ᠫᠠᠷᠠᠪᠣᠯ: Засвар хоорондын ялгаа

Created Article
 
Spelling
 
(5 завсрын хувилбар ижил хэрэглэгч харагдахгүй байна)
1-р мөр: 1-р мөр:
<div style="max-height: 80vh; writing-mode: vertical-lr; font-family: 'Noto Sans Mongolian'">
<div style="max-height: 80vh; writing-mode: vertical-lr; font-family: 'Noto Sans Mongolian'">
<br>
<span style="color:Blue; max-height: 30vh;">ᠡᠨᠡ ᠨᠡᠢᠢᠲᠡᠯᠡᠯ ‍ᠢ ᠮᠡᠷᠭᠡᠵᠢᠯ ‍ᠦᠨ ᠬᠦᠮᠦᠰ <br>(<span style="color:Red;">ᠮᠠᠲ᠋ᠾᠧᠮᠠᠲ᠋ᠢᠭᠴᠢᠳ᠂ ᠪᠠᠭᠰᠢ ᠨᠠᠷ</span>)<br> ᠬᠢᠨᠠᠨ ᠵᠠᠰᠠᠪᠤᠷᠢᠯᠠᠬᠤ ᠱᠠᠭᠠᠷᠳᠠᠯᠭᠠᠲᠠᠢ</span><br><br>
<span style="color:Blue; writing-mode: horizontal-tb;">Энэ<br>нийтлэлийг<br>мэргэжлийн<br>хүмүүс<br>(<span style="color:Red;">математикчид,<br>багш нар</span>)<br>хянан<br>засварлах<br>шаардлагатай</span>
<br><br>
__TOC__
__TOC__
 
<br>
 
=ᠫᠠᠷᠠᠪᠣᠯ=
=ᠫᠠᠷᠠᠪᠣᠯ=
{| class="wikitable" style="float:left; "
<br>
{| class="wikitable"  
|[[File:Parabola animada.gif|thumb|center]]
|[[File:Parabola animada.gif|thumb|center]]
|style = "height: 50px;"|ᠲᠥᠪ ᠴᠡᠭ ᠪᠠ ᠲᠤᠬᠠᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠰᠢᠯᠠᠭᠤᠨ ᠡᠴᠡ ᠠᠳᠢᠯ ᠵᠠᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠢᠢᠷᠢᠯᠠᠬᠤ ᠴᠡᠭ ‍ᠦᠳ ‍ᠦᠨ ᠣᠯᠠᠨᠯᠢᠭ ‍ᠢ ᠫᠠᠷᠠᠪᠣᠯ ᠭᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋ ᠃
|style = "height: 50px;"|ᠲᠥᠪ ᠴᠡᠭ ᠪᠠ ᠲᠤᠬᠠᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠰᠢᠯᠤᠭᠤᠨ ᠡᠴᠡ ᠠᠳᠠᠯᠢ ᠵᠠᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠢᠢᠷᠢᠯᠠᠬᠤ ᠴᠡᠭ ‍ᠦᠳ ‍ᠦᠨ ᠣᠯᠠᠨᠯᠢᠭ ‍ᠢ ᠫᠠᠷᠠᠪᠣᠯ ᠭᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋ ᠃
|}
|}
ᠲᠤᠬᠠᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠴᠡᠭ ᠪᠠ ᠲᠤᠬᠠᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠰᠢᠯᠠᠭᠤᠨ ᠡᠴᠡ ᠠᠳᠢᠯ ᠵᠠᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠢᠢᠷᠢᠯᠠᠬᠤ ᠴᠡᠭ ‍ᠦᠳ ‍ᠦᠨ ᠣᠯᠠᠨᠯᠢᠭ ‍ᠢ <b>ᠫᠠᠷᠠᠪᠣᠯ</b><sup>parabola</sup> ᠬᠡᠮᠡᠮᠦᠢ᠃


ᠥᠭᠡᠷ ‍ᠡ᠋ ‍ᠪᠡᠷ ᠬᠡᠯᠡᠪᠡᠯ ᠫᠠᠷᠠᠪᠣᠯ ᠠᠨᠤ ᠲᠥᠪ ᠴᠡᠭ ᠪᠤᠶᠤ ᠹᠣᠻᠦ᠋ᠰ<sup>focus</sup> ᠴᠡᠭ ᠪᠠ ᠳᠢᠷᠧᠻᠲᠢᠰ<sup>directrix</sup> ᠰᠢᠯᠠᠭᠤᠨ ᠡᠴᠡ ᠪᠠᠨ ᠠᠳᠢᠯ ᠵᠠᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠠᠯᠤᠰᠯᠠᠭᠳᠠᠭᠰᠠᠨ ᠴᠡᠭ ‍ᠦᠨ ᠣᠯᠠᠨᠯᠢᠭ ᠪᠣᠯᠬᠤ ᠬᠠᠪᠲᠠᠭᠠᠢ ᠮᠤᠷᠤᠢ ᠰᠢᠭᠤᠮ ᠶᠤᠮ᠃<ref>[https://www.intmath.com/plane-analytic-geometry/4-parabola.php Interactive Mathematics. The Parabola]. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2021/04/10</ref>


ᠲᠡᠭᠦᠨᠴᠢᠯᠡᠨ ᠫᠠᠷᠠᠪᠣᠯ ᠨᠢ ᠳᠤᠭᠤᠢ ᠻᠣᠨᠦ᠋ᠰ ‍ᠤᠨ ᠭᠠᠷᠠᠷᠭᠤ ᠪᠠ ᠬᠠᠪᠲᠠᠭᠠᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠣᠭᠲᠤᠯᠤᠯᠴᠠᠯ ᠶᠤᠮ᠃<ref>[https://www.varsitytutors.com/hotmath/hotmath_help/topics/parabolas Versity Tutors. Hotmath. Parabolas]. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2021/04/10</ref>


ᠲᠣᠭᠤᠷᠢᠭ᠂ ᠧᠯᠯᠢᠫᠰ᠂ ᠾᠢᠫᠧᠷᠪᠣᠯ᠂ ᠫᠠᠷᠠᠪᠣᠯ - ᠡᠳᠡᠭᠡᠷ ᠨᠢ ᠻᠣᠨᠦ᠋ᠰ ‍ᠤᠨ ᠣᠭᠲᠤᠯᠤᠯ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ᠃ <ref>[https://www.mathsisfun.com/geometry/conic-sections.html Math is Fun. Conic Sections]. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2021/04/10</ref>
ᠲᠤᠬᠠᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠴᠡᠭ ᠪᠠ ᠲᠤᠬᠠᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠰᠢᠯᠤᠭᠤᠨ ᠡᠴᠡ ᠠᠳᠠᠯᠢ ᠵᠠᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠢᠢᠷᠢᠯᠠᠬᠤ ᠴᠡᠭ ‍ᠦᠳ ‍ᠦᠨ ᠣᠯᠠᠨᠯᠢᠭ ‍ᠢ <b>ᠫᠠᠷᠠᠪᠣᠯ</b><sup>parabola</sup> ᠬᠡᠮᠡᠮᠦᠢ᠃
 
ᠥᠭᠡᠷ ‍ᠡ᠋ ‍ᠪᠡᠷ ᠬᠡᠯᠡᠪᠡᠯ ᠫᠠᠷᠠᠪᠣᠯ ᠠᠨᠤ ᠲᠥᠪ ᠴᠡᠭ ᠪᠤᠶᠤ ᠹᠣᠻᠦ᠋ᠰ<sup>focus</sup> ᠴᠡᠭ ᠪᠠ ᠳᠢᠷᠧᠻᠲ᠋ᠷᠢᠰ<sup>directrix</sup> ᠰᠢᠯᠤᠭᠤᠨ ᠡᠴᠡ ᠪᠠᠨ ᠠᠳᠠᠯᠢ ᠵᠠᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠠᠯᠤᠰᠯᠠᠭᠳᠠᠭᠰᠠᠨ ᠴᠡᠭ ‍ᠦᠨ ᠣᠯᠠᠨᠯᠢᠭ ᠪᠣᠯᠬᠤ ᠬᠠᠪᠲᠠᠭᠠᠢ ᠮᠤᠷᠤᠢ ᠱᠤᠭᠤᠮ ᠶᠤᠮ᠃<ref>[https://www.intmath.com/plane-analytic-geometry/4-parabola.php Interactive Mathematics. The Parabola]. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2021/04/10</ref>
 
ᠲᠡᠭᠦᠨᠴᠢᠯᠡᠨ ᠫᠠᠷᠠᠪᠣᠯ ᠨᠢ ᠳᠤᠭᠤᠢ ᠻᠣᠨᠦ᠋ᠰ ‍ᠤᠨ<sup>конус</sup> ᠭᠠᠳᠠᠷᠭᠤ ᠪᠠ ᠬᠠᠪᠲᠠᠭᠠᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠣᠭᠲᠤᠯᠤᠯᠴᠠᠯ ᠶᠤᠮ᠃<ref name=":0">[https://www.varsitytutors.com/hotmath/hotmath_help/topics/parabolas Varsity Tutors. Hotmath. Parabolas]. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2021/04/10</ref>
 
ᠲᠣᠭᠤᠷᠢᠭ᠂ ᠧᠯᠯᠢᠫᠰ<sup>ellipse</sup>᠂ [[ᠾᠢᠫᠧᠷᠪᠣᠯ]]<sup>hyperbola</sup>᠂ ᠫᠠᠷᠠᠪᠣᠯ - ᠡᠳᠡᠭᠡᠷ ᠨᠢ ᠻᠣᠨᠦ᠋ᠰ ‍ᠤᠨ ᠣᠭᠲᠤᠯᠤᠯ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ᠃ <ref>[https://www.mathsisfun.com/geometry/conic-sections.html Math is Fun. Conic Sections]. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2021/04/10</ref>
 
ᠫᠠᠷᠠᠪᠣᠯ ᠲᠣᠯᠢᠨ  ᠲᠡᠭᠰᠢ ᠬᠡᠮᠲᠦ ᠳᠦᠷᠰᠦ ᠲᠡᠢ ᠮᠤᠷᠤᠢ ᠪᠢᠯᠡ᠃ 
<br><br>
<br><br>
==ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠭᠠᠷᠴᠠᠭ==
==ᠲᠡᠭᠰᠢᠳᠬᠡᠯ==
{| class="wikitable" style="float:left; "
 
|[[File:Parts of Parabola.svg|thumb|center]]
ᠻᠸᠠᠲᠷᠠᠲ<sup>quadratic</sup> ᠲᠡᠭᠰᠢᠳᠬᠡᠯ ‍ᠦᠨ ᠭᠷᠠᠫᠾᠢᠻ<sup>graphic</sup> ᠨᠢ ᠨᠤᠮᠤ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠲᠡᠢ ᠫᠠᠷᠠᠪᠣᠯ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠭ᠃<ref name=":0" />
|style = "height: 50px;"|ᠲᠥᠪ ᠴᠡᠭ ᠪᠠ ᠲᠤᠬᠠᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠰᠢᠯᠠᠭᠤᠨ ᠡᠴᠡ ᠠᠳᠢᠯ ᠵᠠᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠢᠢᠷᠢᠯᠠᠬᠤ ᠴᠡᠭ ‍ᠦᠳ ‍ᠦᠨ ᠣᠯᠠᠨᠯᠢᠭ ‍ᠢ ᠫᠠᠷᠠᠪᠣᠯ ᠭᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃ ᠲᠥᠪ ᠴᠡᠭ ᠨᠢ ᠹᠣᠻᠦ᠋ᠰ᠂ ᠰᠢᠯᠠᠭᠤᠨ ᠨᠢ ᠳ᠋ᠢᠷᠧᠻᠲ᠋ᠷᠢᠰ ᠪᠣᠯᠤᠨ᠎ ‍ᠠ᠋
 
ᠻᠸᠠᠲᠷᠠᠲ ᠲᠡᠭᠰᠢᠳᠬᠡᠯ ᠨᠢ ᠳᠠᠷᠠᠭᠠᠬᠢ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠯ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠪᠢᠴᠢᠭᠳᠡᠳᠡᠭ᠄
<br><br>
<span style="writing-mode: horizontal-tb;">
<br><br>
<math>y=ax^2+bx+c</math>
<br><br>
<span style="max-height:50vh; writing-mode: vertical-lr; font-family: 'Noto Sans Mongolian'">
ᠡᠭᠦᠨ ᠳ᠋ᠦ᠄ 
<math>a, b, c \in \R,\ a \ne 0</math> ᠪᠤᠶᠤ <span style="writing-mode: horizontal-tb;">a, b, c</span>  ᠨᠢ ᠪᠣᠳᠠᠲᠤ ᠲᠣᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃
</span>
</span>
<br><br>
ᠮᠥᠨ <span style="writing-mode: horizontal-tb;">a</span>  ᠨᠢ <span style="writing-mode: horizontal-tb;">0</span>  ᠪᠤᠰᠤ ᠤᠳᠬ ‍ᠠ᠋ ᠲᠠᠢ ᠪᠠᠢᠢᠨ᠎ ‍ᠠ᠋᠃
<br><br>
{| class="wikitable"  
|[[File:Axis_of_symmetry_of_a_parabola.gif|thumb|center]]
|style = "height: 100px;"|<span style="writing-mode: horizontal-tb;">b</span>  ‍ᠢᠢᠨ ᠤᠳᠬ ‍ᠠ᠋
|}
|}
ᠲᠠᠨ ‍ᠤ ᠪᠢᠴᠢᠪᠦᠷᠢ
 
<br><br>
 
<math>y=x^2</math>  
==ᠪᠠᠰᠠ ᠨᠢᠭᠡᠨ ᠭᠠᠷᠴᠠᠭ==
ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ‍ᠢᠢᠨ ᠹᠦᠨ᠍ᠻᠼᠢ ‍ᠢᠢᠨ<sup>function</sup> ᠭᠷᠠᠫᠾᠢᠻ ᠴᠤ ᠫᠠᠷᠠᠪᠣᠯ ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠠᠭᠠᠳ ᠡᠨᠡ ᠨᠢ <math>a = 1</math> ᠪᠥᠭᠡᠳ <math>b = c = 0</math> ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠦᠶ ‍ᠡ᠋ ‍ᠢᠢᠨ ᠲᠣᠬᠢᠶᠠᠯᠳᠠ ᠶᠤᠮ᠃
ᠲᠠᠨ ‍ᠤ ᠪᠢᠴᠢᠪᠦᠷᠢ
 
ᠫᠠᠷᠠᠪᠣᠯ ‍ᠤᠨ ᠲᠡᠭᠰᠢᠳᠬᠡᠯ ‍ᠦᠨ ᠰᠣᠩᠭᠤᠳᠠᠭ ᠬᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠨᠢ ᠳᠠᠷᠠᠭᠠᠬᠢ ᠪᠠᠢᠢᠳᠠᠯ ‍ᠢᠢᠠᠷ ᠪᠢᠴᠢᠭᠳᠡᠳᠡᠭ᠄
<br><br>
<br><br>
<math>y^2=2px</math> ᠡᠭᠦᠨ ᠳ᠋ᠦ᠄  <math>p > 0</math> ᠪᠠᠢᠢᠬᠤ ᠠᠭᠠᠳ ᠹᠣᠻᠦ᠋ᠰ ᠪᠠ ᠳ᠋ᠢᠷᠧᠻᠲ᠋ᠷᠢᠰ ‍ᠦᠨ ᠬᠣᠭᠤᠷᠤᠨᠳᠤᠬᠢ ᠵᠠᠢ ᠲᠠᠢ ᠲᠡᠩᠴᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋᠃
<br>
<br>
{| class="wikitable"
|[[File:Parts of a Parabola.JPG|thumb|center]]
|style = "height: 100px;"|<math>p</math> ᠨᠢ ᠹᠣᠻᠦ᠋ᠰ ᠪᠠ ᠳ᠋ᠢᠷᠧᠻᠲ᠋ᠷᠢᠰ ‍ᠦᠨ ᠬᠣᠭᠤᠷᠤᠨᠳᠤᠬᠢ ᠵᠠᠢ ᠲᠠᠢ ᠲᠡᠩᠴᠡᠨ᠎ ‍ᠡ᠋
|}
==ᠨᠡᠷ ‍ᠡ᠋ ᠲᠣᠮᠢᠶᠠᠯᠠᠯ==
ᠫᠠᠷᠠᠪᠣᠯ - parabola - парабола
ᠴᠡᠭ - point - точка
ᠣᠯᠠᠨᠯᠢᠭ - set - множество
ᠮᠤᠷᠤᠢ - curve - кривая
ᠲᠡᠭᠰᠢᠳᠬᠡᠯ - equation - уравнение
ᠲᠡᠩᠴᠡᠳᠬᠡᠯ ᠪᠢᠰᠢ - inequality - неравенство
ᠲᠣᠮᠢᠶ ‍ᠠ᠋ - formula - формула
ᠹᠦᠨ᠍ᠻᠼᠢ - function - функция
ᠹᠣᠻᠦ᠋ᠰ - focus - фокус
ᠳ᠋ᠢᠷᠧᠻᠲ᠋ᠷᠢᠰ - directrix - директриса
ᠲᠡᠭᠰᠢ ᠬᠡᠮ - symmetry - симметрия


==ᠤᠶᠠᠯᠳᠤᠭ᠎ ‍ᠠ᠋ ᠲᠠᠢ ᠨᠡᠢᠢᠲᠡᠯᠡᠯ==
[[ᠾᠢᠫᠧᠷᠪᠣᠯ]]<br><br>
==ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ==
==ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ==
<div style="writing-mode: horizontal-tb; "></reference>
<span style="writing-mode: horizontal-tb; "><references/>