ᠬᠦᠴᠢᠯ: Засвар хоорондын ялгаа
Edit |
Layout |
||
| (22 дундын хувилбарууд 2 хэрэглэгчид харагдахгүй) | |||
| 1-р мөр: | 1-р мөр: | ||
<div style = "writing-mode: vertical-lr;"> | |||
=ᠬᠦᠴᠢᠯ= | =ᠬᠦᠴᠢᠯ= | ||
{{Horizontal}}[[File:Phosphoric-acid-3D-vdW.svg|thumb|{{Mongolian}}ᠹᠣᠰᠹᠣᠤᠷ ᠦ᠋ᠨ<br>ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ<br>{{Horizontal}}3{{Z}} ᠬᠡᠮᠵᠢᠭᠳᠡᠬᠦᠨᠲᠦ<br>ᠵᠠᠭᠪᠤᠷ<br>{{Horizontal}}(H<sub>3</sub>PO<sub>4</sub>)]]{{Z}} | |||
<b>ᠬᠦᠴᠢᠯ</b> ᠭᠡᠵᠦ ᠥᠭᠡᠷ ᠠ᠋ ᠪᠣᠳᠠᠰ ᠲᠤ ᠫᠷᠣᠲ᠋ᠣᠨ ᠪᠤᠶᠤ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠢᠣᠨ ᠥᠭᠴᠦ ᠴᠢᠳᠠᠬᠤ ᠪᠣᠳᠠᠰ ᠢ ᠬᠡᠯᠳᠡᠭ᠃<ref>[https://byjus.com/chemistry/acids-and-bases Byju's Learning App. Acids and Bases. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/09/18]</ref><br> | <b>ᠬᠦᠴᠢᠯ</b> ᠭᠡᠵᠦ ᠥᠭᠡᠷ ᠠ᠋ ᠪᠣᠳᠠᠰ ᠲᠤ ᠫᠷᠣᠲ᠋ᠣᠨ ᠪᠤᠶᠤ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠢᠣᠨ ᠥᠭᠴᠦ ᠴᠢᠳᠠᠬᠤ ᠪᠣᠳᠠᠰ ᠢ ᠬᠡᠯᠳᠡᠭ᠃<ref>[https://byjus.com/chemistry/acids-and-bases Byju's Learning App. Acids and Bases. ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/09/18]</ref><br> | ||
ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠨᠢ ᠤᠰᠤᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠢᠰᠬᠦᠯᠡᠩ ᠠᠮᠲᠠ ᠲᠠᠢ᠂ ᠵᠠᠷᠢᠮ ᠢᠨ᠍ᠳᠢᠻᠠᠲᠣᠷ ᠦ᠋ᠨ ᠥᠩᠭᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠥᠭᠡᠷᠡᠴᠢᠯᠡᠳᠡᠭ (ᠵᠡᠱᠢᠶᠯᠡᠪᠡᠯ᠂ ᠴᠡᠩᠬᠡᠷ <ruby>ᠯᠢᠲᠮᠦ᠋ᠰ<rt>litmus</rt></ruby> ᠦ᠋ᠨ ᠴᠠᠭᠠᠰᠤ ᠶ᠋ᠢ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠥᠩᠭᠡ ᠲᠡᠢ ᠪᠣᠯᠭᠠᠨ ᠠ᠋)᠂ ᠵᠠᠷᠢᠮ ᠮᠧᠲ᠋ᠠᠯ (ᠵᠡᠱᠢᠶᠡᠯᠡᠪᠡᠯ᠂ ᠲᠡᠮᠦᠷ) ᠲᠠᠢ ᠤᠷᠪᠠᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠷᠤᠵᠤ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠠᠲ᠋ᠣᠮ ᠴᠢᠯᠦᠭᠡᠯᠡᠳᠡᠭ᠂ ᠵᠠᠷᠢᠮ ᠳᠠᠪᠤᠰᠤ ᠲᠠᠢ ᠤᠷᠪᠠᠯᠳᠤᠳᠠᠭ᠂ ᠵᠠᠷᠢᠮ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ | ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠨᠢ ᠤᠰᠤᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠢᠰᠬᠦᠯᠡᠩ ᠠᠮᠲᠠ ᠲᠠᠢ᠂ ᠵᠠᠷᠢᠮ <ruby>ᠢᠨ᠍ᠳᠢᠻᠠᠲᠣᠷ<rt>indicator</rt></ruby> ᠦ᠋ᠨ ᠥᠩᠭᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠥᠭᠡᠷᠡᠴᠢᠯᠡᠳᠡᠭ (ᠵᠡᠱᠢᠶᠯᠡᠪᠡᠯ᠂ ᠴᠡᠩᠬᠡᠷ <ruby>ᠯᠢᠲᠮᠦ᠋ᠰ<rt>litmus</rt></ruby> ᠦ᠋ᠨ ᠴᠠᠭᠠᠰᠤ ᠶ᠋ᠢ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠥᠩᠭᠡ ᠲᠡᠢ ᠪᠣᠯᠭᠠᠨ ᠠ᠋)᠂ ᠵᠠᠷᠢᠮ ᠮᠧᠲ᠋ᠠᠯ (ᠵᠡᠱᠢᠶᠡᠯᠡᠪᠡᠯ᠂ ᠲᠡᠮᠦᠷ) ᠲᠠᠢ ᠤᠷᠪᠠᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠷᠤᠵᠤ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠠᠲ᠋ᠣᠮ ᠴᠢᠯᠦᠭᠡᠯᠡᠳᠡᠭ᠂ ᠵᠠᠷᠢᠮ ᠳᠠᠪᠤᠰᠤ ᠲᠠᠢ ᠤᠷᠪᠠᠯᠳᠤᠳᠠᠭ᠂ ᠵᠠᠷᠢᠮ ᠬᠢᠮᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠤᠷᠪᠠᠯ ᠢ ᠬᠤᠷᠳᠤᠰᠬᠠᠳᠠᠭ (ᠬᠦᠴᠢᠯᠲᠦ <ruby>ᠻᠠᠲᠠᠯᠢᠽ<rt>catalysis</rt></ruby>) ᠪᠣᠳᠠᠰ ᠶᠤᠮ᠃<ref>[https://www.britannica.com/science/acid Britannica. Acid (chemical compound), ᠬᠠᠨᠳᠤᠭᠰᠠᠨ 2020/09/18]</ref><br> | ||
ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ | ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠪᠦᠲᠦᠴᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠶᠡᠷᠦᠩᠬᠡᠢ ᠳ᠋ᠦ ᠨᠢ <br><br> | ||
{{Horizontal}}<br><br><br><br><br><strong>HA = H<sup>+</sup> + A<sup>-</sup></strong>{{Z}}<br><br> | {{Horizontal}}<br><br><br><br><br><strong><span style="font-size:170%;">HA = H<sup>+</sup> + A<sup>-</sup></span></strong>{{Z}}<br><br> | ||
ᠡᠭᠦᠨ ᠳ᠋ᠦ᠄ <br> | ᠡᠭᠦᠨ ᠳ᠋ᠦ᠄ <br> | ||
{{Horizontal}}HA{{Z}} ᠨᠢ ᠬᠦᠴᠢᠯ᠂<br> | {{Horizontal}}HA{{Z}} ᠨᠢ ᠬᠦᠴᠢᠯ᠂<br> | ||
{{Horizontal}}H<sup>+</sup>{{Z}} ᠨᠢ ᠫᠷᠣᠲ᠋ᠣᠨ᠂<br> | {{Horizontal}}H<sup>+</sup>{{Z}} ᠨᠢ ᠫᠷᠣᠲ᠋ᠣᠨ᠂<br> | ||
{{Horizontal}}A<sup>-</sup>{{Z}} ᠨᠢ ᠠᠨᠢᠣᠨ᠍᠃<br> | {{Horizontal}}A<sup>-</sup>{{Z}} ᠨᠢ ᠠᠨᠢᠣᠨ᠍᠃<br> | ||
ᠡᠨᠡ ᠪᠣᠯ ᠬᠦᠴᠢᠯ <ruby>ᠳ᠋ᠢᠰᠰᠣᠼᠢᠶᠠᠴ<rt>dissociation</rt></ruby> ᠦ᠋ᠨ ᠵᠠᠭᠪᠤᠷ᠃<ref>Stahl PH, Nakamo M (2008). "Pharmaceutical Aspects of the Salt Form". In Stahl PH, Warmth CG (eds.). Handbook of Pharmaceutical Salts: Properties, Selection, and Use. Weinheim: Wiley-VCH. pp. 92–94. ISBN 978-3-906390-58-1</ref><br> | |||
ᠵᠢᠱᠢᠶᠡᠯᠡᠪᠡᠯ᠄<br><br> | |||
{{Horizontal}}<big><big>HCl</big></big>{{Z}} ᠳᠠᠪᠤᠰᠤᠨ ᠤ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠪᠤᠶᠤ <ruby>ᠻᠯᠣᠷᠲᠤ<rt>chlorine</rt></ruby> ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ)᠂ | |||
{{Horizontal}}<big><big>H<sub>2</sub>SO<sub>4</sub></big></big>{{Z}} ᠬᠦᠬᠦᠷ ᠤᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ᠂ | |||
{{Horizontal}}<big><big>H<sub>3</sub>BO<sub>3</sub></big></big>{{Z}} <ruby>ᠪᠣᠷ<rt>boron</rt></ruby> ᠦ᠋ᠨ ᠬᠦᠴᠢᠯ᠃<br><br> | |||
=ᠨᠡᠷᠡᠰᠢᠯ= | |||
{{Horizontal}}[[File:Fluorosulfuric_acid_structure.png|thumb|{{Mongolian}}ᠹᠲ᠋ᠣᠷ<br>ᠬᠦᠬᠦᠷᠲᠤ<br>ᠬᠦᠴᠢᠯ᠃<br>ᠰᠢᠷ ᠡ᠋ ᠨᠢ<br>ᠬᠦᠬᠦᠷ ᠦ᠋ᠨ<br>ᠠᠲ᠋ᠣᠮ᠂<br>ᠨᠣᠭᠤᠭᠠᠨ ᠨᠢ<br>ᠹᠲ᠋ᠣᠷ᠂ <br>ᠤᠯᠠᠭᠠᠨ ᠨᠢ<br>ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ᠂<br>ᠴᠠᠭᠠᠨ ᠨᠢ<br>ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ<br>ᠠᠲ᠋ᠣᠮ<br>{{Horizontal}}(HFSO<sub>3</sub>){{Z}}]]{{Z}} | |||
<br> | |||
{| class="wikitable" | |||
!ᠠᠨᠢᠣᠨ ᠤ<br>ᠨᠡᠷ ᠡ᠋ ᠶ᠋ᠢᠨ<br>ᠤᠭᠲᠤᠪᠤᠷᠢ | |||
!ᠠᠨᠢᠣᠨ ᠤ<br>ᠨᠡᠷ ᠡ᠋ ᠶ᠋ᠢᠨ<br>ᠳᠠᠭᠠᠪᠤᠷᠢ | |||
!ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠤᠨ<br>ᠨᠡᠷ ᠡ᠋ ᠶ᠋ᠢᠨ<br>ᠤᠭᠲᠤᠪᠤᠷᠢ | |||
!ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠤᠨ<br>ᠨᠡᠷ ᠡ᠋ ᠶ᠋ᠢᠨ<br>ᠳᠠᠭᠠᠪᠤᠷᠢ | |||
!ᠵᠢᠱᠢᠶ ᠡ᠋ | |||
|- | |||
|{{Horizontal}}per{{Z}} ᠫᠧᠷ | |||
|{{Horizontal}}ate{{Z}} ᠊ᠠᠲ | |||
|{{Horizontal}}per{{Z}} ᠫᠧᠷ | |||
|{{Horizontal}}ic acid{{Z}}<br><br> ᠦ᠋ᠨ<br>ᠬᠦᠴᠢᠯ | |||
|{{Horizontal}}perchloric acid<br>HClO<sub>4</sub>{{Z}}<br>ᠻᠯᠣᠷ ᠦ᠋ᠨ<br>ᠬᠦᠴᠢᠯ | |||
|- | |||
| | |||
|{{Horizontal}}ate{{Z}} ᠊ᠠᠲ | |||
| | |||
|{{Horizontal}}ic acid{{Z}}<br><br> ᠊ᠲᠤ<br>ᠬᠦᠴᠢᠯ | |||
|{{Horizontal}}chloric acid<br>HClO<sub>3</sub>{{Z}}<br>ᠻᠯᠣᠷᠲᠤ<br>ᠬᠦᠴᠢᠯ | |||
|- | |||
| | |||
|{{Horizontal}}ite{{Z}} ᠊ᠢᠲ | |||
| | |||
|{{Horizontal}}ous acid{{Z}}<br><br> ᠊ᠲᠠᠢᠢᠪᠲᠤᠷ<br>ᠬᠦᠴᠢᠯ | |||
|{{Horizontal}}chlorous acid<br>HClO<sub>2</sub>{{Z}}<br>ᠻᠯᠣᠷᠲᠠᠢᠢᠪᠲᠤᠷ<br>ᠬᠦᠴᠢᠯ | |||
|- | |||
|{{Horizontal}}hypo{{Z}} ᠾᠢᠫᠣ᠋ | |||
|{{Horizontal}}ite{{Z}} ᠊ᠢᠲ | |||
|{{Horizontal}}hypo{{Z}} ᠾᠢᠫᠣ᠋ | |||
|{{Horizontal}}ous acid{{Z}}<br><br> ᠊ᠷᠬᠠᠭ<br>ᠬᠦᠴᠢᠯ | |||
|{{Horizontal}}hypochlorous acid<br>HClO{{Z}}<br>ᠻᠯᠣᠷᠤᠷᠬᠠᠭ<br>ᠬᠦᠴᠢᠯ | |||
|- | |||
| | |||
|{{Horizontal}}ide{{Z}} ᠊ᠢᠳ᠋ | |||
|{{Horizontal}}hydro{{Z}}<br><br> ᠊ᠲᠤ<br>ᠤᠰᠤ<br>ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ | |||
|{{Horizontal}}ic acid{{Z}}<br><br> ᠊ᠲᠤ<br>ᠤᠰᠤ<br>ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ<br>ᠬᠦᠴᠢᠯ | |||
|{{Horizontal}}hydrochloric acid<br>HCl{{Z}}<br>ᠻᠯᠣᠷᠲᠤ<br>ᠤᠰᠤ<br>ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ<br>ᠬᠦᠴᠢᠯ | |||
|} | |||
<br> | |||
= ᠡᠷᠦᠳᠡᠰᠦ ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠦ᠋ᠳ᠂ ᠬᠠᠷᠠᠭᠠᠯᠵᠠᠬᠤ ᠠᠨᠢᠥᠨ ᠨᠤᠭᠤᠳ = | |||
<br> | |||
{| class="wikitable standard" | |||
!ᠬᠦᠴᠢᠯ | |||
!ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ<br>ᠨᠡᠷ ᠠ᠋ | |||
!ᠬᠦᠴᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ<br>ᠦᠯᠡᠳᠡᠭᠳᠡᠯ | |||
!ᠳᠠᠪᠤᠰᠤᠨ ᠤ<br>ᠨᠡᠷ ᠠ᠋ | |||
|- | |||
|- | |||
|{{Horizontal}}H<sub>3</sub>BO<sub>3</sub>{{Z}} | |||
|<ruby>ᠣᠷᠲ᠋ᠣ᠋<rt>ortho</rt></ruby> <ruby>ᠪᠣᠷ ᠦ᠋ᠨ | |||
|{{Horizontal}}BO<sub>3</sub><sup>3-</sup> | |||
|ᠣᠷᠲ᠋ᠣ᠋ ᠪᠣᠷᠠᠲ᠋ | |||
|- | |||
|{{Horizontal}}H<sub>2</sub>CO<sub>3</sub>{{Z}} | |||
|ᠨᠡᠭᠦᠷᠡᠰᠦᠨ ᠤ | |||
|{{Horizontal}}CO<sub>3</sub><sup>2-</sup> | |||
|<ruby>ᠻᠠᠷᠪᠣᠨᠠᠲ᠋<rt>carbonate</rt></ruby> | |||
|- | |||
|{{Horizontal}}H<sub>2</sub>SiO<sub>3</sub>{{Z}} | |||
|<ruby>ᠮᠧᠲ᠋ᠠ<rt>meta</rt></ruby> ᠴᠠᠬᠢᠭᠤᠷ ᠦ᠋ᠨ | |||
|{{Horizontal}}SiO<sub>3</sub><sup>2-</sup> | |||
|ᠮᠧᠲ᠋ᠠ <ruby>ᠰᠢᠯᠢᠻᠠᠲ<rt>silicate</rt></ruby> | |||
|- | |||
|{{Horizontal}}H<sub>4</sub>SiO<sub>4</sub>{{Z}} | |||
|ᠣᠷᠲ᠋ᠣ᠋ ᠴᠠᠬᠢᠭᠤᠷ ᠦ᠋ᠨ | |||
|{{Horizontal}}SiO<sub>4</sub><sup>4-</sup> | |||
|ᠣᠷᠲ᠋ᠣ᠋ ᠰᠢᠯᠢᠻᠠᠲ | |||
|- | |||
|{{Horizontal}}HN<sub>3</sub>{{Z}} | |||
|<ruby>ᠠᠽᠣᠲ᠋ᠲᠤ<rt>nitrous</rt></ruby> ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ | |||
|{{Horizontal}}N<sub>3</sub><sup>-</sup> | |||
|ᠠᠽᠢᠳ᠋ | |||
|- | |||
|{{Horizontal}}HNO<sub>2</sub>{{Z}} | |||
|<ruby>ᠠᠽᠣᠲ᠋ᠲᠠᠢᠢᠪᠲᠤᠷ | |||
|{{Horizontal}}NO<sub>2</sub><sup>-</sup> | |||
|<ruby>ᠨᠢᠲ᠋ᠷᠢᠲ᠋<rt>nitrite</rt></ruby> | |||
|- | |||
|{{Horizontal}}HNO<sub>3</sub>{{Z}} | |||
|ᠠᠽᠣᠲ᠋ ᠦ᠋ᠨ | |||
|{{Horizontal}}NO<sub>3</sub><sup>-</sup> | |||
|ᠨᠢᠲ᠋ᠷᠠᠲ᠋ | |||
|- | |||
|{{Horizontal}}HPO<sub>3</sub>{{Z}} | |||
|ᠮᠧᠲ᠋ᠠ <ruby>ᠹᠣᠰᠹᠣᠷ<rt>phosphorus</rt></ruby> ᠦ᠋ᠨ | |||
|{{Horizontal}}PO<sub>3</sub><sup>-</sup> | |||
|ᠮᠧᠲ᠋ᠠ <ruby>ᠹᠣᠰᠹᠠᠲ<rt>phosphate</rt></ruby> | |||
|- | |||
|{{Horizontal}}H<sub>3</sub>PO<sub>4</sub>{{Z}} | |||
|ᠣᠷᠲ᠋ᠣ᠋ ᠹᠣᠰᠹᠣᠷ ᠦ᠋ᠨ | |||
|{{Horizontal}}PO<sub>4</sub><sup>3-</sup> | |||
|ᠣᠷᠲᠣ᠋ ᠹᠣᠰᠹᠠᠲ | |||
|- | |||
|{{Horizontal}}H<sub>3</sub>PO<sub>2</sub>{{Z}} | |||
|ᠹᠣᠰᠹᠣᠷᠤᠷᠬᠠᠭ | |||
|{{Horizontal}}PO<sub>2</sub><sup>3-</sup> | |||
|ᠾᠢᠫᠣ ᠹᠣᠰᠹᠢᠲ | |||
|- | |||
|{{Horizontal}}H<sub>3</sub>PO<sub>3</sub>{{Z}} | |||
|ᠹᠣᠰᠹᠣᠷᠲᠠᠢᠢᠪᠲᠤᠷ | |||
|{{Horizontal}}PO<sub>3</sub><sup>3-</sup> | |||
|ᠹᠣᠰᠹᠢᠲ | |||
|- | |||
|{{Horizontal}}HAsO<sub>3</sub>{{Z}} | |||
|ᠮᠧᠲ᠋ᠣ ᠬᠦᠨᠴᠡᠯ ᠦ᠋ᠨ | |||
|{{Horizontal}}AsO<sub>3</sub><sup>-</sup> | |||
|<ruby>ᠮᠧᠲ᠋ᠠ ᠠᠷᠰᠧᠨᠠᠲ<rt>arsenate</rt></ruby> | |||
|- | |||
|{{Horizontal}}H<sub>3</sub>AsO<sub>4</sub>{{Z}} | |||
|ᠣᠷᠲ᠋ᠣ᠋ ᠬᠦᠨᠴᠡᠯ ᠦ᠋ᠨ | |||
|{{Horizontal}}AsO<sub>4</sub><sup>3-</sup> | |||
|ᠣᠷᠲ᠋ᠣ᠋ ᠠᠷᠰᠧᠨᠠᠲ | |||
|- | |||
|{{Horizontal}}H<sub>2</sub>S{{Z}} | |||
|ᠬᠦᠬᠦᠷᠲᠦ ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ | |||
|{{Horizontal}}S<sup>2-</sup> | |||
|<ruby>ᠰᠦ᠋ᠯᠹᠢᠳ᠋<rt>sulphide</rt></ruby> | |||
|- | |||
|{{Horizontal}}H<sub>2</sub>SO<sub>3</sub>{{Z}} | |||
|ᠬᠦᠬᠦᠷᠲᠡᠢᠢᠪᠲᠦᠷ | |||
|{{Horizontal}}SO<sub>3</sub><sup>2-</sup> | |||
|ᠰᠦ᠋ᠯᠹᠢᠲ | |||
|- | |||
|{{Horizontal}}H<sub>2</sub>SO<sub>4</sub>{{Z}} | |||
|ᠬᠦᠬᠦᠷ ᠦ᠋ᠨ | |||
|{{Horizontal}}SO<sub>4</sub><sup>2-</sup> | |||
|ᠰᠦ᠋ᠯᠹᠠᠲ | |||
|- | |||
|{{Horizontal}}H<sub>2</sub>Se{{Z}} | |||
|<ruby>ᠰᠧᠯᠧᠨᠲᠦ<rt>selenium</rt></ruby> ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ | |||
|{{Horizontal}}Se<sup>2-</sup> | |||
|<ruby>ᠰᠧᠯᠧᠨᠢᠳ᠋<rt>selenide</rt></ruby> | |||
|- | |||
|{{Horizontal}}H<sub>2</sub>SeO<sub>3</sub>{{Z}} | |||
|ᠰᠧᠯᠧᠨᠲᠡᠢᠢᠪᠲᠦᠷ | |||
|{{Horizontal}}SeO<sub>3</sub><sup>2-</sup> | |||
|ᠰᠧᠯᠧᠨᠢᠲ | |||
|- | |||
|{{Horizontal}}H<sub>2</sub>SeO<sub>4</sub>{{Z}} | |||
|ᠰᠧᠯᠧᠨ ᠤ | |||
|{{Horizontal}}SeO<sub>4</sub><sup>2-</sup> | |||
|ᠰᠧᠯᠧᠨᠠᠲ | |||
|- | |||
|{{Horizontal}}H<sub>2</sub>Te{{Z}} | |||
|<ruby>ᠲᠧᠯᠯᠦ᠋ᠷᠲᠦ<rt>tellurium</rt></ruby> ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ | |||
|{{Horizontal}}Te<sup>2-</sup> | |||
|<ruby>ᠲᠧᠯᠯᠦ᠋ᠷᠢᠳ᠋<rt>telluride</rt></ruby> | |||
|- | |||
|{{Horizontal}}H<sub>2</sub>TeO<sub>3</sub>{{Z}} | |||
|ᠲᠧᠯᠯᠦ᠋ᠷᠲᠡᠢᠢᠪᠲᠦᠷ | |||
|{{Horizontal}}TeO<sub>3</sub><sup>2-</sup> | |||
|ᠲᠧᠯᠯᠦ᠋ᠷᠢᠲ | |||
|- | |||
|{{Horizontal}}HF{{Z}} | |||
|ᠬᠠᠢᠢᠯᠤᠭᠤᠷ ᠦ᠋ᠨ | |||
|{{Horizontal}}F<sup>-</sup> | |||
|<ruby>ᠹᠲ᠋ᠣᠷᠢᠳ᠋<rt>fluoride</rt></ruby> | |||
|- | |||
|{{Horizontal}}HCl{{Z}} | |||
|ᠳᠠᠪᠤᠰᠤᠨ ᠤ | |||
|{{Horizontal}}Cl<sup>-</sup> | |||
|ᠻᠯᠣᠷᠢᠳ᠋ | |||
|- | |||
|{{Horizontal}}HClO{{Z}} | |||
|ᠻᠯᠣᠷᠤᠷᠬᠠᠭ | |||
|{{Horizontal}}ClO<sup>-</sup> | |||
|<ruby>ᠾᠢᠫᠣ᠋<rt>hypo</rt></ruby> ᠻᠯᠣᠷᠢᠲ | |||
|- | |||
|{{Horizontal}}HClO<sub>2</sub>{{Z}} | |||
|<ruby>ᠻᠯᠣᠷᠲᠠᠢᠢᠪᠲᠤᠷ<rt>chlorous</rt></ruby> | |||
|{{Horizontal}}ClO<sub>2</sub><sup>-</sup> | |||
|ᠻᠯᠣᠷᠢᠲ | |||
|- | |||
|{{Horizontal}}HClO<sub>3</sub>{{Z}} | |||
|ᠻᠯᠣᠷᠲᠤ | |||
|{{Horizontal}}ClO<sub>3</sub><sup>-</sup> | |||
|ᠻᠯᠣᠷᠠᠲ | |||
|- | |||
|{{Horizontal}}HClO<sub>4</sub>{{Z}} | |||
|ᠻᠯᠣᠷ ᠦ᠋ᠨ | |||
|{{Horizontal}}ClO<sub>4</sub><sup>-</sup> | |||
|<ruby>ᠫᠧᠷ<rt>per</rt></ruby> ᠻᠯᠣᠷᠠᠲ | |||
|-ᠫᠧᠷ ᠪᠷᠣᠮᠠᠲ | |||
|{{Horizontal}}HBr{{Z}} | |||
|<ruby>ᠪᠷᠣᠮᠲᠤ<rt>bromine</rt></ruby> ᠤᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ | |||
|{{Horizontal}}Br<sup>-</sup> | |||
|<ruby>ᠪᠷᠣᠮᠢᠳ᠋<rt>bromide</rt></ruby> | |||
|- | |||
|{{Horizontal}}HBrO{{Z}} | |||
|ᠪᠷᠣᠮᠤᠷᠬᠠᠭ | |||
|{{Horizontal}}BrO<sup>-</sup> | |||
|ᠾᠢᠫᠣ᠋ ᠪᠷᠣᠮᠢᠲ | |||
|- | |||
|{{Horizontal}}HBrO<sub>2</sub>{{Z}} | |||
|ᠪᠷᠣᠮᠲᠠᠢᠢᠪᠲᠤᠷ | |||
|{{Horizontal}}BrO<sub>2</sub><sup>-</sup> | |||
|ᠪᠷᠣᠮᠢᠲ | |||
|- | |||
|{{Horizontal}}HBrO<sub>3</sub>{{Z}} | |||
|ᠪᠷᠣᠮᠲᠤ | |||
|{{Horizontal}}BrO<sub>3</sub><sup>-</sup> | |||
|ᠪᠷᠣᠮᠠᠲ | |||
|- | |||
|{{Horizontal}}HBrO<sub>4</sub>{{Z}} | |||
|ᠪᠷᠣᠮ ᠦ᠋ᠨ | |||
|{{Horizontal}}BrO<sub>4</sub><sup>-</sup> | |||
|ᠫᠧᠷᠪᠷᠣᠮᠠᠲ | |||
|- | |||
|{{Horizontal}}HI{{Z}} | |||
|<ruby>ᠢᠣᠳ᠌ᠲᠤ<rt>iodine</rt></ruby> ᠣᠰᠤ ᠲᠥᠷᠦᠭᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ | |||
|{{Horizontal}}I<sup>-</sup> | |||
|<ruby>ᠢᠣᠳᠢᠳ᠋<rt>iodide</rt></ruby> | |||
|- | |||
|{{Horizontal}}HIO{{Z}} | |||
|ᠢᠣᠳᠤᠷᠬᠠᠭ | |||
|{{Horizontal}}IO<sup>-</sup> | |||
|ᠾᠢᠫᠣ᠋ ᠢᠣᠳᠢᠲ | |||
|- | |||
|{{Horizontal}}HIO<sub>2</sub>{{Z}} | |||
|ᠢᠣᠳ᠌ᠲᠠᠢᠢᠪᠲᠤᠷ | |||
|{{Horizontal}}IO<sub>2</sub><sup>-</sup> | |||
|ᠢᠣᠳᠢᠲ | |||
|- | |||
|{{Horizontal}}HIO<sub>3</sub>{{Z}} | |||
|ᠢᠣᠳ᠌ᠲᠤ | |||
|{{Horizontal}}IO<sub>3</sub><sup>-</sup> | |||
|ᠢᠣᠳᠠᠲ | |||
|- | |||
|{{Horizontal}}HIO<sub>4</sub>{{Z}} | |||
|ᠢᠣᠳ᠋ ᠦ᠋ᠨ | |||
|{{Horizontal}}IO<sub>4</sub><sup>-</sup> | |||
|ᠫᠧᠷ ᠢᠣᠳᠠᠲ | |||
|} | |||
* "ᠣᠷᠲ᠋ᠣ᠋" ᠤᠭᠲᠤᠪᠤᠷᠢ ᠶ᠋ᠢ ᠣᠷᠬᠢᠵᠤ ᠪᠣᠯᠬᠤ ᠴᠤ ᠵᠥᠪᠯᠡᠬᠦ ᠦᠭᠡᠢ | |||
<br> | |||
=ᠤᠶᠠᠯᠳᠤᠭ ᠠ᠋ ᠲᠠᠢ ᠰᠡᠳᠦᠪ= | =ᠤᠶᠠᠯᠳᠤᠭ ᠠ᠋ ᠲᠠᠢ ᠰᠡᠳᠦᠪ= | ||
[[ᠰᠠᠭᠤᠷᠢ]] | [[ᠰᠠᠭᠤᠷᠢ]]<br> | ||
[[ᠳᠠᠪᠤᠰᠤ]]<br> | |||
[[ᠱᠦᠯᠲᠦ]]<br> | |||
=ᠲᠦᠯᠬᠢᠭᠦᠷ ᠦᠭᠡᠰ= | =ᠲᠦᠯᠬᠢᠭᠦᠷ ᠦᠭᠡᠰ= | ||
{{Horizontal}} | {{Horizontal}} | ||
хүчил<br> | |||
суурь<br> | |||
давс<br> | |||
устөрөгч<br> | |||
ион<br> | |||
анион<br> | |||
acid<br> | |||
base<br> | |||
salt<br> | |||
alkali<br> | |||
hydrogen<br> | |||
ion<br> | |||
anion<br> | |||
dissociation<br> | |||
кислота<br> | |||
основа<br> | |||
соль<br> | |||
щелочь<br> | |||
водород<br> | |||
диссоциация<br> | |||
{{Z}} | {{Z}} | ||
=ᠵᠡᠭᠦᠯᠲᠦ᠂ ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ= | =ᠵᠡᠭᠦᠯᠲᠦ᠂ ᠡᠬᠢ ᠰᠤᠷᠪᠤᠯᠵᠢ= | ||
{{Horizontal}} | {{Horizontal}} | ||
[[Category:ᠬᠢᠮᠢ]] | |||