (N)᠂ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ (H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;)᠂ ᠠᠮᠮᠣᠨᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;ammonium&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠬᠡᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠣᠯᠢᠮᠠᠭ ᠢᠯᠭᠠᠷᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠥᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠡᠲᠦ ᠢᠰᠦᠯ ‍ᠢ (H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠪᠣᠯᠭᠠᠨ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠳᠠᠭ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠶᠠᠫᠣᠨ ‍ᠤ IHI Aerospace ᠻᠣᠷᠫᠣᠷᠠᠼ 1964 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ ᠬᠣᠢᠢᠰᠢ 900 ᠾᠶᠲᠡᠠᠽᠢᠨᠲᠤ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠦᠢᠯᠡᠳᠪᠦᠷᠢᠯᠡᠵᠡᠢ&amp;lt;ref&amp;gt;https://www.ihi.co.jp/ia/en/products/space/hydrazine/index.html IHI Aerospace Co.Ltd. Hydrazine Monopropellant Thrusters. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠨᠡ ᠲᠥᠷᠦᠯ ‍ᠦᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠳ ᠲᠡᠶᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ‍‍ᠢᠢᠨ ᠬᠦᠴᠦ ᠪᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠲᠠᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ ᠬᠡᠢᠢᠴᠡ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ ᠡᠩ ‍ᠦᠨ᠃ ᠬᠡᠢᠢᠮᠡᠯ ᠳᠠᠭᠠᠭᠤᠯ᠂ ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢ ᠵᠠᠯᠠᠬᠤ᠂ ᠴᠢᠭᠯᠡᠭᠦᠯᠬᠦ (ᠵᠡᠱᠢᠶᠡᠯᠡᠪᠡᠯ TDRS-1)᠂ ᠭᠠᠵᠠᠷᠳᠠᠬᠤ ᠠᠫᠫᠠᠷᠠᠲ ‍ᠢ (ᠵᠡᠱᠢᠶᠡᠯᠡᠪᠡᠯ Союз) ᠲᠣᠭᠲᠠᠪᠤᠷᠢᠵᠢᠭᠤᠯᠬᠤ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ&#039;&#039;&#039; ᠲᠦ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠳᠤ ᠨᠢ ᠻᠡᠷᠣᠰᠢᠨ (Восток᠂ Saturn ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠨᠢᠭᠡᠳᠦᠭᠡᠷ ᠱᠠᠲᠤ, Союз᠂ Falcon 1᠂ Falcon 9) ᠲᠦᠭᠡᠮᠡᠯ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠪᠠᠰᠠᠭᠦᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ (Space Shuttle ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠣᠯᠯ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ᠂ Saturn V ‍ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ᠂ ᠭᠤᠷᠪᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠱᠠᠲᠤ᠂ Ariane 5᠂ Centaur ᠭᠡᠬᠦ ᠮᠡᠲᠦ)᠂ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠮᠧᠲ᠋ᠠᠨ CH&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt; (BE-4᠂ Raptor ᠲᠤ ᠵᠣᠷᠢᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋) ᠬᠡᠷᠡᠭᠡᠯᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠳᠠᠭ&amp;lt;ref&amp;gt;https://global.jaxa.jp/projects/engineering/components/lng/index.html Japan Aerospace Exploration Agency. LNG Propulsion System. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠳ᠋ᠦ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠭᠦᠨᠴᠢᠯᠡᠨ ᠠᠧᠣᠽᠢᠨ50&amp;lt;sup&amp;gt;aerozine50&amp;lt;/sup&amp;gt; (50% UDMH, 50% ᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ) ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ᠂ ᠳ᠋ᠢᠨᠢᠲᠷᠣᠭᠧᠨ ᠲᠧᠲᠷᠣᠰᠢᠳ᠋ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠲᠡᠢ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ (Titan᠂ Apollo ‍ᠢᠢᠨ ᠰᠠᠷᠠᠨ ‍ᠤ ᠮᠣᠳᠦ᠋ᠯ᠂ Voyager 1᠂ 2) ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠪᠠᠰᠠ ᠮᠣᠨᠣᠮᠧᠲ᠋ᠢᠯᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ (Monomethylhydrazine, (CH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;)HN&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠳ᠋ᠢᠨᠢᠲᠷᠣᠭᠧᠨ ᠲᠧᠲᠷᠣᠰᠢᠳ᠋ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ (Space Suttle ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠣᠭᠣᠷᠢᠭ ᠵᠠᠮ ‍ᠤᠨ ᠵᠢᠯᠤᠭᠠᠳᠠᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋᠂ Dragon ᠬᠣᠯᠭᠡ) ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠰᠠᠭᠠᠬᠤ ᠪᠤᠶᠤ ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ ᠲᠥᠬᠦᠭᠡᠷᠡᠮᠵᠢ ᠴᠠᠬᠢᠯᠭᠠᠨ᠂ ᠫᠢᠷᠣᠲᠧᠻᠨᠢᠻ᠂ ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠠᠷᠴᠢᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠠᠭᠤᠷᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠳᠠᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ ᠦᠢᠯᠡᠳᠡᠯ ᠬᠡᠳᠦᠨ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠮᠢᠯᠯᠢᠰᠧᠻᠦ᠋ᠨ᠍ᠳ᠋ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠬᠣᠴᠤᠷᠠᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠲᠠᠰᠤᠯᠠᠪᠴᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠳᠠᠷᠤᠯᠲᠠ ᠪᠤᠢ ᠪᠣᠯᠵᠤ᠂ ᠳᠡᠯᠪᠡᠷᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠵᠤᠰᠢ ᠦᠭᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ&#039;&#039;&#039; ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠦᠵᠡᠯ ᠰᠠᠨᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠢᠮᠫᠦ᠋ᠯᠰ ‍ᠢ ᠨᠡᠭᠦᠷᠡᠰᠦ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠤ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠨᠢᠭᠲᠠ ᠲᠠᠢ ᠬᠣᠣᠰᠯᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠣᠷᠤᠯᠳᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠡᠴᠡ ᠲᠠᠰᠤᠷᠠᠬᠤ ᠦᠶᠡᠰ ᠲᠦ ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠬᠤ ᠪᠠ ᠶᠡᠬᠡ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠠᠪᠤᠭᠰᠠᠨ ᠬᠣᠢᠢᠨᠤ ᠪᠠᠨ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ᠲᠤ 1988 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠢᠢᠮᠦ ᠵᠠᠷᠴᠢᠮ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠬᠤ РД-701 ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ᠂ ᠲᠤᠷᠰᠢᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ 1991 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠠᠩᠬᠦᠦᠵᠢᠯᠲᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠡᠷᠬᠡᠰᠢᠶᠡᠯ ‍ᠦᠨ ᠤᠯᠠᠮ ᠡᠴᠡ ᠡᠨᠡ ᠰᠤᠳᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠲᠠᠰᠤᠷᠠᠵᠤᠬᠤᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠯᠢ ᠠᠯᠢᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠣᠯᠭᠠᠨ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠬᠦ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠤᠯᠠᠮᠵᠢᠯᠠᠯᠲᠤ ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ᠲᠤ ᠡᠬᠢᠨ ‍ᠦ ᠱᠠᠲᠤ ᠨᠢ ᠨᠡᠭᠦᠷᠡᠰᠦ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠡᠢ᠂ ᠳᠠᠷᠠᠭᠠᠬᠢ ᠱᠠᠲᠤ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠳᠠᠭ ᠬᠥᠯᠳᠡᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠡᠢ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠯ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠡᠭᠦᠨ ‍ᠢ ᠰᠢᠢᠳᠦᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠨᠢᠭᠡ ᠯᠡ ᠱᠠᠲᠤ ᠪᠠᠷ ᠲᠣᠭᠣᠷᠢᠭ ᠵᠠᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠬᠦᠷᠡᠬᠦ ᠪᠣᠯᠤᠮᠵᠢ ᠨᠡᠭᠡᠭᠳᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠬᠤ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠥᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=SolidRocketMotor-MN.jpg&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠬᠠᠷᠢᠨ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠪᠣᠳᠠᠰ ‍ᠤᠳ ‍ᠢ ᠬᠠᠮᠲᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠨᠢ ᠬᠣᠯᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠠᠭᠠᠳ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠪᠣᠷᠲᠤᠭᠤ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠶ᠋ᠢᠡᠷ ᠨᠢᠭᠲᠠᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;᠃&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=Chinese rocket.png&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠡᠷᠲᠡᠨ ‍ᠦ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠴᠡᠷᠢᠭ &amp;lt;br&amp;gt;ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ᠬᠠᠷᠪᠤᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠠᠨᠤ&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Hybrids big-fr.png|thumb|&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align: center&amp;quot;; &amp;gt;{{Mongolian}}&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; &amp;quot;&amp;gt;réservoir comburant ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;bloc de propergol ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ &amp;lt;br&amp;gt;vanne ᠬᠠᠪᠬᠠᠯᠭ᠎ᠠ &amp;lt;br&amp;gt;système d&#039;allumage ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ &amp;lt;br&amp;gt;injecteur ᠰᠦᠷᠴᠢᠭᠦᠷ &amp;lt;br&amp;gt;tuyère ᠴᠣᠷᠭᠤ&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠳᠤ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠰᠠᠨᠰᠠᠷ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ]]&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠲᠧᠻᠨᠣᠯᠣᠭᠢ]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1882</id>
		<title>ᠬᠢᠮᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1882"/>
		<updated>2020-12-25T11:06:25Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Edit&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;writing-mode: vertical-lr&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
= ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ =&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=Falcon Heavy Side Boosters landing on LZ1 and LZ2 - 2018 (25254688767).jpg&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠹᠠᠯᠻᠣᠨ ᠾᠧᠸᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;Falcon Heavy&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ &amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠣᠣᠰ ᠬᠤᠷᠳᠤᠰᠬᠠᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠭᠠᠵᠷᠳᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠠᠨᠤ &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠶ᠋ᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠪᠣᠯ ᠬᠥᠯᠭᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠤᠷᠤᠭᠰᠢᠯᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠬᠦ ᠬᠦᠴᠦ ᠶᠤᠮ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;https://www.grc.nasa.gov/www/k-12/airplane/rocket.html National Aeronautics and Space Administration. Rocket propulsion. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/10&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠫᠤᠦᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠢᠯᠠᠭᠠᠷᠠᠵᠤ᠂ ᠲᠡᠭᠦᠨ ‍ᠢ ᠮᠧᠻᠠᠨᠢᠻ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠧᠨᠧᠷᠭᠢ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠤᠪᠢᠷᠭᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠡᠮᠡᠬᠦ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠥᠷᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
__TOC__&lt;br /&gt;
=== ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Rocket Anatomy (PSF).png|thumb|&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align: center&amp;quot;; &amp;gt;{{Mongolian}}&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; &amp;quot;&amp;gt;payload ᠠᠰᠢᠭ ᠲᠠᠢ ᠠᠴᠢᠶ ‍ᠠ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;kerosene ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ᠍ &amp;lt;br&amp;gt;liquid oxygen ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;fuel pumps ᠰᠢᠬᠠᠭᠤᠷᠭ᠎ ‍ᠠ᠋&amp;lt;br&amp;gt;valves ᠬᠠᠪᠬᠠᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;combustion chamber ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠲᠠᠰᠤᠯᠠᠪᠴᠢ&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠥᠯᠦᠪ ᠲᠡᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠲᠤᠰ ᠲᠤᠰ ᠲᠤ ᠪᠠᠨ ᠬᠠᠳᠠᠭᠠᠯᠠᠭᠳᠠᠬᠤ ᠪᠠ ᠲᠡᠳᠡᠭᠡᠷ ‍ᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠻᠠᠮᠧᠷ ᠲᠤ ᠰᠢᠬᠠᠨ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠵᠤ ᠰᠢᠲᠠᠯᠲᠠ ᠶᠠᠪᠤᠭᠤᠯᠳᠠᠭ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt; &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;kerosn&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠡᠲᠦ ᠢᠰᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ (ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ) ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡᠴᠡᠭᠡ ᠨᠢᠭᠡ ᠪᠠ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠤᠪᠢᠯᠪᠤᠷᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠪᠤᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠨᠢᠭᠡ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ&#039;&#039;&#039; ᠨᠢ ᠻᠠᠲᠠᠯᠢᠽᠠᠲ᠋ᠣᠷ ᠲᠠᠢ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠮᠠᠭᠴᠠ ᠵᠠᠳᠠᠷᠠᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠷᠤᠵᠤ᠂ ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠬᠡᠢ ᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠳᠡᠭ ᠪᠣᠳᠠᠰ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠭᠡᠰᠡᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠪᠦᠷᠡᠯᠳᠡᠬᠦᠨ ᠲᠡᠢ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠬᠡᠷᠡᠭ ᠦᠭᠡᠢ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠨᠢᠭᠡ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠬᠠᠮᠤᠭ ‍ᠤᠨ ᠲᠦᠭᠡᠮᠡᠯ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;H&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;)᠂ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠊ᠦ ᠻᠠᠲᠠᠯᠢᠽᠠᠲᠣᠷ ᠨᠢ ᠢᠷᠢᠳᠢᠦᠮ (Ir) ᠪᠦᠬᠡᠪᠴᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠥᠩᠭᠡᠨ ᠴᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠢᠰᠦᠯ ᠦᠷᠢᠯ ᠨᠤᠨᠲᠠᠭ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠪᠡᠷ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ&amp;lt;ref&amp;gt;https://ir.aerojetrocketdyne.com/news-releases/news-release-details/aerojet-announces-licensing-and-manufacture-spontaneous?releaseid=708514 Aerojet Rocketdyne Holdings, Inc. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠾᠶᠲᠷᠠᠽᠢᠨ ᠵᠠᠳᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ 1000°C ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠠᠽᠣᠲ (N)᠂ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ (H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;)᠂ ᠠᠮᠮᠣᠨᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;ammonium&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠬᠡᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠣᠯᠢᠮᠠᠭ ᠢᠯᠭᠠᠷᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠥᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠡᠲᠦ ᠢᠰᠦᠯ ‍ᠢ (H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠪᠣᠯᠭᠠᠨ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠳᠠᠭ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠶᠠᠫᠣᠨ ‍ᠤ IHI Aerospace ᠻᠣᠷᠫᠣᠷᠠᠼ 1964 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ ᠬᠣᠢᠢᠰᠢ 900 ᠾᠶᠲᠡᠠᠽᠢᠨᠲᠤ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠦᠢᠯᠡᠳᠪᠦᠷᠢᠯᠡᠵᠡᠢ&amp;lt;ref&amp;gt;https://www.ihi.co.jp/ia/en/products/space/hydrazine/index.html IHI Aerospace Co.Ltd. Hydrazine Monopropellant Thrusters. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠨᠡ ᠲᠥᠷᠦᠯ ‍ᠦᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠳ ᠲᠡᠶᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ‍‍ᠢᠢᠨ ᠬᠦᠴᠦ ᠪᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠲᠠᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ ᠬᠡᠢᠢᠴᠡ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ ᠡᠩ ‍ᠦᠨ᠃ ᠬᠡᠢᠢᠮᠡᠯ ᠳᠠᠭᠠᠭᠤᠯ᠂ ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢ ᠵᠠᠯᠠᠬᠤ᠂ ᠴᠢᠭᠯᠡᠭᠦᠯᠬᠦ (ᠵᠡᠱᠢᠶᠡᠯᠡᠪᠡᠯ TDRS-1)᠂ ᠭᠠᠵᠠᠷᠳᠠᠬᠤ ᠠᠫᠫᠠᠷᠠᠲ ‍ᠢ (ᠵᠡᠱᠢᠶᠡᠯᠡᠪᠡᠯ Союз) ᠲᠣᠭᠲᠠᠪᠤᠷᠢᠵᠢᠭᠤᠯᠬᠤ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ&#039;&#039;&#039; ᠲᠦ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠳᠤ ᠨᠢ ᠻᠡᠷᠣᠰᠢᠨ (Восток᠂ Saturn ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠨᠢᠭᠡᠳᠦᠭᠡᠷ ᠱᠠᠲᠤ, Союз᠂ Falcon 1᠂ Falcon 9) ᠲᠦᠭᠡᠮᠡᠯ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠪᠠᠰᠠᠭᠦᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ (Space Shuttle ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠣᠯᠯ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ᠂ Saturn V ‍ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ᠂ ᠭᠤᠷᠪᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠱᠠᠲᠤ᠂ Ariane 5᠂ Centaur ᠭᠡᠬᠦ ᠮᠡᠲᠦ)᠂ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠮᠧᠲ᠋ᠠᠨ CH&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt; (BE-4᠂ Raptor ᠲᠤ ᠵᠣᠷᠢᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋) ᠬᠡᠷᠡᠭᠡᠯᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠳᠠᠭ&amp;lt;ref&amp;gt;https://global.jaxa.jp/projects/engineering/components/lng/index.html Japan Aerospace Exploration Agency. LNG Propulsion System. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠳ᠋ᠦ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠭᠦᠨᠴᠢᠯᠡᠨ ᠠᠧᠣᠽᠢᠨ50&amp;lt;sup&amp;gt;aerozine50&amp;lt;/sup&amp;gt; (50% UDMH, 50% ᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ) ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ᠂ ᠳ᠋ᠢᠨᠢᠲᠷᠣᠭᠧᠨ ᠲᠧᠲᠷᠣᠰᠢᠳ᠋ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠲᠡᠢ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ (Titan᠂ Apollo ‍ᠢᠢᠨ ᠰᠠᠷᠠᠨ ‍ᠤ ᠮᠣᠳᠦ᠋ᠯ᠂ Voyager 1᠂ 2) ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠪᠠᠰᠠ ᠮᠣᠨᠣᠮᠧᠲ᠋ᠢᠯᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ (Monomethylhydrazine, (CH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;)HN&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠳ᠋ᠢᠨᠢᠲᠷᠣᠭᠧᠨ ᠲᠧᠲᠷᠣᠰᠢᠳ᠋ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ (Space Suttle ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠣᠭᠣᠷᠢᠭ ᠵᠠᠮ ‍ᠤᠨ ᠵᠢᠯᠤᠭᠠᠳᠠᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋᠂ Dragon ᠬᠣᠯᠭᠡ) ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠰᠠᠭᠠᠬᠤ ᠪᠤᠶᠤ ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ ᠲᠥᠬᠦᠭᠡᠷᠡᠮᠵᠢ ᠴᠠᠬᠢᠯᠭᠠᠨ᠂ ᠫᠢᠷᠣᠲᠧᠻᠨᠢᠻ᠂ ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠠᠷᠴᠢᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠠᠭᠤᠷᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠳᠠᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ ᠦᠢᠯᠡᠳᠡᠯ ᠬᠡᠳᠦᠨ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠮᠢᠯᠯᠢᠰᠧᠻᠦ᠋ᠨ᠍ᠳ᠋ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠬᠣᠴᠤᠷᠠᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠲᠠᠰᠤᠯᠠᠪᠴᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠳᠠᠷᠤᠯᠲᠠ ᠪᠤᠢ ᠪᠣᠯᠵᠤ᠂ ᠳᠡᠯᠪᠡᠷᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠵᠤᠰᠢ ᠦᠭᠡᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ&#039;&#039;&#039; ᠪᠦᠲᠦᠭᠡᠬᠦ ᠦᠵᠡᠯ ᠰᠠᠨᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠢᠮᠫᠦ᠋ᠯᠰ ‍ᠢ ᠨᠡᠭᠦᠷᠡᠰᠦ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠤ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠬᠤᠪᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠨᠢᠭᠲᠠ ᠲᠠᠢ ᠬᠣᠣᠰᠯᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠣᠷᠤᠯᠳᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠡᠴᠡ ᠲᠠᠰᠤᠷᠠᠬᠤ ᠦᠶᠡᠰ ᠲᠦ ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠬᠤ ᠪᠠ ᠶᠡᠬᠡ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠠᠪᠤᠭᠰᠠᠨ ᠬᠣᠢᠢᠨᠤ ᠪᠠᠨ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠯᠢ ᠠᠯᠢᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠣᠯᠭᠠᠨ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠬᠦ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠤᠯᠠᠮᠵᠢᠯᠠᠯᠲᠤ ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ᠲᠤ ᠡᠬᠢᠨ ‍ᠦ ᠱᠠᠲᠤ ᠨᠢ ᠨᠡᠭᠦᠷᠡᠰᠦ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠡᠢ᠂ ᠳᠠᠷᠠᠭᠠᠬᠢ ᠱᠠᠲᠤ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠳᠠᠭ ᠬᠥᠯᠳᠡᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠡᠢ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠯ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠡᠭᠦᠨ ‍ᠢ ᠰᠢᠢᠳᠦᠭᠰᠡᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠨᠢᠭᠡ ᠯᠡ ᠱᠠᠲᠤ ᠪᠠᠷ ᠲᠣᠭᠣᠷᠢᠭ ᠵᠠᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠬᠦᠷᠡᠬᠦ ᠪᠣᠯᠤᠮᠵᠢ ᠨᠡᠭᠡᠭᠳᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠬᠤ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠵᠥᠪᠯᠡᠯᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠤ ᠤᠯᠤᠰ ᠲᠤ 1988 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠢᠢᠮᠦ ᠵᠠᠷᠴᠢᠮ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠬᠤ РД-701 ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ᠂ ᠲᠤᠷᠰᠢᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ 1991 ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠠᠩᠬᠦᠦᠵᠢᠯᠲᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠪᠡᠷᠬᠡᠰᠢᠶᠡᠯ ‍ᠦᠨ ᠤᠯᠠᠮ ᠡᠴᠡ ᠡᠨᠡ ᠰᠤᠳᠤᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠲᠠᠰᠤᠷᠠᠵᠤᠬᠤᠢ᠃ &amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠥᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=SolidRocketMotor-MN.jpg&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠬᠠᠷᠢᠨ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠪᠣᠳᠠᠰ ‍ᠤᠳ ‍ᠢ ᠬᠠᠮᠲᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠨᠢ ᠬᠣᠯᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠠᠭᠠᠳ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠪᠣᠷᠲᠤᠭᠤ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠶ᠋ᠢᠡᠷ ᠨᠢᠭᠲᠠᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;᠃&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=Chinese rocket.png&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠡᠷᠲᠡᠨ ‍ᠦ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠴᠡᠷᠢᠭ &amp;lt;br&amp;gt;ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ᠬᠠᠷᠪᠤᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠠᠨᠤ&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Hybrids big-fr.png|thumb|&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align: center&amp;quot;; &amp;gt;{{Mongolian}}&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; &amp;quot;&amp;gt;réservoir comburant ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;bloc de propergol ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ &amp;lt;br&amp;gt;vanne ᠬᠠᠪᠬᠠᠯᠭ᠎ᠠ &amp;lt;br&amp;gt;système d&#039;allumage ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ &amp;lt;br&amp;gt;injecteur ᠰᠦᠷᠴᠢᠭᠦᠷ &amp;lt;br&amp;gt;tuyère ᠴᠣᠷᠭᠤ&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠳᠤ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠰᠠᠨᠰᠠᠷ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ]]&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠲᠧᠻᠨᠣᠯᠣᠭᠢ]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1881</id>
		<title>ᠬᠢᠮᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1881"/>
		<updated>2020-12-25T09:27:10Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Edit&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;writing-mode: vertical-lr&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
= ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ =&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=Falcon Heavy Side Boosters landing on LZ1 and LZ2 - 2018 (25254688767).jpg&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠹᠠᠯᠻᠣᠨ ᠾᠧᠸᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;Falcon Heavy&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ &amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠣᠣᠰ ᠬᠤᠷᠳᠤᠰᠬᠠᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠭᠠᠵᠷᠳᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠠᠨᠤ &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠶ᠋ᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠪᠣᠯ ᠬᠥᠯᠭᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠤᠷᠤᠭᠰᠢᠯᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠬᠦ ᠬᠦᠴᠦ ᠶᠤᠮ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;https://www.grc.nasa.gov/www/k-12/airplane/rocket.html National Aeronautics and Space Administration. Rocket propulsion. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/10&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠫᠤᠦᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠢᠯᠠᠭᠠᠷᠠᠵᠤ᠂ ᠲᠡᠭᠦᠨ ‍ᠢ ᠮᠧᠻᠠᠨᠢᠻ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠧᠨᠧᠷᠭᠢ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠤᠪᠢᠷᠭᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠡᠮᠡᠬᠦ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠥᠷᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
__TOC__&lt;br /&gt;
=== ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Rocket Anatomy (PSF).png|thumb|&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align: center&amp;quot;; &amp;gt;{{Mongolian}}&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; &amp;quot;&amp;gt;payload ᠠᠰᠢᠭ ᠲᠠᠢ ᠠᠴᠢᠶ ‍ᠠ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;kerosene ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ᠍ &amp;lt;br&amp;gt;liquid oxygen ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;fuel pumps ᠰᠢᠬᠠᠭᠤᠷᠭ᠎ ‍ᠠ᠋&amp;lt;br&amp;gt;valves ᠬᠠᠪᠬᠠᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;combustion chamber ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠲᠠᠰᠤᠯᠠᠪᠴᠢ&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠥᠯᠦᠪ ᠲᠡᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠲᠤᠰ ᠲᠤᠰ ᠲᠤ ᠪᠠᠨ ᠬᠠᠳᠠᠭᠠᠯᠠᠭᠳᠠᠬᠤ ᠪᠠ ᠲᠡᠳᠡᠭᠡᠷ ‍ᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠻᠠᠮᠧᠷ ᠲᠤ ᠰᠢᠬᠠᠨ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠵᠤ ᠰᠢᠲᠠᠯᠲᠠ ᠶᠠᠪᠤᠭᠤᠯᠳᠠᠭ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt; &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;kerosn&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠡᠲᠦ ᠢᠰᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ (ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ) ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡᠴᠡᠭᠡ ᠨᠢᠭᠡ ᠪᠠ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠤᠪᠢᠯᠪᠤᠷᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠪᠤᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠨᠢᠭᠡ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ&#039;&#039;&#039; ᠨᠢ ᠻᠠᠲᠠᠯᠢᠽᠠᠲ᠋ᠣᠷ ᠲᠠᠢ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠮᠠᠭᠴᠠ ᠵᠠᠳᠠᠷᠠᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠷᠤᠵᠤ᠂ ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠬᠡᠢ ᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠳᠡᠭ ᠪᠣᠳᠠᠰ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠭᠡᠰᠡᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠪᠦᠷᠡᠯᠳᠡᠬᠦᠨ ᠲᠡᠢ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠬᠡᠷᠡᠭ ᠦᠭᠡᠢ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠨᠢᠭᠡ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠬᠠᠮᠤᠭ ‍ᠤᠨ ᠲᠦᠭᠡᠮᠡᠯ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;H&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;)᠂ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠊ᠦ ᠻᠠᠲᠠᠯᠢᠽᠠᠲᠣᠷ ᠨᠢ ᠢᠷᠢᠳᠢᠦᠮ (Ir) ᠪᠦᠬᠡᠪᠴᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠥᠩᠭᠡᠨ ᠴᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠢᠰᠦᠯ ᠦᠷᠢᠯ ᠨᠤᠨᠲᠠᠭ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠪᠡᠷ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ&amp;lt;ref&amp;gt;https://ir.aerojetrocketdyne.com/news-releases/news-release-details/aerojet-announces-licensing-and-manufacture-spontaneous?releaseid=708514 Aerojet Rocketdyne Holdings, Inc. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠾᠶᠲᠷᠠᠽᠢᠨ ᠵᠠᠳᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ 1000°C ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠠᠽᠣᠲ (N)᠂ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ (H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;)᠂ ᠠᠮᠮᠣᠨᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;ammonium&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠬᠡᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠣᠯᠢᠮᠠᠭ ᠢᠯᠭᠠᠷᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠮᠥᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠡᠲᠦ ᠢᠰᠦᠯ ‍ᠢ (H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠪᠣᠯᠭᠠᠨ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠳᠠᠭ᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠶᠠᠫᠣᠨ ‍ᠤ IHI Aerospace ᠻᠣᠷᠫᠣᠷᠠᠼ 1964 ᠣᠨ ᠡᠴᠡ ᠬᠣᠢᠢᠰᠢ 900 ᠾᠶᠲᠡᠠᠽᠢᠨᠲᠤ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠦᠢᠯᠡᠳᠪᠦᠷᠢᠯᠡᠵᠡᠢ&amp;lt;ref&amp;gt;https://www.ihi.co.jp/ia/en/products/space/hydrazine/index.html IHI Aerospace Co.Ltd. Hydrazine Monopropellant Thrusters. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠡᠨᠡ ᠲᠥᠷᠦᠯ ‍ᠦᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠳ ᠲᠡᠶᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ‍‍ᠢᠢᠨ ᠬᠦᠴᠦ ᠪᠠᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠲᠠᠢ ᠪᠣᠯᠪᠠᠴᠤ ᠬᠡᠢᠢᠴᠡ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ ᠡᠩ ‍ᠦᠨ᠃ ᠬᠡᠢᠢᠮᠡᠯ ᠳᠠᠭᠠᠭᠤᠯ᠂ ᠣᠭᠲᠠᠷᠭᠤᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢ ᠵᠠᠯᠠᠬᠤ᠂ ᠴᠢᠭᠯᠡᠭᠦᠯᠬᠦ (ᠵᠡᠱᠢᠶᠡᠯᠡᠪᠡᠯ TDRS-1)᠂ ᠭᠠᠵᠠᠷᠳᠠᠬᠤ ᠠᠫᠫᠠᠷᠠᠲ ‍ᠢ (ᠵᠡᠱᠢᠶᠡᠯᠡᠪᠡᠯ Союз) ᠲᠣᠭᠲᠠᠪᠤᠷᠢᠵᠢᠭᠤᠯᠬᠤ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ&#039;&#039;&#039; ᠲᠦ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ‍ᠳᠤ ᠨᠢ ᠻᠡᠷᠣᠰᠢᠨ (Восток᠂ Saturn ᠴᠣᠢᠢᠯᠠᠭᠤᠷ ‍ᠤᠨ ᠨᠢᠭᠡᠳᠦᠭᠡᠷ ᠱᠠᠲᠤ, Союз᠂ Falcon 1᠂ Falcon 9) ᠲᠦᠭᠡᠮᠡᠯ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠪᠠᠰᠠᠭᠦᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ (Space Shuttle ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠭᠣᠯᠯ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ᠂ Saturn V ‍ᠤᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ᠂ ᠭᠤᠷᠪᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠱᠠᠲᠤ᠂ Ariane 5᠂ Centaur ᠭᠡᠬᠦ ᠮᠡᠲᠦ)᠂ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠮᠧᠲ᠋ᠠᠨ CH&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt; (BE-4᠂ Raptor ᠲᠤ ᠵᠣᠷᠢᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠣᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋) ᠬᠡᠷᠡᠭᠡᠯᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠳᠠᠭ&amp;lt;ref&amp;gt;https://global.jaxa.jp/projects/engineering/components/lng/index.html Japan Aerospace Exploration Agency. LNG Propulsion System. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠳ᠋ᠦ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠵᠦ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠭᠦᠨᠴᠢᠯᠡᠨ ᠠᠧᠣᠽᠢᠨ50&amp;lt;sup&amp;gt;aerozine50&amp;lt;/sup&amp;gt; (50% UDMH, 50% ᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ) ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ᠂ ᠳ᠋ᠢᠨᠢᠲᠷᠣᠭᠧᠨ ᠲᠧᠲᠷᠣᠰᠢᠳ᠋ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠲᠡᠢ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ (Titan᠂ Apollo ‍ᠢᠢᠨ ᠰᠠᠷᠠᠨ ‍ᠤ ᠮᠣᠳᠦ᠋ᠯ᠂ Voyager 1᠂ 2) ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠪᠠᠰᠠ ᠮᠣᠨᠣᠮᠧᠲ᠋ᠢᠯᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ (Monomethylhydrazine, (CH&amp;lt;sub&amp;gt;3&amp;lt;/sub&amp;gt;)HN&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠳ᠋ᠢᠨᠢᠲᠷᠣᠭᠧᠨ ᠲᠧᠲᠷᠣᠰᠢᠳ᠋ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ (Space Suttle ᠬᠥᠯᠭᠡ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠣᠭᠣᠷᠢᠭ ᠵᠠᠮ ‍ᠤᠨ ᠵᠢᠯᠤᠭᠠᠳᠠᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋᠂ Dragon ᠬᠣᠯᠭᠡ) ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠠᠰᠠᠭᠠᠬᠤ ᠪᠤᠶᠤ ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ ᠲᠥᠬᠦᠭᠡᠷᠡᠮᠵᠢ ᠴᠠᠬᠢᠯᠭᠠᠨ᠂ ᠫᠢᠷᠣᠲᠧᠻᠨᠢᠻ᠂ ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠵᠠᠷᠴᠢᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠠᠭᠤᠷᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠳᠠᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ ᠦᠢᠯᠡᠳᠡᠯ ᠬᠡᠳᠦᠨ ᠠᠷᠪᠠᠨ ᠮᠢᠯᠯᠢᠰᠧᠻᠦ᠋ᠨ᠍ᠳ᠋ ‍ᠢᠢᠡᠷ ᠬᠣᠴᠤᠷᠠᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠲᠠᠰᠤᠯᠠᠪᠴᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠥᠨᠳᠡᠷ ᠳᠠᠷᠤᠯᠲᠠ ᠪᠤᠢ ᠪᠣᠯᠵᠤ᠂ ᠲᠡᠰᠦᠷᠡᠵᠦ ᠪᠣᠯᠳᠠᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&#039;&#039;&#039;ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ&#039;&#039;&#039; ᠲᠦ &amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠥᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=SolidRocketMotor-MN.jpg&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠬᠠᠷᠢᠨ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠪᠣᠳᠠᠰ ‍ᠤᠳ ‍ᠢ ᠬᠠᠮᠲᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠨᠢ ᠬᠣᠯᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠠᠭᠠᠳ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠪᠣᠷᠲᠤᠭᠤ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠶ᠋ᠢᠡᠷ ᠨᠢᠭᠲᠠᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;᠃&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=Chinese rocket.png&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠡᠷᠲᠡᠨ ‍ᠦ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠴᠡᠷᠢᠭ &amp;lt;br&amp;gt;ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ᠬᠠᠷᠪᠤᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠠᠨᠤ&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Hybrids big-fr.png|thumb|&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align: center&amp;quot;; &amp;gt;{{Mongolian}}&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; &amp;quot;&amp;gt;réservoir comburant ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;bloc de propergol ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ &amp;lt;br&amp;gt;vanne ᠬᠠᠪᠬᠠᠯᠭ᠎ᠠ &amp;lt;br&amp;gt;système d&#039;allumage ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ &amp;lt;br&amp;gt;injecteur ᠰᠦᠷᠴᠢᠭᠦᠷ &amp;lt;br&amp;gt;tuyère ᠴᠣᠷᠭᠤ&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠳᠤ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠰᠠᠨᠰᠠᠷ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ]]&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠲᠧᠻᠨᠣᠯᠣᠭᠢ]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1880</id>
		<title>ᠬᠢᠮᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1880"/>
		<updated>2020-12-25T06:50:52Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Edit&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;writing-mode: vertical-lr&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
= ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ =&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=Falcon Heavy Side Boosters landing on LZ1 and LZ2 - 2018 (25254688767).jpg&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠹᠠᠯᠻᠣᠨ ᠾᠧᠸᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;Falcon Heavy&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ &amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠣᠣᠰ ᠬᠤᠷᠳᠤᠰᠬᠠᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠭᠠᠵᠷᠳᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠠᠨᠤ &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠶ᠋ᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠪᠣᠯ ᠬᠥᠯᠭᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠤᠷᠤᠭᠰᠢᠯᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠬᠦ ᠬᠦᠴᠦ ᠶᠤᠮ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;https://www.grc.nasa.gov/www/k-12/airplane/rocket.html National Aeronautics and Space Administration. Rocket propulsion. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/10&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠫᠤᠦᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠢᠯᠠᠭᠠᠷᠠᠵᠤ᠂ ᠲᠡᠭᠦᠨ ‍ᠢ ᠮᠧᠻᠠᠨᠢᠻ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠧᠨᠧᠷᠭᠢ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠤᠪᠢᠷᠭᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠡᠮᠡᠬᠦ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠥᠷᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
__TOC__&lt;br /&gt;
=== ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Rocket Anatomy (PSF).png|thumb|&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align: center&amp;quot;; &amp;gt;{{Mongolian}}&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; &amp;quot;&amp;gt;payload ᠠᠰᠢᠭ ᠲᠠᠢ ᠠᠴᠢᠶ ‍ᠠ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;kerosene ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ᠍ &amp;lt;br&amp;gt;liquid oxygen ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;fuel pumps ᠰᠢᠬᠠᠭᠤᠷᠭ᠎ ‍ᠠ᠋&amp;lt;br&amp;gt;valves ᠬᠠᠪᠬᠠᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;combustion chamber ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠲᠠᠰᠤᠯᠠᠪᠴᠢ&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠥᠯᠦᠪ ᠲᠡᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠲᠤᠰ ᠲᠤᠰ ᠲᠤ ᠪᠠᠨ ᠬᠠᠳᠠᠭᠠᠯᠠᠭᠳᠠᠬᠤ ᠪᠠ ᠲᠡᠳᠡᠭᠡᠷ ‍ᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠻᠠᠮᠧᠷ ᠲᠤ ᠰᠢᠬᠠᠨ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠵᠤ ᠰᠢᠲᠠᠯᠲᠠ ᠶᠠᠪᠤᠭᠤᠯᠳᠠᠭ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt; &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;kerosn&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠡᠲᠦ ᠢᠰᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ (ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ) ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ‍ᠦᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡᠴᠡᠭᠡ ᠨᠢᠭᠡ ᠪᠠ ᠭᠤᠷᠪᠠᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠤᠪᠢᠯᠪᠤᠷᠢ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠪᠤᠢ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠨᠢᠭᠡ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠨᠢ ᠻᠠᠲᠠᠯᠢᠽᠠᠲ᠋ᠣᠷ ᠲᠠᠢ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠮᠠᠭᠴᠠ ᠵᠠᠳᠠᠷᠠᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠷᠤᠵᠤ᠂ ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠬᠡᠢ ᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠳᠡᠭ ᠪᠣᠳᠠᠰ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ᠃ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠭᠡᠰᠡᠨ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠪᠦᠷᠡᠯᠳᠡᠬᠦᠨ ᠲᠡᠢ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠬᠡᠷᠡᠭ ᠦᠭᠡᠢ᠃ ᠨᠢᠭᠡ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠬᠠᠮᠤᠭ ‍ᠤᠨ ᠲᠦᠭᠡᠮᠡᠯ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠳᠡᠭ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠾᠢᠲᠷᠠᠽᠢᠨ (N&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;H&amp;lt;sub&amp;gt;4&amp;lt;/sub&amp;gt;)᠂ ᠲᠡᠭᠦᠨ ᠊ᠦ ᠻᠠᠲᠠᠯᠢᠽᠠᠲᠣᠷ ᠨᠢ ᠢᠷᠢᠳᠢᠦᠮ (Ir) ᠪᠦᠬᠡᠪᠴᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠥᠩᠭᠡᠨ ᠴᠠᠭᠠᠨ ‍ᠤ ᠢᠰᠦᠯ ᠦᠷᠢᠯ ᠨᠤᠨᠲᠠᠭ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠪᠡᠷ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ&amp;lt;ref&amp;gt;https://ir.aerojetrocketdyne.com/news-releases/news-release-details/aerojet-announces-licensing-and-manufacture-spontaneous?releaseid=708514 Aerojet Rocketdyne Holdings, Inc. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/25&amp;lt;/ref&amp;gt;᠃ ᠾᠶᠲᠷᠠᠽᠢᠨ ᠵᠠᠳᠠᠷᠠᠭᠰᠠᠨ ‍ᠢᠢᠠᠷ 1000°C ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠠᠽᠣᠲ (N)᠂ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ (H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;)᠂ ᠠᠮᠮᠣᠨᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;ammonium&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠬᠡᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠣᠯᠢᠮᠠᠭ ᠢᠯᠭᠠᠷᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ ᠮᠥᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠡᠲᠦ ᠢᠰᠦᠯ ‍ᠢ (H&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;O&amp;lt;sub&amp;gt;2&amp;lt;/sub&amp;gt;) ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠪᠣᠯᠭᠠᠨ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠳᠠᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠥᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=SolidRocketMotor-MN.jpg&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠬᠠᠷᠢᠨ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠪᠣᠳᠠᠰ ‍ᠤᠳ ‍ᠢ ᠬᠠᠮᠲᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠨᠢ ᠬᠣᠯᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠠᠭᠠᠳ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠪᠣᠷᠲᠤᠭᠤ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠶ᠋ᠢᠡᠷ ᠨᠢᠭᠲᠠᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;᠃&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=Chinese rocket.png&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠡᠷᠲᠡᠨ ‍ᠦ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠴᠡᠷᠢᠭ &amp;lt;br&amp;gt;ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ᠬᠠᠷᠪᠤᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠠᠨᠤ&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Hybrids big-fr.png|thumb|&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align: center&amp;quot;; &amp;gt;{{Mongolian}}&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; &amp;quot;&amp;gt;réservoir comburant ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;bloc de propergol ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ &amp;lt;br&amp;gt;vanne ᠬᠠᠪᠬᠠᠯᠭ᠎ᠠ &amp;lt;br&amp;gt;système d&#039;allumage ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ &amp;lt;br&amp;gt;injecteur ᠰᠦᠷᠴᠢᠭᠦᠷ &amp;lt;br&amp;gt;tuyère ᠴᠣᠷᠭᠤ&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠳᠤ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠰᠠᠨᠰᠠᠷ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ]]&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠲᠧᠻᠨᠣᠯᠣᠭᠢ]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1879</id>
		<title>ᠬᠢᠮᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1879"/>
		<updated>2020-12-24T02:22:49Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Images&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;writing-mode: vertical-lr&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
= ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ =&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=Falcon Heavy Side Boosters landing on LZ1 and LZ2 - 2018 (25254688767).jpg&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠹᠠᠯᠻᠣᠨ ᠾᠧᠸᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;Falcon Heavy&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ &amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠣᠣᠰ ᠬᠤᠷᠳᠤᠰᠬᠠᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠭᠠᠵᠷᠳᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠠᠨᠤ &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠶ᠋ᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠪᠣᠯ ᠬᠥᠯᠭᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠤᠷᠤᠭᠰᠢᠯᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠬᠦ ᠬᠦᠴᠦ ᠶᠤᠮ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;https://www.grc.nasa.gov/www/k-12/airplane/rocket.html National Aeronautics and Space Administration. Rocket propulsion. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/10&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠫᠤᠦᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠢᠯᠠᠭᠠᠷᠠᠵᠤ᠂ ᠲᠡᠭᠦᠨ ‍ᠢ ᠮᠧᠻᠠᠨᠢᠻ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠧᠨᠧᠷᠭᠢ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠤᠪᠢᠷᠭᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠡᠮᠡᠬᠦ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠥᠷᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
__TOC__&lt;br /&gt;
=== ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Rocket Anatomy (PSF).png|thumb|&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align: center&amp;quot;; &amp;gt;{{Mongolian}}&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; &amp;quot;&amp;gt;payload ᠠᠰᠢᠭ ᠲᠠᠢ ᠠᠴᠢᠶ ‍ᠠ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;kerosene ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ᠍ &amp;lt;br&amp;gt;liquid oxygen ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;fuel pumps ᠰᠢᠬᠠᠭᠤᠷᠭ᠎ ‍ᠠ᠋&amp;lt;br&amp;gt;valves ᠬᠠᠪᠬᠠᠯᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ &amp;lt;br&amp;gt;combustion chamber ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠲᠠᠰᠤᠯᠠᠪᠴᠢ&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠥᠯᠦᠪ ᠲᠡᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠲᠤᠰ ᠲᠤᠰ ᠲᠤ ᠪᠠᠨ ᠬᠠᠳᠠᠭᠠᠯᠠᠭᠳᠠᠬᠤ ᠪᠠ ᠲᠡᠳᠡᠭᠡᠷ ‍ᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠻᠠᠮᠧᠷ ᠲᠤ ᠰᠢᠬᠠᠨ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠵᠤ ᠰᠢᠲᠠᠯᠲᠠ ᠶᠠᠪᠤᠭᠤᠯᠳᠠᠭ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt; &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;kerosn&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠡᠲᠦ ᠢᠰᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠥᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=SolidRocketMotor-MN.jpg&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠬᠠᠷᠢᠨ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠪᠣᠳᠠᠰ ‍ᠤᠳ ‍ᠢ ᠬᠠᠮᠲᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠨᠢ ᠬᠣᠯᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠠᠭᠠᠳ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠪᠣᠷᠲᠤᠭᠤ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠶ᠋ᠢᠡᠷ ᠨᠢᠭᠲᠠᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;᠃&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=Chinese rocket.png&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠡᠷᠲᠡᠨ ‍ᠦ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠴᠡᠷᠢᠭ &amp;lt;br&amp;gt;ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ᠬᠠᠷᠪᠤᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠠᠨᠤ&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Hybrids big-fr.png|thumb|&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align: center&amp;quot;; &amp;gt;{{Mongolian}}&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; &amp;quot;&amp;gt;réservoir comburant ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;bloc de propergol ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ &amp;lt;br&amp;gt;vanne ᠬᠠᠪᠬᠠᠯᠭ᠎ᠠ &amp;lt;br&amp;gt;système d&#039;allumage ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ &amp;lt;br&amp;gt;injecteur ᠰᠦᠷᠴᠢᠭᠦᠷ &amp;lt;br&amp;gt;tuyère ᠴᠣᠷᠭᠤ&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠳᠤ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠰᠠᠨᠰᠠᠷ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ]]&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠲᠧᠻᠨᠣᠯᠣᠭᠢ]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%D0%A5%D1%8D%D0%BB%D1%8D%D0%BB%D1%86%D2%AF%D2%AF%D0%BB%D1%8D%D0%B3:%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1874</id>
		<title>Хэлэлцүүлэг:ᠬᠢᠮᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%D0%A5%D1%8D%D0%BB%D1%8D%D0%BB%D1%86%D2%AF%D2%AF%D0%BB%D1%8D%D0%B3:%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1874"/>
		<updated>2020-12-23T09:47:07Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Edit&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Solid-Fuel_Rocket_Diagram.svg&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1873</id>
		<title>ᠬᠢᠮᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1873"/>
		<updated>2020-12-23T08:57:03Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Layout&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;writing-mode: vertical-lr&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
= ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ =&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=Falcon Heavy Side Boosters landing on LZ1 and LZ2 - 2018 (25254688767).jpg&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠹᠠᠯᠻᠣᠨ ᠾᠧᠸᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;Falcon Heavy&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ &amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠣᠣᠰ ᠬᠤᠷᠳᠤᠰᠬᠠᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠭᠠᠵᠷᠳᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠠᠨᠤ &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠶ᠋ᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠪᠣᠯ ᠬᠥᠯᠭᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠤᠷᠤᠭᠰᠢᠯᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠬᠦ ᠬᠦᠴᠦ ᠶᠤᠮ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;https://www.grc.nasa.gov/www/k-12/airplane/rocket.html National Aeronautics and Space Administration. Rocket propulsion. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/10&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠫᠤᠦᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠢᠯᠠᠭᠠᠷᠠᠵᠤ᠂ ᠲᠡᠭᠦᠨ ‍ᠢ ᠮᠧᠻᠠᠨᠢᠻ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠧᠨᠧᠷᠭᠢ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠤᠪᠢᠷᠭᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠡᠮᠡᠬᠦ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠥᠷᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
__TOC__&lt;br /&gt;
=== ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠥᠯᠦᠪ ᠲᠡᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠲᠤᠰ ᠲᠤᠰ ᠲᠤ ᠪᠠᠨ ᠬᠠᠳᠠᠭᠠᠯᠠᠭᠳᠠᠬᠤ ᠪᠠ ᠲᠡᠳᠡᠭᠡᠷ ‍ᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠻᠠᠮᠧᠷ ᠲᠤ ᠰᠢᠬᠠᠨ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠵᠤ ᠰᠢᠲᠠᠯᠲᠠ ᠶᠠᠪᠤᠭᠤᠯᠳᠠᠭ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt; &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;kerosn&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠡᠲᠦ ᠢᠰᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠥᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=SolidRocketMotor-MN.jpg&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠬᠠᠷᠢᠨ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠪᠣᠳᠠᠰ ‍ᠤᠳ ‍ᠢ ᠬᠠᠮᠲᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠨᠢ ᠬᠣᠯᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠠᠭᠠᠳ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠪᠣᠷᠲᠤᠭᠤ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠶ᠋ᠢᠡᠷ ᠨᠢᠭᠲᠠᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;᠃&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=Chinese rocket.png&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠡᠷᠲᠡᠨ ‍ᠦ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠴᠡᠷᠢᠭ &amp;lt;br&amp;gt;ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ᠬᠠᠷᠪᠤᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠠᠨᠤ&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Hybrids big-fr.png|thumb|&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align: center&amp;quot;; &amp;gt;{{Mongolian}}&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; &amp;quot;&amp;gt;réservoir comburant ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;bloc de propergol ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ &amp;lt;br&amp;gt;vanne ᠬᠠᠪᠬᠠᠯᠭ᠎ᠠ &amp;lt;br&amp;gt;système d&#039;allumage ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ &amp;lt;br&amp;gt;injecteur ᠰᠦᠷᠴᠢᠭᠦᠷ &amp;lt;br&amp;gt;tuyère ᠴᠣᠷᠭᠤ&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠳᠤ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠰᠠᠨᠰᠠᠷ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ]]&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠲᠧᠻᠨᠣᠯᠣᠭᠢ]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1872</id>
		<title>ᠬᠢᠮᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1872"/>
		<updated>2020-12-23T08:54:32Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Images&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;writing-mode: vertical-lr&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
= ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ =&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=Falcon Heavy Side Boosters landing on LZ1 and LZ2 - 2018 (25254688767).jpg&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠹᠠᠯᠻᠣᠨ ᠾᠧᠸᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;Falcon Heavy&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ &amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠣᠣᠰ ᠬᠤᠷᠳᠤᠰᠬᠠᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠭᠠᠵᠷᠳᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠠᠨᠤ &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠶ᠋ᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠪᠣᠯ ᠬᠥᠯᠭᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠤᠷᠤᠭᠰᠢᠯᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠬᠦ ᠬᠦᠴᠦ ᠶᠤᠮ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;https://www.grc.nasa.gov/www/k-12/airplane/rocket.html National Aeronautics and Space Administration. Rocket propulsion. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/10&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠫᠤᠦᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠢᠯᠠᠭᠠᠷᠠᠵᠤ᠂ ᠲᠡᠭᠦᠨ ‍ᠢ ᠮᠧᠻᠠᠨᠢᠻ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠧᠨᠧᠷᠭᠢ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠤᠪᠢᠷᠭᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠡᠮᠡᠬᠦ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠥᠷᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
__TOC__&lt;br /&gt;
=== ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠥᠯᠦᠪ ᠲᠡᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠲᠤᠰ ᠲᠤᠰ ᠲᠤ ᠪᠠᠨ ᠬᠠᠳᠠᠭᠠᠯᠠᠭᠳᠠᠬᠤ ᠪᠠ ᠲᠡᠳᠡᠭᠡᠷ ‍ᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠻᠠᠮᠧᠷ ᠲᠤ ᠰᠢᠬᠠᠨ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠵᠤ ᠰᠢᠲᠠᠯᠲᠠ ᠶᠠᠪᠤᠭᠤᠯᠳᠠᠭ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt; &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;kerosn&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠡᠲᠦ ᠢᠰᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠥᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=SolidRocketMotor-MN.jpg&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠪᠦᠲᠡᠴᠡ&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
ᠬᠠᠷᠢᠨ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠪᠣᠳᠠᠰ ‍ᠤᠳ ‍ᠢ ᠬᠠᠮᠲᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠨᠢ ᠬᠣᠯᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠠᠭᠠᠳ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠪᠣᠷᠲᠤᠭᠤ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠶ᠋ᠢᠡᠷ ᠨᠢᠭᠲᠠᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;᠃&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=Chinese rocket.png&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠡᠷᠲᠡᠨ ‍ᠦ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠴᠡᠷᠢᠭ &amp;lt;br&amp;gt;ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ᠬᠠᠷᠪᠤᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠠᠨᠤ&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
=== ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Hybrids big-fr.png|thumb|&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align: center&amp;quot;; &amp;gt;{{Mongolian}}&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; &amp;quot;&amp;gt;réservoir comburant ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;bloc de propergol ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ &amp;lt;br&amp;gt;vanne ᠬᠠᠪᠬᠠᠯᠭ᠎ᠠ &amp;lt;br&amp;gt;système d&#039;allumage ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ &amp;lt;br&amp;gt;injecteur ᠰᠦᠷᠴᠢᠭᠦᠷ &amp;lt;br&amp;gt;tuyère ᠴᠣᠷᠭᠤ&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠳᠤ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠰᠠᠨᠰᠠᠷ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ]]&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠲᠧᠻᠨᠣᠯᠣᠭᠢ]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1871</id>
		<title>ᠬᠢᠮᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1871"/>
		<updated>2020-12-22T13:02:19Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Layout&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;writing-mode: vertical-lr&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
= ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ =&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=Falcon Heavy Side Boosters landing on LZ1 and LZ2 - 2018 (25254688767).jpg&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠹᠠᠯᠻᠣᠨ ᠾᠧᠸᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;Falcon Heavy&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ &amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠣᠣᠰ ᠬᠤᠷᠳᠤᠰᠬᠠᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠭᠠᠵᠷᠳᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠠᠨᠤ &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠶ᠋ᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠪᠣᠯ ᠬᠥᠯᠭᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠤᠷᠤᠭᠰᠢᠯᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠬᠦ ᠬᠦᠴᠦ ᠶᠤᠮ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;https://www.grc.nasa.gov/www/k-12/airplane/rocket.html National Aeronautics and Space Administration. Rocket propulsion. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/10&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠫᠤᠦᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠢᠯᠠᠭᠠᠷᠠᠵᠤ᠂ ᠲᠡᠭᠦᠨ ‍ᠢ ᠮᠧᠻᠠᠨᠢᠻ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠧᠨᠧᠷᠭᠢ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠤᠪᠢᠷᠭᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠡᠮᠡᠬᠦ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠥᠷᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
__TOC__&lt;br /&gt;
=== ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠥᠯᠦᠪ ᠲᠡᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠲᠤᠰ ᠲᠤᠰ ᠲᠤ ᠪᠠᠨ ᠬᠠᠳᠠᠭᠠᠯᠠᠭᠳᠠᠬᠤ ᠪᠠ ᠲᠡᠳᠡᠭᠡᠷ ‍ᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠻᠠᠮᠧᠷ ᠲᠤ ᠰᠢᠬᠠᠨ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠵᠤ ᠰᠢᠲᠠᠯᠲᠠ ᠶᠠᠪᠤᠭᠤᠯᠳᠠᠭ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt; &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;kerosn&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠡᠲᠦ ᠢᠰᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠥᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=Chinese rocket.png&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠡᠷᠲᠡᠨ ‍ᠦ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠴᠡᠷᠢᠭ &amp;lt;br&amp;gt;ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ᠬᠠᠷᠪᠤᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠠᠨᠤ&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠠᠷᠢᠨ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠪᠣᠳᠠᠰ ‍ᠤᠳ ‍ᠢ ᠬᠠᠮᠲᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠨᠢ ᠬᠣᠯᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠠᠭᠠᠳ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠪᠣᠷᠲᠤᠭᠤ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠶ᠋ᠢᠡᠷ ᠨᠢᠭᠲᠠᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;᠃&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Hybrids big-fr.png|thumb|&amp;lt;div style=&amp;quot;text-align: center&amp;quot;; &amp;gt;{{Mongolian}}&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; &amp;quot;&amp;gt;réservoir comburant ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;bloc de propergol ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ &amp;lt;br&amp;gt;vanne ᠬᠠᠪᠬᠠᠯᠭ᠎ᠠ &amp;lt;br&amp;gt;système d&#039;allumage ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ &amp;lt;br&amp;gt;injecteur ᠰᠦᠷᠴᠢᠭᠦᠷ &amp;lt;br&amp;gt;tuyère ᠴᠣᠷᠭᠤ&amp;lt;/div&amp;gt;&amp;lt;/div&amp;gt;]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠳᠤ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠰᠠᠨᠰᠠᠷ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ]]&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠲᠧᠻᠨᠣᠯᠣᠭᠢ]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1870</id>
		<title>ᠬᠢᠮᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1870"/>
		<updated>2020-12-22T06:22:25Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Edit&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;writing-mode: vertical-lr&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
= ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ =&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=Falcon Heavy Side Boosters landing on LZ1 and LZ2 - 2018 (25254688767).jpg&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠹᠠᠯᠻᠣᠨ ᠾᠧᠸᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;Falcon Heavy&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ &amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠣᠣᠰ ᠬᠤᠷᠳᠤᠰᠬᠠᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠭᠠᠵᠷᠳᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠠᠨᠤ &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠶ᠋ᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠪᠣᠯ ᠬᠥᠯᠭᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠤᠷᠤᠭᠰᠢᠯᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠬᠦ ᠬᠦᠴᠦ ᠶᠤᠮ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;https://www.grc.nasa.gov/www/k-12/airplane/rocket.html National Aeronautics and Space Administration. Rocket propulsion. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/10&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠫᠤᠦᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠤᠷᠪᠠᠯ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠬᠠᠯᠠᠭᠤᠨ ᠢᠯᠠᠭᠠᠷᠠᠵᠤ᠂ ᠲᠡᠭᠦᠨ ‍ᠢ ᠮᠧᠻᠠᠨᠢᠻ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠡᠨ ‍ᠦ ᠧᠨᠧᠷᠭᠢ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠤᠪᠢᠷᠭᠠᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠡᠮᠡᠬᠦ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠥᠷᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
__TOC__&lt;br /&gt;
=== ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠥᠯᠦᠪ ᠲᠡᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠲᠤᠰ ᠲᠤᠰ ᠲᠤ ᠪᠠᠨ ᠬᠠᠳᠠᠭᠠᠯᠠᠭᠳᠠᠬᠤ ᠪᠠ ᠲᠡᠳᠡᠭᠡᠷ ‍ᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠻᠠᠮᠧᠷ ᠲᠤ ᠰᠢᠬᠠᠨ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠵᠤ ᠰᠢᠲᠠᠯᠲᠠ ᠶᠠᠪᠤᠭᠤᠯᠳᠠᠭ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt; &lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠻᠧᠷᠣᠰᠢᠨ&amp;lt;sup&amp;gt;kerosn&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠢᠰᠦᠯᠳᠦᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠨᠢ ᠰᠢᠩᠭᠡᠷᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠰᠡᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂ ᠡᠰᠡᠪᠡᠯ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠡᠲᠦ ᠢᠰᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠥᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=Chinese rocket.png&lt;br /&gt;
|text=&amp;lt;div style = &amp;quot;text-align: left; margin-top: 2vh;&amp;quot;&amp;gt;ᠡᠷᠲᠡᠨ ‍ᠦ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠴᠡᠷᠢᠭ &amp;lt;br&amp;gt;ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ᠬᠠᠷᠪᠤᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠠᠨᠤ&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠠᠷᠢᠨ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠪᠣᠳᠠᠰ ‍ᠤᠳ ‍ᠢ ᠬᠠᠮᠲᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠨᠢ ᠬᠣᠯᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠠᠭᠠᠳ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠪᠣᠷᠲᠤᠭᠤ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠶ᠋ᠢᠡᠷ ᠨᠢᠭᠲᠠᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;᠃&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Horizontal}}[[File:Hybrids big-fr.png|thumb|{{Mongolian}}&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;réservoir comburant ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;bloc de propergol ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ &amp;lt;br&amp;gt;vanne ᠬᠠᠪᠬᠠᠯᠭ᠎ᠠ &amp;lt;br&amp;gt;système d&#039;allumage ᠭᠠᠯ ᠥᠭᠬᠦ &amp;lt;br&amp;gt;injecteur ᠰᠦᠷᠴᠢᠭᠦᠷ &amp;lt;br&amp;gt;tuyère ᠴᠣᠷᠭᠤ]]{{Z}}&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠬᠣᠣᠰᠮᠠᠭ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠳᠤ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠪᠠ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠬᠡᠷᠡᠭᠯᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ ===&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠰᠠᠨᠰᠠᠷ ᠰᠤᠳᠤᠯᠤᠯ]]&lt;br /&gt;
[[Ангилал:ᠲᠧᠻᠨᠣᠯᠣᠭᠢ]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1772</id>
		<title>ᠬᠢᠮᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1772"/>
		<updated>2020-12-10T16:09:03Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Link&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;writing-mode: vertical-lr&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
= ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ =&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=Falcon Heavy Side Boosters landing on LZ1 and LZ2 - 2018 (25254688767).jpg&lt;br /&gt;
|text=ᠹᠠᠯᠻᠣᠨ ᠾᠧᠸᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;Falcon Heavy&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ &amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠣᠣᠰ ᠬᠤᠷᠳᠤᠰᠬᠠᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠭᠠᠵᠷᠳᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠠᠨᠤ &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠶ᠋ᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠪᠣᠯ ᠬᠥᠯᠭᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠤᠷᠤᠭᠰᠢᠯᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠬᠦ ᠬᠦᠴᠦ ᠶᠤᠮ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot;&amp;gt;https://www.grc.nasa.gov/www/k-12/airplane/rocket.html National Aeronautics and Space Administration. Rocket propulsion. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/12/10&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠫᠤᠦᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠡᠮᠡᠬᠦ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠥᠷᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
__TOC__&lt;br /&gt;
=== ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠥᠯᠦᠪ ᠲᠡᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠲᠤᠰ ᠲᠤᠰ ᠲᠤ ᠪᠠᠨ ᠬᠠᠳᠠᠭᠠᠯᠠᠭᠳᠠᠬᠤ ᠪᠠ ᠲᠡᠳᠡᠭᠡᠷ ‍ᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠻᠠᠮᠧᠷ ᠲᠤ ᠰᠢᠬᠠᠨ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠵᠤ ᠰᠢᠲᠠᠯᠲᠠ ᠶᠠᠪᠤᠭᠤᠯᠳᠠᠭ᠃&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt; &lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=Chinese rocket.png&lt;br /&gt;
|text=ᠡᠷᠲᠡᠨ ‍ᠦ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠴᠡᠷᠢᠭ &amp;lt;br&amp;gt;ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ᠬᠠᠷᠪᠤᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠠᠨᠤ&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
ᠬᠠᠷᠢᠨ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠪᠣᠳᠠᠰ ‍ᠤᠳ ‍ᠢ ᠬᠠᠮᠲᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠨᠢ ᠬᠣᠯᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠠᠭᠠᠳ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠪᠣᠷᠲᠤᠭᠤ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠶ᠋ᠢᠡᠷ ᠨᠢᠭᠲᠠᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ&amp;lt;ref name=&amp;quot;:0&amp;quot; /&amp;gt;᠃&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ ===&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1771</id>
		<title>ᠬᠢᠮᠢ ᠊ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikibilig.mn/index.php?title=%E1%A0%AC%E1%A0%A2%E1%A0%AE%E1%A0%A2_%E1%A0%8A%E1%A0%A2%E1%A0%A2%E1%A0%A8_%E1%A0%AC%E1%A0%A5%E1%A0%B3%E1%A0%A1%E1%A0%AF%E1%A0%AD%E1%A0%A1%E1%A0%AD%E1%A0%A6%E1%A0%B7%E1%A0%B2%E1%A0%A6_%E1%A0%AB%E1%A0%A4%E1%A0%A4%E1%A0%B5%E1%A0%A2%E1%A0%A9&amp;diff=1771"/>
		<updated>2020-12-10T16:04:49Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Khuree Khairaa: Images&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div style=&amp;quot;writing-mode: vertical-lr&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
= ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ =&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=Falcon Heavy Side Boosters landing on LZ1 and LZ2 - 2018 (25254688767).jpg&lt;br /&gt;
|text=ᠹᠠᠯᠻᠣᠨ ᠾᠧᠸᠢ&amp;lt;sup&amp;gt;Falcon Heavy&amp;lt;/sup&amp;gt; ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ &amp;lt;br&amp;gt;ᠬᠣᠣᠰ ᠬᠤᠷᠳᠤᠰᠬᠠᠭᠴᠢ &amp;lt;br&amp;gt;ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠵᠡᠷᠭᠡ ᠭᠠᠵᠷᠳᠠᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠠᠨᠤ &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠶ᠋ᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠪᠣᠯ ᠬᠥᠯᠭᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠤᠷᠤᠭᠰᠢᠯᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠬᠦ ᠬᠦᠴᠦ ᠶᠤᠮ᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠲᠡᠢᠢᠷᠦᠯᠲᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠫᠤᠦᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠡᠭᠦᠰᠬᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠢᠮᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠢᠭᠡᠳ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢ ᠲᠡᠢ ᠬᠡᠮᠡᠬᠦ ᠬᠣᠶᠠᠷ ᠲᠥᠷᠦᠯ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
__TOC__&lt;br /&gt;
=== ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠰᠢᠩᠭᠡᠨ ᠲᠥᠯᠦᠪ ᠲᠡᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤᠨ ᠪᠠ ᠢᠰᠦᠯᠳᠡᠭᠦᠯᠦᠭᠴᠢ ᠲᠤᠰ ᠲᠤᠰ ᠲᠤ ᠪᠠᠨ ᠬᠠᠳᠠᠭᠠᠯᠠᠭᠳᠠᠬᠤ ᠪᠠ ᠲᠡᠳᠡᠭᠡᠷ ‍ᠢ ᠰᠢᠲᠠᠬᠤ ᠻᠠᠮᠧᠷ ᠲᠤ ᠰᠢᠬᠠᠨ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠵᠤ ᠰᠢᠲᠠᠯᠲᠠ ᠶᠠᠪᠤᠭᠤᠯᠳᠠᠭ᠃ &lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷᠲᠦ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠦᠷ ===&lt;br /&gt;
{{Image&lt;br /&gt;
|Filename=Chinese rocket.png&lt;br /&gt;
|text=ᠡᠷᠲᠡᠨ ‍ᠦ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠴᠡᠷᠢᠭ &amp;lt;br&amp;gt;ᠫᠤᠤᠵᠢᠩ ᠬᠠᠷᠪᠤᠵᠤ ᠪᠠᠢᠢᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠠᠨᠤ&lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
ᠬᠠᠷᠢᠨ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠲᠦᠯᠡᠰᠢᠲᠦ ᠫᠤᠤᠵᠢᠩᠭ ‍ᠤᠨ ᠬᠥᠳᠡᠯᠭᠡᠭᠦᠷ ᠲᠦ ᠠᠵᠢᠯ ‍ᠤᠨ ᠪᠣᠳᠠᠰ ‍ᠤᠳ ‍ᠢ ᠬᠠᠮᠲᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠨᠢ ᠬᠣᠯᠢᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠠᠭᠠᠳ ᠬᠠᠲᠠᠭᠤ ᠪᠣᠷᠲᠤᠭᠤ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠶ᠋ᠢᠡᠷ ᠨᠢᠭᠲᠠᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠪᠠᠢᠢᠳᠭ᠃&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
=== ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ ===&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Khuree Khairaa</name></author>
	</entry>
</feed>